Jaarstukken 2024 20-05-2025

1.4 Herijking duurzaamheidsprogramma Iedere vier jaar herijken we het duurzaamheidsprogramma; omdat we vooruit willen kijken, nemen we daarvoor alvast éénmalig 30.000 euro voor op in 2027. In 2024 heeft er geen herijking plaatsgevonden.

2.1 Faciliteren buurtmobiliteit Vrijwel alle vervoersmiddelen in Nederland staan het merendeel van de tijd stil. Dit is zonde van de ruimte en materialen die nodig zijn voor de bouw van dergelijke middelen. Het delen van mobiliteit neemt in het hele land een flinke vlucht: in Geertruidenberg willen we dit ook mogelijk maken. Samen met inwoners en ondernemers ontwikkelen we een (of meer) deelvervoer-concept waarmee we het aantal auto’s terugdringen. Hiervoor maken we in 2024 en 2025 incidenteel €20.000,- vrij. In 2024 is een extern adviesbureau ingehuurd om de mogelijkheden passend bij de gemeente Geertruidenberg te onderzoeken op het gebied van deelmobiliteit. Q2 2025 wordt dit advies opgeleverd.

2.2 Investeren in (fiets)oplaadinfrastructuur Elektrisch rijden wordt steeds populairder, zowel de aantallen elektrische auto’s als fietsen, scooters en andere vervoersmiddelen nemen fors toe. Om ervoor te zorgen dat we dit op een goede manier kunnen blijven faciliteren, maken we structureel €15.000,- vrij. In 2024 is een extern adviesbureau ingehuurd om de mogelijkheden passend bij de gemeente Geertruidenberg te onderzoeken. Q2 2025 wordt dit advies opgeleverd.

25

3.1 Stimuleren circulairiteit Grondstoffen worden steeds schaarser en het winnen van nieuwe grondstoffen belast het milieu. Om die redenen zetten we steeds meer in op hergebruik van materialen en denken we bij het ontwerpen van nieuwe producten van te voren al na over het hergebruik ná de levensduur. Om onze bedrijven hierin te steunen én zelfs te werken aan een circulair (afval)systeem, maken we structureel €30.000,- per jaar vrij. Textielinzameling wordt sinds dit jaar naar de sociale werkplek (Midzuid) gebracht. We hebben een extern bureau ingehuurd om te analyseren waar we de komende jaren op in kunnen zetten als gemeente als input voor het programmaplan voor de komende jaren. Pilot afvalinzamelingsronde bedrijventerreinen heeft plaatsgevonden. Er is een dashboard circulaire reststromen bedrijven opgestart. Er is les gegeven op basisscholen over afval scheiden en we hebben scheidingsafvalbakken aan scholen geleverd.

4.1 Opstellen DIOR Eén van de grote speerpunten in het programma duurzaamheid, is de Duurzame Inrichting van de Openbare Ruimte (DIOR). Dit traject start al in 2023. In 2024 worden vervolgens de uitvoeringsprogramma’s opgesteld. Om ervoor te zorgen dat deze uitvoeringsprogramma’s op een duurzame manier worden opgesteld en uitgevoerd, maken we eenmalig €50.000,- vrij. Hiermee geven we als gemeente niet alleen het goede voorbeeld op het gebied van groen/blauwe inrichting, maar pakken we hittestress en wateroverlast aan en herstellen we tegelijkertijd delen van het ecosysteem en onze biodiversiteit. Het proces rondom DIOR is afgerond en ter besluitvorming aangeboden aan de Raad op 13 maart 2025. De Raad heeft de voorkeur uit uitgesproken voor het kwaliteitsscenario “Afgewogen” en de financiële consequenties te betrekken bij de integrale afweging bij de behandeling van de Kadernota en de Begroting 2026. De Raad heeft daarnaast ingestemd met het laten vaststellen van de volgende beleidsdocumenten als kader en randvoorwaarden voor het DIOR: Mobiliteitsplan, Beleidskader Spelen en de Beleidsnotities Hondenbeleid, invasieve soorten en dierenwelzijn.

4.2. Herstellen ecosysteem en biodiversiteit Het herstellen van het ecosysteem en de biodiversiteit start natuurlijk niet pas bij een DIOR. We nemen al stappen door bijvoorbeeld ecologisch beheer toe te passen op de bermen. Maar ook komende jaren kunnen we investeren in meer groen en blauw. Hiervoor maken we structureel €75.000,- per jaar vrij. Dit zetten we o.a. in voor het uitbreiden van de hoeveelheid en kwaliteit van het groen, het in stand houden hiervan op de langere termijn, maar bijvoorbeeld ook bij het verduurzamen tijdens reeds geplande werkzaamheden in de openbare ruimte. Dit jaar is vooral de focus gelegd op het goed verankeren van groen en blauw in beleid. In 2024 hebben we het Omgevingsprogramma Groen samen met lokale stakeholders opgesteld. Dit is in december door de gemeenteraad vastgesteld. Er is vervolgens met lokale stakeholders een proces opgestart voor het opstellen van de Uitvoeringsagenda Groen. Er is een start gemaakt met het opstellen van het Soorten Management Plan (SMP) in samenwerking met de regio.

2.3 Beleidsindicatoren Hoe gaan we dat meten? Begroting 2024

Doelstelling

Jaarrekening 2024

% duurzaam opgewekte elektriciteit

11,3% (2021)

100 % van de verbruikte energie wordt duurzaam opgewekt in 2050

*

% energiebesparing t.o.v. 2018

15% 12,5% (2021) warmtebesparing in 2030, 33% in 2050

*

Programmalijn

Beleidsindicatoren

Energietransitie: fossielvrij en energieneutraal in 2050

26

Duurzame mobiliteit: alle verplaatsingen in Geertruidenberg zijn in 2050 of eerder duurzaam

% aardgasvrije panden

10,6% (2021)

Verhoging van het aantal aardgasvrije panden

*

Aantal GWh zon op dak

16,0 GWh

21 GWh grootschalig zon op dak in 2030

21,9

Aantal GWh zon op veld

4,0 GWh

24 GWh grootschalig zon op veld in 2030

nvt

Een volledig 205 (mrt-2023) dekkende oplaadinfrastructuur

188 afhankelijk van realisatie van de exploitant

Aantal (semi)publieke laadpunten

%geregistreerde elektrische en waterstofvoertuigen t.o.v. totaal

Circulariteit: een circulair Geertruidenberg in 2050 of eerder

% hergebruik primaire grondstoffen (landelijke monitor wordt ontwikkeld)

-

In 2030 50% minder gebruik primaire grondstoffen t.o.v. 2018

*

% gebruik primaire grondstoffen (landelijke monitor wordt ontwikkeld)

50% minder gebruik primaire grondstoffen in 2030

*

Terugdringen hoeveelheid fijn en grof huishoudelijk restafval naar 30 kg 70,3% (2021) per inwoner per jaar in 2030. Tenminste 90% afvalscheiding in 2030

*

37,3% verlaging (2021)

Lagere CO2-uitstoot t.o.v. 2018, 0% in 2050

*

0

Geen hittestress in 2050

0

%groen van het oppervlak van de gemeente (exclusief agrarisch)

26,3% (2022)

Meer m2 groen van hoogwaardigere kwaliteit in 2027.

85m2 o.b.v. subsidie aanvragen

Blootstelling PM10 en NO2 per m3 lucht

PM10: 17,1 (2021) NO2: 14,9 (2021)

Verbetering van luchtkwaliteit in 2030

PM10: 14,4 NO2: 13,8

% gerecycled huishoudelijk afval

%CO2-uitstoot t.o.v. 2018 Klimaatbestendigheid: Een klimaatbestendig Geertruidenberg in 2050 of eerder

3,8% (2022)

elektrisch 3,7% hybrid Duurzame e 6,9% voertuigen hybride met (elektrisch en stekker 4,5% waterstof) zijn de excl lease norm buiten gemeente

Gevoelstemperatuur op een hete zomerdag vs. oppervlaktetemperatuur

* Zaken waar data nu nog ontbreekt, maar dit nader wordt onderzocht.

Wettelijke beleidsindicatoren Nr.

33.

Taakveld

Naam indicator

7. Volksgezondheid en Omvang huishoudelijk restafval Milieu

Waarde (Jaarrekening Begroot Eenheid 2023) 2024

107 kg

125 kg

kg

Bron

Jaarrekening 2024

19 kg(totaal 117 kg incl. fijn 98 CBS kg) vermoe delijk is 125 kg gebaseerd

27

op fijn + grof 34.

7. Volksgezondheid en Hernieuwbare elektriciteit Milieu

11,3 %

8%

%

Waar staat je gemeente

2,4 %(2016 laatste gegevens)

2.4 Risico's Het grootste risico voor het programma duurzaamheid is het niet (tijdig) in kunnen vullen van de vacatures: hierdoor komt het behalen van de doelstellingen onder te staan. Het grootste risico voor het programma duurzaamheid is het niet (tijdig) in kunnen vullen van de vacatures: hierdoor komt het behalen van de doelstellingen onder druk te staan.

2.5 Investeringen In de onderstaande tabel wordt op hoofdlijnen een toelichting gegeven op de investeringen zoals opgenomen in het investeringsplan 2024 of in het boekjaar 2024 separaat door de gemeenteraad zijn besloten. In het jaarrekeninggedeelte is de detailinformatie van alle lopende investeringen opgenomen. Kredietomschrijving

Toelichting

Opgave 2 Duurzaamheid Investeringen volgens Programma Stedelijk Water 2024-2028

Reconstructie Namer e.o. - Riool

Voorbereiding van het project is in 2024 gestart en wordt gecombineerd met het krediet Reconstructie Namer e.o. - Wegen voor de bovengrondse infrastructuur.

Riool investeringen

Rioolleidingen in de Oude Stadsweg en Statenlaan zijn vervangen.

Gemalen E/M

Renovatiewerkzaamheden gemalen zijn in 2024 gestart en nog niet afgerond. Het opgenomen investeringsbedrag komt uit het in december 2023 vastgestelde Programma Stedelijk Water en is een theoretische benadering van de benodigde investeringen voor de gemalen die gebaseerd is op de in de Financiële verordening opgenomen afschrijftermijnen. In de praktijk worden investeringen gedaan op basis van de technische levensduur van de objecten.

IBA's

Er zijn in 2024 geen investeringen in de IBA's gedaan.

Gemalen E/M

Renovatiewerkzaamheden gemalen zijn in 2024 gestart en nog niet afgerond. Het opgenomen investeringsbedrag komt uit het in december 2023 vastgestelde Programma Stedelijk Water en is een theoretische benadering van de benodigde investeringen voor de gemalen die gebaseerd is op de in de Financiële verordening opgenomen afschrijftermijnen. In de praktijk worden investeringen gedaan op basis van de technische levensduur van de objecten.

28

2.6 Lasten en Baten per programma Lasten en Baten In onderstaande tabel zijn, overeenkomstig de BBV voorschriften en gespecificeerd per taakveld, de lasten en baten van het programma opgenomen. Als gevolg van de weergave in een veelvoud van € 1.000 kunnen er in de tabel afrondingsverschillen zitten. Programma 2 Duurzaamheid

(bedragen x € 1.000)

LASTEN TV

Omschrijving

Jaarrekening 2023

Begroting 2024 Primitief

Begroting 2024 Na wijziging

Jaarrekening 2024

7.2 7.3 7.4

Verschil V/N

Riolering

1.922

2.000

2.023

1.969

-54

V

Afval

2.586

2.809

2.809

2.774

-35

V

Milieubeheer

1.699

1.949

2.929

2.014

-915

V

Programma 2 Duurzaamheid

6.207

6.758

7.761

6.757

-1.004

V

Jaarrekening 2023

Begroting 2024 Primitief

Begroting 2024 Na wijziging

Jaarrekening 2024

BATEN TV

Omschrijving

7.2

Riolering

2.451

2.595

2.591

2.518

73

N

7.3

Afval

3.124

3.429

3.429

3.372

57

N

7.4

Milieubeheer

523

531

1.333

804

529

N

6.098

6.555

7.353

6.694

659

N

Jaarrekening 2023

Begroting 2024 Primitief

Begroting 2024 Na wijziging

Jaarrekening 2024

Programma 2 Duurzaamheid

Verschil V/N

Totaal van bestemming TV

Omschrijving

Verschil V/N

0.10 Mutaties reserves Lasten

190

0

0

0

0

-

0.10 Mutaties reserves Baten

88

120

120

83

37

N

102

-120

-120

-83

37

N

Omschrijving

Jaarrekening 2023

Begroting 2024 Primitief

Begroting 2024 Na wijziging

Jaarrekening 2024

Totaal Lasten

6.207

6.758

7.761

6.757

-1.004

V

Totaal Baten

6.098

6.555

7.353

6.694

659

N

Totaal Reserves

102

-120

-120

-83

37

N

Saldo Programma 2 Duurzaamheid

211

83

288

-20

-308

V

Programma 2 Duurzaamheid - Bestemming Totaal resultaat

Verschil V/N

29

Programma 3 Opgave Mens en Zorg 3.1 Programmaplan Omschrijving (toelichting) 3.3 Aanpak 3.3.1 Programmalijnen In overleg met bestuurlijk opdrachtgevers zijn de volgende speerpunten bepaald die als programmalijnen worden ingevuld: Programmalijn

Bijdrage strategische doelen

1.Bewust (samen)leven

Inwoners zijn & blijven vitaal Meer sociale cohesie

2.Werken met talent

Inwoners zijn (financieel) zelfredzamer Houdbaarheid basisondersteuning

3.Gelukkig opgroeien

Eerder erbij en een gezamenlijke en integrale aanpak Houdbaarheid basisondersteuning

4.Financieel zelfredzaam

Inwoners zijn (financieel) zelfredzamer Eerder erbij en een gezamenlijke en integrale aanpak

5.Vrije inloop

Eerder erbij en een gezamenlijke en integrale aanpak Houdbaarheid basisondersteuning

Daarnaast zijn er drie programmabrede trajecten die faciliterend zijn aan deze programmalijnen. 1. Ontwikkeling nieuw subsidiebeleid 2025 2. Ontwikkeling wijkgericht werken (i.a.m. programma leefbaarheid) 3. Realisatie Monitor Mens en Zorg Samen geeft dit 6 programmalijnen Binnen iedere programmalijn worden in het volgende hoofdstuk resultaten, activiteiten en middelen gedefinieerd. Per resultaat wordt aangeven of er een organische of projectmatige aanpak wordt gevolgd. Aanpak Het programma is opgebouwd langs 5 inhoudelijke programmalijnen en 1 ondersteunende programmalijn In dit hoofdstuk wordt iedere programmalijn inhoudelijke toegelicht en wordt de te volgen aanpak uitgewerkt in activiteiten. Ook is aangegeven wanneer welk resultaat verwacht wordt in de komende jaren. Voor de komende vier jaar worden de doelen, inspanningen en resultaten weergegeven. Waar nodig worden de aannames uit de strategie hier verder geconcretiseerd. Ook de samenhang tussen de doelen (bijvoorbeeld de onderlinge strijdigheden, raakvlakken of overlappingen) krijgen aandacht. In de uitvoering en de bepaling van de benodigde middelen is de rol van gemeente in de verschillende activiteiten van belang. De rollen die we onderscheiden zijn: Regisseur, facilitator, uitvoerder, verbinder, financier. Programmalijn 1 : Bewust (samen)leven Strategische doelen / Operationele doelstellingen

30

     

Inwoners zijn & blijven vitaal Meer sociale cohesie Gezondheidsachterstanden/ verkleinen gezondheidsverschillen Toegenomen deelname aan georganiseerde activiteiten Meer initiatief vanuit inwoners Meer vrijwilligers in informele netwerken

De programmalijn focust zich op het versterken van de weerbaarheid en het zelfoplossend vermogen van inwoners. Enerzijds door gezonder te leven en, waar mogelijk, tijdig te anticiperen op levensgebeurtenissen. Anderzijds door het stimuleren van “meer omkijken naar elkaar”. Het creëren van een klimaat waarin vragen makkelijker op tafel komen, we ervaringen delen en waar nodig de weg wijzen. We zetten daarbij in op een brede aanpak die gericht is op de risico factoren voor het ontstaan van gezondheidsachterstanden waaronder financiële druk, laaggeletterdheid (onderwijs, scholing), overgewicht, eenzaamheid, overbelasting door mantelzorg en het voorzieningenniveau in de wijk. Actief (kunnen) zijn in de gemeenschap is een belangrijke succesfactor. We stimuleren daarom activiteiten van en tussen inwoners. We zorgen dat inwoners (meer) worden uitgedaagd om te bewegen en te kiezen voor gezonde opties. We verbeteren de mogelijkheden voor inwoners om elkaar laagdrempelig te ontmoeten, te ontspannen en elkaar te helpen. We vergroten de sociale cohesie door de sociale basis te versterken. Onder de sociale basis wordt verstaan: Vrij toegankelijke formele en informele activiteiten en voorzieningen gericht op het elkaar ontmoeten en ondersteunen, ontplooien en ontspannen die zorgen dat mensen kunnen samenleven en meedoen.

Dit vraagt aandacht voor wijkgericht werken (oriëntatie op de vier wijken Geertruidenberg, Raamsdonk en Raamsdonksveer –Noord en –Zuid ) en om de functie van het verenigingsleven hierin te erkennen, te stimuleren en te waarderen, zoals beschreven staat in het Actief-Akkoord. De inrichting en vormgeving van een wijk heeft invloed op de gezondheid en leefstijl van bewoners. Het bepaalt mede in hoeverre mensen bewegen, elkaar ontmoeten en activiteiten kunnen ondernemen. Gezien de vergrijzing en klimaatverandering is dit nog belangrijker geworden. Om gezondheidsachterstanden te verkleinen, is het daarom essentieel dat wij (de gemeente) de fysieke omgeving zo inrichten dat het gezond en actief leven bevordert. Dit wordt daarom een onderdeel van het uitvoeringsplan/ project ‘actief gezond in Geertruidenberg’. We zetten in op de doorontwikkeling van buurtsport, zodat we de gezondheidsverschillen kunnen verkleinen. We willen sport en cultuur inzetten als preventief middel zowel voor de fysieke als de sociale component. In 2024 zijn er verschillende projecten en initiatieven gerealiseerd om inwoners uit gemeente Geertruidenberg te stimuleren om vitaal te worden, zijn en blijven. Een groot gedeelte van de inwoners beweegt voldoende, heeft een gezonde leefstijl en een netwerk waar hij/zij bij hulpvragen op kan terugvallen.

Toch is er nog een te grote groep waarbij dit helaas niet of maar deels het geval is en waar we, via verschillende interventies, op hebben ingezet. In 2024 zijn we gestart met drie ketenaanpakken, te weten Welzijn op recept, Kansrijke start en Valpreventie. Door Welzijn op recept worden inwoners met psychosociale problematiek, waar geen medische of psychologische behandeling voor nodig is, door de huisarts doorverwezen naar een welzijnscoach van Surplus. Ze bespreken met de inwoner hoe zijn of haar situatie verbeterd kan worden, waardoor hij of zij zich prettiger in haar vel voelt. Dit kan bijvoorbeeld door het ontmoeten van nieuwe mensen, of door het aanreiken van een nieuwe hobby. Door de ketenaanpak valpreventie in te zetten, verkleinen we het risico op vallen onder inwoners van 65 jaar of ouder. Hierdoor willen we de gevolgen in zowel persoonlijk leed als hoge zorgkosten voorkomen. Het doel van de ketenaanpak Kansrijke Start is investeren in een goede start (de eerste 1000 dagen) voor elk kind en bouwen aan een fundament waarin meer gelijkheid is. Ook hebben we ingezet om de doelgroep van volwassenen rond de 30-35 jaar meer te laten bewegen. Deze groep bleek uit de GGD-monitors minder te sporten in verhouding met overige volwassenen. Door de inzet van de bekendheid van Björn Koreman en een hardloopprogramma, zijn

31

er in 2024 meer dan 90 volwassenen aangesloten. Ook zijn in 2024 de Dongeswim en de Santarun georganiseerd om inwoners te motiveren om te bewegen én de sociale cohesie in de kernen te versterken. Verder hebben de buurtsportcoaches meer ingezet op activiteiten voor jongeren, in samenwerking met het jongerenwerk. Er worden wekelijks beweeg- en sportactiviteiten aangeboden waar kinderen, jongeren, volwassenen en ouderen aan deelnemen. Er is tevens aandacht geweest voor de uitvoering van het Actief-Akkoord, waarbij er in 2024 de focus heeft gelegen op het delen van kennis van verenigingen onderling én zijn de eerste stappen gezet om aan de slag te gaan met het veilig sportklimaat bij de verenigingen. Naast de beleidsmatige kant, hebben er in 2024 ook verschillende renovaties en opleveringen plaatsgevonden. Zo is het hoofdveld van VV Raamsdonk gerenoveerd en is het hele sportcomplex voorzien van LED-verlichting. Ook hebben de buitenvelden van HMC nieuwe LED-verlichting gekregen in 2024. Daarnaast is ook sporthal Parkzicht opgeleverd. In 2024 hebben we tevens ingezet op het versterken van de sociale cohesie in de wijken. Zo zijn de initiatieven als Moedige Moeders en Stichting met je Hart financieel ondersteund. Er zijn ook ontwikkelingen geweest rondom de basisscholen in Raamsdonksveer-Noord en De Schelf.

In samenwerking met Surplus is een pilot voorbereid om in Raamsdonksveer in De Schelf een Huis van de Wijk te realiseren. De opening staat begin februari 2025 gepland. De kwartiermaker heeft met diverse omwonenden en organisaties een programma met activiteiten opgesteld. Het activiteitenprogramma wordt in 2025 verder uitgebreid. Met ketenpartners hebben we in 2024 onderzocht welke meerwaarde een MFA (multifunctionele accommodatie) voor Raamsdonksveer-Noord kan hebben, welke functies er dan in het gebouw gecombineerd kunnen worden en welke investeringen hiermee gemoeid zijn. In deze oriëntatiefase is een uitgebreid participatietraject uitgevoerd met inwoners en organisaties, is een functionele schets gemaakt met het onderwijs en is een plan van aanpak voor de vervolgfase gemaakt. Dit wordt in 2025 aan de raad voorgelegd.

Programmalijn 2 : Werken met talent Strategische doelen / Operationele doelstellingen  Inwoners zijn (financieel) zelfredzamer  Houdbaarheid basisondersteuning  Alle inwoners hebben, ongeacht hun verdiencapaciteit, de mogelijkheid voor een zinvolle daginvulling  Meer inwoners maken gebruik van, een ruimer aanbod van, vrij toegankelijke dagbesteding  Lokale organisaties en bedrijven bieden meer werkervaringsplekken (plekken van ontmoeting en diversiteit)  Er is een fysieke locatie in de gemeente waar de verbinding WMO-participatie duurzaam is gelegd en waar verschillende vormen van participeren samenkomen en elkaar aanvullen en stimuleren. De weg naar participatie in onze gemeente is versnipperd en daardoor onvoldoende effectief. Het gevolg hiervan is dat de kosten hoog zijn en er, veelal individuele, voorzieningen worden beschikt die niet voldoende effectief zijn. Dit leidt ertoe dat de talenten van inwoners onvoldoende worden aangesproken en zij daardoor minder in staat zijn om zich te ontwikkelen, een zinvolle bijdrage te leveren aan de samenleving en/of te voorzien in een eigen inkomen. De waarborg voor participatie vraagt expliciete aandacht op bestuurlijk en strategisch niveau. We leggen een stevigere verbinding tussen de WMO (begeleiding), participatie en inburgering waardoor een brede participatie en effectievere integratie plaatsvindt.

Een bredere of veelzijdigere participatie op terreinen die bijdragen aan de persoonlijke ontwikkeling, het welzijn van anderen of maatschappelijke doelen gaat samen met een hoger individueel welzijn en andersom. Het uitgangspunt daarbij is dat je altijd iets zinvols kunt doen in de gemeente en dat je dat vooral samen doet met anderen op een toffe plek. Je groeit daarvan als persoon, zet stappen op de participatieladder en levert een maatschappelijke bijdrage. We verleggen de focus op (standaard) individuele begeleidingstrajecten naar de verbreding van het aanbod voor vrij –toegankelijke (lokale) dagbesteding/ werkervaringsplekken, vooral door groepen op verschillende “treden” te mixen zodat inwoners voor elkaar van meerwaarde kunnen zijn.

32

De beheersing van de Nederlandse taal en de omgang met digitale media is een essentiële basisvoorwaarde voor participatie en zelfredzaamheid. Inwoners die laaggeletterd zijn, kunnen niet volwaardig deelnemen aan de samenleving; door de digitalisering e.d. wordt de afstand voor hen alleen maar groter en bestaat op termijn een risico op het ontstaan van problemen. We zetten daar extra op in, ook voor de doelgroep NT2 (Nederlands als 2e taal). Het vraagt een diepgaander onderzoek naar de huidige situatie en behoeften om beter te begrijpen wat inwoners nu weerhoudt om te participeren en wat daarvoor nodig is. Dit kan leiden tot een verdere doorontwikkeling van de dienstverlening van MidZuid, en tot het beschikbaar komen van nieuwe initiatieven. Het project “op pad” heeft tot doel een concrete plek te realiseren die tevens als voorbeeld kan dienen. In 2024 is pragmatisch invulling gegeven aan deze programmalijn. De realisatie van het uitvoeringskader Brede participatie staat gepland voor 2025. Daarbij vindt dan ook de evaluatie en analyse van het huidige beleid plaats. De Dongemondgemeenten zijn onder begeleiding van Berenschot gestart met de uitwerking van een toekomstscenario en meerjarenstrategie voor de uitvoering van de Participatiewet. Er zijn gesprekken gevoerd met de gemeenten en MidZuid.

Zomer 2025 wordt de rapportage van Berenschot met de mogelijke toekomstscenario’s en een voorkeursscenario verwacht. Dit kan meegenomen worden in het uitvoeringskader/beleidsplan. Het traject van de integrale verordening sociaal domein is gebruikt om de verordeningen vanuit de Participatiewet te integreren met de verordeningen vanuit Jeugd en Wmo. Hierbij zijn de verordeningen eenvoudiger en leesbaarder geformuleerd. Tevens zijn een aantal beleidsregels geactualiseerd aan de huidige wetgeving. Voor wat betreft laaggeletterdheid is dit ook dit jaar opgenomen in het werkplan van Theek5. De bibliotheek verleent ondersteuning op dit gebied aan inwoners en stimuleert lezen en schrijven en het gebruik van (digitale media). De opening van het Huis van de Wijk maakt het ontwikkelen van vrij toegankelijke dagbesteding in de komende jaren mogelijk.

Programmalijn 3: Gelukkig opgroeien Strategische doelen / Operationele doelstellingen • Eerder erbij en een gezamenlijke en integrale aanpak • Houdbaarheid basisondersteuning • Vermindering inzet jeugdhulp (in verhouding tot andere gemeenten) • Minder kinderen (onder de 18 jaar) die middelen of alcohol gebruiken • Minder kinderen en jongeren voelen zich eenzaam • Meer positieve berichtgeving van opgroeien in gemeente Geertruidenberg • Periodieke gesprekken voor input van jongeren zelf Jongeren in gemeente Geertruidenberg liggen onder een vergrootglas. Dat heeft meerdere oorzaken: door het hoge percentage van jongeren die jeugdhulp krijgen, de cijfers over alcoholgebruik onder jongeren en cijfers over de (zware) mentale problemen bij de jeugd, zorgen voor een negatief beeld. Daarnaast staat de jeugd op afstand, en is het voor beleidsmakers lastig om erachter te komen wat jongeren zelf willen. Bovendien is het beeld dat veel jongeren over het leven hebben –mede ontstaan door sociale media, niet realistisch en staat de mentale gezondheid van steeds meer jongeren onder druk. Door de Coronacrisis is dit nog versterkt. Dit versterkt elkaar, de beeldvorming wordt niet beter en de kosten voor de jeugdhulp blijven stijgen.

Middels deze programmalijn willen we een trendbreuk forceren in zowel de beeldvorming, de omgang met jongeren én willen we –waar dat kan- jongeren vroegtijdig helpen, om grotere problemen te voorkomen en/ of te verminderen. Wanneer we kijken naar de jeugd dan willen we dat iedere jongere, ongeacht afkomst, kwetsbaarheid of beperking, op de eigen manier in de samenleving kan floreren en zich kan ontwikkelen tot die veerkrachtige zelfredzame volwassene. Hierin spelen talentontwikkeling en kansengelijkheid een grote rol. We willen voorkomen dat jeugd in de knel komt, en al eerder inspelen op signalen. We hebben leuke jeugd en hebben als samenleving een verantwoordelijkheid

33

om hen positief te benaderen, in staat te stellen om hun talenten te ontwikkelen en hun plek in de samenleving in te nemen. Dat begint met jongeren serieus te nemen en hen echt te zien en te ontmoeten. Je bent zoals je bent, en dat is oké. Dat vraagt om een samenleving die jongeren uitdaagt en kansen biedt zich optimaal doorlopend te ontwikkelen en ook om een samenhangend en sluitend vangnet voor die keren dat het door omstandigheden niet lukt. Waarbij het normaliseren van een mindere periode belangrijk is, en er enkel professionele hulp wordt ingezet als dit nodig is. Of juist vasthoudend wordt gehandeld als er sprake is van generatie-problematiek. Op dit moment is het huidige beleid nog te versnipperd en onvoldoende afgestemd om dit te realiseren. Doelstelling is om tot een integrale aanpak te komen die de geschetste samenleving mogelijk maakt. Er wordt extra inzet gepleegd op de gelijke kansen voor kinderen en jongeren. We doen dit vooral ook samen met kinderen, jongeren en hun ouders/verzorgers. De dialoog met jongeren krijgt extra aandacht. We zetten in op jongerenparticipatie en de inzet van ervaringsdeskundigheid. In 2023 stelt het college het uitvoeringskader jeugd vast, waarin integraal gekeken wordt naar opgroeiende jongeren in onze gemeente.

Onderdeel van dit uitvoeringskader is dat er in 2024 een onderzoek wordt gedaan naar of en zo ja hoe het voorliggend veld binnen het jeugddomein versterkt kan worden, rekening houdend met de opstart van projecten zoals Opgroeien in een Kansrijke Omgeving en de doorontwikkeling van het jongerenwerk en buurtsportcoaches.” Het onderwijs vervult, als 2e leefomgeving van kinderen, een belangrijke rol in het leven van kinderen en jongeren. We investeren extra in de samenwerking met onderwijs, met name gericht op het voorkomen of terugdringen van onderwijsachterstanden. Daarnaast zetten we in op versterking en verbreding van de maatschappelijke functie van, met name basisscholen, in hun directe omgeving. We werken aan een nieuw regionaal jeugdstelsel dat de oplopende inzet van jeugdzorg moet remmen door te zorgen dat ondersteuning eerder, lichter en makkelijker beschikbaar is én inwoners en professionals beter accepteren dat hobbels bij het leven horen. Dit vraagt een grote lokale inzet die zich richt op preventie en interne ontschotting waardoor duurzamere oplossingen worden gecreëerd. De deelname aan het landelijk project “OKO” (Opgroeien in een kansrijke omgeving) gaat helpen om dit effectief te doen.

Het centrum voor jeugd en gezin (CJG) , dat de gemeente Geertruidenberg deelt met Drimmelen, vervult een belangrijke functie in het jeugdlandschap en is, daarmee, zelf ook onderwerp van verandering. Er ligt een nadrukkelijke opdracht om meer in de leefwereld van kinderen, jongeren en hun ouders aanwezig te zijn en breder aan te sluiten op de onderliggende vragen én mogelijkheden van het gezinssysteem en hun informele en formele netwerk. Met de uitvoering van al deze maatregelen verwachten we de komende jaren een inverdieneffect op de inzet van jeugdhulp. Een veilige thuisbasis en leefomgeving is cruciaal voor het gelukkig opgroeien van kinderen en jongeren. We investeren in de sociale veiligheid voor en rond kinderen. Dit doen we onder meer door eerder te signaleren en de weerbaarheid van jongeren te versterken. In 2024 zijn we gestart met het uitvoeringskader jeugd. De belangrijkste ontwikkelingen daarvan zijn: Start Opgroeien in een Kansrijke Omgeving (OKO) OKO is een primaire preventieaanpak met als doel: - Een positieve leefomgeving voor alle jongeren creëren - Gebruik van alcohol, tabak en drugs door jongeren voorkomen. - Welbevinden van jongeren verbeteren.

34

OKO is wetenschappelijk onderbouwd en gebaseerd op het succesvolle IJslandse preventiemodel. De aanpak bestaat uit 4 stappen die tweejaarlijks herhaald worden. - Monitoring Eind mei is door de GGD de monitor opgeleverd. In juni heeft de kick-off bijeenkomst voor OKO plaatsgevonden. - Dialoogsessie In oktober hebben we een druk bezochte dialoogsessie georganiseerd waarbij speerpunten zijn geformuleerd die de basis vormen voor de verdere beleidsvorming. - Beleidsvorming In werkgroepen worden de speerpunten momenteel verder uitgewerkt naar concrete acties. - Uitvoering Deze volgt in 2025. Versterking jongerenwerk De in 2023 ingezette versterking van het jongerenwerk heeft verder vorm gekregen in 2024. Dit levert ook positieve resultaten op. Zo zien we toenemend bereik van jongeren in het jongerenhonk en aantoonbare afname van jeugdoverlast. Lokaal Educatieve Agenda In 2024 is samen met het onderwijsveld (PO, VO, kinderopvang en samenwerkingsverbanden voor PO/VO) invulling gegeven aan de lokaal educatieve (meerjaren-)agenda (LEA). Naast inhoudelijke afspraken zijn er ook afspraken gemaakt over de wijze van (samen)werken. Het koersdocument en werkplan worden in 2025 geformaliseerd en uitgevoerd. Voorbereiding Stevig Lokaal Team (SLT) De druk op de jeugdhulp is groot.

Om de zorg te kunnen blijven geven aan de jongeren die het nodig hebben, kijken we of we gezinnen op een andere manier kunnen helpen. We willen meer de samenwerking zoeken binnen de lokale toegang, maar ook samenwerken met het voorliggend veld. Zo kan er een sluitend netwerk ontstaan waar jeugdigen en gezinnen met een hulpvraag waarvoor geen (specialistische) jeugdhulp nodig is, tóch terecht kunnen bij een voorziening die hen kan helpen. Dit samenwerkingsverband noemen we een Stevig Lokaal Team. In 2024 is gewerkt aan de opzet en inrichting van een Proof of Concept van een Stevig Lokaal Team. Dit is een gezamenlijk team van de gemeenten Drimmelen en Geertruidenberg. Het team is op 1 januari 2025 gestart. Regionale ontwikkelingen jeugd. De Proof of Concept SLT gebeurt in de gehele jeugdhulpregio WBO op een niveau van 50.000 inwoners per SLT (Geertruidenberg trekt hierin samen op met Drimmelen). Dit is onderdeel van de herinrichting van het jeugdhulplandschap en de regionale samenwerking die daarvoor nodig is. Dit maakt onderdeel van de landelijke Hervormingsagenda Jeugd en de daarin opgenomen Norm voor opdrachtgeverschap. In 2024 is besloten over de uitgangspunten voor de inkoop van jeugdhulp in 2027 e.v. en de versterking van de regionale samenwerking. Er is een aanzet gemaakt om te komen tot gezamenlijke uitgangspunten voor een Gemeenschappelijke Regeling.

In 2024 is ook gezorgd voor de verlenging van de lopende contracten om de continuïteit van de hulpverlening tot 2027 te waarborgen.

Programmalijn 4: Financieel zelfredzaam Strategische doelen / Operationele doelstellingen  Inwoners zijn (financieel) zelfredzamer  Eerder erbij en een gezamenlijke en integrale aanpak  Inwoners melden zich eerder en vaker (bij welzijn) met vragen over geld en administratie  Er ontstaan minder vaak (nieuwe) schulden  Inwoners waarderen de dienstverlening van de gemeente We constateren een toenemende financiële druk en onzekerheid bij inwoners. De bestaanszekerheid komt de komende jaren voor een steeds grotere groep inwoners onder druk te staan. De gemeente Geertruidenberg heeft de afgelopen jaren verschillende maatregelen genomen om te ondersteunen bij de bestaanszekerheid als er (te) weinig inkomen in het gezin is om bijvoorbeeld kinderen te laten sporten of om schulden bij inwoners te voorkomen of af te handelen. Er ontbreekt echter al langere tijd een stevige inhoudelijke basis die richting geeft en samenhang biedt voor meer duurzame aanpakken en oplossingen. Ondertussen vinden er grote landelijke ontwikkelingen plaats qua wetgeving waardoor de urgentie om deze basis te maken ook vanwege externe druk steeds groter wordt. Binnen de programmalijn Financieel zelfredzaam wordt dit kader gecreëerd waarmee zowel invulling wordt gegeven aan de verander(en)de wetgeving als aan de eigen ambitie van de gemeente.

Binnen dit kader is aandacht voor kansengelijkheid voor kinderen, armoedebestrijding en integrale schuldhulpverlening. Inspanningen richten zich op:  Bevorderen van het welzijn en de inclusie van mensen in armoede  Meer preventie van geldzorgen

35

 

Het tegengaan van geldzorgen door ervoor te zorgen dat alle kinderen en jongeren, financiële kennis, vaardigheden en competenties ontwikkelen Het voorkomen van (oplopende) schulden door het taboe te doorbreken

Maatschappelijke partners in de omgeving van de inwoners vervullen een belangrijke rol door tijdige signalering van betalingsachterstanden en het geven van informatie. Zodra er sprake is van schulden moet er een efficiënt en eenduidig verloop van de schuldhulpverlening zijn die de druk op de inwoner en zijn of haar omgeving waar mogelijk verkleint. We investeren in de ontwikkeling van integrale schuldhulpverlening, waaronder de inzet van budgetcoaches, en het realiseren van een structureel vangnet. In 2024 hebben we de opdracht voor de effectrapportage schuldhulpverlening en de armoedemonitor gegeven aan bureau KWIZ. Daarnaast hebben er twee stakeholdersbijeenkomsten plaatsgevonden. De eerste sessie is er voornamelijk kennisgemaakt en wat de partijen in onze gemeente Geertruidenberg betekenen rondom Financiële zelfredzaamheid en de thema’s armoede, geldzorgen en schulden. Er is gekeken naar een gewenste situatie en wat we momenteel missen in dienstverlening en voorliggende voorzieningen m.b.t. schuldhulpverlening. De uitkomsten zijn in een tweede bijeenkomst gedeeld en is er met de aanwezige partijen gekeken naar ambities, mogelijke samenwerkingen, gezamenlijke doelstellingen en hoe we hier kunnen komen. De uitkomsten van dit kader worden meegenomen in het beleidsplan Financiële zelfredzaamheid.

Er heeft een bijeenkomst voor raadsleden plaatsgevonden om een beeld te krijgen bij inwoners in de bijstand en hoe we hier als gemeente ons beleid op hebben ingericht. Wat ervaren raadsleden, wat vinden zij belangrijk voor de inwoners van de gemeente Geertruidenberg. Ook zijn er oriënterende gesprekken gevoerd met mogelijke partners om onze dienstverlening uit te breiden en te optimaliseren. Zoals bijvoorbeeld een uitbreiding in het systeem van vroegsignalering, zodat we koppelingen met BRP kunnen maken en efficiëntie aanbrengen in de huidige werkwijze. Ondertussen worden deze acties meegenomen in de totale uitvoeringsagenda die in 2024 in concept is opgesteld en wordt aangevuld om als bijlage met het beleidsplan mee te sturen. In 2025 zal het beleidsplan financiële zelfredzaamheid worden vastgesteld door de raad.

Programmalijn 5: Vrije inloop Strategische doelen / Operationele doelstellingen  Eerder erbij en een gezamenlijke en integrale aanpak  Houdbaarheid basisondersteuning  Afname van dure (WMO) hulp  Het is er druk, er gebeurt wat  Tevreden mensen over de gemeente  Partners willen er graag bij horen  Huis van de gemeente, 1 gemeenschapshuis  Hotspot, fysiek ontmoetingsplekken in iedere wijk. De gemeente Geertruidenberg werkt al een aantal jaren aan een “optimale toegang”. Een plek waar je als inwoner binnenloopt met je vraag en met een goed antwoord of oplossing naar buiten gaat. Ondanks alle aandacht en investeringen die er gedaan zijn zien we een versnipperde, suboptimale werkwijze die gericht is op het inzetten van (veelal geïndiceerde) voorzieningen. Zowel binnen de gemeentelijke organisatie zelf, als in de afstemming met maatschappelijk partners zoals met name welzijn. De beoogde integraliteit en zelfwerkzaamheid die we zowel voor de vraag als het aanbod nastreven wordt met de huidige inrichting niet gerealiseerd. In de landelijke monitors valt Geertruidenberg op door de hoge inzet van (gestapelde) WMO-voorzieningen per inwoner. In de programmalijn “Vrije inloop” gaan we naar een volledig andere inrichting.

Het uitgangspunt is een laagdrempelige inloop (fysiek, maar ook online) waar een inwoner, al dan niet toevallig, binnenloopt en daar in een gastvrije omgeving terecht komt waar hij of zij ongedwongen op zoek kan gaan naar informatie of ondersteuning. Desgewenst deelt de inwoner zijn of haar vraag met een aanwezige medewerker. Als in het gesprek de vraag helderder wordt komt er een kort antwoord, of wordt er een collega bijgehaald die er meer mee kan. Deze medewerkers zijn verbonden aan het wijkteam dat op die plek actief is. De vraag en de eigen mogelijkheden van de inwoner zijn leidend, evenals de mogelijkheden die in de directe omgeving vrij toegankelijk beschikbaar zijn als antwoord

36

op een goed begrepen vraag en behoefte. De inwoners ervaart persoonlijke betrokkenheid van een medewerker die naast hem of haar staat, moeite doet en écht helpt. Om deze situatie te realiseren gaan de verschillende loketten in onze gemeente zich doorontwikkelen naar een lokaal wijkteam. Het wijkteam is aanwezig op een gastvrije plek van ontmoeting en verbinding. Hier is een brede expertise beschikbaar zodat direct met de goede professional het goede gesprek gevoerd kan worden en passende ondersteuning beschikbaar is. In dit wijkteam werken professionals en vrijwilligers van verschillende moederorganisaties, waaronder de gemeente, samen. Om deze ingrijpende verandering met partners te realiseren worden specifieke projecten ingericht. In 2024 zijn veel stappen gezet in de ontwikkeling van een vrije inloop. De kern daarvan is dat inwoners op een laagdrempelige wijze ondersteund worden bij de beantwoording van hun hulpvraag. In het kader van het project Omgekeerd werken is onderzocht welke gevolgen dit voor de huidige werkwijze van het sociaal loket heeft. Dit is verwerkt in een implementatieplan dat vanaf de zomer wordt uitgevoerd. Een eerste stap daarin was de realisatie van een integrale verordening sociaal domein die begin 2025 aan de raad wordt voorgelegd.

Sinds januari 2024 zijn medewerkers uit het gemeentelijk sociaal domein aangesloten bij het spreekuur Geld & Recht van Surplus. Inwoners kunnen zo in één keer laagdrempelig hun vragen stellen m.b.t. tot verschillende regelingen en voorzieningen. Dit wordt als waardevol ervaren door verschillende betrokkenen. Het versterkt tevens de samenwerking tussen Surplus en de gemeentelijke organisatie. In 2024 is een haalbaarheidsonderzoek uitgevoerd naar de wenselijkheid en mogelijkheid van de ontwikkeling van een integraal sociaal domein met de gemeente Drimmelen. De uitkomsten hiervan worden in 2025 omgezet in voorstellen en ter besluitvorming voorgelegd.

Programmalijn 6 : Ondersteunend Strategische doelen / Operationele doelstellingen  Meer sociale cohesie  Eerder erbij en een gezamenlijke en integrale aanpak  Houdbaarheid basisondersteuning  Monitor Mens en Zorg beschikbaar begin 2024  Subsidiebeleid 2025 tijdig gerealiseerd en geïmplementeerd Over verschillende programmalijnen heen is er een ontwikkeling op een drietal onderwerpen die vooral ondersteunend zijn aan de vijf inhoudelijke lijnen. Deze onderwerpen zijn: Monitor Mens en Zorg Voor veel strategische doelen en maatschappelijke effecten ontbreekt de (structurele) data om een goede inschatting van de huidige situatie te maken, en dus ook om concrete, specifieke en realistische doelen te stellen. Zeker preventie vraagt meer zicht op kwetsbare inwoners en maatschappelijke vraagstukken en het, continu, in beeld brengen van de resultaten die behaald worden. De komende jaren kunnen we rekenen op veel landelijke middelen die beschikbaar komen voor tal van maatschappelijke vraagstukken. Om deze effectief in te zetten is het noodzakelijk om betere cijfers te krijgen over vraag, aanbod en productie van zorg en ondersteuning. We investeren in de monitoring en effectmeting van onze inspanningen door een passend en relevante monitor Mens en Zorg te ontwikkelen.

Ontwikkeling wijkgericht werken Veel ontwikkelingen in het programma hebben het nodig om dichter bij de leefwereld van inwoners te komen en daar ontmoeting, verbinding en initiatief te laten ontstaan of de ruimte te geven. Hiervoor willen we wijkgericht werken verder ontwikkelen en de vier wijken van onze gemeente (Geertruidenberg, Raamsdonk en Raamsdonksveer Noord- en Zuid) structureler gaan gebruiken als schaal om sociaal-maatschappelijk beleid op te ontwikkelen en uitvoering op te organiseren. Dat geldt ook voor andere programma’s. Vandaar dat hiervoor een integrale aanpak en afstemming met het programma Leefbaarheid is gemaakt. Het programma Leefbaarheid is hierbij in de lead.

37

Subsidiebeleid 2025 Recent heeft een evaluatie van het subsidiebeleid plaatsgevonden als opmaat naar het nieuwe subsidiebeleid dat in 2025 van kracht moet worden. Aangezien de meeste subsidies worden verstrekt binnen het programma Mens en Zorg maakt dit project onderdeel uit van dit programma, ook al is eerder afgesproken dat het subsidiebeleid en daarvoor op te stellen verordening en beleidsregels voor de hele organisatie gelden. Inhoudelijk moet het nieuwe subsidiebeleid zorgen voor meer sturing op maatschappelijke rendement, het extra stimuleren van maatschappelijk initiatief, en het eerlijker en transparanter inzetten van subsidiemiddelen. Ook in relatie van andere vormen van ondersteuning door de gemeenste, zoals via het evenementen- of accommodatiebeleid. Vindt Subsidie Deze drie onderwerpen worden als projecten in het programma opgenomen onder de programmalijn “Ondersteunend”. Monitor sociaal domein In 2024 is door het adviesbureau KWIZ een nulmeting sociaal domein uitgevoerd op basis van indicatoren die gekoppeld zijn aan de strategische doelen en maatschappelijke effecten uit het programma Mens en Zorg. Ook heeft het bureau een advies uitgebracht over de doorontwikkeling naar een monitor/dashboard. De nulmeting wordt in 2025 gebruikt om streefwaarden te bepalen waardoor de effecten van beleid zichtbaar worden.

Het advies over de doorontwikkeling heeft zichtbaar gemaakt dat de kwaliteit van de beschikbare data een belangrijk eerste aandachtspunt is. Hiervoor is een vervolgaanpak gemaakt en in gang gezet. Ontwikkeling wijkgericht werken De ontwikkeling van wijkgericht werken is expliciet gemaakt in de kadernota en begroting 2025. Er is extra beleidscapaciteit aangetrokken om deze ontwikkeling te leiden en invulling te geven aan wijk- en gebiedsgericht werken. Subsidiebeleid 2025 In september 2023 is de projectopdracht voor het nieuwe beleid vastgesteld. Het niet kunnen invullen van de personele capaciteit heeft tot vertraging geleid. Vanaf de zomer van 2024 is het project goed opgepakt. Dit heeft er wel toe geleid dat de meeste lopende subsidies met een jaar verlengd zijn, aangezien het subsidieprogramma eind 2024 afliep. Inmiddels zijn kaders voor het nieuwe subsidiebeleid opgesteld en gaan ter besluitvorming richting de raad.

3.2 Ontwikkelingen In onderstaande tabel staan de begrote mutaties en de werkelijkheid t.o.v. voorgaande begrotingen/de kadernota. Voor detailinformatie verwijzen we naar het jaarrekening gedeelte.

Programmalijn

Omschrijving Programmalijn

P3

1

Bewust samenleven

255.000

P3

2

Werken met talent

0

P3

3

Gelukkig opgroeien

226.000

P3

4

Financiële zelfredzaamheid

P3

5

Vrije inloop

13.000

N

13.000

N

P3

6

Ondersteunend

10.000

V

10.000

V

Inkomsten gezond en actief leven akkoord

484.000

V

484.000

V

0

-

0

-

P3 P3

38

Totaal

Begroting mutatie 2024

V/N

Pr.

N

Werkelijk mutatie 2024 V/N 255.000

N

0 N

0

226.000

N

0

Toelichting op de tabel ontwikkelingen 1.1 Bewust samenleven We versterken de informele zorg, mantelzorg en het vrijwilligersbeleid, samen met Surplus. Samen met huisartsen en Surplus gaan we Welzijn op recept inzetten, ook wordt een vrijwilligerswinkel gerealiseerd. Projecten die gaan lopen zijn het project "Actief gezond" waarbij bijvoorbeeld een ketenaanpak voor kinderen met overgewicht wordt opgezet. Een ander groot project binnen deze programmalijn is de visie MFA Hooipolder, oftewel de ontwikkeling van het scholeneiland naar een multifunctionele accommodatie in samenhang met basisonderwijs, wijkcentrum en gymzaal/sporthal waarbij ook burgerparticipatie zal worden toegepast. In 2024 zijn er veel activiteiten binnen deze programmalijn uitgevoerd. Grotendeels via lokale activiteiten op het gebied van (buurt-)sport en bewegen. In het integraal zorgakkoord komen de regionale ketenprogramma's ook steeds beter op gang. In 2024 is uitvoering van Welzijn op Recept en Valpreventie daadwerkelijk van de grond gekomen. Kansrijke start is voorbereid. De oriëntatiefase van de multifunctionele accommodatie Hooipolder (MFA) heeft een impuls gegeven aan wijkgericht werken en heeft een goed zicht gegeven op de nog op te lossen vraagstukken. In 2024 is de aanloop gemaakt naar de opening van een Huis van de wijk in De Schelf.

Het bleek nog niet zo simpel om een bestaand buurthuis te heropenen, maar de opening is gepland voor begin 2025. Hiervoor zijn in 2024 alle voorbereidingen getroffen. Wegens capaciteitsgebrek is het helaas nog niet gelukt om het uitvoeringsplan Actief Gezond te maken. De nulmeting sociaal domein die in 2024 is uitgevoerd levert waardevolle informatie voor de start van dit plan.

2.1 Werken met talent We integreren inburgering in reguliere voorzieningen samen met Vluchtelingenwerk en Surplus. De visie op Mid-Zuid zien we als spin-off voor de bredere visie op participatie. Projecten die zullen worden uitgevoerd zijn "Brede participatie" waarbij een inventarisatie wordt gedaan van de ontwikkelingen op het gebied van wetgeving, samen met een lokale beleidsevaluatie. We experimenteren met het Project "Op pad", waarbij we vrij toegankelijke dagbesteding willen realiseren inclusief een fysieke pilotlocatie. Meerdere ontwikkelingen, waaronder de afname van de Wsw-doelgroep en toename van andere doelgroepen, waarbij vaker sprake is van complexe multiproblematiek, maken een heroverweging van de bedrijfsvoering van MidZuid noodzakelijk. In 2024 is een proces gestart om te komen tot een toekomstbestendige uitvoering en meerjarenstrategie voor MidZuid. Medio 2025 verwachten wij de rapportage van Berenschot met de mogelijke toekomstscenario’s en een voorkeursscenario. Vervolgens zal op basis hiervan de huisvestingsbehoefte worden bepaald. Medio 2024 zijn we gestart met de voorbereidingen voor een pilot Huis van Wijk De Schelf. Met diverse partijen en buurtbewoners zijn de mogelijkheden verkend en is de opening voorbereid.

Het proces rond het omgekeerd werken en de integrale verordening hebben meer tijd gevraagd, de geplande beleidsevaluatie in het kader van ‘Brede Participatie’ is daardoor doorgeschoven naar 2025.

3.1 Gelukkig opgroeien We versterken de meerjarige samenwerking met primair en voortgezet onderwijs en kinderopvang door realisatie Lokale Educatieve Agenda (LEA). (o.a. effectieve invulling voorschoolse educatie (VVE) en onderwijsachterstandenbeleid (OAB). Het Centrum Jeugd en Gezin wordt doorontwikkeld en het jongerenwerk versterkt door te richten op betere dialoog met jongeren, aanwezigheid in de buurt en ketensamenwerking. Projecten waaraan gewerkt wordt zijn de implementatie van het strategieplan WBO, samen met gemeente Drimmelen. Hierbij versterken we de lokale sociale basis en werken aan de doorontwikkeling van een sterk lokaal team. Het project "realisatie uitvoeringskader jeugd" richt zich op de beheersing/reductie van de inzet van jeugdhulp(kosten). Ook krijgt jongerenparticipatie steeds meer vorm en wordt een preventieaanpak gemaakt met als doel een positieve leefomgeving voor alle jongeren. In 2024 zijn extra middelen ingezet voor de implementatie van het Stevig Lokaal Team. Dit SLT is een "proof of concept" voor implementatie van het nieuwe jeugdhulplandschap conform de eerder vastgestelde regiovisie. De bestaande inkoopcontracten met de zorgaanbieders lopen af per 31-12-2026. Daarvoor moet een nieuwe inkoop worden georganiseerd per 2027. Hiervoor is in 2024 gestart met het opstellen van een (regionale) inkoopstrategie.

Lokaal zijn met name middelen van Spuk Gala gebruikt voor het realiseren van het traject OKO. Het project Buurtgezinnen is positief geëvalueerd en wordt ook in 2025 voortgezet.

4.1 Financiële zelfredzaamheid We gaan aan de slag met het doorontwikkelen van minimabeleid en de kindregeling. Vroegsignalering wordt steeds belangrijker. In het project "uitvoeringskader financiële

39

zelfredzaamheid" gaan we aan de slag met het opstellen van een uitvoeringskader en zetten we ervaringsdeskundigen en inwoners in. We ontwikkelen integrale schuldhulpverlening en zetten budgetcoaches in samen met Surplus. De verschillende onderdelen van deze programmalijn zijn gerealiseerd. Dit heeft ertoe geleid dat de verschillende onderdelen van het beleidsplan Financiële zelfredzaamheid en de bijbehorende uitvoeringsagenda nagenoeg gereed zijn om samengevoegd te worden tot beslisbare documenten.

5.1 Vrije inloop We voeren de basisvoorziening welzijn uit zoals het versterken van regie en vrijwillige inzet, samen met Surplus, Theek5 en Thuisvester. We gaan steeds meer "omgekeerd werken"; van (versnipperd) aanbod naar één brede vraag met een integrale oplossing. We werken aan de verordening sociaal domein en herdefiniëren basisondersteuning. Het omgekeerd werken heeft in 2024 echt handen en voeten gekregen. Er heeft een brede inventarisatie en analyse plaatsgevonden. Van daaruit is een plan van aanpak gemaakt voor de ontwikkeling, implementatie én borging van het omgekeerd werken in onze organisatie. De juridische basis hiervoor ligt in de integrale verordening sociaal domein. Eind 2024 is veel inspanning door de organisatie geleverd voor het formuleren van de onderliggende kernwaarden en de uitwerking van deze (concept-) verordening.

6. Ondersteunend We werken aan een nieuw subsidiebeleid met nieuwe uitgangspunten waarbij de raad nauw wordt betrokken. We ontwikkelen een monitor Mens en Zorg met periodieke rapportages voor o.a. raad en college. De verschillende activiteiten zijn uitgevoerd en over het algemeen zijn de beoogde resultaten behaald. In verband met privéomstandigheden heeft het nieuwe subsidiebeleid vertraging opgelopen. Hierdoor zijn alle structurele subsidies die afliepen per 1-1-2025 met 1 jaar verlengd. Inmiddels loopt het project goed.

3.3 Beleidsindicatoren Hoe gaan we dat meten? In het programma Mens en Zorg is het bepalen van passende indicatoren, het bepalen van de nulsituatie en het realiseren van een vaste rapportage en evaluatiecyclus op verschillende niveau’s meegenomen. De set van (structurele en tijdelijke) indicatoren zal zich daarom in de komende jaren verder ontwikkelen en uit kristalliseren. Bij de aanvang van het programma, in september 2023, wordt de onderstaande set gehanteerd: Strategisch doel

Indicatoren

Inwoners zijn en blijven vitaal

% inwoners met overgewicht/obesitas (2022) % inwoners dat kampt met eenzaamheid of depressie (2022)

40

Begroting 2024 Doelstelling inwoners 18-64: 60 % inwoners 65+: 61%

Daling

Eenzame inwoners 18-64: 48 % 65+: 52%

Daling

Jaarrekening 2024 60%

48% 52%

Aantal sociaal maatschappelijke initiatieven vanuit inwoners

25

% inwoners dat deelneemt aan georganiseerde activiteiten (% volwassenen dat wekelijks sport) (% kinderen lid van sportvereniging)

Niet bekend (53%) (68%)

Inwoners zijn (financieel) zelfredzamer

% inwoners met problematische schulden (2020 en 2022)

Huishoudens met problematische schulden (2020): 6,4% Inwoners dat een betalingsachterstand had in het afgelopen jaar (2022) 18-64: 10 % 65+: 3%

7,3% (2023) Daling Niet bekend Niet bekend

% inwoners met terugkerende schuldenproblematiek

Niet bekend

Aantal vragen over geld en administratie Vragen bij de gemeente Vragen bij welzijn

Meer sociale cohesie in de lokale samenleving

127 (2023) 280 (2023)

Gemiddelde hoogte van schulden bij melding

€35.000

% sportverenigingen dat inclusief sporten ondersteunt

Niet bekend

% inwoners dat veel sociale samenhang ervaart

10%

% inwoners dat vrijwilligerswerk doet in georganiseerd verband (2022)

Niet uitgesplitst naar georganiseerd/ongeorganiseerd: 18-64: 17% 65+ : 27%

% inwoners dat vrijwilligerswerk doet in ongeorganiseerd verband

zie hierboven

17% 27%

Tevredenheid van jongeren over leven in de gemeente (Aandeel kinderen dat blije gevoelens heeft) Eerder erbij en een gezamenlijke en integrale aanpak

% kinderen dat jeugdzorg heeft (2022)

(89%) 13,8%

Daling

15,6% (1e half jaar 2024)

Recent alcohol gedronken: 39% Recent binge gedronken: 30% Heeft ooit wiet/hasj gebruikt: 7% % jongeren dat minstens 1x per week vapet

Daling

219 meldingen

Daling

260

Gerealiseerde uitgaven Wmo maatwerkvoorzieningen per inwoner: € 275 (2023) Prognose 2024 niet vrij toegankelijke zorg jeugd € 7.824.451

Daling

275

Gebruik jeugdhulp in verhouding tot andere gemeenten

15,6% jongeren met jeugdhulp in Geertruidenberg t.o.v. 11.5% landelijk (1e helft 2024)

Daling

15,6%

Gebruik geïndiceerde WMO hulp

Percentage inwoners met tenminste één Wmomaatwerkvoorziening: 10% (2023)

Daling

11% (113/1000)

Gebruik van meerdere (m.n. WMO) voorzieningen

Aantal huishoudens met 2 of meer maatwerkvoorzieningen (Wmo, Participatie en Jeugdwet): 149 per 1000 huishoudens (2023)

Daling

13% (130/1000)

Waardering dienstverlening gemeente door inwoners

86% van de Wmo-cliënten is tevreden over het contact met de gemeente (2023)

Gelijk houden of stijging

86,5%

%/aantal jongeren dat regelmatig middelen gebruikt (2021)

%/aantal veilig thuis meldingen (2022)

Houdbare basisondersteuning

Niet bekend

Het gebruik van geïndiceerde voorzieningen

35% 24% 8% 14%

41

Wettelijke beleidsindicatoren Waarde (Jaarrekening 2023)

Begroot 2024

Eenheid

Bron

Jaarrekening 2024

Absoluut verzuim

7,2

2,7

Aantal per 1.000 leerlingen

RBL

4 (2023)

4. Onderwijs

Relatief verzuim

20

13

Aantal per 1.000 leerlingen

RBL

19 (2023)

19.

4. Onderwijs

Vroegtijdig schoolverlaters zonder startkwalificatie (vsv-ers)

1,7

1,70

% deelnemers aan het VO en MBO onderwijs

Ingrado

2,2 (2022)

20.

5. Sport, cultuur en recreatie

Niet sporters

52,3

52,3

%

Gezondheidsenquête (CBS, RIVM)

51,4 (2022)

21.

6. Sociaal domein

Banen

654

654,0

Aantal per 1.000 inwoners in de leeftijd 15 – 65 jaar

22.

6. Sociaal domein

Jongeren met een delict voor de rechter

1

1 % 12 t/m 21 jarigen

CBS

1 (2022)

23.

6. Sociaal domein

Kinderen in uitkeringsgezin

4

5

% kinderen tot 18 jaar

CBS

4 (2023)

24.

6. Sociaal domein

Netto arbeidsparticipatie

74,6

72,3

% van de werkzame beroepsbevolking ten opzichte van de beroepsbevolking

CBS

75,2 (2023)

26.

6. Sociaal domein

Werkloze jongeren

1

1

% 16 t/m 22 jarigen

CBS

1 (2023)

27.

6. Sociaal domein

Personen met een bijstandsuitkering

220

232

Aantal per 10.000 inwoners

CBS

199 (2024)

28.

6. Sociaal domein

Lopende reintegratievoorzieningen

35

73

Aantal per 10.000 inwoners van 15 – 64 jaar

CBS

137,4 (2022)

29.

6. Sociaal domein

Jongeren met jeugdhulp

13,8

14,0

% van alle jongeren tot 18 jaar

CBS

15,6 (2024)

30.

6. Sociaal domein

Jongeren met jeugdbescherming

0,7

2

% van alle jongeren tot 18 jaar

CBS

0,7 (2023)

31.

6. Sociaal domein

Jongeren met jeugdreclassering

0,4

0,0

% van alle jongeren van 12 tot 23 jaar

CBS

0,3 (2023)

32.

6. Sociaal domein

Cliënten met een maatwerkarrangement WMO

1.010

990

Aantal per 10.000 inwoners

GMSD

950 (2024)

Nr.

Taakveld

Naam indicator

17.

4. Onderwijs

18.

LISA 784,5 (2023)

3.4 Risico's De gemeente bevindt zich in een roerige context. Veel effecten daarvan slaan neer in het sociaal domein. Vanwege de grote omvang van het totale budget in het sociaal domein werken die effecten hard door in de totale financiële begroting. We hebben de afgelopen jaren gezien dat het op voorhand nauwelijks mogelijk is om risico’s adequaat in te schatten. Gezien de sterke ontwikkeling van de loonkosten binnen de verschillende sectoren die door of via de gemeente worden gefinancierd ligt hier een aanzienlijk risico op grote kostenstijgingen en druk vanuit aanbieder. In het kader van de zorgplicht van de gemeente bieden gemaakte meerjarige contractuele afspraken onvoldoende garantie voor kostenbeheersing. Het is dus noodzakelijk om 42

hier pro-actief in te handelen en ontwikkelingen in die sectoren en bij belangrijke aanbieders goed te volgen en hierop intern te anticiperen. De toenemende vergrijzing en personeelstekorten in de zorg, kunnen een toename van het aantal hulp- en ondersteuningsvragen tot gevolg hebben.

3.5 Investeringen In de onderstaande tabel wordt op hoofdlijnen een toelichting gegeven op de investeringen zoals opgenomen in het investeringsplan 2024 of in het boekjaar 2024 separaat door de gemeenteraad zijn besloten. In het jaarrekeninggedeelte is de detailinformatie van alle lopende investeringen opgenomen. Kredietomschrijving

Toelichting

Opgave 3 Mens en Zorg Investeringen Accommodaties (overige faciliteiten)

In 2024 is sporthal Parkzicht opgeleverd. Daarnaast zijn de huurovereenkomsten tussen de buitensportverenigingen en de gemeente opgesteld, n.a.v. de aanpassingen die voortkwamen uit de herijking van het buitensportaccommodatiebeleid.

Investeringen Sportvelden

In 2024 is het hoofdveld van VV Raamsdonk gerenoveerd en is tevens het hele sportcomplex voorzien van LED-verlichting. Ook bij HMC zijn de buitenvelden in 2024 voorzien van LED-verlichting.

3.6 Lasten en Baten per programma Lasten en Baten In onderstaande tabel zijn, overeenkomstig de BBV voorschriften en gespecificeerd per taakveld, de lasten en baten van het programma opgenomen. Als gevolg van de weergave in een veelvoud van € 1.000 kunnen er in de tabel afrondingsverschillen zitten.

43

Programma 3 Mens en Zorg

(bedragen x € 1.000)

LASTEN TV

Omschrijving

0.8

Overige baten en lasten * (Noodfonds alleen in 2023)

35

0

0

0

0

4.1

Openbaar basisonderwijs

186

11

41

71

30 N

4.2

Onderwijshuisvesting

1.229

1.225

1.245

1.221

-24

V

4.3

Onderwijsbeleid en leerlingenzaken

1.239

1.405

1.554

1.489

-65

V

5.1

Sportbeleid en activering

623

498

429

429

0

-

5.2

Sportaccommodaties

1.809

1.738

1.923

1.875

-48

V

6.1

Samenkracht en burgerparticipatie

3.673

2.828

5.995

5.529

-466

V

6.2

Toegang en eerstelijnsvoorzieningen

1.710

1.847

2.149

2.022

-127

V

6.3

Inkomensregelingen

8.735

6.700

7.551

8.044

493 N

6.4

WSW en beschut werk

2.293

2.350

2.598

2.598

0

-

6.5

Arbeidsparticipatie

837

755

1.061

1.012

-49

V

6.6

Maatwerkvoorzieningen (WMO)

1.436

1.703

1.669

1.520

-149

V

6.71

Maatwerkdienstverlening 18+

0

0

0

0

0

-

6.72

Maatwerkdienstverlening 18-

0

0

0

0

0

-

6.71a Hulp bij het huishouden (WMO)

2.743

2.998

3.341

3.397

6.71b Begeleiding (WMO)

2.246

2.299

2.363

2.156

-207

V

6.72a Jeugdhulp begeleiding

1.482

1.592

1.437

1.390

-47

V

6.72b Jeugdhulp behandeling

777

842

1.157

1.309

152 N

6.72c Jeugdhulp dagbesteding

547

463

648

762

114 N

6.73a Pleegzorg

137

125

90

79

-11

V

6.73b Gezinsgericht

698

711

686

582

-104

V

6.73c Jeugdhulp met verblijf overig

1.070

972

1.104

1.097

-7

V

6.74a Jeugdhulp behandeling GGZ zonder verblijf

1.428

1.480

1.301

1.288

-13

V

6.74b Jeugdhulp crisis/LTA/GGZ-verblijf

664

535

805

1.116

311 N

6.74c Gesloten plaatsing

145

164

251

122

-129

V

0

0

0

0

0

-

6.81a Beschermd wonen (WMO)

0

0

0

0

0

-

6.81b Maatschappelijke- en vrouwenopvang (WMO)

18

19

19

19

0

-

6.82

0

0

0

0

0

-

214

225

272

336

64 N

6.81

'Geëscaleerde zorg 18+

Geëscaleerde zorg 18-

6.82a Jeugdbescherming 6.82b Jeugdreclassering 7.1

Volksgezondheid

7.5

Begraafplaatsen en crematoria Programma 3 Mens en Zorg

Jaarrekening Begroting 2024 Begroting 2024 Jaarrekening Verschil V/N 2023 Primitief Na wijziging 2024 -

56 N

55

65

54

73

1.079

1.163

1.688

1.555

-133

19 N

86

132

122

63

-59

V

37.194

34.845

41.553

41.154

-399

V

V

BATEN TV

Omschrijving

Jaarrekening Begroting 2024 Begroting 2024 Jaarrekening Verschil V/N 2023 Primitief Na wijziging 2024

0.8

Overige baten en lasten * (Noodfonds alleen in 2023)