Raadsvoorstel Verzoek opheffing geheimhouding Adviesrapport AKD

Raadsvoorstel Aan Raadsvergadering Agendanummer Onderwerp Portefeuillehouder

Zaaknummer : 20230515104353

: Raad van Geertruidenberg : 29 juni 2023 : : Afwijzen verzoek tot opheffing geheimhouding Adviesrapport AKD : M. Witte

Voorstel Het verzoek tot opheffing van de geheimhouding op het rapport “Advies machtiging binnentreden AKD”, zoals op 17 oktober 2022 door de burgemeester is opgelegd en door de raad op 20 oktober 2022 is bekrachtigd, af te wijzen. Samenvatting Er is een verzoek ingediend op grond van de Wet open overheid (verder: Woo). In dit verzoek wordt gevraagd om openbaarmaking van informatie over het handhavingstraject in een pand in Raamsdonksveer. Meer specifiek gaat het over het binnentreden van de handhavers op deze locatie met de door de burgemeester verstrekte machtigen tot binnentreden. Voor één document geldt dat de burgemeester geheimhouding heeft opgelegd. Uw raad heeft deze geheimhouding op 20 oktober 2022 bekrachtigd. Dit betreft het adviesrapport van AKD. AKD is de huisadvocaat van de gemeente Geertruidenberg en heeft op verzoek advies uitgebracht over de verstrekte machtiging tot binnentreden. Voordat voor dit document een besluit op grond van de Woo kan worden genomen, moet de gemeenteraad een besluit nemen over het al dan niet handhaven van de geheimhouding met betrekking tot dit document. Inleiding Er is een verzoek ingediend op grond van de Woo inzake het binnentreden van de handhavers in een pand in Raamsdonksveer. Op het opgevraagde document onder punt 1 van het Woo-verzoek (het externe adviesrapport) ligt geheimhouding.

In het geval een Woo-verzoek wordt ingediend en dit ziet op documenten waar geheimhouding op rust, dient het Woo-verzoek ingevolge de vaste jurisprudentie tevens te worden opgevat als een indirecte verzoek om de geheimhouding op te heffen.1 Voordat het college en de burgemeester volledig op het verzoek om openbaarmaking (Woo-verzoek) te kunnen besluiten, dient de gemeenteraad eerst een besluit te nemen over het al dan niet opheffen van de geheimhouding. Proces: Besloten vergaderen De geheimhouding op het adviesrapport van AKD is opgelegd voor onbepaalde tijd en is momenteel nog van kracht. Deze geheimhouding dient in acht genomen te worden en daarom dient uw raad dit voorstel achter gesloten deuren te behandelen. Om goed te kunnen vergaderen over het wel of niet opheffen van de geheimhouding dient namelijk wellicht ingegaan te worden op de inhoud van het geheime adviesrapport. Op hetgeen dat tijdens een besloten vergadering ofwel achter gesloten deuren ter kennis van de aanwezigen komt, geldt namelijk van rechtswege een verplichting tot geheimhouding.2 De verplichting duurt voort, totdat de raad haar opheft. Verder is ervoor gekozen om geen inhoudelijke informatie uit het geheime adviesrapport van AKD op te nemen in dit raadsvoorstel. Hiermee wordt voorkomen dat ook op dit raadsvoorstel geheimhouding moet worden opgelegd.

Op deze manier wordt bewust terughoudend omgegaan met het opleggen van geheimhouding

1 van de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State 2 artikel 23, vierde lid van de Gemeentewet

Bijdrage aan maatschappelijke opgave / strategische doelstelling / beoogd (maatschappelijk) effect Om volledig op het Woo-verzoek te kunnen besluiten, dient de gemeenteraad eerst een besluit te nemen over het al dan niet opheffen van de geheimhouding. Argumenten 1.1 Woo verzoek is indirecte verzoek tot opheffing geheimhouding Het college en de burgemeester hebben van BN DeStem een Woo verzoek ontvangen over het binnentreden van de handhavers in een pand in Raamsdonksveer. Gevraagd wordt om openbaarmaking van onder andere: - het externe adviesrapport; - alle communicatie tussen de gemeente en de eigenaar van het pand - alle communicatie tussen de gemeente en de politie; - en verder wordt gevraagd om openbaarmaking van alle interne en externe communicatie. Voor het volledige Woo-verzoek wordt u verwezen naar de bijlage. Ten behoeve van dit Woo-verzoek zijn we de documenten aan het verzamelen. Op dit moment zijn er al meer dan 50 document aangetroffen. Nadat het onderzoek naar documenten afgerond is, zal een inventarisatie worden gemaakt en aan de hand van hoofdstuk 5 van de Woo worden beoordeeld in hoeverre de aangetroffen documenten in geheel of wellicht deels geopenbaard kunnen worden. Op één van de opgevraagde documenten ligt geheimhouding. Dit betreft het externe adviesrapport van AKD.

Ingevolge de jurisprudentie dient een verzoek om openbaarmaking van een geheim document tevens in behandeling genomen te worden als een verzoek om opheffing van de geheimhouding. Het college stuurt daarom dit indirecte verzoek om opheffing van de geheimhouding voor besluitvorming aan uw raad door. Na uw besluit over het al dan niet opheffen van de geheimhouding dient het college een beslissing te nemen op het verzoek om openbaarmaking. 1.2 Raad is bevoegd tot het besluiten op een verzoek om opheffing geheimhouding De burgmeester heeft, na afstemming met AKD, op 17 oktober 2022 een verplichting tot geheimhouding gelegd op het Adviesrapport van AKD en dit rapport daarna aan u verstrekt. U heeft deze geheimhouding op 20 oktober 2022 bekrachtigd. De geheimhouding is opgelegd voor onbepaalde tijd en is momenteel nog van kracht. Vanwege de verstrekking van het adviesrapport aan de raad, is uw raad in onderhavige zaak bevoegd tot het besluiten op het indirecte verzoek om opheffing van geheimhouding.3 Daarna volgt een tweede stap: Het college en de burgemeester moeten daarna een beslissing nemen over het al dan niet openbaren van het adviesrapport en de andere opgevraagde documenten. 1.3 Advies AKD en het vervolg daarop De burgemeester heeft kort na het binnentreden door de handhavers met de verstrekte machtiging tot binnentreden advies gevraagd aan de AKD.

Er is onder andere gevraagd of de handelswijze juist was. Ook is AKD gevraagd om advies uit te brengen over de mogelijke gevolgen voor de gemeente als ten onterechte een machtiging is afgegeven en gebruikt. De conclusies uit het rapport van AKD zijn op hoofdlijnen bekend: het handelen was onjuist. Bij het gebruik van de machtiging was geen sprake van een redelijk en objectiveerbaar vermoeden van een illegale situatie zodat van de machtiging geen gebruik gemaakt kon worden. Het adviesrapport van AKD is bekend bij uw raad. Deze is op 17 oktober 2022 onder geheimhouding aan u verstrekt. De burgemeester heeft alle betrokkenen (eigenaar en huurders) haar excuses aangeboden over de onjuiste handelswijze in deze zaak. Ook heeft zij hierover tijdens een openbare raadsvergadering van 3 november 2023 verantwoording afgelegd. Dit naar aanleiding van een raadsinformatiebrief die geagendeerd was voor deze vergadering. 1.4 Verzoek afwijzen: belang van geheimhouding nog aanwezig 3

artikel 89, vierde lid, van de Gemeentewet

Onderwerp: Afwijzen verzoek tot opheffing geheimhouding Adviesrapport AKD

p. 2/6

Geheimhouding kan enkel opgelegd worden op grond van een belang genoemd in artikel 5.1, eerste en tweede lid, van de Woo.4 De burgemeester heeft op 17 oktober 2022 na afstemming met AKD geheimhouding opgelegd ter bescherming van de belangen genoemd in artikel 5.1, tweede lid, onder b, e, en i van de Woo zijnde: - het belang van de economische of financiële belangen van de gemeente; - het belang van de eerbiediging van de persoonlijke levenssfeer van de eigenaar en de betrokkene ambtenaren; - het belang bij het goed functioneren van de gemeente. Beoordeeld is dat deze belangen zwaarder wogen dan het algemeen belang van openbaarheid. Daarbij is met name terughoudend geadviseerd over openbaarmaking in verband met de kritische passages voor de gemeente, waarvan openbaarmaking mogelijk kan leiden tot schadeclaims en waarvan de mogelijkheid bestaat dat deze buiten de verzekering vallen. Nu, maanden later, wordt indirect verzocht om opheffing van deze geheimhouding. De hierboven genoemde belangen worden nog steeds aanwezig geacht. De bescherming van deze belangen is belangrijker dan het algemeen belang dat gebaat is bij de opheffing van de geheimhouding. Het onderliggende handhavingstraject is tot op heden nog niet is afgerond. Opheffing kan het lopende handhavingstraject doorkruisen en mogelijk (negatief) beïnvloeden wat zou kunnen leiden tot schending van de bovengenoemde belangen.

Voor wat betreft het handhavingstraject volgt meer informatie onder het kopje 1.5. 1.5 Het handhavingstraject: stand van zaken Voor meer context wordt u geïnformeerd over het onderhavige handhavingstraject en de huidige stand van zaken. Op 24 mei 2022 is met een verstrekte machtiging tot binnentreden en (deels) in aanwezigheid van de politie een pand in Raamsdonksveer binnengetreden om een controle uit te voeren. Het doel van de controle was na te gaan of een omgevingsvergunning noodzakelijk was voor een inpandige verbouwing van het pand tot meerdere appartementen. Daarbij speelde de vraag naar de brandcompartimentering een rol. Bij het gebruik van de machtiging tot binnetreden was achteraf gezien geen sprake van een redelijk en objectiveerbaar vermoeden van een illegale situatie, waardoor van de machtiging geen gebruik had mogen worden gemaakt. Het binnentreden van het pand was dus onrechtmatig. Hiervoor hebben de bewoners van de appartementen en de eigenaar hiervan een excuusbrief ontvangen van de burgemeester en zijn in de gelegenheid gesteld om met de burgemeester in gesprek te gaan hierover. Hierover is de raad op 5 oktober 2022, middels een raadsinformatiebrief, geïnformeerd. Het inpandig verbouwen van het pand tot meerdere appartementen is vergunningsplichting. Hiervoor is geen omgevingsvergunning verleend.

Op 10 januari 2023 heeft er een gesprek plaatsgevonden op het gemeentehuis in Raamsdonksveer met de eigenaar. Dit gesprek vond plaats omdat in het kader van de vergunning voor de appartementen moet worden aangetoond dat deze voldoet aan de eisen op het gebied van brandveiligheid. De brandweer heeft aangegeven dat er moet worden voldaan aan het Bouwbesluit 2012. De eigenaar dient hierbij zelf aan te tonen dat daadwerkelijk aan het Bouwbesluit 2012 kan worden voldaan. Dit kan de eigenaar doen doormiddel van foto’s, documentatie, details en goede tekeningen van de plattegrond ter beoordeling aan de gemeente en de brandweer voor te leggen. De tekening van de plattegronden – zijnde vier verschillende brandcompartimenten – dient helder weer te geven hoe de appartementen zijn ingedeeld. Op 23 januari 2023 heeft de eigenaar de stukken aangeleverd. Deze hebben zijn ter beoordeling voorgelegd aan de brandweer. Echter, de documenten bevatten onvoldoende gegevens om de brandveiligheid. Om die reden heeft het college de eigenaar gevraagd een ontvankelijke aanvraag voor een omgevingsvergunning in te dienen (d.d. 16 maart 2023). Hiervoor had de eigenaar zes weken de tijd.

4

artikel 87 van de Gemeentewet

Onderwerp: Afwijzen verzoek tot opheffing geheimhouding Adviesrapport AKD

p. 3/6

Top op heden is er nog geen ontvankelijke aanvraag voor een omgevingsvergunning ingediend door de eigenaar. Daarom is op 1 juni 2023 een last onder dwangsom opgelegd aan de eigenaar. Waarbij de eigenaar is gelast de overtreding van artikel 2.1 lid 1 onder a van de Wabo, vóór 27 juni 2023, stoppen en gestopt houden. Dit kan hij doen door: 1. Door de feitelijke situatie terug te brengen naar de oorspronkelijk vergunde situatie in 1990 (kenmerk vergunning: AZ-1748). Dit betekent dat het aantal appartementen moet worden teruggebracht naar één appartement op de eerste verdieping; óf 2. Door een ontvankelijke aanvraag omgevingsvergunning in te dienen voor het verbouwen van het bestaande pand tot vier appartementen, waarvan twee appartementen op de begane grond en twee appartementen op de eerste verdieping. 1.6 Vervolg: besluit op Woo-verzoek bij afwijzing van het verzoek tot opheffing geheimhouding In het geval uw raad besluit om het indirecte verzoek tot opheffing van de geheimhouding af te wijzen, zal de burgemeester het Woo-verzoek voor wat betreft de openbaarmaking van het adviesrapport afwijzen waarbij gewezen zal worden naar de gehandhaafde geheimhouding.

Voor het overige deel van het Woo-verzoek (meer dan 50 documenten) zal door het college aan de hand van de Woo en met inachtneming van de jurisprudentie per alinea of zelfstandige tekstpassage beoordeeld moeten worden of en in hoeverre informatie geopenbaard kan worden.5 Kanttekeningen 1.1 Opheffing van de geheimhouding betekent geen openbaarmaking in de zin van de Woo In het geval uw raad, in afwijking van dit voorstel, beslist tot de opheffing van de geheimhouding wordt het adviesrapport niet openbaar in de zin van de Woo. Daar dient namelijk nog een besluit van het college en de burgemeester op te volgen. Dit wordt hier aangekaart omdat de opheffing geheimhouding mogelijk zou kunnen leiden tot onduidelijkheid over de status van het adviesrapport en verwarring zou kunnen scheppen over het wel of niet mogen delen van het (dan niet meer geheime) adviesrapport met derden. Ondanks dat de geheimhouding eraf is, dient artikel 2.5 van de Algemene wet bestuursrecht en hoofdstuk 4 van de Gedragscode voor de leden van de gemeenteraad Geertruidenberg in acht te worden genomen.

Daarin is bepaald dat een raadslid zorgvuldig en correct om dient te gaan met informatie waarover hij uit hoofde van zijn ambt beschikt en hij geen vertrouwelijke informatie verstrekt.6 In het adviesrapport staat namelijk vertrouwelijke informatie opgenomen die, op grond van de belangen genoemd in hoofdstuk 5 van de Woo, beschermd dienen te worden. Vroegtijdige verstrekking van het adviesrapport, zonder voorafgaande inhoudelijke beoordeling van de informatie in het adviesrapport (zie kanttekening 1.2), zou in eerste instantie een schending van de persoonlijke levenssfeer van de betrokkenen kunnen veroorzaken. Denk hier bijvoorbeeld aan namen van medewerkers, de betrokken eigenaar en andere gegevens in het adviesrapport die herleidbaar zijn naar natuurlijke personen. Verder kan verstrekking zonder beoordeling leiden tot schending van de belangen van de betrokken eigenaar, AKD en de gemeente. Vooruitlopend op de beoordeling van het Woo-verzoek; ook staat waarschijnlijk artikel 5.2, eerste lid, van de Woo aan algehele openbaarmaking van het adviesrapport in de weg. Het advies is door de advocaat opgesteld ten behoeve van intern beraad en bestaat volledig danwel grotendeels uit persoonlijke beleidsopvattingen.

Het betreft een advies van advocaat van het college/-de burgemeester over mogelijke procedures en de daarin in te nemen standpunten en te volgen tactieken die naar zijn aard enkel bestemd is voor intern beraad. In de jurisprudentie wordt dit aangemerkt als uitwisseling van informatie tussen een advocaat en een bestuursorgaan teneinde dat bestuursorgaan in staat te stellen een standpunt in te nemen betreffende een bestuurlijke aangelegenheid.7 Zij worden gezien als externe deskundigen die in verband met hun advisering aan het bestuursorgaan bij het beraad zijn betrokken zonder dat zij een eigen belang hebben bij de desbetreffende aangelegenheid.8 Adviezen van advocaten zijn hierdoor in principe uitgezonderd van het beginsel van openbaarheid.

5

Vgl. ABRvS 31 januari 2018, ECLI:NL:RVS:2018:314; ABRvS 28 februari 2018, ECLI:NL:RVS:2018:715 https://lokaleregelgeving.overheid.nl/CVDR658281/2 7 ABRvS 14 mei 2014, ECLI:NL:RVS:2014:1708. 8 ABRvS 20 december 2017, ECLI:NL:RVS:2017:3497. 6

Onderwerp: Afwijzen verzoek tot opheffing geheimhouding Adviesrapport AKD

p. 4/6

Het college/de burgemeester heeft net als ieder ander het recht zich door een advocaat te laten bijstaan. De relatie tussen een advocaat en zijn cliënt is per definitie vertrouwelijk. Als zij zich daar niet aan houden, kan tuchtrechtelijke worden opgetreden. Om die reden rust op advocaten een geheimhoudingsplicht. Ook tegen deze achtergrond is het gebruikelijk dat adviezen van advocaten niet openbaar worden gemaakt. 1.2 Vervolg: besluit op Woo-verzoek bij toekenning van het verzoek tot opheffing geheimhouding Zoals onder kanttekening 1.1 is aangegeven is het adviesrapport na het besluit tot opheffing van de geheimhouding niet openbaar. Na opheffing zal voor zowel het adviesrapport als voor de andere opgevraagde documenten de hand van de Woo en met inachtneming van de jurisprudentie per alinea of zelfstandige tekstpassage beoordeeld moeten worden of in hoeverre informatie geopenbaard kan worden. Verder zal de opsteller van het adviesrapport (AKD) in de procedure om zienswijze worden gevraagd. Financiën Communicatie Met de indiener van het Woo-verzoek (indirect indiener van het verzoek om opheffing van de geheimhouding) is op ambtelijke niveau een gesprek gevoerd. Tijdens dit gesprek is aangegeven dat de behandeling van het Woo-verzoek langer zal duren omdat het indirect ook een verzoek om opheffing van de geheimhouding inhoudt en uw raad hierover een besluit moet nemen.

De verzoeker wordt geïnformeerd over de afhandeling door middel van een besluit. Inclusieve samenleving n.v.t. Uitvoering Na besluitvorming zal door de burgemeester aan de hand van de Woo beoordeeld moeten worden in hoeverre het adviesrapport in geheel of wellicht deels geopenbaard kan worden. Het college zal een beslissing moeten nemen over de openbaarmaking van de overige opgevraagde informatie uit het Woo verzoek. Bijlagen 1. Geheime adviesrapport AKD 2. Geanonimiseerd Woo-verzoek Een ontwerpbesluit bieden wij u hierbij vaststelling aan. Hoogachtend, Ieder voorzover het zijn bevoegdheid betreft, burgemeester en wethouders van Geertruidenberg, de loco secretaris, de burgemeester,

N. Bovenhorst

M. Witte

de burgemeester van Geertruidenberg,

M. Witte

Onderwerp: Afwijzen verzoek tot opheffing geheimhouding Adviesrapport AKD

p. 5/6

De raad van de gemeente Geertruidenberg; Gelezen het voorstel van burgemeester van Geertruidenberg en de burgemeester en wethouders van Geertruidenberg van 20 juni 2023.

Gelet op: - hoofdstuk Va. van de Gemeentewet - Artikel 4.1 van de Wet open overheid Besluit: De raad besluit: Het verzoek tot opheffing van de geheimhouding op het rapport “Advies machtiging binnentreden AKD”, zoals op 17 oktober 2022 door de burgemeester is opgelegd en door de raad op 20 oktober 2022 is bekrachtigd, af te wijzen.

Aldus vastgesteld in zijn openbare vergadering van 29 juni 2023, Geertruidenberg, de raad voornoemd, de griffier,

de voorzitter,

K.M.C. Millenaar-Rammelaere

M. Witte

Onderwerp: Afwijzen verzoek tot opheffing geheimhouding Adviesrapport AKD

p. 6/6