Presentatie Sociaal Domein Actueel - De Raad Luistert 25 september 2025

Presentatie Sociaal Domein Raad Luistert 25 september 2025

Vraag ambassadeurs • Toelichting op de strategie voor kostenbeheersing sociaal domein • Inhoudelijke en financiële onderbouwing van maatregelen (in keuze/investering en effect) • Relatie met de begroting

Bespreekpunten 1. 2. 3. 4. 5.

Huidig beeld van Geertruidenberg Financiële analyse Landelijke ontwikkelingen Lopende acties en maatregelen Financiële vertaling 2026 en verder

Huidig beeld • • • • •

Demografische kenmerken Welvaart en schulden Gezondheid Sociaal netwerk Wmo, Jeugd en Participatie

Leeftijdsopbouw • Geen grote verschillen t.o.v. vergelijkbare gemeenten

Sociaal-economische status (SES) • Meting op basis van welvaart, opleidingsniveau en arbeidsverleden van huishoudens • 0 = gemiddelde in NL, hogere score betekent hogere sociaaleconomische status • Relatief groot verschil tussen Raamsdonk en andere kernen

Welvaart • Betreft het financiële draagvlak van huishoudens • Gemeente Geertruidenberg heeft meer inwoners met laag vermogen dan gemiddeld • Hierdoor grotere kans op financiële problematiek

Problematische schulden • Huishoudens met langdurige financiële problemen

• Relatief hoog percentage • Zorgt voor gezondheidsklachten, stress en dus meer hulpvragen

Gezondheid • Geertruidenberg scoort slechter op obesitas en overgewicht • Ook voldoen minder inwoners aan de beweegrichtlijnen • Verhoogde kans op langdurige zorgvragen

Sociaal Netwerk

Mantelzorgers:

Vrijwilligers:

Eenzaamheid:

13,5% van de inwoners, 15,8% in vergelijkbare gemeenten

22% van de inwoners, 28% in vergelijkbare gemeenten

45% van de inwoners, 42,1% in vergelijkbare gemeenten

Wmo • In 2024 waren er 2060 unieke Wmo-cliënten, 1740 in 2016 • +/- 10% van inwoners 18+ heeft een Wmo-voorziening • +/- 30% van inwoners 65+ heeft een Wmo-voorziening • Binnen alle categorieën meer verstrekte voorzieningen dan gemiddeld • Maar: lichte daling v.a. 2022

Jeugd • In 2024 zijn er 700 trajecten ingezet, bij 645 jeugdigen. • 16% van de jeugdigen krijgt jeugdzorg • Dip in coronatijd, daarna een stijging naar aantal in 2021, nu constant • Maar.. Kosten zijn door de jaren heen wel opgelopen, o.a. door duurdere trajecten en tarieven (o.a. salaris)

Participatie

Personen met bijstand:

Huishoudens met bijstand t.o.v. alle huishoudens:

2015:

+/- 530 personen

3,1% van de huishoudens

2024:

+/- 349 personen

Werkloosheidspercentage: 2015: 6,8% van de beroepsbevolking 2024: 2,8% van de beroepsbevolking

Financiële analyse

Financiële situatie 2017 → 2024 Uitgaven sociaal domein euro/inwoner 400

Onderwijs exc. Huisvesting Sportbeleid en activering Inkomensregelingen Maatwerkvoorzieningen (wmo)

350 300

Onderwijshuisvesting Algemene voorzieningen Participatie Maatwerkdienstverlening 18+

250 200 150 100 50 0 2017

2019

2022

2023

2024

Forse toename jeugdhulp, terwijl aantal cliënten ongeveer gelijk blijft Forse toename WMO; cliëntenbestand groeit wel, maar minder hard Stabiel rondom participatie Minder kosten aan algemene voorzieningen (wijkteams, sociale basis)

Vergelijking met andere gemeenten Uitgaven sociaal domein inwoner/euro t.o.v. andere gemeenten 1600 1400 1200 1000 800 600 400 200 0 Geertruidenberg Onderwijs

Sport

Algemene voorzieningen

Gemiddeld NL Inkomensregelingen

Participatie

Halderberge Maatwerkvoorzieningen (WMO)

Maatwerkdienstverlening 18+

Rucphen Maatwerkdienstverlening 18-

Wmo • Dubbele vergrijzing, meer inwoners hebben een hulpvraag • Inwoners wonen langer zelfstandig thuis • Minder mantelzorgers beschikbaar • Complexere zorgvragen • Personeelstekort in de zorgsector • Stijgende tarieven • Kostenstijging zit m.n. in HBH

2023: Totaal € 6.098.377

2024: Totaal € 6.648.551

Jeugd • Meer jongeren met een hulpvraag, nu constant (complexere leefwereld, corona) • Complexere zorgvragen, langere en duurdere hulp • Problematiseren en productieprikkel • Stijgende tarieven • Krapte arbeidsmarkt (o.a. effect op onderwijs)

Landelijke trends & ontwikkelingen

Landelijke ontwikkelingen • Hervormingsagenda Jeugd • IZA /Gala /AZWA, Hoofdlijnenakkoord Ouderenzorg

• Participatiewet in balans, hervorming arbeidsmarkt • Aandacht : preventie, normaliseren, afbakening individuele hulp, integraliteit (bv verbinding welzijn- en zorgdomein) • Belangrijke rol gemeenten → versterking regionale samenwerking • Niet de betaalbaarheid, maar houdbaarheid (personeel!) van zorg grootste uitdaging

Kortom: • Totale kosten van het sociaal domein liggen op een lager niveau dan bij vergelijkbare gemeenten • De kosten van individuele hulp WMO/Jeugd liggen op een hoog niveau en stijgen (ca 10%) • We geven relatief weinig geld uit aan participatie en preventie/algemene voorzieningen (o.a. in de wijk) • Demografisch gezien liggen er vraagstukken m.b.t. financiële zelfredzaamheid, gezondheid en sociaal welbevinden

Strategie en maatregelen

Programma Mens en Zorg

Doelstelling Transformatie Realiseren van een integraal en houdbaar sociaal domein in 2030 • Beweging naar voren: Preventie, normaliseren, collectiveren • Kostenbeheersing: Afvlakken groei Jeugd/WMO 10%→ 4% • Versterken regionale samenwerking: Regio WBO, Baronie

Transformatie: De beweging naar voren “Iedereen in de gemeente Geertruidenberg doet naar vermogen mee,

Strategische doelstellingen

en draagt naar vermogen bij. We kijken naar elkaar om en voelen ons verbonden”

Wijk- en gebiedsgericht organiseren Eigen netwerk/ persoonlijke + gemeensch. sociale basis

Individueel naar collectief

Sociale basis (welzijn)

Beweging naar normaliseren

Versterken sociale basis Inwoners zijn en blijven vitaal

Inwoners zijn (financieel) zelfredzamer

Omgekeerde verordening sociaal domein

Gemeentelijke toegang

Integraal werken Meer sociale cohesie in de lokale samenleving

Geindiceerde ind voorzieningen

niet vrij toegankelijk naar vrij toegankelijk

Eén integraal klantproces Eerder erbij en een gezamenlijke en integrale aanpak

Houdbare basisondersteuning

Maatregelen kostenbeheersing • Passender beschikken : Vraaggericht, eigen context vangnet • Aanpassen regels en bekostigingsmethodiek: Normkader, taakgerichte bekostiging i.p.v. P*Q • Versterken van sociale basis: Effectieve vrij toegankelijke voorzieningen/initiatieven → Integraal sociaal domein (in inrichting, sturing en bekostiging) , goed verbonden met fysiek en zorgdomein

Passender beschikken Maatregel Omgekeerde toets

WMO

Jeugd

Part

X

X

X

Proof of concept Stevig lokaal team (oa CJG)

X

Integraal werken (check werkelijk gebruik en stapeling)

X

X

X

Integrale verordening Sociaal Domein

X

X

X

Aanpassen regels en bekostiging Maatregel

WMO

Taakgerichte bekostiging (Inkoop Jeugd WBO)

Jeugd

Part

X

Brede participatie (2026 ev)

X

Inkoop WMO (2026 ev)

X

Implementatie integrale verordening (herziening beleidsregels)

X

X

X

Versterken sociale basis Maatregel

WMO

Jeugd

Part

Preventie (leefstijl, sport, bewegen) (oa Valpreventie, Welzijn op recept, Opgroeien in kansrijke omgeving)

X

X

X

Beleid Vrijwilligers(initiatieven) (Buurtgezinnen, Repaircafe etc.

X

X

X

Inloop- en wijkvoorzieningen, wijkplan (oa Huis van de wijk de Schelf)

X

X

X

Uitvoeringsplan financiële zelfredzaamheid Impactgedreven werken

X X

X

X

Financiële vertaling voor 2026 e.v.

Doelstelling kostenbeheersing 43 milj

3,2 milj

37 milj 27 milj

2024

2025

2026

2027

2028

2029

10%

4%

Transformatie in (concept) begroting 2026-2029 •

Autonome kostenstijgingen: Jaarlijkse correctie door tariefaanpassingen en prognose inzet van zorg

•

Investeringen in de transformatie: Eenmalige uitgaven voor onderzoek, ontwikkeling en implementatie.

•

Structurele versterking: Initiatieven met bewezen effect structureel maken door toevoegen of verschuiven van middelen.

•

Financiële effecten van de kostenbeheersing: Taakstellingen geconcretiseerd voor het komende jaar, indicatief voor de jaren erna.

Investeringen in transformatie Investeringen (illustratief)

2026

GALA middelen tbv preventie (oa Valpreventie, Welzijn op recept, Sociale cohesie, Buurtsport etc)

400

Ontwikkelbudget versterken sociale basis

200

Implementatie Jeugdhulp 2027

75

Pilot vrij toegankelijke dagbesteding (subsidiering leiding en uitvoering) (ca €75.000) Pilot Reablement (uitvoering ondersteuning) (ca €30.000) Ontwikkeling 2e Huis van de wijk (ca 50.000) Preventieprogramma i.k.v. OKO/PHP (ca 45.000)

2027

2028

2029

x€1000

Structurele versterking Structurele versterking (illustratief)

2026

2027

2028

2029

Inloop en wijkvoorzieningen (Huis van de Wijk de Schelf)

85

85

85

85

Preventief Jeugdbeleid

40

40

40

40

Maatschappelijk werk

138

138

138

138

Proof of concept SLT

390 x€1000

Financiële effecten Financiële effecten (illustratief)

2026

2027

2028

2029

Taakstelling 2025 ev (gerealiseerd)

800

800

800

800

Taakstelling 2026 ev (geconcretiseerd, oa WMO

600

600

600

600

700

700

700

1100

1100

Hulpmiddelen, Begeleiding, Vervoer, Jeugdhulp ambulant)

Taakstelling 2027 (indicatief, per jaar bijstellen) Taakstelling 2028 (indicatief, per jaar bijstellen) Taakstelling 2029 (indicatief, per jaar bijstellen) Totaal

1700 1400

2100

3200

4900 x€1000

Tijd voor vragen en feedback!