Jaarstukken 2022

Jaarstukken 2022

1

Inhoudsopgave Inhoudsopgave .................................................................................................................... 2 Inleiding ............................................................................................................................... 5 Voorwoord ......................................................................................................................... 5 Samenvatting ....................................................................................................................... 7 In één oogopslag ............................................................................................................... 10 RIO (Rekening in een oogopslag) .................................................................................... 10 Programma 1 Leefbaarheid, Wonen en Duurzaamheid .................................................. 12 1.1 Wat wilden we bereiken en wat hebben we ervoor gedaan? ...................................... 12 1.2 Beleidsindicatoren...................................................................................................... 37 1.3 Wat heeft het gekost? ................................................................................................ 38 1.4 Verbonden partijen.....................................................................................................

38 1.5 Risico's ...................................................................................................................... 39 1.6 Voortgang investeringen ............................................................................................ 40 Programma 2 Economie, Recreatie & Toerisme ............................................................. 41 2.1 Wat wilden we bereiken en wat hebben we ervoor gedaan? ...................................... 41 2.2 Beleidsindicatoren...................................................................................................... 44 2.3 Wat heeft het gekost? ................................................................................................ 45 2.4 Verbonden partijen..................................................................................................... 45 2.5 Risico's ...................................................................................................................... 46 2.6 Voortgang investeringen ............................................................................................ 46 Programma 3 Sportvoorzieningen ................................................................................... 47 3.1 Wat wilden we bereiken en wat hebben we ervoor gedaan? ......................................

47 3.2 Beleidsindicatoren...................................................................................................... 50 3.3 Wat heeft het gekost? ................................................................................................ 50 3.4 Verbonden partijen..................................................................................................... 51 3.5 Risico's ...................................................................................................................... 51 3.6 Voortgang investeringen ............................................................................................ 51 Programma 4 Onderwijs ................................................................................................... 52 4.1 Wat wilden we bereiken en wat hebben we ervoor gedaan? ...................................... 52 4.2 Beleidsindicatoren...................................................................................................... 53 4.3 Wat heeft het gekost? ................................................................................................ 54 4.4 Verbonden partijen..................................................................................................... 54 4.5 Risico's ......................................................................................................................

54 4.6 Voortgang investeringen ............................................................................................ 54

2

Programma 5 Mens, Zorg en Inkomen ............................................................................. 56 5.1 Wat wilden we bereiken en wat hebben we ervoor gedaan? ...................................... 56 5.2 Beleidsindicatoren...................................................................................................... 67 5.3 Wat heeft het gekost? ................................................................................................ 69 5.4 Verbonden partijen..................................................................................................... 69 5.5 Risico's ...................................................................................................................... 69 5.6 Voortgang investeringen ............................................................................................ 70 Programma 6 Gemeentelijke gebouwen, Monumenten, Kunst en Cultuur.................... 71 6.1 Wat wilden we bereiken en wat hebben we ervoor gedaan? ...................................... 71 6.2 Beleidsindicatoren...................................................................................................... 74 6.3 Wat heeft het gekost? ................................................................................................

74 6.4 Verbonden partijen..................................................................................................... 74 6.5 Risico's ...................................................................................................................... 74 6.6 Voortgang investeringen ............................................................................................ 75 Programma 7 Dienstverlening en Bedrijfsvoering .......................................................... 76 7.1 Wat wilden we bereiken en wat hebben we ervoor gedaan? ...................................... 76 7.2 Beleidsindicatoren...................................................................................................... 86 7.3 Wat heeft het gekost? ................................................................................................ 87 7.4 Verbonden partijen..................................................................................................... 87 7.5 Risico's ...................................................................................................................... 87 7.6 Voortgang investeringen ............................................................................................ 89 Overzicht Algemene dekkingsmiddelen en Onvoorzien .................................................

90 Overzicht Overhead........................................................................................................... 95 Paragrafen ......................................................................................................................... 97 Paragraaf A - Lokale heffingen ........................................................................................ 97 Paragraaf B - Weerstandsvermogen en risicobeheersing .............................................. 106 Paragraaf C - Onderhoud kapitaalgoederen .................................................................. 114 Paragraaf D - Financiering ............................................................................................. 118 Paragraaf E - Bedrijfsvoering ......................................................................................... 120 Paragraaf F - Verbonden Partijen .................................................................................. 125 Paragraaf G - Grondbeleid ............................................................................................. 127 Paragraaf H - Rechtmatigheid ........................................................................................ 129 Paragraaf I - Duurzaamheid ...........................................................................................

132 Paragraaf J - Covid-19 ................................................................................................... 133 Paragraaf K - Donge Oevers ........................................................................................ 136 Jaarrekening .................................................................................................................... 142 Grondslagen voor waardering en resultaatbepaling ....................................................... 142

3

Balans............................................................................................................................ 147 Overzicht baten en lasten 2022 ..................................................................................... 163 Toelichting op het overzicht baten en lasten .................................................................. 165 P1 Leefbaarheid, Wonen en Duurzaamheid ............................................................... 165 P2 Economie, Recreatie & Toerisme .......................................................................... 177 P3 Sportvoorzieningen ............................................................................................... 181 P4 Onderwijs .............................................................................................................. 183 P5 Mens, Zorg en Inkomen ........................................................................................ 186 P6 Gemeentelijke gebouwen, Monumenten, Kunst en Cultuur ................................... 194 P7 Dienstverlening en Bedrijfsvoering ........................................................................ 197 - Overzicht algemene dekkingsmiddelen en onvoorzien ............................................. 202 - Overzicht Overhead ................................................................................................

206 Overzicht baten en lasten per taakveld .......................................................................... 209 Overzicht baten en lasten per taakveld naar programma ............................................... 211 Overzicht budgetoverhevelingen naar 2023 ................................................................... 213 Programma Taakveld Baten en Lasten .......................................................................... 215 SISA verantwoordingsinformatie specifieke uitkeringen ................................................. 217

4

Inleiding Voorwoord Voorwoord jaarstukken 2022 Met genoegen bieden wij u de jaarstukken 2022 aan. Hierin leggen wij verantwoording af over het in 2022 gevoerde beleid en de daarbij behorende financiële resultaten. Het was een jaar met verschillende ontwikkelingen die van invloed zijn geweest op de behaalde resultaten.

Corona De afgelopen jaren heeft de Coronacrisis een behoorlijke impact gehad op de hele maatschappij. Begin 2022 zijn de laatste beperkende maatregelen los gelaten waardoor de samenleving weer op gang kwam. Dat neemt niet weg dat we in 2022 nog steeds te maken hadden met na-ijleffecten.

De oorlog in Oekraïne Waar we enerzijds het dagelijkse leven weer konden oppakken na Corona volgde anderzijds vrijwel onmiddellijk de uitbraak van de oorlog in Oekraïne, waarvan de effecten ook veel invloed op ons dagelijks leven hadden en hebben. De oorlog zorgde voor een enorme stroom van vluchtelingen. Geertruidenberg heeft hierin doortastend gehandeld door eerst opvang in de Schattelijn te organiseren en later in het Hoge Veer. Hierin is niet alleen door de gemeentelijke organisatie veel tijd en energie gestoken; we hebben ook veel hulp en ondersteuning ontvangen vanuit de samenleving. Gelukkig hebben we kunnen laten zien dat wij, als organisatie en als gemeenschap, hiermee veerkrachtig en creatief om kunnen gaan. De keerzijde van deze extra inzet is dat we moeten constateren dat ook een aantal zaken niet of niet volledig zijn gerealiseerd. In het jaarverslaggedeelte van deze jaarstukken wordt hierop, bij de toelichting in de programma’s, ingegaan. Overigens werd de uitvoering van onze voornemens ook bemoeilijkt door de krappe arbeidsmarkt. Bovendien zorgt de oorlog in Oekraïne ook voor een financiële en sociale impact op onze inwoners en ondernemers. Wij sluiten onze ogen daar niet voor. De toekomst is onzeker en de hoge inflatie en enorm gestegen energietarieven en kosten voor levensonderhoud raakten en raken hen diep.

Gemeenteraadsverkiezingen en formatie 2022 was een verkiezingsjaar. Dat brengt met zich mee dat in het begin van het jaar is ingezet op het realiseren en afronden van de afspraken uit het raadsprogramma 2018-2022. In de laatste raadsvergadering voor het zomerreces heeft de gemeenteraad het coalitieakkoord 2022-2026 “Eén gemeenteraad voor drie kernen” besproken. In verband met het verloop tot de installatie van het nieuwe college en het aansluitende reces is het niet haalbaar geweest om al voor de begroting 2023 te komen tot een collegeakkoord met een financiële onderbouwing. Zoals in het coalitieakkoord al was aangekondigd, is de begroting 2023 daarom in de basis zonder nieuw beleid opgesteld. Na het zomerreces is het college het coalitieakkoord gaan uitwerken in een collegeakkoord. Naast de wettelijke taken vormen de maatschappelijke opgaven hiervoor de basis. Deze opgaven zijn

5

uitgewerkt in het collegeakkoord en daarbij behorende eerste begrotingswijziging die eind december 2022 door het college zijn aangeboden aan de gemeenteraad en waarover in februari 2023 is besloten. Fors overschot maar voorzichtigheid blijft troef Het boekjaar 2022 laat ten opzichte van de begroting een fors overschot zien. Wij benadrukken echter dat financiële behoedzaamheid cruciaal blijft. De opheffing van de reisbeperkingen in verband met Corona, de oorlog in Oekraïne en het recent opgelaaide conflict in Soedan zorgen voor een enorme verhoging van de instroom van vluchtelingen, asielzoekers en na-reizigers. Onze gemeente levert een eerlijke bijdrage aan de opvang en huisvesting van deze mensen. Daarnaast zorgen deze conflicten voor wereldwijde spanningen en een prijsopdrijvend effect voor voedsel, energie, grondstoffen, halffabricaten en eindproducten, de daarmee samenhangende looneisen en leidt de stijgende rente tot forse toename van de kapitaallasten. De zakken van de Rijksoverheid blijken inmiddels niet meer even “diep” te zijn als die bij aanvang van de Corona-crisis.

De algemene uitkering zal door het trap-op-trap-af-systeem negatief worden beïnvloed door de bezuinigingen die in het vooruitzicht zijn gesteld door het Rijk dat inmiddels ook heeft laten doorschemeren dat het zogeheten ravijn als gevolg van de terugkeer van de opschalingskorting binnen de algemene uitkering per 2026 niet, althans niet geheel, zal worden gecompenseerd. Het mogelijke negatieve effect daarvan voor onze gemeente kan oplopen tot € 1.750.000 per jaar. Al met al blijven wij voor 2023 en verdere jaren grote risico’s zien waarvan de gevolgen voor de financiën van de gemeente en/of van de door haar gesubsidieerde instellingen / verbonden partijen nog nauwelijks te overzien zijn, onder meer met betrekking tot: - de na-ijleffecten van de Coronacrisis voor personen, instellingen en verenigingen; - de toenemende inflatie en de stijgende rente en de effecten daarvan voor: • de investeringsplannen; denk onder meer aan scholen en MidZuid • de onderhoudsplannen; denk onder meer aan gebouwen, wegen en infrastructuur • het beroep op bijzondere bijstand • het beroep op schuldhulpverlening - de energielasten - de CAO-ontwikkelingen - de opvang, huisvesting, inburgering, scholing en/of zorg voor vluchtelingen, asielzoekers, statushouders en spoedzoekers - de toename van de noodzakelijke budgetten voor het sociaal domein als gevolg van meer vraag en loonkostenontwikkeling en/of de

onhaalbaarheid van de door het Rijk ingerekende bezuinigingen. Bij het vorenstaande zijn we grotendeels afhankelijk zijn van wereldwijde en landelijke ontwikkelingen waarop we zelf nauwelijks invloed kunnen uitoefenen. Het is niet ondenkbeeldig dat we om tegenvallers op te vangen incidenteel een beroep op de algemene reserve zullen moeten. De druk op onze reservepositie blijft dus onverminderd hoog.

6

Samenvatting Financiële resultaten op hoofdlijnen Hieronder geven wij de financiële resultaten van 2022 op hoofdlijnen weer. Voor een uitgebreide toelichting verwijzen wij u naar de toelichting bij de programma’s, zoals opgenomen in het jaarverslaggedeelte en naar de toelichting op de financiële afwijkingen, zoals opgenomen in het jaarrekeninggedeelte. De inhoudelijke inrichting van het jaarverslag volgt de inrichting en structuur van de begroting 2022. Dat wil zeggen dat de verantwoording gebaseerd is op de programma's zoals die in 2022 waren begroot. Evenals voorgaande jaren zijn de bedragen, daar waar mogelijk, afgerond op duizendtallen. Hierdoor ontstaat in sommige tabellen een afrondingsverschil. Het resultaat van 2022 dient de worden gepresenteerd in 2 onderdelen, te weten de verantwoording van de reguliere bedrijfsvoering en de verantwoording van het saldo van alle mutaties in de reserves. Resultaat Saldo van baten en lasten Stortingen en onttrekkingen reserves (mutaties) Resultaat

2022

Begroting (na wijziging)

2.761.000 V

577.000 V

86.000 N

577.000 N

2.675.000 V

0-

De jaarrekening 2022 sluit met een (bruto) overschot van € 2.675.000. Dit overschot is inclusief de bedragen die in 2022 zijn overgehouden en waarvan de uitwerking en betaling in 2023 zal plaatsvinden. Er zijn namelijk altijd een aantal uitgavenposten waarover in 2022 reeds is besloten c.q. een bestelling is geplaatst, maar waarmee op basis van de voorschriften (levering heeft nog niet plaatsgevonden) geen rekening gehouden mag worden bij de bepaling van het zuivere jaarrekeningsaldo op 31 december 2022. Vandaar dat voorgesteld wordt om deze overschotten over te hevelen naar 2023. Overhevelingen kunnen worden onderverdeeld in 2 groepen: 1. Beleidsmatige overhevelingen: dit betreft budgetten die in 2022 niet zijn besteed en waarvan aan de raad wordt voorgesteld deze budgetten naar 2023 over te hevelen om activiteiten af te kunnen ronden. Het gaat hier om specifieke middelen voor de uitvoering van concrete activiteiten of projecten waar geen structureel budget voor aanwezig is, waarvan de uitvoering vertraagd is en die in het volgend jaar kunnen worden afgerond. 2. Technische overhevelingen: dit betreft budgetten waarvoor in 2022 al wel verplichtingen met derde partijen zijn aangegaan maar waarvan de prestatie nog niet is geleverd. Om deze verplichtingen te kunnen nakomen moet in 2023 het budget beschikbaar blijven.

Een overhevelingsbedrag dient goed gemotiveerd te worden, van materiele omvang te zijn en aan te sluiten bij onze bestendige gedragslijn, te weten: a. > € 25.000 of van politiek bestuurlijke importantie. b. De overheveling moet een incidenteel karakter hebben. c. Overhevelingen die hun herkomst hebben uit 2018 of 2019 gaan niet over naar 2023 Deze overhevelingen vallen in beginsel in het jaarrekeningsaldo en zullen in 2023 beschikbaar gesteld moeten worden. Het gaat hier om een totaal bedrag van € 1.208.000. Bij het raadsbesluit stellen we

7

voor deze middelen te bestemmen voor de verschillende doelen. Feitelijk is het (netto) jaarrekeningresultaat daarmee € 1.467.000. Het resultaat is het saldo van een veelheid van (veelal incidentele) afwijkingen ten opzichte van de begroting 2022. In de onderstaande tabel worden een aantal significante afwijkingen, niet uitputtend, genoemd die mede hebben geleid tot het jaarrekeningresultaat. In deel B Jaarrekening, is per programma, op detailniveau een toelichting opgenomen van de afwijkingen > € 25.000 van zowel de baten als de lasten.

Overheveling naar 2023

V/N

442.000

N

215.000

N

V

53.000

N

202.000

V

190.000

N

221.000

V

86.000

N

Bestemmingsplan Pilots en projecten

176.000

V

88.000

N

Totaal van afwijkingen < € 100.000

659.000

V

134.000

N

2.675.000

V

1.208.000

N

Omschrijving

Bedrag

V/N

Saldo Turap 2022-3

30.000

N

Overhead salarissen, directe en indirecte kosten

430.000

V

Toerekening Oekraïne vergoeding aan Overhead

498.000

V

Algemene uitkering decembercirculaire (inclusief energietoeslag bijzondere bijstand )

639.000

V

Afwikkeling voorgaande dienstjaren BTW/BCF/Suppletie

101.000

V

OZB eigenaren woningen, Niet-woningen en Gebruikers Niet-woningen

104.000

N

Algemene uitkering (septembercirculaire)

301.000

V

Uitkeringen WWB, IOAW en loonkostensubsidies

540.000

N

Energietoeslag 2022

126.000

N

Algemene voorzieningen WMO

139.000

V

Algemeen milieu

107.000

Middelen klimaatakkoord Omgevingswet en omgevingsvergunning

Jaarrekeningresultaat uit reguliere bedrijfsvoering

Het totaal van de afwijkingen bedraagt € 2.675.000 voordelig. Het resultaat bestaat, op hoofdlijnen, uit een structureel voordeel van € 296.000 en een incidenteel voordeel van € 2.379.000, waarvan na resultaatbestemming € 1.469.000 resteert. In hoeverre het structurele voordeel doorwerkt in de begroting 2023 - 2026 valt nu nog niet te zeggen. Dit zal bij de Voorjaarsnota 2023 worden beoordeeld. RESULTAATBESTEMMINGEN Omschrijving

Bedrag

V/N

Jaarrekeningresultaat uit reguliere bedrijfsvoering

2.675.000

V

Overhevelingen

1.208.000

N

Jaarrekeningresultaat na overhevelingen

1.467.000

V

Naast de resultaatbestemming vanwege de noodzakelijke overhevelingen naar 2023 wordt voorgesteld om een bedrag van € 250.000 te bestemmen naar de begroting 2023 ter dekking van de inhuur derden vanwege de ten gevolge van de opvang van Oekraïners uitgestelde reguliere werkzaamheden.

De ontwikkelingen op de arbeidsmarkt vragen van onze organisatie flexibiliteit. Daarnaast is gespecialiseerd personeel op het gebied van ruimtelijke ordening/mens en zorg/HR in het hele land al lange tijd lastig te vinden. Onze ervaring is ook, dat de doorstroom vanuit kleinere gemeente naar grotere gemeenten/andere organisaties groter is door de betere primaire en secundaire

8

arbeidsvoorwaarden die zij kunnen bieden. Doordat de doorstroom bij kleinere gemeenten groter is en het wegvallen van een medewerker direct effect heeft op de voortgang van het proces en het behalen van de ambities is vaak haast geboden om de functie snel in te vullen. Vast personeel is niet snel te vinden waardoor er over wordt gegaan naar tijdelijke inhuur en de kosten voor personele inzet hoger zijn. Gezien de ambities van het collegeakkoord wordt ook meer flexibiliteit van ons personeelsbudget gevraagd. Aangezien het inhuurbudget op dit moment niet toereikend is vragen wij u om van het resterende rekeningresultaat € 200.000 te bestemmen voor inhuur derden. De specificatie van de resultaatbestemmingen treft u aan in het jaarrekeninggedeelte. Risico’s versus interne beheersing In de jaarstukken wordt in de programma’s een toelichting opgenomen op de belangrijkste risico’s, waaronder de top 10 risico’s, zoals opgenomen in de paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing. Hierbij wordt tevens aangegeven welke risico’s zich hebben voorgedaan in 2022 en welke beheersmaatregelen het college daartoe heeft genomen. De risico’s, die zijn opgenomen in de top 10 van de paragraaf Weerstandsvermogen, zijn voorzien van een cijfer. Dit cijfer correspondeert met het cijfer in de top 10.

Investeringen Per programma wordt de voortgang van de in begroting 2022 opgenomen nieuwe investeringen gepresenteerd. Zo kan ook beoordeeld worden wat we niet hebben gerealiseerd ten opzichte van wat er begroot was. Een toelichting over de voortgang van de investeringen die eerder dan 2022 beschikbaar zijn gesteld is opgenomen in het jaarrekeninggedeelte. In beginsel leidt een vertraagde uitvoering van voorgenomen investeringen tot een incidenteel voordeel op de begrote kapitaallasten van 2023. De eventuele voordelige effecten zullen bij de Najaarsnota 2023 worden meegenomen.

9

In één oogopslag RIO (Rekening in een oogopslag)

10

11

Programma 1 Leefbaarheid, Wonen en Duurzaamheid 1.1 Wat wilden we bereiken en wat hebben we ervoor gedaan? Leefbaarheid stimulering wijken/buurten De wijken in Vanuit het wijkgericht SAMENwerken gaan we ook in 2022 proactief naar buiten toe, bellen we aan en leggen op locatie contact met inwoners. Met de inrichting van de fysieke wijktafels en de bakfiets zitten en staan we daadwerkelijk tussen de inwoners. Beleid wijkgericht SAMENwerken In 2022 wordt er een nieuwe beleidsnotitie opgesteld voor het wijkgericht SAMENwerken. Dit gebeurt op basis van input van onder andere inwoners, comités, wijkraden en het netwerk. Wijkbudget Om gehoor te geven aan de wensen en ideeën van inwoners en ter bevordering van de leefbaarheid en de sociale en maatschappelijk cohesie in de wijk, is het wijkbudget beschikbaar gesteld. Het wijkbudget kent enkele kaders, maar we geven vooral de inwoners een kans om een eigen initiatief (met omwonenden) te realiseren. Buurtbemiddeling Op basis van een samenwerkingsconvenant, ondertekend door verschillende partners, wordt Buurtbemiddeling uitgevoerd. Buurtbemiddeling wordt uitgevoerd door een externe partij: Surplus. Samen met Stichting Thuisvester worden de kosten voor de Buurtbemiddeling gefinancierd.

De wijken in: In het voorjaar, zomer en najaar van 2022 is het team wijkgericht SAMENwerken maandelijks actief de wijk ingegaan met de bakfiets en de wijktafel. De bakfiets en wijktafel zijn opgezet op centrale locaties in de wijk, verdeeld over de drie kernen. Daarnaast heeft het team wijkgericht SAMENwerken diverse gesprekken gevoerd met buurtcomités en individuele bewoners op locatie in de wijk. Het team wijkgericht SAMENwerken ervaart veel betrokkenheid en positiviteit in het rechtstreeks en laagdrempelig contact met inwoners. De lijnen zijn kort en duidelijk, inwoners worden op deze manier steeds meer geïnspireerd en gemotiveerd om zelf aan de slag te gaan voor hun eigen wijk. Beleid wijkgericht SAMENwerken: Het beleid is op basis van input van onder andere inwoners, comités en wijkraden opgesteld. Het opgestelde beleid is eind 2022 gekoppeld aan de opgave leefbaarheid en geïntegreerd in het collegeprogramma. Op basis hiervan zullen wij het opgestelde beleid nog vaststellen. Wijkbudget: Inwoners zijn gestimuleerd en gemotiveerd om burgerinitiatieven te ontwikkelen en realiseren. Dit heeft ertoe geleid dat er in 2022 18 aanvragen voor het wijkbudget zijn ingediend, hiervan zijn 16 initiatieven gerealiseerd.

Buurtbemiddeling: In 2022 hebben de coördinator buurtbemiddeling en alle vrijwillige bemiddelaar zich ingezet om vanuit een preventieve rol zoveel mogelijk burenescalaties voor te zijn. In 2022 zijn er 35

12

aanmeldingen voor buurtbemiddeling binnen gekomen. 65 % van de opgepakte meldingen zijn opgelost door inzet van buurtbemiddeling.

Volkshuisvesting Met het aanbieden van startersleningen ondersteunen we starters bij de aankoop van hun eerste woning. Sinds 2009 zijn meer dan 100 startersleningen verstrekt. Het besteedbare budget bedraagt medio juli 2021 circa € 415.000, genoeg voor 20 leningen. Opgave wonen Wonen is een zeer urgent thema. Niet alleen lokaal, maar ook regionaal en landelijk zijn er grote opgaven waar we voor staan. Woningnood, vergrijzing, toenemende zorgvraag en andere maatschappelijke trends hebben hun uitwerking op wonen. In de Regionale Investeringsagenda (RIA) worden de krachten van de regio gebundeld om gezamenlijk de opgaven aan te pakken. Door deze urgentie op wonen en het toenemende aantal taken dat bij gemeenten wordt belegd (denk bijvoorbeeld aan de uitstroom Beschermd Wonen en Maatschappelijke Opvang of het woonwagenbeleid), is het logisch dat er budget benodigd is voor de uitvoering van al die opgaven. Programma wonen De Omgevingsvisie die is vastgesteld omvat de opgave voor het realiseren van een programma Wonen, ter vervanging van de huidige woonvisie, die aan herijking toe is. Een Programma Wonen is noodzakelijk om op een goed onderbouwde manier de strategische woningvoorraad in de gemeente te kunnen sturen en waar nodig in te grijpen in de voorraad.

Het goed in oog hebben van de doelgroepen, type woningen, woningen in bepaalde prijsklassen die nodig zijn voor de vraag, of juist het op tijd afbouwen van bepaalde voorraad voorkomt problemen in de toekomst. Tijdig anticiperen op wat nodig is voor de woningmarkt, is van groot belang. Momenteel merken we dat er in het verleden (landelijk gezien) niet voldoende geanticipeerd is op de toenemende vraag, waardoor momenteel een krapte op de woningmarkt bestaat. Door een goed Programma Wonen op te stellen, kan er beter worden gezorgd voor aansluiting bij de wensen van de inwoners. Onder het programma wonen vallen – naast het strategische programma voor reguliere koop- en huurwoningen (sociaal en particulier) – verschillende zaken: - Prestatieafspraken - Woonwagenbeleid - Huisvesting statushouders - Huisvesting van uitstroom Beschermd Wonen en Maatschappelijke Opvang. - Huisvesting internationale medewerkers - Regionale samenwerking - (pre) Mantelzorgwoningen beleid - Vierjaarlijks onderzoek Prestatieafspraken Ieder jaar worden met Woningcorporatie Thuisvester en de Huurdersvereniging Geertruidenberg prestatieafspraken opgesteld. Deze gaan in op verschillende facetten van sociale huurwoningen, waaronder duurzaamheid, beschikbaarheid, betaalbaarheid en het huisvesten van bijzondere doelgroepen (uitstroom BW en MO, statushouders, mensen met een zorgvraag, etc.).

Iedere partij is verantwoordelijk voor de uitvoering van zijn deel van de afspraken. Ook de gemeente heeft

13

verschillende afspraken voor welke wij verantwoordelijk zijn. Het is dus van belang dat er voldoende budget is om aan onze afspraken te voldoen. Woonwagenbeleid Onder het Programma Wonen zal er beleid voor woonwagens moeten worden opgenomen. Wettelijk zijn we als gemeente verplicht te voorzien in voldoende standplaatsen en ook woonwagenbewoners binnen redelijke termijn een standplaats te kunnen geven. Huisvesting internationale medewerkers Op 8 april 2021 is het beleidskader voor de huisvesting van internationale medewerkers vastgesteld. De oriëntatie op de ontwikkeling van grootschaligere huisvestingslocaties is momenteel in gang gezet, waarbij meerdere initiatiefnemers zich melden met plannen. Onderzoek moet uitwijzen of er een geschikte locatie bij zit en vervolgens zullen stappen worden ondernomen tot het realiseren van deze huisvestingslocatie. Regionale samenwerking Binnen het regionale samenwerkingsverband van de woonregio Breda e.o. waar onze gemeente deel van uitmaakt, worden er gezamenlijke onderzoeken uitgevoerd (zoals beschreven onder het programma wonen). Een woningbehoefteonderzoek kan op gemeentelijke schaal worden uitgevoerd, maar ook op regionale schaal, waardoor de kosten over het algemeen lager zijn en er regionaal ook een meer gedeelde urgentiebeleving is. Het heeft dus de voorkeur regionaal op te trekken in het uitvoeren van onderzoeken.

Pre-mantelzorgbeleid Gezien de aankomende vergrijzing en daarmee samenhangende zorgvraag, afname van intramurale zorgplaatsen en inzet op het programma Langer Thuis, zal de vraag naar mantelzorgers gaan toenemen. Hierop hebben wij als gemeente momenteel nog geen beleid. Om tijdig te anticiperen op de opgaven die komen, is het wenselijk dit beleid snel te gaan ontwikkelen. Vierjaarlijks onderzoek Voor dit programma, en vooral voor de wettelijke verplichtingen die daaronder gaan vallen, is er budget benodigd. Dit is niet begroot in de afgelopen jaren. Het woningbehoefteonderzoek dat de onderlegger vormt voor het woonprogramma dient up to date te zijn, zodat het programma niet ‘achter de feiten aanloopt’. Daarom wordt voorgesteld om het onderzoek van 2021 om de 4 jaar te herhalen, waar mogelijk in regionale samenwerking. Dit zou betekenen dat er budget benodigd is dat iedere 4 jaar terugkeert. Bovenstaande toont aan dat er veel opgaven op ons afkomen, waarvoor budget benodigd is. Het benodigde budget zal éénmalig € 20.000 bedragen voor de uitvoering van de opgaven wonen onder Programma Wonen (zoals wettelijke verplichtingen woonwagenbeleid en de uitvoering van de prestatieafspraken). Structureel is er € 10.000 benodigd als uitvoeringsbudget voor wonen.

Tot slot is er iedere 4 jaar een budget van € 15.000 nodig voor een nieuw woningbehoefte onderzoek in combinatie met een herijking van het woonprogramma. Daarnaast vragen we structureel 0,5 FTE (€ 39.000) voor een beleidsmedewerker wonen. De reden daarvan is dat de opgave Wonen de komende jaren erg urgent is. Op dit moment kunnen wij, binnen de huidige beschikbare capaciteit, al niet de wettelijke taken uitvoeren waartoe wij verplicht zijn, zoals het opstellen van een woonzorgvisie en het opstellen van woonwagenbeleid. Om dit structureel in orde te brengen en daarnaast in te kunnen spelen op de opgave rondom Wonen (zowel landelijk, regionaal als lokaal), wordt structurele inzet onmisbaar geacht.

14

Startersleningen Met het aanbieden van startersleningen ondersteunen we starters bij de aankoop van hun eerste woning. In 2022 zijn er 17 startersleningen verstrekt, ter waarde van € 352.750. Opgave wonen In de jaarstukken is aangegeven dat er een grote opgave op gebied van wonen op ons afkomt, waarvoor budget benodigd is. Het gevraagde budget was éénmalig € 20.000 voor de uitvoering van de opgaven wonen onder Programma Wonen (zoals wettelijke verplichtingen woonwagenbeleid en de uitvoering van de prestatieafspraken). Structureel is er € 10.000 gevraagd als uitvoeringsbudget voor wonen. Daarnaast is er gevraagd om structureel 0,5 FTE (€ 39.000) voor een beleidsmedewerker wonen. De 0.5FTE is er inderdaad bijgekomen en deze is vooral ingezet op de verbinding van wonen met zorg en huisvesting van specifieke doelgroepen aan de reguliere woonopgave. De andere gevraagde budgetten zijn bijna niet benut. Dit vanwege de vele crises die op ons af zijn gekomen op het gebied van volkshuisvesting. Onze organisatie heeft in 2022 veel capaciteit ingezet voor bijvoorbeeld de crisisnoodopvang van Oekraïners en het organiseren van oplossingen voor de huisvesting van doelgroepen zoals statushouders, spoedzoekers, vluchtelingen en asielzoekers.

We nemen het budget daarom mee naar 2023, omdat de lange termijn taken, zoals het schrijven van het Programma Wonen en het uitvoeringsdeel hiervan nog steeds benodigd is.

Voorziening riolering Om de achterstand in het beheerplan VGRP 2017-2022 in te lopen gaan we de volgende projecten voorbereiden en uitvoeren: - Ravelijn Fase 2 en 3 - Namer en omgeving - Emmaweg - Vissersstraat en omgeving - Burg. Krijgmangeerde – Onvermoeidelaan - Beethovenlaan - Past Bruijnenstraat - Vijfhoevenlaan - Heemraadsingel Van de laatste 5 projecten is de verwachting dat deze na 2022 gestart kunnen worden. In 2022 staat gepland ook het nieuwe VGRP 2022-2027 vast te stellen. Voor grote delen van de riolering moeten de inspecties nog verwerkt worden waardoor er momenteel weinig inzicht is in hoeveel onderhoud er nodig zal zijn na 2022. Het nieuwe VGRP biedt de input voor het nog op te stellen Programma Openbare Ruimte. De projecten Ravelijn Fase 2 en 3, Namer en omgeving, Vissersstraat en omgeving, Beethovenlaan en Vijfhoevenlaan zijn in 2022 in voorbereiding genomen en zullen worden uitgevoerd. De overige wegen/locaties worden in het nieuwe Gemeentelijke Rioleringsplan opnieuw geprogrammeerd.

15

Voorziening wegen In 2021 is het wegenbeheerplan 2021-2025 met het meerjarenprogramma 2021-2022 Wegbeheer vastgesteld. Met dit beheerplan zijn extra budgetten beschikbaar gesteld om de kapitaalgoederen op onderkant C-niveau te onderhouden. Door het meerjarenprogramma in 2022 totaal te hebben uitgevoerd voldoen wij aan de eisen van de provincie Noord-Brabant. Met het opstellen van het Programma Openbare Ruimte hebben we na 2022 ook weer een actueel beheerplan wegen. In 2022 hebben we conform de planning alle werkzaamheden aanbesteed. In 2022 is daarvan al circa 90% uitgevoerd. Voor een enkel project loopt de uitvoering door tot begin 2023. In 2023 wordt het Programma Openbare Ruimte vastgesteld en is er weer een nieuw uitvoeringsprogramma voor de komende jaren beschikbaar.

Vervanging mechanisch riolering In 2022 wordt het nieuwe GRP (mogelijk vervangen door SSW) en VGRP vastgesteld voor de periode 2022 tot 2027. Hierin wordt duidelijk gemaakt hoeveel onderhoud en reparaties (met bijhorende kosten) er nodig zijn om de riolering in goede staat te houden. Ook wordt er invulling gegeven aan de door het Rijk opgelegde verplichtingen, bijvoorbeeld dat gemeentes hetzelfde type datacodering gebruiken. De geldigheidsduur van het vGRP+ 2017-2022 is met één jaar verlengd tot 2024. In 2023 wordt aan de raad een nieuw Gemeentelijk Rioleringsplan voor de periode 2024-2028 ter vaststelling voorgelegd. Met de opgelegde verplichtingen is en wordt rekening gehouden. Het SSW (Systeemoverzicht Stedelijk Water) is de opvolger van het BRP (Basis Rioleringsplan). In SWW of BRP wordt gekeken naar het technisch functioneren van het systeem en de optimalisaties die daarbij mogelijk zijn en worden in de regel elke tien jaar opnieuw opgesteld. Het huidige BRP stamt uit 2017 en wordt in 2027 opnieuw opgesteld.

Klimaatadaptatie In 2021 wordt de DPRA-uitvoeringsagenda vastgesteld. In de periode 2022-2027 wordt deze uitgevoerd. Deze zal deels door het rijk en de provincie gefinancierd worden en deels door de gemeente zelf. De DPRA-uitvoeringsagenda is op 29 juli 2022 door uw raad vastgesteld. De activiteiten uit deze agenda worden gecombineerd met andere werkzaamheden in de openbare ruimte uitgevoerd.

Programma Donge Oevers In april 2020 heeft de gemeenteraad ingestemd met de herziene uitgangspunten van het programma Donge Oevers. Sindsdien worden de uitgangspunten voor de zeven verschillende locaties verder uitgewerkt. Rivierkade De rivierkade wordt een locatie waar ook recreatie en toerisme een plek krijgt. Daarnaast wordt in 2021/2022 het noordelijke gedeelte van het terrein uitgegeven voor de uitbreiding van het 16

bunkercentrum Dongemond. Ook is er in 2021 een stedenbouwkundig plan opgesteld op basis waarvan de geïntegreerde ontwikkeling in 2022 verder plaats kan vinden. Oude Haven In 2020 is besloten over het Definitief Ontwerp voor de openbare ruimte van deze locatie. In 2021 heeft de aanbesteding en gunning van de uitvoering van het plan voor de openbare ruimte plaats gevonden. In januari 2022 zal met de uitvoering worden gestart. Voor wat betreft de woningbouwlocaties is in 2020 een startnotitie opgesteld, waarmee een keuze wordt gemaakt in woningtypen, woningaantallen en stedenbouwkundige uitstraling. In 2022 moet de Europese aanbestedingsprocedure leiden tot de keuze van een ontwikkelaar. In 2022 zal ook de uitvoering van de verbeteringen aan de geprivatiseerde jachthaven plaats gaan vinden. Achter de Hoeven In 2022 zal de aanbestedingsstrategie worden opgesteld op basis waarvan de verdere activiteiten kunnen worden ingepland. Fort Lunet Als Mafeking verhuisd is naar de Rivierkade, komt het Fort in zijn geheel vrij voor toeristischrecreatieve functies. In 2022 wordt een planologische procedure doorlopen om dit ook juridisch gezien mogelijk te maken. Slikpolder Om te komen tot Natuurpark Slikpolder zijn we afhankelijk van de keuzes van het waterschap omtrent de dijkversterkingsopgave. Totdat deze besluitvorming plaatsvindt staat het project Slikpolder on hold.

Timmersteekade In 2022 zullen alle werkzaamheden aan de Timmersteekade ten behoeve van de historische schepen zijn afgerond. Natuur ontwikkellocatie Met het besluit van 23 april 2020 heeft de gemeenteraad een extra locatie toegevoegd aan het programma Donge Oevers. In 2022 zal een voorstel worden gemaakt op welke wijze deze natuur ontwikkellocatie wordt vormgegeven.

Rivierkade In 2022 heeft de gronduitgifte voor bedrijvigheid en horeca plaatsgevonden. Bunkercentrum Dongemond zal de locatie in samenwerking met de gemeente (openbare gebied) tot ontwikkeling brengen. Daarmee wordt rivierkade een locatie waar ook recreatie en toerisme een plek krijgt. Daarnaast is het ontwerpproces voor de herinrichting van het openbare gebied en het gebied van de watersportverenigingen opgestart en is ook het plan voor de renovatie van de loods afgerond. Oude Haven In 2020 is besloten over het Definitief Ontwerp voor de openbare ruimte van deze locatie. In 2022 is de gronduitgifte gegund aan Dura Vermeer om daar woningen te realiseren. Het waterelement is ook onderdeel van dit plan. De herinrichting van de openbare ruimte is in 2022 volledig afgerond waarbij ook de riolering is

17

vervangen. Planvorming met betrekking tot de ontwikkeling van de gemeentelijke jachthaven is in 2022 aangevangen. De toekomstige exploitant is hiervoor primair verantwoordelijk. Achter de Hoeven In 2022 is er aandacht besteed aan het participatieplan, de ecologische visie en het opstellen van de overkoepelende startnotitie. Er is vertraging opgetreden om de plannen te harmoniseren met nieuwe bestuurlijke uitgangspunten. Fort Lunet Als Mafeking verhuisd is naar de Rivierkade, komt het Fort in zijn geheel vrij voor toeristischrecreatieve functies. Het is nog niet duidelijk wat de horeca-potentie van deze locatie is in relatie tot parkeren en brandveiligheid. Er zijn in 2022 daarom geen concrete stappen gezet. Slikpolder Om te komen tot Natuurpark Slikpolder zijn we afhankelijk van de keuzes van het waterschap omtrent de dijkversterkingsopgave. Totdat deze besluitvorming plaatsvindt staat het project Slikpolder on hold. Timmersteekade In 2022 is ook het Paviljoen gerealiseerd. Hiermee is het project volledig afgerond. Natuurontwikkellocatie in 2022 zijn hier geen vorderingen gemaakt. Er wordt gewacht op beleidsmatige uitgangspunten over natuurontwikkeling en de financiering daarvan voordat de ontwikkeling verder gebracht kan worden. Capaciteit speelt hierbij ook een belangrijke rol.

Hermenzeil In 2021 vindt de definitieve toewijzing aan de winnende gegadigde plaats nadat het BIBOBonderzoek is afgerond. Daarop volgt een optieperiode en moet een bestemmingsplanwijziging doorlopen worden om de door de nieuwe eigenaar gewenste ontwikkelingen mogelijk te maken. In de loop van 2022 wordt Hermenzeil definitief verkocht. Na een aanbestedingstraject werd in augustus 2020 een geïnteresseerde partij, Europarcs, gevonden. Er volgde een uitgebreide en zorgvuldige verkoopprocedure. In februari 2022 besloot deze partij zich alsnog terug te trekken. Het bedrijf richt zich meer en meer op de ontwikkeling van andere projecten, met name in het buitenland. In deze fase van de procedure was terugtrekken nog mogelijk. Het college heeft op 8 maart 2022 besloten de huidige verkoopprocedure te beëindigen. De gemeente start ook niet direct met een nieuwe verkoopprocedure. Het college nam dit besluit in afstemming met Provincie Noord-Brabant en de gemeenteraad. De verkoopprocedure is met het besluit van het college nu ook formeel beëindigd. Het college

18

onderzoekt de komende tijd de mogelijkheden voor de toekomst van Hermenzeil en stemt hierover af met de provincie en gemeenteraad.

Integrale veiligheid In 2019 is het Integraal Veiligheidsbeleid 2019-2022 vastgesteld. Daarin zijn de volgende prioriteiten benoemd: Jeugd en Veiligheid, High Impact Crimes, Ondermijning en Zorg en Veiligheid. Jaarlijks wordt op basis van dat beleid een focusblad opgesteld waarin de prioriteiten en overige aandachtspunten voor dat jaar worden beschreven en geactualiseerd. In 2022 zetten we de lijn van de afgelopen jaren voort en spelen we, wanneer die er zijn, in op de trends en (lokale) ontwikkelingen. Bovendien starten we in 2022 met het opstellen van nieuw Integraal Veiligheidsbeleid 2023-2026. De coronacrisis is een van de ontwikkelingen die effect zal hebben op het jaar 2022. In welke mate is op dit moment nog niet te overzien. Inzet op coronacrisis en Oekraïne Op voorhand werd gedacht dat de coronacrisis nog veel effect zou hebben op het jaar 2022 maar begin 2022 werden de coronamaatregelen al losgelaten. Kort daarop volgde de oorlog in Oekraïne en de grote stroom vluchtelingen. In Geertruidenberg hebben we hier actief op ingespeeld door een opvanglocatie voor vluchtelingen uit Oekraïne in te richten. Deze extra werkzaamheden hebben veel effect gehad op de uitvoering van prioriteiten uit het Integraal Veiligheidsbeleid 20192022. Integraal Veiligheidsbeleid 2023-2026 In 2022 is het nieuwe Integraal Veiligheidsbeleid 2023-2026 opgesteld.

In februari 2023 is dit nieuwe beleid vastgesteld door de gemeenteraad. In het Integraal Veiligheidsbeleid 2023-2026 staan de volgende prioriteiten benoemd: Jeugd en Veiligheid, High Impact Crimes, Ondermijning en Zorg en Veiligheid. In aanvulling op het Integraal Veiligheidsbeleid 2023-2026 zal jaarlijks een focusblad opgesteld worden. Hierin staat aangegeven waar we ons dat jaar mee bezig zullen gaan houden. Aanpak jaarwisseling Ieder jaar wordt een aanpak jaarwisseling opgesteld. In deze aanpak wordt onder andere beschreven welke vuurwerkvrije zones gelden tijdens de jaarwisseling, welke locaties in de gemeente extra aandacht behoeven en welke afspraken er gemaakt zijn met de politie en het Openbaar Ministerie. Jaarlijks wordt u in een separate RIB geïnformeerd over de schade die is ontstaan tijdens de jaarwisseling door vuurwerk. Begin 2022 en 2023 heeft u deze RIB ontvangen. Week van de Veiligheid Tijdens de week van de veiligheid is actief gecommuniceerd over diverse onderwerpen op het gebied van veiligheid, denk aan inbraak- en brandpreventie, Meld Misdaad Anoniem en cybercrime. In de week van de veiligheid heeft cybercrime extra aandacht gekregen in de gemeente Geertruidenberg. Er is namelijk een bijeenkomst georganiseerd voor inwoners in het kader van cybercrime/digitale veiligheid.

Tijdens deze bijeenkomst kwamen een deskundige vanuit de politie en een slachtoffer van cybercrime aan het woord. Opleiden, trainen, oefenen In 2022 is aandacht besteed aan het vakbekwaam maken van ons College ten tijde van crisis. Hiervoor zijn diverse opleidingen en trainingen georganiseerd, zodat zij tijdens een crisis goed

19

voorbereid hun werk kunnen uitvoeren. De komende tijd zal hier extra aandacht voor blijven. Daarnaast hebben de crisismedewerkers van de gemeente ook diverse opleidingen, trainingen en oefeningen gevolgd, zodat ook zij weten wat hen te doen staat tijdens een crisis. Aanpak mensenhandel In 2022 is het Beleidsplan aanpak mensenhandel 2022-2025 vastgesteld. In aanvulling daarop is in het vierde kwartaal van 2022 een start gemaakt met het opstellen van een uitvoeringsplan met daarin de afspraken die nodig zijn om te komen tot uitvoering van het beleid. Dit uitvoeringsplan is in ontwikkeling en zal in de loop van 2023 bekend worden gemaakt. Jeugd In 2022 hebben we een aantal casuïstiek gehad met betrekking tot de jeugdoverlast. In de aanpak hiervan hebben we zeer nauw samengewerkt met betrokken instanties. Deze integrale aanpak bestond uit een groepsgerichte en individuele aanpak waarbij we hebben ingezet op zowel de ouders als de jongeren zelf. Deze trajecten waren zeer intensief qua inzet vanuit de gemeente maar hebben uiteindelijk wel de gewenste resultaten opgeleverd.

Handhaving en Toezicht Het Vergunningverlening Toezicht en Handhavingsbeleid (VTH) met bijbehorend uitvoeringsprogramma dient afgestemd te worden op de Omgevingswet en de Wet Kwaliteitsborging beleidscyclus. In dit beleid wordt een afweging voor de prioriteitstelling opgenomen welke gebaseerd is op een probleem- en risicoanalyse van de gemeente. Voor het opstellen van dit beleid wordt een extern bureau ingeschakeld. De geraamde kosten hiervan bedragen € 15.000. Dit betreft een wettelijke verplichting. In januari 2021 is het Vergunningsverlening, Handhaving en Toezicht (VTH) beleid vastgesteld. In aanvulling daarop is ook het VTH uitvoeringsprogramma 2021 vastgesteld. Deze beleidsstukken zijn door de provincie beoordeeld. De eerder ingezette lijn is gecontinueerd en hebben opnieuw de instemming van de provincie gekregen. In 2022 zullen we het beleid en de prioriteiten evalueren en waar nodig bijstellen. In 2022 is het (nieuwe) beleid voor Vergunningverlening, Toezicht en Handhaving opgesteld. Op 12 december 2022 is het concept-beleid aan uw raad gepresenteerd en is u gevraagd om hierop input te leveren. Inmiddels hebben wij dit ook vastgesteld. Zoals elk jaar heeft ons college het uitvoeringsprogramma vastgesteld en in het kader van Interbestuurlijk Toezicht aan de provincie toegestuurd.

Dijkversterking Geertruidenberg en Amertak De dijken rondom de Donge en de Amertak maken onderdeel uit van het Hoogwaterbeschermingsprogramma. Dit programma beslaat de opgave om de komende 30 jaar in heel Nederland minimaal 1.100 km aan dijken versterkt te hebben. Zo ook de dijken in onze gemeente. Door de nieuwe waterstanden en beschermingsnormen is het voorkeursalternatief uit 2017 tegen het licht gehouden. Onderzoeken of een dynamisch keermiddel een serieus alternatief is voor dijkverhoging wordt daarom door het waterschap onderzocht. Vooralsnog is nog onduidelijk wanneer het waterschap dit onderzoek heeft afgerond. Nadat we weten wat er met onze dijken gaat

20

gebeuren kunnen we verder met het uitwerken van enkele projecten, zoals de inrichting van Natuurpark Slikpolder. In 2017 heeft het bestuur van waterschap Brabantse Delta een voorkeursalternatief vastgesteld. In 2018/2019 is door nieuwe informatie door het waterschap geconcludeerd dat het project niet met de oorspronkelijke aanpak verder kan want de afweging of dynamische keermiddelen een haalbaar alternatief zijn voor dijkverbetering moet eerst plaatsvinden. Deze afweging kan gevolgen hebben voor de uitwerking van het voorkeursalternatief uit 2017. Daar zijn we als gemeente via een ambtelijke werkgroep en een bestuurlijke stuurgroep bij betrokken. Het opstellen van een concrete inrichtingsschets voor ‘Natuurpark Slikpolder’ is afhankelijk van het project ‘Dijkversterking Geertruidenberg en Amertak’ van waterschap Brabantse Delta. Het waterschap Brabantse Delta is nog niet gestart met project Dijkversterking Geertuidenberg en Amertak. Het opstellen van een concrete inrichtingsschets voor ‘Natuurpark Slikpolder’ is afhankelijk van dit project.

Omgevingswet - Omgevingsplan Het omgevingsplan is één van de kerninstrumenten van de Omgevingswet. Als gemeente zijn we verplicht om één omgevingsplan voor ons hele grondgebied te hebben. Dit plan hoeft er nog niet direct bij de invoering van de omgevingswet te zijn, maar kan wel vanaf de invoering in delen worden opgebouwd. Het plan van aanpak (PvA) voor het omgevingsplan is in voorbereiding, en laat een eerste doorkijk zien in welk tempo we het omgevingsplan willen opzetten. Verwacht wordt het PvA eind 2021 aan de raad voor te kunnen leggen. Het opstellen van het omgevingsplan is een omvangrijke klus die enkele jaren in beslag gaat nemen. Hiervoor is ambtelijke capaciteit en budget nodig om dit met behulp van adviesbureaus voor elkaar te krijgen. In de periode 2022 tot 2026 is voor het laten opstellen ca. € 220.000 nodig. In 2022 zullen naar verwachting de meeste kosten gemaakt worden (inhuur en opdrachtverlening). Uitgegaan wordt van een verdeling van 40% van het budget in 2022 en 20% in 2023, 2024 en 2025. Resterend budget aan het einde van een begrotingsjaar zal meegenomen worden naar het volgende jaar. Naast de noodzakelijke inhuur van een adviesbureau is de verwachting dat inhuur van ambtelijke capaciteit op verschillende afdelingen noodzakelijk zal zijn.

Bijvoorbeeld ondersteuning vanuit juridische zaken voor het aanpassen van gemeentelijke verordeningen, communicatie en sectorale adviezen vanuit Buitenruimte. Naar verwachting is € 100.000 per jaar noodzakelijk voor in te huren capaciteit. Het budget dat resteert voor de actualisering van onze huidige bestemmingsplannen is hiervoor niet toereikend. Naar schatting zal dit ca. € 45.000 zijn. Het benodigde budget per jaar zal variëren, aangezien de delen die per jaar worden opgesteld qua omvang en complexiteit van elkaar zullen verschillen. In de periode tussen inwerkingtreding van de omgevingswet en het hebben van een volledig omgevingsplan is het tijdelijke omgevingsplan van kracht. Dit is een opeenstapeling van al onze huidige bestemmingsplannen, een aantal verordeningen en de zogenaamde bruidsschat, oftewel rijksregels die bij de invoering van de wet aan de lageren overheden worden doorgelegd. Vanwege de werkbaarheid en de duidelijkheid is het raadzaam om deze overgangsperiode zo beperkt mogelijk te houden. De omgevingswet geeft geen termijnen voor het actualiseren van het omgevingsplan. Het constant actueel houden van het plan is een basistaak die vanuit de wet voortkomt. Het verwerken van

21

omgevingsvergunningen in het plan dient wel binnen 5 jaar te gebeuren. We ontkomen als gemeente dus niet aan een regelmatige actualisatieslag van ons toekomstige omgevingsplan. Na het opstellen van (een deel van) het omgevingsplan moeten we dus rekening houden met een jaarlijks terugkerend budget van € 10.000 voor actualisatie. Middels een meervoudige onderhandse aanbesteding is een adviesbureau geselecteerd dat gaat ondersteunen bij het opstellen van de eerste deeluitwerking van het omgevingsplan. Het eerste deel waar het omgevingsplan voor wordt opgesteld is bedrijventerrein Dombosch. Het opstellen van een bestemmingsplan met verbrede reikwijdte voor Dombosch is dan ook niet meer aan de orde. De opdracht met het adviesbureau dat de gemeente hier bij ondersteunde is in goed overleg beëindigd. Door Dombosch als eerste gebied uit te werken en zowel de organisatie, het bestuur als burgers en bedrijven kennis te laten maken met het 'product' omgevingsplan houdt Dombosch een soort van pilotstatus. In enkele themasessies met de ambtelijke organisatie, maar ook met het college en de raad, is een start gemaakt met het bepalen van de kaders voor het omgevingsplan. Verwacht wordt dan in het derde kwartaal van 2023 een uitgangspuntennotitie aan de raad kan worden voorgelegd, van waaruit het omgevingsplan verder uitgewerkt kan worden.

Omgevingswet - algemeen De inwerkingtreding van de Omgevingswet is weer uitgesteld, veroorzaakt door de Corona crisis en problemen met de invoering van het digitale systeem. De datum van inwerkingtreding is nu gepland voor 1 juli 2022. De Omgevingsvisie is in 2021 vastgesteld. Daarmee is de belangrijkste basis voor het toekomstig ruimtelijk beleid gelegd. De Omgevingsvisie is in te zien op de gemeentelijke webpagina als interactieve kaart. Deze kaart vormt de digitale basis voor de volgende stap in het proces: het Omgevingsplan, een bestemmingsplan voor de hele gemeente. De stappen die hiervoor doorlopen gaan worden staan in bovenstaand kader aangegeven (Omgevingswet – Omgevingsplan) evenals de financiële consequenties. Gestart wordt met Dombosch als pilot. Het plan van Aanpak wordt in het laatste kwartaal 2021 ter besluitvorming voorgelegd. Voorts wordt gewerkt aan de minimale acties die juridisch en bedrijfsmatig noodzakelijk zijn voor de invoering van de Omgevingswet: - Digitalisering (DSO) is grotendeels afgerond zodat de aangepaste werkprocessen voor vergunningen, toezicht en handhaving ingevoerd kan worden. Het DSO is opgenomen in het gemeentelijk plan digitale dienstverlening. Extra bedragen zijn nu niet nodig. Een en ander uiteraard afhankelijk van de landelijke ontwikkelingen op dit gebied. - Het opleiden van de medewerkers. De opleiding is inmiddels beschikbaar.

Na een presentatie aan directie kan de opleiding binnenkort digitaal worden uitgerold over de organisatie. - Aanpassing van de huidige gemeentelijke verordeningen is noodzakelijk en verplicht. - De nota Burgerparticipatie met daarin de wijze waarop participatie wordt vormgegeven binnen de

22

Omgevingswet wordt naar verwachting, eind 2021 vastgesteld. Het Dienstverleningsconcept is vastgesteld op 8 april 2021. - Samenwerking met de ketenpartners. Er wordt nu volop geoefend met fictieve casussen. Hiermee wordt de integrale samenwerking geborgd. - Aandacht voor communicatie om de overgang naar een nieuwe manier van werken helder te maken voor alle inwoners. De Omgevingswet omvat, naast het regelen bovenstaande praktische zaken (de minimale eisen), ook een omschakeling in denk- en handelwijze. De Omgevingswet beoogt naast 30% nieuwe wet- en regelgeving, voor 70% een cultuur-verandering teweeg te brengen. Bij een binnenkomend initiatief moet niet gekeken worden naar waarom iets niets kan, maar juist gezocht worden naar de mogelijkheden om wel te kunnen realiseren binnen de kaders van de Omgevingsvisie. Een snel veranderende samenleving vraagt om een gemeente die voortvarend kan inspringen op actuele maatschappelijke ontwikkelingen. De Omgevingswet beoogt een snellere behandeling van aanvragen (1 loket), een open en flexibele houding van medewerkers en een snelle besluitvormingsroute. De gemeenteraad heeft zich eerder uitgesproken een hoge ambitie voor te staan in de invoering van de Omgevingswet. Deze ambitie laat zich vertalen in de 70% cultuurverandering. Dit zijn de onderwerpen waarover nu wordt nagedacht.

Op dit moment is nog onvoldoende uitgewerkt om een inschatting te maken van eventuele financiële consequenties. De inwerkingtreding van de Omgevingswet is in 2022 wederom uitgesteld naar 1 juli 2023. In 2023 is de datum inwerkingtreding vervolgens weer uitgesteld naar ditmaal 1 januari 2024. De eerste stap op de weg naar de Omgevingswet was het maken van de Omgevingsvisie. Deze is in 2021 vastgesteld. Daarmee is de belangrijkste basis voor het toekomstig gemeentelijk ruimtelijk beleid gelegd. De Omgevingsvisie is in te zien op de gemeentelijke webpagina als interactieve kaart. Deze kaart vormt de digitale basis voor de volgende stap in het proces: het Omgevingsplan, 1 bestemmingsplan voor de hele gemeente. Het plan van Aanpak Omgevingsplan is inmiddels door de Raad vastgesteld. Aansluitend heeft Antea opdracht gekregen om te starten met het maken van een deel-omgevingsplan van bedrijventerrein Dombosch. In de geleidelijke overdracht van het project Omgevingswet naar de lijnorganisatie , is het budget Omgevingsplan vanaf 2022 ondergebracht bij Team Ruimte. Voorts is in 2022 gewerkt aan de minimale acties die juridisch en bedrijfsmatig noodzakelijk zijn voor de invoering van de Omgevingswet: 1. Digitalisering (DSO) is grotendeels afgerond zodat de aangepaste werkprocessen voor vergunningen, toezicht en handhaving ingevoerd kan worden.

De overgang naar de laatste software RX Mission is ook gemaakt. Het DSO is opgenomen in het gemeentelijk plan digitale dienstverlening. Extra bedragen zijn nu niet nodig. Een en ander uiteraard afhankelijk van de landelijke ontwikkelingen op dit gebied. 2. Het opleiden van de medewerkers. In 2021, tijdens de Coronaperiode, is de digitale opleiding Owet aangekocht en in 2022 voor alle medewerkers opengezet. Gaande 2022 hebben medewerkers de verschillende modules gevolgd. Er bleek meer behoefte aan "live" les en contact met collega's uit het veld. De Academie voor Openbaar Bestuur is hiervoor gevraagd. Alle medewerkers hebben aan kunnen geven welke cursus(sen) / informatie wenselijk was. Aan de

23

hand van de wensenlijst is een programma samengesteld en deels al afgerond. Een aantal oefenmodules zijn doorgeschoven nadat bekend werd dat de Omgevingswet opnieuw werd uitgesteld. Dit om de tijd tussen de praktische trainingen en de daadwerkelijke inwerkingtreding van de Omgevingswet zo kort mogelijk te houden. De gemeenten Altena, Drimmelen en Oosterhout zijn ook uitgenodigd om deel te nemen. 3. Aanpassing van een aantal gemeentelijke verordeningen en regels is noodzakelijk en verplicht. In 2022 en in de loop van dit jaar zijn de volgende verordeningen vastgesteld: 3.1 Het dienstverleningsconcept is vastgesteld op 8 april 2021. De nota Burgerparticipatie met daarin de wijze waarop participatie wordt vormgegeven binnen de Omgevingswet is op 9 februari 2023 door de Raad vastgesteld. 3.2 De verordening Nadeelcompensatie, vastgesteld op 22-12-2022 3.3 De Verordening VTH is vastgesteld op 22-12-2022. 3.4 De Legesverordening wordt in het 3e kwartaal ter besluitvorming voorgelegd, Dit vanwege het uitstel van de inwerkingtreding van de Omgevingswet naar 1 januari 2024. 3.5 De Verordening op de Commissie Ruimtelijke kwaliteit 2022 en de Erfgoedverordening 2022 zijn beiden vastgesteld op 20-10-2022. 3.6 De Bruidsschat: verordeningen en regels van het Rijk die meekomen met de inwerkingtreding van de Omgevingswet.