Programma Onderhoud Wegen 2026-2035

Programma Onderhoud Wegen 2026-2035

Vastgesteld in de raadsvergadering van 28 mei 2026

Inhoudsopgave 1

Inleiding ......................................................................................................................................................3

2

Wettelijke kaders en uitgangspunten ........................................................................................................4

3

4

5.

6.

2.1

Landelijke wet- en regelgeving .........................................................................................................4

2.2

Gemeentelijke wet- en regelgeving ..................................................................................................6

Beheervisie en beheerthema’s ...................................................................................................................8 3.1

Beheervisie ........................................................................................................................................8

3.2

Beheerthema’s ..................................................................................................................................8

Huidige situatie ........................................................................................................................................ 10 4.1

Soorten verharding ........................................................................................................................ 10

4.2

Huidige staat van onderhoud ......................................................................................................... 10

4.3

Toekomstige areaalveranderingen .............................................................................................. 122

4.4

Meldingen ...................................................................................................................................... 12

4.5

Aansprakelijkheidstellingen ........................................................................................................... 12

Organisatie............................................................................................................................................... 13 5.1

Organisatie operationeel beheer ................................................................................................... 13

5.2

Inspectie ......................................................................................................................................... 13

5.3

Onderhoud ..................................................................................................................................... 13

Financiële planning 2025-2035................................................................................................................ 15 6.1

Exploitatie Wegen, Straten en Pleinen .......................................................................................... 15

6.2

Voorziening geprogrammeerd onderhoud wegen ........................................................................ 15

6.3

Vervangingsinvesteringen .............................................................................................................. 17

6.4

Risico’s ............................................................................................................................................ 17

Bijlage l – Onderbouwing kosten groot onderhoud wegen ............................................................................ 18

-2Programma Onderhoud Wegen 2026-2035

1 Inleiding Aanleiding Volgens de Wegenwet moet de wegbeheerder zorgen dat de binnen zijn gebied liggende wegen in goede staat verkeren. Aanvullend op deze zorgplicht vanuit de Wegenwet, verplicht Artikel 12 van het Besluit Begroting en Verantwoording provincies en gemeenten (BBV) tot een beleidskader voor kapitaalgoederen, inclusief financiële consequenties en de vertaling daarvan in de begroting. In dit Programma Onderhoud Wegen 2026-2035 (verder steeds aangeduid als Programma) beschrijven we ons beleidskader voor het onderhoud van wegen en hoe we dit technisch, organisatorisch en financieel invullen. Met dit Programma voldoen wij daarmee aan de wettelijke eisen uit zowel de Wegenwet als het BBV. Voor alle duidelijkheid benoemen we hieronder thema’s die buiten de scope van dit Programma vallen: o Gladheidbestrijding o Wegmarkering o Bermen o Verkeersveiligheid o Wegmeubilair o Straatreiniging en vegen van verhardingen o Onkruidbestrijding op verhardingen o Begraafplaatsen

Doel en opzet van het Programma Onderhoud Wegen 2026-2035 Dit Programma biedt het kader voor helder, gestructureerd en effectief wegbeheer binnen de gemeente Geertruidenberg. Het plan schetst daartoe eerst de relevante landelijke en gemeentelijke wet- en regelgeving (§2) en de vertaling daarvan naar het gemeentelijke beleidskader voor het onderhoud van wegen (§3). Vervolgens verschaft het inzicht in het areaal, zowel qua omvang, materiaal als staat van onderhoud, inclusief een specificatie van de daarbij gehanteerde onderhoudsniveaus (§4). In §5 beschrijven we hoe het onderhoud van wegen in Geertruidenberg georganiseerd is. Dit alles resulteert uiteindelijk in een overzicht van benodigde financiële middelen voor de periode 2025 tot 2035 (§6). Een bijlage biedt ten slotte gedetailleerd inzicht in areaal, voorgenomen groot onderhoud en de kosten die daarmee gepaard gaan.

-3Programma Onderhoud Wegen 2026-2035

2 Wettelijke kaders en uitgangspunten Voordat we in §3 het gemeentelijke beleid voor onderhoud van wegen beschrijven, schetsen we hieronder in paragraaf 2.1 eerst de landelijke wet- en regelgeving waaraan dit beleid moet voldoen. Vervolgens beschrijven we in paragraaf 2.2 het gemeentelijke kader waarin het beleid moet passen.

2.1 Landelijke wet- en regelgeving Als wegbeheerder heeft de gemeente Geertruidenberg de wettelijke taak om goed rentmeesterschap uit te voeren op de wegverhardingen die de gemeente in beheer heeft. De hiernavolgende wet- en regelgeving vormt het landelijke kader voor het wegenonderhoud.

De Grondwet Volgens artikel 21 van de Grondwet is de zorg van de overheid gericht op de bewoonbaarheid van het land en de bescherming en verbetering van het leefmilieu. Het beheer van de openbare ruimte past in dit grondwetsartikel en een goede infrastructuur behoort dan ook van oudsher tot de taken van de overheid.

Burgerlijk Wetboek Het Burgerlijk Wetboek bevat meerdere wetsartikelen over veiligheid en zorgplicht. Deze landelijke wetgeving verplicht de gemeente als eigenaar van de wegen om voor een aantoonbaar veilige situatie te zorgen. Bij geleden schade kan de burger de gemeente als beheerder van een weg aansprakelijk stellen op grond van de artikelen 6: 162 en 6:174 van het Burgerlijk Wetboek. Die aansprakelijkheid geldt onafhankelijk van de vraag of de beheerder het gebrek kende, het gebrek behoorde te kennen of een verwijt is te maken ten aanzien van het gebrek.

De Wegenwet Volgens de Wegenwet (artikel 16) moet de wegbeheerder zorgen dat de binnen zijn gebied liggende wegen in goede staat verkeren. Deze wet doet een beroep op de maatschappelijke plicht van de beheerder om als goed rentmeester op te treden. Dit betekent concreet: voorzieningen regelmatig en duurzaam onderhouden. De Wegenwet (art. 27) verplicht elke Nederlandse gemeente om een zogenaamde wegenlegger op te stellen en actueel te houden. Een wegenlegger is een juridisch document waarin is vastgelegd welke wegen en paden openbaar zijn volgens de Wegenwet. In een wegenlegger staat: o of de weg verhard of onverhard is; o wie de weg mag gebruiken; o welke instantie verantwoordelijk is voor het beheer en onderhoud; o welk bevoegd gezag toezicht houdt.

Wegenlegger De Wegenwet (art. 27) verplicht elke Nederlandse gemeente om een wegenlegger op te stellen en actueel te houden. Een wegenlegger is een juridisch document waarin is vastgelegd welke wegen en paden openbaar zijn volgens de Wegenwet. In een wegenlegger staat: o of de weg verhard of onverhard is; o wie de weg mag gebruiken; o welke instantie verantwoordelijk is voor het beheer en onderhoud; o welk bevoegd gezag toezicht houdt. De wegenlegger heeft betrekking op de wegen buiten de bebouwde kom of kommen alsmede de toegangswegen naar stations (Spoorwegwet art 26 lid 3). De wegenlegger is een essentieel document voor de registratie en actualiteit van het Nationale Wegenbestand.

De Wegenverkeerswet De Wegenverkeerswet 1994 schrijft voor dat de wegbeheerder streeft naar maatregelen die de veiligheid van de weggebruiker en de functionaliteit van de wegen waarborgen. Deze wet doet een beroep op de publiekrechtelijke zorg van de wegbeheerder voor de veiligheid van de weggebruiker, maar schrijft geen maatregelen voor. -4Programma Onderhoud Wegen 2026-2035

Besluit Begroting en Verantwoording provincies en gemeenten (BBV) Om het toezicht op gemeenten doelmatig te kunnen uitvoeren, beschrijft het BBV de algemeen geldende regels voor het opstellen van begrotingen. Het schrijft onder andere een beleidskader voor; een voorschrift waaraan we met dit Programma voldoen. Daarnaast omvat het BBV-definities voor de vormen van onderhoud aan kapitaalgoederen, alsmede de begroting daarvan. ‘Wegen’ worden niet expliciet benoemd, maar vallen wel degelijk onder deze kapitaalgoederen. Het BBV maakt onderscheid tussen “onderhoudskosten” en ‘vervangingsinvesteringen’: o Onderhoudskosten zijn lasten voor de instandhouding die in de jaarrekening (exploitatierekening) staan. Dit onderhoud is daarbij onderverdeeld in: a. Klein onderhoud: dit betreft incidentele onvoorziene reparaties of jaarlijks terugkerende onderhoudslasten (o.a. preventieve maatregelen en onderhoudscontracten) die nodig zijn om de wegen in functionele en veilige staat te houden, conform het vastgestelde kwaliteitsniveau (zie par. 5.3 van dit Programma). b. Groot onderhoud: dit gaat om het uitvoeren van onderhoud als gevolg van slijtage na een langere periode van gebruik. Dit type onderhoud wordt van tevoren gepland en is vaak ingrijpender van aard. o Vervangingsinvesteringen, waaronder ook integrale vervangingen, worden geactiveerd en in de balans opgenomen.

De kapitaallasten lopen via de exploitatierekening. Volgens artikel 12 BBV moet elke gemeente in de begroting en jaarrekening een paragraaf onderhoud kapitaalgoederen opnemen. In haar ‘Handreiking onderhoud kapitaalgoederen’ geeft de provincie Noord-Brabant aan hoe zij, als toezichthoudende instantie, met dit artikel omgaat.

Waterschapsverordening Waterschap Brabantse Delta Waterschappen hebben op basis van de artikelen 59 lid 1 en 78 lid 1 uit de Waterschapswet een verordenende bevoegdheid. Deze is ook opgenomen in de Omgevingswet, artikel 2.1 en heet conform artikel 2.5 van de Omgevingswet een ‘Waterschapsverordening’. Deze was tot de invoering van de Omgevingswet beter bekend als de ‘Keur’. De gemeente Geertruidenberg valt onder het waterschap Brabantse Delta. Dit waterschap heeft ook een Waterschap verordening opgesteld, die per 14 augustus 2024 in werking is getreden. In deze verordening staan de regels (met name geboden en verboden) die het waterschap hanteert bij de bescherming van onder andere waterkeringen, watergangen en bijbehorende wegen. Deze regels voorkomen dat dijken en oevers beschadigd raken. Het beheren en onderhouden van wegen op of in een waterkering moet conform de Waterschapverordening aan bepaalde richtlijnen voldoen. Teerhoudend asfallt Sinds 2001 is het in Nederland verboden om teerhoudend asfalt toe te passen of te verwerken. In het verleden zijn echter veelvuldig teerhoudende producten in de wegenbouw toegepast, met name bij oppervlakbehandelingen. Vanuit de overheid is het beleid erop gericht om teerhoudend asfalt uit de keten te halen. Dit betekent dat bij onderhoud het bestaande teerhoudende asfalt verwijderd dient te worden.

De gemeente Geertruidenberg volgt dit beleid voor zover dit maatschappelijk financieel verantwoord is. Wanneer onderhoud aan asfaltwegen plaatsvindt, doen we eerst teeronderzoek. Wanneer bekend is of en waar zich teerhoudende asfaltlagen bevinden, zoeken we een passende onderhoudsmaatregel. Hierbij wordt het teerhoudende asfalt bij voorkeur verwijderd, voor zover dit kostentechnisch verantwoord is. Immers, in sommige gevallen zijn de kosten voor de verwerking van teerhoudend asfalt dermate hoog, dat het beter is om het bestaande asfalt te laten liggen en een andere onderhoudsmaatregel toe te passen.

-5Programma Onderhoud Wegen 2026-2035

2.2 Gemeentelijke wet- en regelgeving Hieronder schetsen we de voor wegenonderhoud relevante wet- en regelgeving van de gemeente Geertruidenberg.

Omgevingsvisie De Omgevingswet geeft gemeenten bevoegdheden om visie en beleid te maken voor de buitenruimte. Dit gemeentelijke strategische beleidsdocument heet dan ‘omgevingsvisie’. In 2021 heeft de gemeenteraad van Geertruidenberg haar Omgevingsvisie vastgesteld. Deze bevat de hoofdlijnen o voor de kwaliteit van de fysieke leefomgeving; o van de voorgenomen ontwikkeling, het gebruik, het beheer, de bescherming en het behoud van het grondgebied; o van het integrale beleid voor de fysieke leefomgeving. Voor wegen is in de Omgevingsvisie voor de omschreven gebieden geen specifiek kwaliteitsniveau vastgelegd, afgezien van het kwaliteitsniveau C, conform de Kwaliteitsgids Openbare Ruimte 2023 van het CROW1. Bij het vaststellen van het DIOR (Duurzame Inrichting Openbare Ruimte) heeft de raad gekozen voor het onderhoudsscenario ‘Afgewogen’. Dit scenario houdt in dat de verhardingen van centra en stadsontsluitingswegen op kwaliteitsniveau B beheerd worden. In de Kadernota 2026 heeft het college aangegeven vanaf 2027 te starten met het implementeren van het DIOR. Vanaf 2030 zullen deze aangewezen gebieden/wegen zich op het vastgestelde onderhoudsniveau B bevinden. De overige verhardingen blijven conform het CROW op onderhoudsniveau C onderhouden worden.

Beschermd stadsgezicht Geertruidenberg De oude kern van Geertruidenberg heeft de status van beschermd stadsgezicht. Dit betekent dat voor de wegen binnen dit beschermde stadsgebied andere eisen gelden voor de toe te passen verhardingsmaterialen. Deze regels komen erop neer dat we in principe gebakken en natuurstenen elementenverhardingen toepassen. Bij onderhoudswerkzaamheden beoordelen we of bestaande verhardingen die niet aan deze eis voldoen vervangen. De omvang van de onderhoudsmaatregelen is hierbij medebepalend. Bij reconstructie en/of herinrichting van de wegen in het centrum van de kern Geertruidenberg consulteren we altijd vooraf de Commissie Ruimtelijke Kwaliteit.

Duurzame Inrichting Openbare Ruimte (DIOR) In maart 2025 heeft de raad van de gemeente Geertruidenberg het DIOR (Duurzame Inrichting Openbare Ruimte) vastgesteld. Daarmee heeft de raad de beleids- en beheerkaders (beeld/kwaliteitsniveaus) voor de openbare ruimte vastgelegd. Voor de wegen is in het DIOR het kwaliteitsniveau C opgenomen, conform de Kwaliteitscatalogus openbare ruimte 2023 van het CROW. Voor de centra en stadsontsluitingswegen is kwaliteitsniveau B opgenomen. In het kader van de bezuinigingen en ombuigingen is besloten om het DIOR vanaf 2027 in te voeren. Voor de implementatie van het DIOR gaat de gemeente uit van een periode van drie jaar. Dit betekent dat de wegen waarvoor het kwaliteitsniveau B gaat gelden, vanaf 2030 op dit niveau moeten worden onderhouden.

Digitale Leidraad Inrichting Openbare Ruimte (DLIOR): ontwerpcriteria De gemeente is eindverantwoordelijk voor het beheer van de openbare ruimte. Vanuit die taakstelling heeft zij de Digitale Leidraad Inrichting Openbare Ruimte (DLIOR) opgesteld. De DLIOR is bestemd voor iedereen die zich met de inrichting en vormgeving van de openbare ruimte bezighoudt, zoals assetbeheerders, projectleiders, ontwikkelaars en ontwerpers. De DLIOR bevat de gemeentelijke ontwerpcriteria voor de inrichting van de openbare ruimte en ondersteunt daarmee de integraal samenwerking op dit terrein. De leidraad beschrijft tevens de speelruimte bij de aanleg en herinrichting van de openbare ruimte.

1 CROW = Centrum Regelgeving en Onderzoek in de Grond, Weg- en Waterbouw en de Verkeerstechniek. Dit is een Nederlands ken-

nisinstituut voor infrastructuur, openbare ruimte, verkeer & vervoer en werk & veiligheid.

-6Programma Onderhoud Wegen 2026-2035

Bij het opstellen van het Programma Onderhoud Wegen 2026-2035 bevindt het DLIOR zich nog in de testfase. De verwachting is dat het in de loop van 2026 online en voor externe partijen digitaal te raadplegen is.

Wegen met uitsluitend aanliggende landbouwpercelen In het wegbeheerprogramma 2015-2019 is vastgelegd dat we bij wegen met uitsluitend aanliggende landbouwpercelen nog maar minimaal onderhoud uitvoeren. De asfaltverharding van deze wegen herstellen we voortaan niet meer. Deze verandert zodoende langzaam in een halfverharding. Met andere woorden: de onderhoudsstaat van deze wegen beschouwen we niet langer als ‘achterstallig onderhoud’. Het gaat hier om de Kilweg, Zuideindsedijk, Dwarsweg, laatste gedeelte Standhazensedijk en laatste gedeelte Kloosterweg.

Programma Infrastructurele Kunstwerken 2026-2034 De verharding van rijbanen, voetpaden en fietspaden op civieltechnische bouwwerken, zoals bruggen, tunnels en duikers (ook wel “infrastructurele kunstwerken” genoemd), hebben uiteraard een relatie met dit Programma Onderhoud Wegen. Het wegbeheerprogramma (Obsurv) maakt duidelijk of de verharding onder dit Programma of onder het Programma Infrastructurele Kunstwerken valt. In hoofdlijnen komt het erop neer dat de verharding op de landhoofden van de infrastructurele kunstwerken onder dit Programma valt. Alleen als er op een brug of viaduct een ander soort verharding ligt dan op de landhoofden, dan valt deze verharding onder het Programma. Bij gemeentelijke duikers val de bovenliggende verharding ook altijd onder dit Programma.

Inkoop- en aanbestedingsbeleid De gemeente Geertruidenberg zet zich in voor volledig duurzame inkoop, waarbij sociale en milieukundige factoren centraal staan. Daarbij heeft de gemeente in het bijzonder oog voor de sociaal zwakkeren in de samenleving. Zij stimuleert daarom - waar mogelijk en doelmatig - de participatie van arbeidsgehandicapten, langdurig werkeloze uitkeringsgerechtigden of jongeren in het arbeidsproces. Dat betekent voor dit Programma, dat als de gemeente de inspecties of onderhoud van wegen aanbesteedt, dit conform deze regels uit het inkoop- en aanbestedingsbeleid plaatsvindt.

Mobiliteitsplan Geertruidenberg De gemeente Geertruidenberg heeft haar doelstellingen met betrekking tot bereikbaarheid en verkeersveiligheid vastgelegd in het Mobiliteitsplan Geertruidenberg (2025). Veilige en goed onderhouden wegen zijn essentieel voor de bereikbaarheid van Geertruidenberg en haar directe omgeving.

College- en coalitieakkoord gemeente Geertruidenberg De gemeente Geertruidenberg kent zowel een collegeakkoord als een coalitieakkoord. In deze akkoorden beschrijven college en coalitie, aan de hand van meerdere programma’s, de maatschappelijke effecten die zij in de bestuurstermijn willen bereiken. Voor het beleid en beheer van de wegen zijn de Programma’s Leefbaarheid, Duurzaamheid en Financiën van belang. Deze programma’s stellen immers gemeentelijke kaders voor het beheer en onderhoud van onder andere de wegen.

-7Programma Onderhoud Wegen 2026-2035

3 Beheervisie en beheerthema’s 3.1 Beheervisie Het is de visie van de gemeente Geertruidenberg dat zij haar kapitaalgoederen, waaronder dus ook de wegen, optimaal dient in te zetten en altijd veilig en goed op peil dient te houden. Op die manier voorkomen we kapitaalvernietiging. Voor de wegen werken we deze visie op beheer en onderhoud hieronder uit in vier thema’s: veiligheid, duurzaamheid, kostenefficiëntie en aantrekkelijkheid. Voor de wegen heeft de raad het onderhoudsniveau C conform de Kwaliteitscatalogus van het CROW, vastgesteld. In het DIOR (maart 2025) kiest de gemeente het afwijkende kwaliteitsniveau B voor de centra en stadsontsluitingswegen (scenario Afgewogen). In 2027 (Kadernota 2026) starten we met de implementatie van het DIOR. De financiële en beheersmatige consequenties van dit nieuwe kader gaan we op basis van de eerstvolgende inspectie (eind 2026) in beeld brengen.

3.2 Beheerthema’s Bovenstaande beheervisie heeft de gemeente uitgewerkt in vier beheerthema’s die samen het beleidskader voor het wegenonderhoud vormen. Hieronder volgt een toelichting op de thema’s.

Veiligheid Het thema veiligheid werken we voor dit Programma uit in drie aandachtsgebieden: o Constructieve veiligheid: dit houdt in dat de constructie van een weg voldoende sterk moet zijn om de toegestane belasting te kunnen dragen, zodat het zijn functie veilig kan vervullen. Een goede wegconstructie voorkomt schade aan de weg en zorgt voor een lange levensduur. Deze constructieve veiligheid hoort bij de wettelijke zorgplicht van onze gemeente (Wegenwet, art 16). o Gebruikersveiligheid: hiermee bedoelen we dat weggebruikers bij het (normaal) gebruik van een weg en/of vervoermiddel geen lichamelijk letsel of materiele schade oplopen. Dit is een wettelijke zorgplicht van onze gemeente die is opgenomen in artikel 16 van de Wegenwet. Deze criteria beoordelen wij op basis van de inspectieresultaten van de tweejaarlijkse inspectie.

Duurzaamheid Duurzaamheid bij beheer en onderhoud van onze wegen vullen we als volgt in: o We inspecteren onze wegen periodiek om schadebeelden tijdig te signaleren en te kunnen herstellen. Hierdoor voorkomen we kapitaalvernietiging van het vastgoed, hoge herstelkosten of voortijdige vervanging en onveilige situaties voor onze weggebruikers. o We gebruiken bij onderhoud, renovatie of herinrichting van onze wegen duurzame materialen met een lange levensduur. We onderzoeken vooraf of er circulaire materialen beschikbaar zijn en of de materialen die we toepassen op een later moment herbruikbaar zijn. o Bij het vervangen van een weg kijken we altijd of de inrichting nog voldoet aan de geldende of toekomstige eisen en of die nog steeds aansluit bij de behoefte van de gebruikers.

Kostenefficiëntie Kostenefficiënt beheer en onderhoud van wegen betekent dat we o onnodige en/of dubbele (onderhouds)werkzaamheden voorkomen en onderhoudswerkzaamheden zoveel mogelijk combineren; o bij ingrijpende onderhoudsmaatregelen met hoge kosten beoordelen of reconstructie of herinrichting van de weg niet kostenefficiënter is; o geen onnodig onderhoud uitvoeren aan wegen die in de nabije toekomst worden vervangen.

-8Programma Onderhoud Wegen 2026-2035

Aantrekkelijkheid De openbare ruimte moet aantrekkelijk zijn en uitnodigen om te gebruiken. Wegen zijn wezenlijk onderdeel van de openbare ruimte en moeten daarom ook zo onderhouden worden dat de aantrekkelijkheid ervan toeneemt. In maart 2025 heeft de raad het DIOR vastgesteld en gekozen voor het scenario ‘Afgewogen’. Bij dit scenario onderhouden we centra en stadsontsluitingswegen op het kwaliteitsniveau B, conform de Kwaliteitsgids openbare ruimte van het CROW. Voor de overige wegen hanteren wij het kwaliteitsniveau C. Voor een verder uitleg van de kwaliteitsniveaus, zie §4.3. Kwaliteitsniveau C betekent concreet dat wij ingrijpen op het moment dat de kwaliteit van nog net niveau C naar niveau D over gaat. Er zijn dan dusdanige gebreken, dat hierdoor schade aan voertuigen en ongevallen kunnen ontstaan. Er kan nieuw achterstallig onderhoud ontstaan dat volgens de BBV niet is toegestaan. Het beheren van wegen op kwaliteitsniveau C maakt het onderhoud hiervan onvoorspelbaarder. Daardoor ontstaat risico op hogere kosten: de onderhoudsmaatregelen worden ingrijpender en daardoor duurder. Ook achterstallig onderhoud kan toenemen.

-9Programma Onderhoud Wegen 2026-2035

4 Huidige situatie 4.1 Soorten verharding De gemeente Geertruidenberg beheert en onderhoudt ongeveer 160 ha (1.603.740m2) aan wegen. Deze hebben verschillende vormen van verharding. De tabel hieronder biedt een overzicht van de soorten verharding en hun relatieve omvang in het areaal van de gemeente. Gesloten verharding Asfaltbeton 439.323m2 27,4%

Cementbeton 9.895m2 0,6%

Elementenverharding 1.118.427m2 69,7%

Half- en ongebonden verharding HalfOngebonden verharding verharding 2 33.470m 2.625m2 2,1% 0,2%

Totaal 1.603.740m2

Gesloten verhardingen Een gesloten verharding is een type wegdek dat bestaat uit een materiaal dat na aanleg een aaneengesloten, solide geheel vormt, zonder losse elementen. Het gemeentelijke areaal bestaat voor 29% uit gesloten verhardingen (totaal ca. 46,2 ha). We onderscheiden hierbij twee soorten gesloten verharding: asfaltbeton en cementbeton. Het overgrote deel van de gesloten verhardingen in de gemeente bestaat uit asfaltbeton (ca. 45,2 ha). Het aandeel wegen van cementbeton is met ca. 1 ha aanzienlijk kleiner. Gesloten verhardingen worden hoofdzakelijk toegepast voor ontsluitingswegen waar zich geen kabels en/of leidingen onder bevinden.

Elementenverhardingen Een elementenverharding (ook wel bestrating of plaveisel genoemd) is een vorm van verharding waarbij het wegdek is opgebouwd uit afzonderlijke elementen. Deze elementen zijn meestal van (gebakken) steen, beton of natuursteen. Afhankelijk van hun vorm onderscheiden wij vier typen elementenverharding: klinkers, tegels, natuursteen of betonplaten. Binnen deze vier typen maken we dan weer onderscheid op basis van afmeting, kleur, leverancier, steensoort of plaats van herkomst. Kortom: onze gemeente kent een grote diversiteit aan elementenverhardingen. Elementenverhardingen worden hoofdzakelijk toegepast bij verblijfsgebieden (bv. woonstraten en pleinen) en inritten.

Halfverharding en ongebonden verharding Een halfverharding bestaat uit onsamenhangend materiaal dat wordt verdicht om een stevig, maar flexibel en waterdoorlatend oppervlak te creëren. Het biedt voldoende draagkracht voor voetgangers, fietsers en soms licht autoverkeer, terwijl het een natuurlijke uitstraling behoudt. Een halfverharding is een type verharding dat het midden houdt tussen een onverhard oppervlak (zoals gras of zand) en een volledig verhard oppervlak (zoals asfalt- of cementbeton). Ongebonden verhardingen hebben geen samenhang tussen de materialen. Het gaat hierbij bijvoorbeeld om materialen als grind en zand. Het onderhoud aan de half- en ongebonden verhardingen is erg beperkt en valt daarom buiten de scope van dit Programma. De betreffende onderhoudskosten komen ten laste van de Exploitatie Wegen, Straten en Pleinen voor het betreffende dienstjaar.

4.2 Huidige staat van onderhoud Onderhoudsniveaus De verschillende onderhoudsniveaus van de wegen beoordelen we op basis van de Kwaliteitsgids openbare ruimte van het CROW. Deze landelijk gebruikte kwalificatie kent de volgende gradering.

-10Programma Onderhoud Wegen 2026-2035

o

Kwaliteitsniveau A+ en A (Zeer goed en Goed) De weg is technisch in uitstekende staat en het totaalbeeld is verzorgd, al kan het wegdek enkele lichte schades en tekenen van beginnende veroudering vertonen. Doordat het om beginnende veroudering of schades gaat, zijn deze eenvoudig te verhelpen. Toch accepteren we een minder aantrekkelijk uiterlijk als gevolg van zeer lichte schades en een lichte achteruitgang. Bij dit niveau kunnen we dus lichte concessies in het onderhoud doen, met name wat betreft het aanzien (aantrekkelijkheid). Op een schaal van 1 t/m 10 komt de kwaliteitsniveaus A+ of A overeen met respectievelijk een cijfer hoger dan 9 of tussen 8 en 9.

o

Kwaliteitsniveau B (Voldoende) De weg heeft zichtbare schades en is plaatselijk ook zichtbaar verouderd. Tegelijkertijd is de weg constructief veilig en is het gebruik ervan veilig. De schades kunnen leiden tot meer en/of grotere schades. Zaken als aanslag en vuil accepteren we, zolang dit niet ten koste gaat van de sociale veiligheid. Bij dit niveau is het onderhoud gericht op de technische, functionele en economische levensduur van het object. Op een schaal van 1 t/m 10 komt kwaliteitsniveau B overeen met een cijfer 6 of 7.

o

Kwaliteitsniveau C (Matig) De weg heeft veel schades waardoor sommige stukken niet langer functioneren. De schades leiden tot meer en/of andere schades en de weg oogt onaantrekkelijk. Het herstel van deze schades is tijdrovend en brengt behoorlijke kosten met zich mee. Deze staat van onderhoud heeft een negatief effect op de levensduur van de weg. Bovendien is deze alleen veilig te gebruiken als we er voldoende regelmatig controles uitvoeren en het hoogstnoodzakelijke onderhoud plegen. Op een schaal van 1 t/m 10 komt kwaliteitsniveau C overeen met het cijfer 5.

o

Kwaliteitsniveau D (Slecht) De weg is in slechte tot zeer slechte conditie en is onderhevig aan onomkeerbare veroudering. De staat van de weg kan tot onveilige situaties leiden. Door de vele duidelijk zichtbare schades oogt het object bovendien zeer onaantrekkelijk. Het herstel van de schades is tijdrovend en er zijn hoge kosten mee gemoeid. Soms zal het zelfs doelmatiger zijn om de weg in zijn geheel te vervangen. Op een schaal van 1 t/m 10 komt kwaliteitsniveau D overeen met cijfer 4 of lager.

Actuele onderhoudsstaat wegenareaal De tabel hiernaast toont de onderhoudsstaat van ons verharde weZeer goed A+ 40,1% genareaal op basis van de inspectieronde van eind 2024. Het gemidGoed A 27,3% delde kwaliteitscijfer van het verharde wegenareaal in de gemeente Voldoende B 23,2% is: 7,5: ruim 90% van het areaal bevindt zich op onderhoudsniveau B 2 Matig C 5,4% of hoger. 4% (62.750m ) van het areaal bevond zich ten tijde van de inspectie op onderhoudsniveau D. Voor dit deel van het areaal is het Slecht D 4,0% herstel van 22.234m2 (1,4%) verharding opgenomen in de investeOnderhoudsstaat verharde wegen (2024) ringsplannen 2025-2028 en/of 2026-2029. De overige achterstanden zijn bij het verschijnen van dit Programma reeds weggewerkt. Op basis van bovenstaande stellen we vast dat er na de laatste inspectie (2024) plaatselijk weliswaar sprake is van achterstallig onderhoud, maar het areaal zich algemeen op een ruim voldoende kwaliteitsniveau bevindt.

-11Programma Onderhoud Wegen 2026-2035

4.3 Toekomstige areaalveranderingen Het wegenareaal van de gemeente Geertruidenberg is aan uitbreiding en/of veranderingen onderhevig. Uitbreidingen vinden plaats door het aanleggen van nieuwe woongebieden en reconstructies (eventueel in combinatie met maatregelen om de verkeersveiligheid te verbeteren). Zo valt de (nieuwe) Kloosterweg, na overdracht door Rijkswaterstaat in de loop van 2026, binnen het gemeentelijke areaal. Daarnaast zullen er veranderingen van het areaal plaatsvinden door de keuze voor andere verhardingsmaterialen. Een voorbeeld hiervan is het toepassen van zogenaamde groene verharding op parkeerplaatsen om hittestress tegen te gaan. Uitbreidingen en veranderingen worden na oplevering en overdracht in de eerstvolgende reguliere inspectieronden opgenomen en in het wegbeheerprogramma Obsurv verwerkt.

4.4 Meldingen Inwoners en gebruikers van de openbare ruimte van de gemeente Geertruidenberg kunnen via de Geertruidenberg-app onder andere defecten van de verharding melOnderwep 2023 2024 2025 den. 333 230 221 De tabel hiernaast toont het aantal meldingen met betrek- Bestrating algemeen Gat in de weg/berm 70 88 95 king tot wegen over de afgelopen drie jaar. Gemiddeld gaat Overigen wegen 113 134 129 9% van alle meldingen via de Geertruidenberg-app over we147 187 217 gen. Naar aanleiding van een dergelijke melding toetsen we Trottoir verzakt 26 24 47 het schadebeeld ter plekke aan het door de raad vastge- Wortelopdruk Totaal 689 663 709 stelde kwaliteitsniveau. Indien het schadebeeld binnen deze norm valt, wordt de gemelde schade niet hersteld.

4.5 Aansprakelijkheidstellingen Ondanks goed en gestructureerd onderhoud en regelmatige inspectie van de wegen valt lichamelijke en/of materiele schade nooit volledig uit te sluiten. In voorkomende gevallen leidt dit tot schadeclaims bij de gemeente. Een schadeclaim wordt toegewezen als de gemeente ‘nalatigheid’ kan worden verweten. Tegelijkertijd mag van een weggebruiker ook enige alertheid verwacht worden. Hierover is ruime jurisprudentie beschikbaar (het zogenaamde Kelderluik-arrest). Kortom: niet alle claims worden daadwerkelijk toegewezen. Het aantal schadeclaims varieert per jaar. Onderstaande tabel biedt een overzicht van de schadeclaims in de periode 2016-2024. Schadeclaims wegverharding (2016-2024) omschrijving aantal schadeclaims vordering niet ingediend afgewezen vorderingen toegewezen schadeclaims percentage toegewezen schadeclaims totaalbedrag uitgekeerde bedrag schadeclaims (€)

2016 8 2 2 4

2017 2 0 1 1

2018 1 0 1 0

2019 11 1 6 4

2020 3 2 1 0

2021 5 1 3 1

2022 10 7 1 2

2023 5 1 2 2

2024 6 1 2 3

totaal 51 15 19 17

gemiddeld jaar 5,7 1,7 2,1 1,9

50%

50%

0%

36%

0%

20%

20%

40%

50%

33%

33%

6.474

1.033

0

3.219

0

0

670

5.500

664

17.559

1.951

In de periode 2016 t/m 2024 ontving de gemeente 51 schadeclaims ten gevolge van gebreken aan de wegverharding. In een derde van de gevallen (33%) werd de schadeclaim toegewezen. Gemiddeld keerde de gemeente € 1.951 per jaar uit aan schadevergoedingen. De hoogte van vergoedingen varieerde tussen 69 en 2.500 euro per casus. Het Kelderluik-arrest (1965) is een arrest van de Hoge Raad der Nederlanden dat van groot belang is gebleken voor de juridische beoordeling van ‘gevaarzetting in verband met aansprakelijkheid onrechtmatig doen of nalaten’. Het Kelderluik‑arrest is niet specifiek geschreven voor wegenonderhoud, maar de zorgvuldigheidsnormen uit het arrest zijn wel degelijk relevant voor de beoordeling van aansprakelijkheid bij gevaarlijke situaties op de weg.

-12Programma Onderhoud Wegen 2026-2035

5. Organisatie 5.1 Organisatie operationeel beheer Het beleid en technische beheer van wegen in Geertruidenberg is ondergebracht bij het Domein Fysiek, team Civiel. De Beheerder van het wegenareaal (wegbeheerder) is verantwoordelijk voor alle activiteiten (meldingen, inspectie, onderhoudsprogrammering, inkoop, etc.) die noodzakelijk zijn om het areaal op de door de raad vastgestelde kwaliteitsniveaus te houden. De Beheerder hanteert hierbij de kaders zoals deze in dit Programma zijn vastgelegd. Het daadwerkelijke klein en groot onderhoud aan wegen kopen we met behulp van raamovereenkomsten in. Voor specialistische werkzaamheden, reconstructie of herinrichting van wegen hanteren we een apart inkooptraject. Bij het uitvoeren van de beheertaken krijgt de Beheerder ondersteuning van de Toezichthouder(s) Buitenruimte. Complexe reconstructies en/of specialistische onderhoudswerkzaamheden pakken we projectmatig aan. Hierbij zetten we dan een projectleider in. De Beleidsadviseur Openbare Ruimte is verantwoordelijk voor het beleid, het bewaken en evalueren van de beleidskaders en - indien noodzakelijk - het doen van verbetervoorstellen. Dit laatste in nauwe samenwerking met de Beheerder.

5.2 Inspectie Om de veiligheid en het gewenste onderhoudsniveau van wegen te waarborgen, voert een extern bedrijf elke twee jaar een globale visuele inspectie van de wegen uit. Deze inspecties vinden plaats volgens het Handboek Visuele Inspectie (CROW, publicatie 146a) door daarvoor opgeleide en gecertificeerde inspecteurs. We gebruiken dus een gestandaardiseerde methode voor visuele inspecties van verhardingen (wegen, fietspaden, trottoirs), waardoor deze op een uniforme, systematische en professionele manier plaatsvinden. Dit is essentieel om de resultaten van opeenvolgende inspectierondes te kunnen vergelijken. Bovendien waarborgt deze methode de onafhankelijkheid van de inspectie. Alle inspectieresultaten slaan we op in het wegbeheerprogramma Obsurv. Op basis van de gemeten kwaliteitsniveaus ondersteunt dit programma het bepalen van onderhoudsbehoeften en het maken van kostenramingen. Nieuwe en gerehabiliteerde wegen nemen we na oplevering in beheer en nemen we in de eerstvolgende reguliere tweejaarlijkse inspectieronde mee. Dat betekent dus dat nieuwe/gerehabiliteerde wegen uiterlijk twee jaar na oplevering voor het eerst worden geïnspecteerd. Indien het resultaat van een globale inspectie daartoe aanleiding geeft, dan vindt aanvullend uitgebreider technisch onderzoek plaats.

Dit verdiepende onderzoek kan bestaan uit een constructieonderzoek (verharding of ondergrond) en/of materiaalanalyses. De reguliere inspecties en aanvullende onderzoeken inclusief bijbehorende advisering zijn van groot belang voor het beheer en onderhoud van de wegen. Op grond van alle inspectieresultaten initieert de Beheerder onderhoudsmaatregelen (groot onderhoud of reconstructie) en de financiële planning daarvan (zie §6). Het wegbeheerprogramma (Obsurv) is een hulpmiddel voor de Beheerder om inzicht te krijgen van de kwaliteit van het areaal, de benodigde onderhoudsmaatregelen en de bijbehorende kosten. Het programma adviseert onderhoudsmaatregelen op basis van gesignaleerde schadebeelden. Het is vervolgens de taak van de wegbeheerder om te bepalen of een weg(vak) daadwerkelijk voor onderhoud in aanmerking komt of dat reconstructie noodzakelijk is.

5.3 Onderhoud Onderhoud heeft tot doel de wegen gedurende hun beoogde levensduur op het gewenste kwaliteitsniveau te houden dan wel opnieuw op dit niveau te brengen. Met andere woorden: zorgen dat alle wegen in het areaal naar behoren functioneren op het door de raad vastgestelde onderhoudsniveau (“heel en veilig”). Het onderhoud is dus niet altijd levensduurverlengend, maar het zorgt ervoor dat de betreffende weg zijn waarde -13Programma Onderhoud Wegen 2026-2035

behoudt binnen de geplande levensduur. We onderscheiden drie vormen van onderhoud, te weten: klein onderhoud, groot onderhoud en reconstructie. Hieronder definiëren we deze vormen.

Klein onderhoud Bij klein onderhoud gaat het om dagelijkse reparaties die noodzakelijk zijn om de wegen in goed werkende en veilige staat te houden op het door de raad vastgestelde kwaliteitsniveau (B of C). Het gaat hierbij om het herstellen van kleine schades op basis van meldingen van burgers of eigen waarnemingen. Klein onderhoud vindt in de regel plaats aan een klein gedeelte van de weg. Voorafgaand aan het daadwerkelijk uitvoeren van klein onderhoud beoordelen we altijd ter plekke of de situatie daadwerkelijk afwijkt van het door de raad vastgestelde kwaliteitsniveau. Als de verharding zich binnen dit kader bevindt, plegen we geen onderhoud. De kosten van klein wegenonderhoud komen ten laste van de Exploitatie Wegen, Straten en Pleinen voor het geldende begrotingsjaar. Deze begroting is gebaseerd op meerjarige ervaringscijfers. Gezien de onvoorspelbare aard van klein onderhoud zullen de werkelijke kosten hiervoor jaarlijks fluctueren.

Groot onderhoud We spreken van groot onderhoud als het nodig is om (grotere) delen van een weg te herstellen of te vervangen. Groot onderhoud is gericht op schades die meestal het gevolg zijn van langdurig gebruik, weersinvloeden, verkeersbelasting of veroudering van het verhardingsmateriaal. Groot onderhoud vloeit meestal voort uit de reguliere tweejaarlijkse inspecties. Voordat we tot groot onderhoud besluiten, beoordelen we altijd eerst of de weg het einde van de technische levensduur nadert en of er sprake is van aanvullende onderhoudsbehoeften of aanpassingswensen. In dat geval maken we de afweging wat kostenefficiënter is: groot onderhoud of reconstructie. De kosten voor groot onderhoud worden gedekt uit de Voorziening Geprogrammeerd Onderhoud Wegen. Deze Voorziening wordt gevoed door een jaarlijkse storting vanuit de Exploitatie Wegen, Straten en Pleinen. De hoogte van deze storting wordt elke twee jaar herijkt op basis van de actuele inspectieresultaten. Mocht na inspectie blijken dat deze storting ontoereikend is, dan doen we de raad een voorstel om deze jaarlijkse storting bij te stellen.

Reconstructie of herinrichting Als een weg het einde van de technische levensduur heeft bereikt, gaan wij over tot reconstructie al dan niet gecombineerd met een herinrichting van de desbetreffende weg. We kijken dan altijd integraal naar koppelkansen met andere disciplines of externe actoren in de openbare ruimte zoals: a) mobiliteit en verkeersveiligheid, b) openbare verlichting, c) rioolvervanging, d) groenaanpassing, e) klimaatadaptatie, f) sociale aspecten die in de openbare ruimte opgelost kunnen worden (veiligheid, ontmoetingsplek), g) werkzaamheden nutsbedrijven (inclusief energie- en warmte transitie) en h) samenwerking met stakeholders (woningstichting, vve’s, nutsbedrijven, etc.). Als andere interne vakdisciplines vervangingswerkzaamheden in de planning hebben staan, beoordelen we of het noodzakelijk of kosteneffectief is om de wegen gelijktijdig te aan te pakken. Voor het reconstrueren of herinrichten van wegen doen we de Raad altijd eerst een kredietverzoek. Na toekenning nemen we de werkzaamheden in het Investeringsplan op.

-14Programma Onderhoud Wegen 2026-2035

6. Financiële planning 2025-2035 De financiële planning hieronder is gebaseerd op de meest recente inspectie van de wegen (Q4-2024). Hierbij is rekening gehouden met geplande vervanging van de wegen in het Investeringsplan 2026-2029. Omdat wegen elke twee jaar geïnspecteerd worden, stellen we de financiële planning elke twee jaar bij. De onderhoudsstatus van de weg is van meerdere factoren afhankelijk (zie ook §6.4). Het kan voorkomen dat na inspectie blijkt dat de storting in de Voorziening Geprogrammeerd Onderhoud Wegen niet meer toereikend is. In dergelijke situaties stellen we de raad voor om de storting in deze Voorziening bij te stellen.

6.1 Exploitatie Wegen, Straten en Pleinen De kosten voor het dagelijkse onderhoud van de wegen in Geertruidenberg zijn opgenomen in de Exploitatie Wegen, Straten en Pleinen. Daaronder vallen zowel personeels- en plankosten als de kosten voor onderhoud, beheer en herstel van onvoorziene schades, inclusief het verhalen van de kosten daarvan. Voor het groot onderhoud wordt vanuit de Exploitatie Wegen, Straten en Pleinen jaarlijks een vast bedrag in de Voorziening Geprogrammeerd Onderhoud Wegen gestort. De tabel hieronder toont alle geraamde exploitatiekosten (in euro’s) voor de periode 2026-2029. Deze kostenposten zijn gebaseerd op meerjaren-ervaringscijfers. Mocht blijken dat deze ramingen in de praktijk niet meer toereikend zijn dan stellen we onderstaande cijfers bij. Geraamde exploitatiekosten 2026-2029

Omschrijving

2026

2027

2028

2029

Verrekening Fysiek Domein Beheer

313.100

313.100

313.100

313.100

Belastingen en heffingen

44.000

44.000

44.000

44.000

Gas en electra

7.000

7.000

7.000

7.000

Bluswatervoorziening

20.000

20.000

20.000

20.000

Plankosten

56.500

56.500

56.500

56.500

Onderhoud straatploeg

150.000

150.000

150.000

150.000

Onderhoud en beheer

82.000

82.000

82.000

82.000

CAR premie

1.400

1.400

1.400

1.400

Degeneratie onderhoud glasvezel

18.000

18.000

18.000

18.000

DIOR scenario afgewogen*

330.000

330.000

330.000

DIOR achterstanden oplossen*

75.000

75.000

75.000

DIOR formatie toevoegen*

82.000

82.000

82.000

Herstel schades en vernielingen

21.000

21.000

21.000

21.000

Degeneratievergoeding

-18.000

-18.000

-18.000

-18.000

Vergunningen

-19.000

-19.000

-19.000

-19.000

Verhaal schades en vernielingen

-7.000

-7.000

-7.000

-7.000

295.000

295.000

295.000

295.000

Voorziening geprogrammeerd onderhoud wegen

6.2 Voorziening geprogrammeerd onderhoud wegen De Voorziening Geprogrammeerd Onderhoud Wegen wordt gevoed met een door de Raad vastgestelde jaarlijkse storting vanuit de Exploitatie Wegen, Straten en Pleinen. De hoogte van de jaarlijkse storting volgt uit de actuele inspectieresultaten en de onderhoudsmaatregelen die Obsurv op grond daarvan voorstelt. Dit wegbeheerprogramma geeft op basis van de laatst uitgevoerde inspectie een kostenraming van benodigde onderhoudswerkzaamheden voor de eerstvolgende vijf jaar. Bovendien geeft het programma nog een prognose voor de onderhoudskosten voor de daaropvolgende vijf jaar. De jaarlijkse storting dient dusdanig hoog te zijn dat de Voorziening gedurende de planperiode van vijf jaar niet negatief komt te staan. De raad stelt de hoogte van deze storting elke vijf jaar opnieuw vast. Mocht na een tweejaarlijkse inspectie blijken dat de storting ontoereikend is, dan doen we de raad een voorstel voor tussentijdse bijstelling. -15Programma Onderhoud Wegen 2026-2035

Bij wegen die voor reconstructie in aanmerking komen en waarvoor de raad een krediet beschikbaar gesteld heeft, voeren wij geen grootschalig onderhoud meer uit. Om verspilling van financiële middelen tegen te gaan, beperken wij bij deze wegen het onderhoud tot onze primaire verantwoordelijkheid: het veilig houden van de weg. De onderhoudskosten voor deze wegen verlagen wij in dat geval tot 25% van de oorspronkelijk geraamde kosten. Dit doen wij ook bij reconstructies van de openbare ruimte die voortvloeien en onderdeel zijn uit de plannen van projectontwikkelaars. De jaarlijks benodigde uitgaven voor groot onderhoud zijn gebaseerd op de meest actuele inspectieresultaten (2024). De tabel hieronder toont de kostenraming voor de periode 2025-2035. De hierboven genoemde kostenreductie voor wegen die zijn opgenomen in het Investeringsplan, zijn hierin (zichtbaar) verwerkt. Bijlage I aan het eind van dit Programma bevat de gedetailleerde financiële onderbouwing voor het overzicht hieronder. stand voorziening per 1 januari storting in de voorziening totaal beschikbaar uitgave volgens wegbeheerprogramma

geraamde onderhouds kosten wegen uit Investeringsplan 25% onderhoudskosten voor wegen uit Investeringsplan verwachte eindstand voorziening

2025 2026 2027 2028 2029 2030 2031 2032 2033 2034 2.009.515 1.757.318 1.787.156 1.856.256 1.310.796 1.350.858 1.213.688 1.076.518 939.348 802.178 890.000 295.000 295.000 295.000 295.000 295.000 295.000 295.000 295.000 295.000 2.899.515 2.052.318 2.082.156 2.151.256 1.605.796 1.645.858 1.508.688 1.371.518 1.234.348 1.097.178

2035 665.008 295.000 960.008

-1.472.499 -397.474 -294.622 -1.112.277 -254.938 -432.170 -432.170 1.427.016 1.654.845 1.787.533 1.038.979 1.350.858 1.213.688 1.076.518

-432.170 939.348

-432.170 802.178

-432.170 -432.170 665.008 527.838

440.404 176.415 91.630 362.423 0 0 0 1.867.419 1.831.259 1.879.164 1.401.402 1.350.858 1.213.688 1.076.518

0 939.348

0 802.178

0 665.008

0 527.838

-110.101 -44.104 -22.908 -90.606 0 0 0 1.757.318 1.787.156 1.856.256 1.310.796 1.350.858 1.213.688 1.076.518

0 939.348

0 802.178

0 665.008

0 527.838

Het beheerprogramma beperkt zich altijd tot de herstelmaatregelen naar aanleiding van tijdens de inspectie geconstateerde schadebeelden. Het programma houdt daarbij geen rekening met de oorzaak van deze schadebeelden. Het programma geeft dus niet aan of een weg voor reconstructie in aanmerking komt. Dit is altijd een afweging die de wegbeheerder maakt. Daarnaast is het altijd mogelijk dat andere afwegingen, zoals genoemd in §5.3 aanleiding zijn om over te gaan tot reconstructie of herinrichting.

Achterstallig onderhoud Vanuit haar toezichthoudende rol (BBV) is de Provincie er alert op dat gemeenten hun kapitaalgoederen goed onderhouden en hiervoor steeds voldoende middelen beschikbaar stellen. Voor het wegenonderhoud let zij daarbij vooral op de resultaten van de tweejaarlijkse weginspecties, de benodigde storting in de Voorziening en de ontwikkeling van deze voorziening. Deze voorziening mag niet negatief zijn. Volgens de ‘Handreiking onderhoud kapitaalgoederen’ van de provincie Noord-Brabant is er kan sprake zijn van achterstand of achterstallig onderhoud als onderhoud niet tijdig volgens planning is uitgevoerd, bijvoorbeeld als gevolg van onvoldoende financiële vertaling in de begroting van het door de raad vastgestelde kwaliteitsniveau. Bij achterstand is de kwaliteit van het betreffende object (nog) niet aangetast. Bij achterstallig onderhoud is dat wel het geval: er wordt niet (meer) voldaan aan het door de raad vastgestelde minimale kwaliteitsniveau of de wettelijke norm. Indien kapitaalvernietiging en/of onveilige situaties aan de orde zijn, is er volgens de Handreiking van de Provincie altijd sprake van achterstallig onderhoud.

Op basis van CROW-advies is het uitgangspunt voor financieel toezicht (conform beleid artikel 12, van de Financiële verhoudingswet, Fvw) dat er sprake is van kapitaalvernietiging als de staat van het onderhoud niet meer voldoet aan minimaal kwaliteitsniveau C (bij onderhoud wegen), of een vergelijkbaar niveau als er een andere systematiek wordt toegepast. Achterstallig onderhoud kan op termijn leiden tot hogere herstellasten en ook tot onveilige situaties als niet meer wordt voldaan aan de wettelijke normen. Daarom dient achterstallig onderhoud zo snel mogelijk te worden ingelopen. Op basis van artikel 44 lid 1a BBV moet de gemeente daartoe een voorziening treffen. Achterstallig onderhoud wordt dan meteen ten laste van deze voorziening gebracht. In de notitie Materiële vaste activa (januari 2020) van de landelijke Commissie BBV is een belangrijke wijziging doorgevoerd met betrekking tot het ramen van zulk achterstallig onderhoud: het is niet langer acceptabel om achterstallig onderhoud binnen vier jaar tijd in te lopen. Concreet betekent dit dat de gemeente een voorziening achterstallig onderhoud onmiddellijk moet treffen. Dat wil zeggen: in het begrotingsjaar waarin de omvang van het -16Programma Onderhoud Wegen 2026-2035

achterstallig onderhoud is vastgesteld en duidelijk is welke maatregelen moeten worden getroffen. In bepaalde gevallen kan achterstallig onderhoud ook worden verholpen door het gehele kapitaalgoed versneld te vervangen. In dat geval is het uiteraard niet nodig om hiervoor nog een voorziening voor achterstallig onderhoud te treffen. Immers, in dat geval wordt het opgenomen in het Investeringsplan.

6.3 Vervangingsinvesteringen Als een weg het einde van de technische levensduur bereikt, wordt deze gereconstrueerd of heringericht. Het uitstellen van vervanging leidt dan immers uiteindelijk tot hogere onderhoudskosten. De voor vervanging noodzakelijke investeringen nemen we steeds mee in het Investeringsplan van de begroting voor het betreffende dienstjaar of voorgaande jaren. Voordat we een weg daadwerkelijk vervangen, kijken we altijd naar koppelkansen met andere technische of maatschappelijke opgaven.

6.4 Risico’s Rondom het beheer en onderhoud van wegen spelen een aantal omstandigheden waarop de gemeente geen volledige grip heeft. Dergelijke omstandigheden vormen risico’s, bijvoorbeeld omdat ze onvoorziene financiele gevolgen hebben. Het betreft de volgende risico’s: o Risicoaansprakelijkheid bij schade of letsel die gebruikers bij het gebruik van de weg hebben opgelopen. o Economische en/of maatschappelijke schade als een weg niet functioneert, waardoor routes niet bruikbaar zijn. o Financiële schade en kapitaalvernietiging als gevolg van achterstallig of gebrekkig onderhoud. o Schade door het aanleggen of onderhoud van nutsvoorzieningen (bv. kabels). o Schade door zwaar verkeer, bijvoorbeeld als gevolg van bouwactiviteiten. o Politieke schade of imagoschade als het beheer en onderhoud aan de wegen niet voldoen aan de redelijke verwachtingen van gebruikers. o Versnelde afname van kwaliteit en veiligheid van de wegen door externe invloeden, zoals weeromstandigheden, beschadiging van het wegdek, omleidingsroutes of overbelasting door het verkeer. o Het beheersysteem richt zich op de gesignaleerde schadebeelden zonder te kijken naar de oorzaak van het schadebeeld. Het wegnemen van die oorzaak kan leiden tot extra onderhoudskosten, waar het systeem dus geen rekening mee houdt. o Extra onderhoudskosten als gevolg van het uitstellen van onderhoud of vervanging.

o Ondanks dat we gecertificeerde inspecteurs inzetten, blijft inspectie mensenwerk en zullen interpretatieverschillen optreden. Deze kunnen weer leiden tot onverwachte schommelingen in de kosten. o Strengere Arbowetgeving in de toekomst, wat mogelijk hogere kosten met zich meebrengt. o Tekorten aan civieltechnisch opgeleide medewerkers bij overheid en bedrijfsleven kunnen ertoe leiden dat onze organisatie op de middellange termijn onvoldoende kennis in huis heeft om zelfstandig het beheer en onderhoud van de wegen uit te voeren.

-17Programma Onderhoud Wegen 2026-2035

Bijlage l – Onderbouwing kosten groot onderhoud wegen

-18Programma Onderhoud Wegen 2026-2035

weg/straat Aanwassenweg Acaciastraat Academielaan Achterbergstraat, Gerrit Achterste Dijk Aertszoonstraat, Adriaen Albrechtstraat, Graaf Allardstraat, Burg. Ambachtsherenlaan Amerweg Anemoonlaan Arckelstraat, Van Bachplein Baileybrugweg Baksweer Balenstraat, G. van Bastionstraat Beatrixlaan Bedaulxstraat Beelaertsweg Beethovenlaan Benraatshoef Berendonk Bergenstraat Bergenstraat, Van Berkenstraat Beuckelaerstraat, Van Bianchiweg, Burgemeester Bijnsplein, Anna Bliek Block, Het Blokvang Blondeelhof, Dokter Bonkelaar Boonsstraat, Wim

2025 469 1.126

2026

2027

566

2028 9.676

2029

4.699 3.350

804 38.379

520 1.676 3.642 10.286 67

1.298

2.420 8.564 6.681 226 2.336 10.321 10.991 1.063 7.120

381 488 969 515 1.374 5.119 5.432

6.916 100

7.693

9.192 3.611 34 1.886 3.957 4.713

2.232 16.383

620 5.941 3.620

121

404

2.968 3.435 473 629 892 3.715

2.678 1.898 1.030 949

2.319 3.188

totaal 10.145 1.126 5.265 4.154 38.379 520 1.676 3.642 381 12.073 1.036 515 3.794 13.683 12.113 226 2.336 19.513 3.611 17.941 10.742 11.077 4.713 2.232 16.383 2.968 3.435 1.093 6.571 5.036 3.715 2.678 4.217 4.218 949

wegen die opgenomen zijn in het Investeringsplan 2026-2029

-19Programma Onderhoud Wegen 2026-2035

weg/straat Borstlappenweg Boschstraat, Jeroen Bossen, De Boterpolderlaan Boutensstraat, P.C. Brahmsstraat Brasem Brederolaan Breetweerlaan Brejaartstraat Breughelstraat, Pieter Brouwerijstraat Bruijnenstraat, Pastoor Buitenvest Burggravenlaan Centraleweg Chopinlaan Collegeweg Colsterstraat Commandeurstraat Coolenstraat, Antoon Debussylaan Delftstraat, Theo van Diepenbrockstraat Diepsteeg Dijkgraafstraat Dongepad Dongeweg Doornboom Duinkerkenstraat, Anton Duivenvoordelaan, Van Dulderpark Dussenstraat, Van der Duynstraat, Van der Eendrachtsweg

2025 486

2026

1.090 20.556

2.077 3.912 3.649 840 4.369

2027

6.457

2.705 327

4.983 1.303 4.301

10.241

28.087

5.022

16.466

10.207 984 127 1.124 4.242 144 2.552 1.105

2028 6.554 562 1.816 715 1.622 482 11.717

2029

3.612

12.203 224 924 349 1.607 5.129 4.829 20.308 1.392 3.550 1.400

4.400 11.165 430 3.230 15.440

878 693

2.042

995 4.291

2.099 875 4.177 25.985

52.942

32.478

totaal 7.041 562 2.906 31.340 1.622 482 16.499 3.912 16.179 1.065 5.293 349 1.607 10.112 6.132 51.316 1.392 36.659 1.400 10.207 984 4.527 1.124 15.407 430 3.375 2.552 17.422 693 3.037 4.291 2.099 875 4.177 111.405

wegen die opgenomen zijn in het Investeringsplan 2026-2029

-20Programma Onderhoud Wegen 2026-2035

weg/straat Elfhuizen Elftweg Elisabethstraat Emiliastraat Emmastraat Emmaweg Engelse wal Essenboom Everdonk Floris V Straat, Graaf Forellenweg Fort Nassau Gasthuiswaard Gat, Het Gijselsweer Glacisstraat Goghstraat, Vincent van Gorterlaan, Herman Gouverneurslaan Griendstraat Hagersweer Halsstraat, Frans Halve Zolenpad Haven Heemraadsingel Heereplein Helling Hertogshoef Heulweg Hoevendijk Hoge Donk Hooftlaan, P.C. Hooiweg IJpelaarstraat, Pieter v Janstraat, Graaf

2025

2026

3.040 8.942 8.224 594 1.827 6.240 1.931 5.677

295

1.307 4.848

8.824 355 964

18.505

3.501 1.451 10.641

1.429

4.962 8.537 3.886 7.388 6.120 3.827 1.655

2028 1.314 1.554 13.735 711 2.010

2029

777 748 5.273 395

2.647

3.239 453 2.449 16.518 124 440

2027

882

1.009

1.122 14.101 385

296

12.030 2.896 577 1.189 3.661 447 3.227 473 736 5.887 641 3.433 42.928 3.384 33.090

9.608 2.451

totaal 1.314 4.889 22.676 8.935 2.603 1.827 7.547 7.556 5.677 748 7.920 395 9.706 355 31.498 2.896 4.078 2.640 15.731 447 6.466 927 3.185 23.414 765 440 3.433 49.011 22.638 7.270 40.864 6.120 3.827 11.559 2.451

wegen die opgenomen zijn in het Investeringsplan 2026-2029

-21Programma Onderhoud Wegen 2026-2035

weg/straat Johannes Vermeerstraat Jozeflaan, Sint Julianalaan Julianastraat Kadepad Kadestraat Kanaalweg-oost Kanseliersstraat Kardeel Karel V Laan Karperweg Kartuizerstraat Kasteellaan Keizersdijk Keizersveer Kerklaan Kerkplein Kerkstraat Kerkstraat (Raamsdonk) Kerkstraat, Grote Kilweg Kleine Donk Kloosterstraat Kloosterweg Koestraat Koningstraat Korenbloemstraat Krabbescheer Krijgsmangeerde, Burg. Kuiperspolderke Lageweg Landonk Lange Broekstraat Lannoystraat, De

2025 573 648 5.188 395 176 841 5.000 6.801 197 2.656 6.240 384 1.477

2026

2027

2028 1.006

2029

1.572 389

797 7.626

5.285

4.715 16.238 3.760 904

2.761

13.286 44.224 7.460 8.065 649 5.313 4.082 1.231 1.909 7.142 67.127 1.652 5.004

13.614

2.097

1.043

2.912

453

12.826 395 968 476 3.523 18.806 3.082 403 1.172

3.299 1.604

380 27.276 7.098 397 6.335 8.091 4.890

12.247 3.404

802

3.153

totaal 1.579 648 6.760 1.582 176 8.467 10.285 6.801 197 7.371 25.239 4.144 2.380 13.286 70.085 10.865 8.065 649 7.411 4.082 1.231 5.864 7.142 80.406 5.346 5.972 2.079 3.902 46.082 10.180 800 11.462 8.091 4.890

wegen die opgenomen zijn in het Investeringsplan 2026-2029

-22Programma Onderhoud Wegen 2026-2035

weg/straat Lavendelstraat Leerthouwerstraat Lijnbaan Lijsterbesstraat Lindonklaan Lipshof, Dokter Lissenveld Loddersweer Luiten Ambachtstraat Lunetkade Lutteldonk Maalderijplein Maasdijk Margrietstraat Mauritsweg Meerval Meijersstraat, Burg. Meistraat Merwedestraat, Van Molenweer Monnikenweg Moonshof, Burg. Muldersplein, W. Namer Nassaustraat Nieuwe Weg Noordenbos Nuyssenburgstraat, Van Obrechthof Oeverkruid Omschoorweg Onvermoeidelaan, De Oomestraat, Cornelis Oosterhoutseweg Oosterhoutseweg, Oude

2025

2026 604

2027

2028

2029

267

6.069 4.942 10.771 282 169 5.848

298 2.974

172

11.570 877

7.287 2.633 8.996 1.572 19.078 4.126 155 3.891

479 15.805 2.752 3.580 88 6.554 102

344 4.445 1.045 1.044 6.648

291

332 2.234 3.375

90.756 1.367

5.464 127 359 1.613 2.986 1.421 4.605 4.926 4.277 2.888 2.276 11.516 5.222

3.331

151

7.344

56.325

103.048

224 42.077 17.649 4.144 5.150

77.073

totaal 604 267 7.287 2.930 18.211 6.514 41.418 5.285 324 5.848 3.891 823 20.250 4.089 4.624 6.736 6.554 102 332 2.234 94.131 1.367 5.464 127 359 1.613 6.318 1.421 4.605 12.646 46.354 20.537 6.420 253.112 5.222

wegen die opgenomen zijn in het Investeringsplan 2026-2029

-23Programma Onderhoud Wegen 2026-2035

weg/straat Oranjestraat Ottergeerde Oude Melkhaven, De Oude Stadsweg Papenstraat Papeweer Parallelweg Parklaan Pauwstraat, Cornelis Peuzelaar Pijllstraat, Mr. Gerard Pijperhof Pijpershof Poelstraat, Van den Polderweg Poststraatje Prinssenlaan, Burg. Prunusstraat Raadhuisstraat Ramgatseweg Ranonkelstraat Ravelijn Reenweg Regentenstraat Rembrandtlaan Rentmeestersstraat Rietaak Rietstraat Rijakkers Rijtselaan Rijvoortshoef Ringelberchstraat Rivierkade Roland Holstlaan, A Rozendaelstr., Ambrosius

2025 5.755 3.132 3.585 2.842

2026

2027

2028

2029

9.700 4.818

1.681 10.494 5.888 3.477

9.006 477 2.560 20.712 425 1.781 1.895

12.036 5.701 255 525 531 18.672 2.471 895 993 2.245 1.954 6.553 7.722 1.089 5.070 433 1.646 2.464 1.657 1.311 328 30.788 4.750 6.851

569 267

735

6.605

1.035

63

8.387 1.173 3.028 10.019 0 1.120 5.917 358 636 2.182 0 1.716 7.543 1.748 742 1.476 6.419

totaal 5.755 12.832 12.592 8.137 2.560 22.393 10.919 7.669 5.373 12.036 5.701 255 525 531 18.672 2.471 9.282 1.173 4.022 12.896 1.954 7.941 7.722 5.917 1.447 5.706 3.350 1.646 2.464 3.373 15.458 2.075 31.530 6.226 14.305

wegen die opgenomen zijn in het Investeringsplan 2026-2029

-24Programma Onderhoud Wegen 2026-2035

weg/straat Rubensstraat Ruisvoorn Sandoel Schansstraat Schansweg Schapendonk Scheepswerflaan Schepenenstraat Schonckplein Schoutenlaan Schoutenstraat Siegenbeekstraat, M. Slauerhofflaan Sloterdijckstraat, Van Sluisakker Smidshof Smijershof Snoekweg Sonplein, Simon van Spant, Het Spoordijkhof Spoorstraat Spoorwiel Stadhoudersplein Stadsweg Standhazensedijk Statenlaan Stationstraat Stationsweg Steenstraat, Jan Sterrekroos Steurweg Strijenlaan Sweanstraat, Adriaan Sweelinckhof

2025 4.822 8.819 218 390 12.904 4.160 1.374 3.229 1.737 9.031 1.371 133 739 3.392 3.022

2026

392

2027

2028 1.713 38.019 2.220 1.991 6.554 1.412

2029

348 0 14.121 919 1.214

1.302

4.893 1.386 262

392 1.194 6.932 262

1.368 1.594 2.736 17.429 40.597 8.105 17.114 1.974 1.947 4.727 3.291 10.294 1.856

16.461 489 116 611 782 1.063 1.818

530 2.717 3.793 6.360 1.091 5.012 391 1.325 3.184 2.031

13.283

12.590

253

totaal 6.536 46.838 2.438 2.381 19.458 5.964 1.374 3.577 1.737 23.151 1.371 919 1.347 739 8.286 5.710 262 392 1.194 8.301 262 1.594 3.266 2.717 37.684 47.445 8.105 18.320 20.880 2.338 6.835 19.066 13.387 3.674 253

wegen die opgenomen zijn in het Investeringsplan 2026-2029

-25Programma Onderhoud Wegen 2026-2035

weg/straat Theresiastraat, Sint Timmerstee-kade Touwbaan Touwslager Varenstraat Venestraat Vestdijkstraat, Simon Vijfhoevenlaan Visscherstraat, Roemer Visserstraat Vlet Vondellaan Voogtstraat, Ir. de Vorstersstraat Vossendonk Vrijheidstraat Waalstraat, van der Walgang Weegbree Werfkampenseweg Wielstraat Wijngaardenstraat, Van Wilhelminalaan Willem I straat, Graaf Willem Marislaan Willem-Alexanderhof Windvang Wolvendonk Zalmweg Zandheuvel Zeldenrustlaan Ziederijsingel Zoutmanstraat Zuideindseweg Zuidwal