Raadsvoorstel Vaststellen plan van aanpak omgevingsplan

Raadsvoorstel Aan Raadsvergadering Agendanummer Onderwerp

Zaaknummer : 2022010587268 : Raad van Geertruidenberg : 24 februari 2022 : : Vaststellen plan van aanpak omgevingsplan

Voorstel 1. Het plan van aanpak Omgevingsplan vast te stellen. Inleiding Op 22 maart 2016 nam de Eerste Kamer het wetsvoorstel aan wat er op toeziet om het omgevingsrecht te bundelen in één wet, de Omgevingswet (Ow). Hiermee is een belangrijke opgave van start gegaan. De wet heeft in de afgelopen jaren meer vorm gekregen door 4 algemene maatregelen van bestuur. En bij het vaststellen van de invoeringswet zijn nog enkele wijzigingen doorgevoerd. Maar al vanaf het begin was één ding duidelijk. Nederland gaat afscheid nemen van het bestemmingsplan. Een instrument dat als sinds de eerste invoering van de Wet op de ruimtelijke Ordening (WRO) sinds 1965 wordt gebruikt. Het omgevingsplan wordt onder nieuwe wet het centrale instrument. Burgers en bedrijven moeten hier in kunnen vinden welke regels voor een bepaalde locatie gelden, voor zover deze betrekking hebben op de fysieke leefomgeving. Het begrip fysieke leefomgeving is in de Ow geïntroduceerd. Het is een begrip dat heel veel omvat en niet exact is afgebakend. Maar het bevat onder andere bouwwerken, water, natuur, lucht, bodem, cultureel erfgoed, etc. Voor activiteiten die de fysieke leefomgeving kunnen veranderen of gebruiken moeten de regels er van landen in het omgevingsplan. De reikwijdte van een omgevingsplan is dan ook vele malen groter dan de bestemmingsplannen die we tot nu toe hebben gekend.

Het gaat niet alleen onze bestemmingsplannen vervangen. Maar ook een grootdeel van onze verordeningen. Want ook daarin staan regels die betrekking hebben op activiteiten die de fysieke leefomgeving veranderen of gebruiken. Tel daar bij op dat de rijksoverheid een heleboel activiteiten niet meer via landelijke regels gaat regelen. Maar dat wij als gemeente hier nu zelf voor aan zet zijn. En het is duidelijk dat het opstellen van het omgevingsplan geen eenvoudige opgave gaat worden. De invoeringswet Omgevingswet geeft ons wel een transitieperiode waarin we zo’n omgevingsplan kunnen opstellen. Uiterlijk 31 december 2029 moeten alle gemeenten een omgevingsplan hebben dat voldoet aan de eisen uit de nieuwe wet. Dat klinkt nog heel ver weg. Maar wanneer we dit vergelijken met de actualiseringsopgave van onze bestemmingsplannen met de komst van de Wet ruimtelijke ordening (Wro) in 2008 en de digitaliseringsstandaarden, weten we dat dit enkele jaren in beslag gaat nemen. In de tussentijd krijgen we van rechtswege een tijdelijk omgevingsplan. Dit plan is echter niet meer dan een opeenstapeling van al onze bestemmingsplannen. En de regels die de rijksoverheid niet meer wilt regelen, samengevoegd in een soort ‘’bruidsschat’. Zolang het tijdelijke omgevingsplan er is, blijven onze verordeningen ook van kracht.

Dit plan van aanpak is de eerste aanzet om van dit tijdelijke omgevingsplan te komen tot een volwaardig omgevingsplan. Beoogd effect In 2027 een volledig gemeente dekkend omgevingsplan te hebben dat voldoet aan de Omgevingswet. Argumenten 1.1 Een plan van aanpak is nodig om vorm te geven aan het proces De taak die wij als gemeente de komende jaren hebben om tot een omgevingsplan te komen dat voldoet aan de Omgevingswet is omvangrijk. Om dit proces op de juiste manier aan te gaan vliegen is een plan van aanpak nodig. Het PvA geeft houvast en richting.

1.2 Het PvA is een informatiebron voor de organisatie Het PvA is zo opgezet dat het ook veel informatie geeft over de Omgevingswet in zijn algemeenheid en het omgevingsplan. Voor veel mensen in de organisatie en bestuurders zijn dit nog onbekende begrippen waar ze nog weinig mee te maken hebben gehad. Hierdoor is het ook een handig naslagwerk voor zowel de ambtelijke organisatie als bestuurders. 1.3 Door te kiezen voor een gebiedsgerichte opbouw blijft de opgave behapbaar en overzichtelijk In het PvA wordt voorgesteld om te kiezen voor een gebiedsgerichte opbouw van het omgevingsplan. Dit houdt in dat we per gebied een deel van het nieuwe omgevingsplan opstellen. Alle gebieden bij elkaar vormen dan uiteindelijk het omgevingsplan. De gebieden zijn vergelijkbaar met de omvang de grotere bestemmingsplannen die we nu hebben. Hiervan weten we dat dit behapbaar en realistisch is om die aan te pakken met deze omvang van de organisatie in dit tempo. 1.4 Met een gebiedsgerichte opbouw is de integraliteit beter te waarborgen Per gebied waar we deeluitwerkingen voor gaan maken komen verschillende thema’s voor. Deze moeten allemaal op elkaar afgestemd worden. Het is bij een gebiedsgerichte opbouw dan ook beter om de integraliteit tussen de thema’s te waarborgen, dan bij een themagerichte opbouw.

1.5 Dombosch als oefencasus gaat iedereen veel inzicht geven Dombosch is aangemeld bij het ministerie om voor die locatie op basis van de Crisis- en herstelwet (Chw) een bestemmingsplan met verbrede reikwijdte op te mogen stellen. Hiermee zouden we als gemeente kunnen gaan oefenen met een deel van de mogelijkheden die het omgevingsplan ons gaat bieden. Een bestemmingsplan gaan we voor de inwerkingtreding van de Ow niet meer kunnen afronden. Het voorstel om de pilotstatus van Dombosch voor ons als gemeente overeind te houden is belangrijk om zo snel inzicht te krijgen in het nieuwe product omgevingsplan. Dit doen we door dit jaar nog aan de slag te gaan met de deeluitwerking van Dombosch. Hier is niet alleen de ambtelijke organisatie heel erg mee geholpen. Maar gaat ook inzicht geven voor bestuurders, inwoners en ondernemers. 1.6 Met de juiste prioritering in deelgebieden werken we onze actualiseringsachterstand weg De Wet ruimtelijke ordening (Wro) had voor ogen om elke gemeente voor het hele grondgebied digitaal raadpleegbare bestemmingsplannen te laten opstellen. Sinds 2009 werken gemeente aan het actualiseren van hun bestemmingsplan voorraad, om die te laten voldoen aan de IMRO-standaarden. Op die manier zijn bestemmingsplannen te raadplegen via www.ruimtelijkeplannen.nl. Een deel van onze bestemmingsplan voorraad is nog van voor de digitaliseringsverplichting.

Deze zijn in aanloop naar de Ow niet meer geactualiseerd. Door deze ‘analoge’ gebieden prioriteit te geven in de opbouw van het omgevingsplan zorgen we voor een actueel planologisch kader, dat goed te raadplegen is voor onze inwoners en ondernemers. 1.7 Snelheid in de opbouw van het omgevingsplan is gewenst Het werken met het tijdelijke omgevingsplan gaat in de praktijk naar verwachting de nodige knelpunten opleveren. Met name om dat deze plannen in geen enkel opzicht voldoen aan de eisen uit de wet. Maar bovenal omdat het erg onoverzichtelijk is voor inwoners en bedrijven. Regels kunnen te vinden zijn een oud bestemmingsplan. Maar soms ook weer in de bruidsschat. Daarnaast blijven onze verordeningen nog intact, totdat ze zijn opgenomen in het omgevingsplan. Hoe sneller we het tijdelijke omgevingsplan inruilen voor een volwaardig nieuw omgevingsplan, hoe beter dit is. De snelheid waarmee het nieuwe plan op gaan stellen moet wel aanblijven sluiten bij de capaciteit van de organisatie. 1.8 Het beoogde ambitieniveau vraagt tijd De ambitie die de raad heeft uitgesproken om vernieuwend te werk te gaan bij de invoering van de Omgevingswet is helder. Deze sluit ook goed aan bij de doelstellingen die de nieuwe wet voor ogen heeft. Maar omdat we te maken krijgen met nieuwe wetgeving en het omgevingsplan een nieuw product is, is het vooral in het begin oefen en pionieren.

Hierin zijn wij als gemeente niet uniek. Maar het vraagt wel besef bij iedereen dat het beoogde ambitieniveau niet altijd gelijk gehaald wordt. Maar dat we hier steeds verder naar toe werken. 1.9 Actueel houden van het omgevingsplan hoort bij de Omgevingswet Het actualiseren van onze bestemmingsplannen om de 10 jaar, zoals we dat kennen uit de Wro, is komen te vervallen onder de Ow. Maar dat houdt niet in dat we geen onderhoud moeten plegen aan het omgevingsplan. Sterker nog, de nieuwe wet verplicht ons om het plan actueel te houden wanneer dat nodig is. Daarnaast zijn we verplicht om verleende omgevingsvergunningen binnen 5 jaar in het omgevingsplan te verwerken. We zullen dus regelmatig tot vernieuwen van delen van het omgevingsplan komen. Een één- of twee jaarlijkse onderhoudsronde ligt dan ook voor de hand. In de meerjarenbegroting is hier al rekening mee gehouden. Per 2023 is hier een jaarlijks bedrag voor geraamd. Onderwerp: Vaststellen plan van aanpak omgevingsplan

p. 2/5

1.10 Gebruik maken van het voorwerk van de VNG bespaart tijd en zorgt voor herkenbaarheid De Vereniging Nederlandse Gemeente (VNG) heeft een casco opgesteld voor een omgevingsplan. En geeft met behulp van staalkaarten handvatten om een plan mee op te gaan bouwen. Dit zijn geen verplichte standaarden, maar gaan naar alle waarschijnlijkheid door veel gemeenten gebruikt worden. Door ook hier gebruik van te gaan maken besparen we kostbare tijd door niet alles helemaal zelf te moeten bedenken. Maar zorgt ook voor herkenbaarheid, doordat meerdere gemeenten deze ook gaan hanteren. 1.11 Het is te vroeg om nu al inhoudelijke keuzes te maken Het PvA is een eerste aanzet om te komen tot een omgevingsplan. Maar de echte inhoudelijke keuzes worden pas later gemaakt. Per deeluitwerking is een Nota van uitgangspunten nodig, waarin veel inhoudelijker keuzes gemaakt worden. Dit zijn onder andere keuzes over wat welk en niet geregeld moet worden, maar ook op welke manier. De raad kan zo per deeluitwerking nog sturen en de uitgangspunten meegeven. 1.12 Participatie is een vast onderdeel van de nota van Uitgangspunten Participatie is verplicht voorafgaand aan het opstellen van het omgevingsplan. In aansluiting op de notitie burgerparticipatie die in voorbereiding is, moet het participatieplan een vast onderdeel gaan uitmaken van de nota van uitgangspunten die per deelgebied opgesteld gaan worden.

Hierin wordt bepaald of, hoe en met wie we gaan participeren. 1.13 De afweging over de inhoud van de bruidsschat maken we bij de deeluitwerkingen Over de te vervallen rijksregels, onder andere uit het Activiteitenbesluit, die via de bruidsschat van rechtswege in het omgevingsplan terecht komen kunnen wij als gemeente zelf bepalen wat we er mee willen doen. Behouden, aanpassen of laten vervallen. Deze keuzes kunnen we nu nog niet maken. Dit zal een onderdeel zijn van de keuzes die we moeten maken bij het daadwerkelijke deeluitwerkingen. 1.14 Vanwege het gebrek aan ervaring met het opstellen van omgevingsplannen krijgt afwijken met een omgevingsvergunning vooralsnog de voorkeur Afwijken van het omgevingsplan kan onder de Ow sneller met een omgevingsvergunning. Omdat de ervaring in de organisatie nu nog ontbreekt over het opstellen van omgevingsplannen zullen we in het begin initiatiefnemer zo veel mogelijk sturen en adviseren om gebruik te maken van een omgevingsvergunning wanneer hun initiatief niet past in het tijdelijke omgevingsplan. Zo voorkomen we dat we vanwege een initiatief gedwongen worden om over allerlei regels al keuzes moeten maken. Bij het vervangen van het tijdelijke omgevingsplan moeten we namelijk alle onderdelen van het tijdelijke plan vervangen.

1.15 Het PvA maakt duidelijk waar de raad de komende periode nog keuzes over moet maken In het PvA worden enkele keuzes gemaakt. Maar dit zijn hoofdzakelijk procesmatige keuzes over het komen tot een omgevingsplan. Waar de raad de komende periode nog keuzes over moet maken wordt ook uitgelegd in het PvA. Sommige keuzes moeten voorafgaand aan de inwerkingtreding van de Ow gemaakt worden. Dit heeft met name te maken met adviesrecht en delegatiebesluiten. Maar ook verplichting van participatie of niet. Een deel van de keuzes hangt af van de verhouding raad en college. Kanttekeningen 1.1 De datum van inwerkingtreding is nog steeds niet definitief De minister lijkt vooralsnog vast te houden aan de inwerkingtreding van de Omgevingswet op 1 juli 2022. Maar dit moet bekrachtigd worden door een koninklijk besluit in de Eerste Kamer. Pas na dit besluit is er zekerheid over de invoeringsdatum. Omdat de voorbereidingen voor het omgevingsplan toch moeten beginnen is het vaststellen van het plan van aanpak noodzakelijk. Ook als de inwerkingtreding alsnog mocht opschuiven. Financiën In de meerjarenbegroting is budgettaire ruimte opgenomen voor het opstellen van het omgevingsplan. Het vaststellen van het Plan van Aanpak heeft geen gevolgen voor het budget. Pas bij de deeluitwerkingen worden daadwerkelijk kosten gemaakt in de vorm van externe adviesbureaus.

Communicatie Wat is je doelgroep, wat is de boodschap en welke middelen wil je inzetten? Uitvoering Na vaststelling van het plan van aanpak kan gestart worden met de werkzaamheden om het omgevingsplan deel voor Dombosch op te stellen. Met het adviesbureau dat betrokken is geweest bij het bestemmingsplan met verbrede reikwijdte zal gekeken worden in hoeverre dit kan als aanvulling/aanpassing op hun huidige opdracht. Onderwerp: Vaststellen plan van aanpak omgevingsplan

p. 3/5

Zodra de nota van uitgangspunten voor de deeluitwerking Dombosch klaar is wordt deze aan de raad voorgelegd. Bijlagen 1. Plan van aanpak omgevingsplan Een ontwerpbesluit bieden wij u hierbij vaststelling aan.

Hoogachtend, burgemeester en wethouders van Geertruidenberg, de secretaris, de burgemeester,

R.C.J. Nagtzaam

Onderwerp: Vaststellen plan van aanpak omgevingsplan

M. Witte

p. 4/5

De raad van de gemeente Geertruidenberg; Gelezen het voorstel van burgemeester en wethouders van Geertruidenberg van 18 januari 2022. Besluit: De raad besluit: 1. Het plan aanpak Omgevingsplan vast te stellen. Aldus vastgesteld in zijn openbare vergadering van 24 februari 2022, Geertruidenberg, de raad voornoemd, de griffier,

de voorzitter,

drs. K.M.C. Millenaar-Rammelaere

M. Witte

Onderwerp: Vaststellen plan van aanpak omgevingsplan

p. 5/5