Presentatie wet inlichtingenplicht en verantwoordingsplicht gemeenteraad Geertruidenberg 30 november 2023

Inlichtingenplicht en geheimhouding

Gemeenteraad Geertruidenberg 30 november 2023 19.30-20.30 uur

Verantwoordingsplicht college Artikel 169 Gemeentewet 1. Het college en elk van zijn leden afzonderlijk zijn aan de raad verantwoording schuldig over het door het college gevoerde bestuur. 2. Zij geven de raad alle inlichtingen die de raad voor de uitoefening van zijn taak nodig heeft. 3. Zij geven de raad mondeling of schriftelijk de door een of meer leden gevraagde inlichtingen, tenzij het verstrekken ervan in strijd is met het openbaar belang. 4. Zij geven de raad vooraf inlichtingen over de uitoefening van de bevoegdheden, bedoeld in artikel 160, eerste lid, onder d, e, f en g, indien de raad daarom verzoekt of indien de uitoefening ingrijpende gevolgen kan hebben voor de gemeente. In het laatste geval neemt het college geen besluit dan nadat de raad in de gelegenheid is gesteld zijn wensen en bedenkingen ter kennis van het college te brengen. 5. Indien de uitoefening van de bevoegdheid, bedoeld in artikel 160, eerste lid, onder f, geen uitstel kan lijden, geven zij in afwijking van het vierde lid de raad zo spoedig mogelijk inlichtingen over de uitoefening van deze bevoegdheid en het terzake genomen besluit. 2

Verantwoordingsplicht burgemeester 1. De burgemeester is aan de raad verantwoording schuldig over het door hem gevoerde bestuur. 2. Hij geeft de raad alle inlichtingen die de raad voor de uitoefening van zijn taak nodig heeft. 3. Hij geeft de raad mondeling of schriftelijk de door een of meer leden gevraagde inlichtingen, tenzij het verstrekken ervan in strijd is met het openbaar belang.

3

Kennisgeving aan de raad Artikel 60 Gemeenteraad:

1. De raad kan regelen van welke beslissingen van het college aan de raad kennisgeving wordt gedaan. Daarbij kan de raad de gevallen bepalen waarin met de terinzagelegging kan worden volstaan. 2. Het college laat kennisgeving of terinzagelegging achterwege voor zover deze in strijd is met het openbaar belang. 3. Het college maakt de besluitenlijst van zijn vergaderingen op de in de gemeente gebruikelijke wijze openbaar. Het college laat de openbaarmaking achterwege in de gevallen waarin een verplichting tot geheimhouding geldt of wanneer openbaarmaking in strijd is met het openbaar belang.

4

Verantwoordingsplichten Passieve informatieplicht: informatie verstrekken op verzoek van een raadslid, zie artikel 155, eerste lid Gemeentewet: een lid van de raad kan het college mondeling of schriftelijk vragen stellen. Actieve informatieplicht: verstrekken van inlichtingen uit eigen beweging: Ø Begroting, jaarrekening en jaarverslag; Ø Bestuursrapportages; Ø Besluitenlijst college met achterliggende stukken; Ø Andere stukken over specifieke onderwerpen. Hoe: op papier toezenden (RIB, raadsnotities, raadsconsultaties, raadsvoorstellen), op papier terinzagelegging, mondeling in vergadering van commissie of raad en digitaal. Aan wie: raadsleden, commissieleden-niet-raadsleden|? Wanneer: vooraf of achteraf Raad en college geven samen invulling aan de inlichtingenplicht en besluiten op welke manier zij de informatievoorziening vorm en inhoud geven. 5

.

Geheimhouding v Geheimhouding is belangrijk onderdeel van integriteit v Openbaarheid is uitgangspunt v Uitzondering: opleggen en opheffen van geheimhouding (artikelen 25, 55 en 86 Gemeentewet) Ø Verduidelijking en vereenvoudiging Ø Niet langer per gemeentelijk bestuursorgaan, maar één hoofdstuk (hoofdstuk VA Gemeentewet) Ø Per 1 april 2023

6

Besloten vergadering • Onderscheid: 1) Besloten vergadering 2) Opleggen geheimhouding 3) Doorverstrekken van informatie • Collegevergadering in beginsel niet openbaar (artikel 54 Gemeentewet) • Raadsvergadering in beginsel openbaar + mogelijkheid achter gesloten deuren (artikel 23 Gemeentewet) • Artikel 25 Gemeentewet ziet op geheimhouding informatie die in een besloten vergadering wordt behandeld Ø Bepalingen worden voortaan gebundeld in nieuw artikel 23 Gemeentewet Ø Omdraaien uitgangspunt: informatie in besloten vergadering is geheim, tenzij

7

Opleggen geheimhouding • Twee componenten: uit eigen beweging en aan ander bestuursorgaan • Per bestuursorgaan afzonderlijk geregeld Ø Bundeling in artikel 87 Gemeentewet Ø Toevoeging bevoegdheid burgemeester

8

Doorverstrekken geheime informatie Ø Artikelen 88 en 89 Gemeentewet Ø Uitgangspunt: informatie mag niet met anderen worden gedeeld Ø Raad heeft het laatste woord Ø Mogelijkheid nadere regels Ø Hoofdregel: geheimhouding duurt voort tot zelfde orgaan geheimhouding opheft Ø Uitzonderingen: commissie die geheimhouding oplegt en informatie die met raad gedeeld is Ø Loslaten bekrachtiging Ø Informatie kan niet meer met één raadslid worden gedeeld Ø Sancties: drie maanden geen toegang + strafbaarbepaling 272 Wetboek van Strafrecht 9

Doorverstrekken geheime informatie

10

Actualisatie convenant Nu: convenant actieve informatieverplichtig + convenant geheimhouding Wens bestaat tot herziening, zie motie 20 apeil 2023 – unaniem aangenomen. Aandachtspunten: Ø Informatievoorziening vanuit college is zoveel mogelijk toegesneden op de behoeften van de raad; Ø De regio is niet langer een zwart gat voor de raad Ø Wet bevorderen integriteit em functioneren decentraal bestuur Ø Wijziging wet gemeenschappelijke regelingen Ø Het zijn nu lijvige documenten, kan het korter. Op dit moment in oriënterende fase, ter voorbereiding van actualisatie.

11

Actualisatie convenant 1. Een of twee documenten? 2. Heet het convenant of protocol of regels 3. Opbouw meer transparent (1e gedachte): Paragraaf 1: Actieve informatieplicht Artikel 1 Algemene uitgangspunten: Lid 1 Het college en elk collegelid afzonderlijk zijn aan de raad verantwoording verschuldigd over het door het college gevoerde beleid Lid 2 De burgemeester is aan de raad verantwoording verschuldigd over het door hem gevoerde beleid Lid 3 De actieve informatieplicht strekt zich uit over alle raads- en collegebevoegdheden

12

Actualisatie convenant Artikel 2

13

Actief informeren vooraf 1. Indien de uitoefening van de hiernavolgende bevoegdheden ingrijpende gevolgen kan hebben voor de gemeente heeft het college en elk collegelid de raad vooraf informatie over de uitoefening van de betreffende bevoegheid: bijvoorbeeld a. privaatrechtelijke rechtshandelingen b. rechtsgedingen te voeren 2. Indien sprake is van situatie zoals beschreven in artikel 2, eerste lid, neemt het college geen besluit dan nadat de raad in de gelegenheid is gesteld zijn wensen en bedenkingen ter kennis van het college te brengen. Dit geldt in ieder geval maar niet uitsluitend in de volgende gevallen: a. de aan- en verkoop van nroerende goederen groter dan € […] en meer. b. Omvangrijke, meerjarige verplichtingen met aanmerkelijke risico’s c. Overige bijzondere contracten en bijzondere aanbestedingen. 3. Uitzondering bij spoed: dan zo spoedig mogelijk inlichtingen verschaffen 4. Besluit tot oprichting en deelneming in stichtingen, maatschappen, vennootschappen etc, ontwerpbesluit en wensen en bedenkingen

Actualisatie convenant Artikel 3

14

Actief informeren achteraf 1. Het college en de burgemeester informeren de raad zo spoedig mogelijk en in ieder geval niet later dan een week nadat het college c.q. de burgemeester een beslissing heeft genomen dan wel kennis heeft genomen van informatie ten aanzien van onderwerpen die vallen binnen de hierna te noemen criteria: a. Bestuurlijke complexiteit (ingrijpende besluitvorming, meerdere actoren, veel belangen, raakvlakken met andere beleidsvelden). b. Consequenties na besluitvorming (wijziging bestaande beleidskaders, veel maatschappelijke aandacht, publiciteitsgevoelig, wijziging afgesproken planning) c. Relevante gemeentelijke veranderingen (bestuurlijk, financieel en/of juridisch gebied). d. Risico’s na besluitvorming (politieke gevoeligheid, raakt integriteit, financiële belangen). 2. Jaarverslagen van verbonden partijen en subsidieontvangers van meer dan € [….] ter kennisname aanbieden aan de raad.

Actualisatie convenant Artikel 4 Informatiemiddelen Het college, elk collegelid afzonderlijk en de burgemeester kunnen de raad via de volgende informatiemiddelen actief informeren: a. Raadsinformatiebrief b. B&W besluitenlijst c. Raadsvoorstellen d. Terinzagelegging documenten bij griffie e. […] f. […]

15

Actualisatie convenant Paragraaf 2: Passieve informatieplicht Artikel 5 Passieve informatieplicht Lid 1 Een lid van de raad kan het college, elk collegelid afzonderlijk of de burgemeester mondeling of schriftelijk vragen stellen of een verzoek om informatie indienen. Lid 2 Het college, elk collegelid afzonderlijk en de burgemeester is verplicht om de door een of meer leden gevraagde informatie mondeling of schriftelijk te verstrekken aan de raad als geheel, tenzij dit in strijd is met het openbaar belang. Daarbij wordt vermeld op basis van welke uitzonderingsgrond uit artikel 5.1, eerste en tweede lid, van de Wet open overheid de informatie niet verstrekt kan worden.

• Paragraaf 3: Slotbepalingen

16

Vragen/afsluiting

17

Einde webinar Contact: broozendaal@akd.nl mbuitenhuis@akd.nl