Door accountant gestempelde jaarrekening 2025

3.2.2 Werken met talent In onze gemeente doet iedereen naar vermogen mee . Daarom streven we ernaar dat de talenten van inwoners worden aangesproken en zij daardoor in staat zijn om zich te ontwikkelen, een zinvolle bijdrage te leveren aan de samenleving en/of te voorzien in een eigen inkomen. De waarborg voor participatie vraagt expliciete aandacht op bestuurlijk en strategisch niveau. We leggen een stevigere verbinding tussen de WMO (begeleiding), participatie en inburgering waardoor een brede participatie en effectievere integratie plaatsvindt. Het uitgangspunt daarbij is dat je altijd iets zinvols kunt doen in de gemeente en dat je dat vooral samen doet met anderen op een toffe plek. Resultaten in begroting 2025: • Aanpak en uitgangspunten Brede Participatie bepaald • Aansluiten op relevante resultaten in de andere programmalijnen (met name Huis van de Wijk en Omgekeerd werken)

Resultaten in jaarrekening 2025: In 2025 is de aanpak om te komen tot een nieuw beleidsplan Brede Participatie vastgesteld. Ten behoeve van het bepalen van de uitgangspunten Brede Participatie is een cliënttevredenheidsonderzoek uitgevoerd en een benchmark met vergelijkbare gegevens. De resultaten hiervan zijn begin 2026 beschikbaar. Het Integraal werken is in 2025 geïmplementeerd. De Integrale verordening Sociaal domein is medio 2025 vastgesteld. In februari 2025 is het huis van de wijk geopend met als uitgangspunt een huis voor en door de wijk. Er is een basis gelegd voor aanbod van activiteiten en steeds meer inwoners weten het huis van de wijk te vinden. Dit draagt bij aan de samenredzaamheid en versterkt de sociale cohesie. Met regelmaat was de wijkregisseur aanwezig in het huis van de wijk. Ook steeds meer partners zijn in contact met het huis van de wijk en onderzoeken de mogelijkheden om laagdrempelig en proactief aanwezig te zijn in het huis van de wijk.

44

3.2.3 Gelukkig opgroeien Jongeren in gemeente Geertruidenberg verdienen onze aandacht. Het hoge percentage van jongeren die jeugdhulp krijgen, de cijfers over alcoholgebruik onder jongeren en een historische focus op overlast zorgen, terecht of onterecht, voor een negatief beeld. Het is het voor beleidsmakers lastig om erachter te komen wat jongeren zelf willen. Het beeld dat veel jongeren over het leven hebben, en elkaar opleggen, is soms niet realistisch en zet de mentale gezondheid van steeds meer jongeren onder druk. Dit versterkt elkaar. De beeldvorming wordt niet beter en de kosten voor de jeugdhulp blijven stijgen. Middels deze programmalijn willen we een trendbreuk forceren in zowel de beeldvorming over als de omgang met jongeren én willen we –waar dat kan- jongeren vroegtijdig helpen om grotere problemen te voorkomen en/ of te verminderen. Er wordt extra inzet gepleegd op de gelijke kansen voor kinderen en jongeren. We doen dit vooral samen met kinderen, jongeren en hun ouders/verzorgers. We werken aan een nieuw regionaal jeugdstelsel dat de oplopende inzet van jeugdzorg moet remmen door te zorgen dat ondersteuning eerder, lichter en makkelijker beschikbaar is én inwoners en professionals beter accepteren dat hobbels bij het leven horen.

Dit vraagt een grote lokale inzet die zich richt op preventie en interne ontschotting waardoor duurzamere oplossingen worden gecreëerd. De deelname aan het landelijk project “OKO” (Opgroeien in een kansrijke omgeving) gaat helpen om dit effectief te doen. Resultaten in begroting 2025: • • • •

Aanpak jongerenparticipatie gereed Minimaal drie nieuwe interventies vanuit OKO gestart Stevig Lokaal Team / Proof of Concept gestart Gemeenschappelijke regeling jeugdregio WBO vastgesteld

Resultaten in jaarrekening 2025: In 2025 is een aanpak ontwikkeld voor het realiseren van jongerenparticipatie. Een gespecialiseerd bureau ondersteunt de gemeente om hier een passende en duurzame invulling aan te geven. In het kader van OKO zijn in 2025 drie interventies geweest. Dit waren de Opgroeimarkt, Sporttontmoeting “Nuchter winnen” en De opgroeimarkt in De Risk Factory bood ouders, opvoeders en verzorgers de kans om op een laagdrempelige manier informatie en advies te krijgen over opvoeden en opgroeien. De Sportontmoeting ‘nuchter winnen’ is voor bestuurders, trainers/coaches en vrijwilligers van sportverenigingen. Preventie van alcohol en drugsgebruik bij sportverenigingen staat hier centraal. De actie NIXzonderID feedbackbezoeken is een positieve actie om de ID-vraag bij alcoholverkoop te stimuleren. Per 1 januari 2025 loopt de proof of concept voor het Stevig Lokaal Team Drimmelen-Geertruidenberg, als voorbereiding om het nieuwe jeugdhulpstelsel per 1 januari 2027. Deze "POC" heeft waardevolle inzichten gegeven over de de verbinding tussen preventie en jeugdhulp en toont aan dat we met het nieuwe stelsel de gewenste beweging gaan maken.

3.2.4 Financieel zelfredzaam We constateren een toenemende financiële druk en onzekerheid bij inwoners. De bestaanszekerheid komt de komende jaren voor een steeds grotere groep inwoners onder druk te staan. De gemeente Geertruidenberg heeft de afgelopen jaren verschillende maatregelen genomen om te ondersteunen bij de bestaanszekerheid als er (te) weinig inkomen in het gezin is om bijvoorbeeld kinderen te laten sporten of om schulden bij inwoners te voorkomen of af te handelen. Er ontbreekt echter al langere tijd een stevige inhoudelijke basis die richting geeft en samenhang biedt voor meer duurzame aanpakken en oplossingen. In de programmalijn Financieel zelfredzaam wordt dit kader gecreëerd waarmee zowel invulling wordt gegeven aan de verander(en)de wetgeving als aan de eigen ambitie van de gemeente. Binnen dit kader is aandacht voor kansengelijkheid voor kinderen, armoedebestrijding en integrale schuldhulpverlening. Resultaten in begroting 2025:

45

• Uitvoeringskader Financieel zelfredzaamheid vastgesteld • Daarop opgenomen maatregelen voor 2025 doorgevoerd

Resultaten in jaarrekening 2025: De raad heeft het beleidsplan financiële zelfredzaamheid in 2025 vastgesteld. Hierin zijn de doelen geformuleerd, waaraan we in 2026 een vervolg geven. Een vervolgstap daarop is dat we een contract zijn aangegaan met Stichting Leergeld om vanaf 1 januari 2026 intensiever te gaan samenwerken. Hierdoor krijgen alle kinderen dezelfde kansen.

3.2.5 Vrije inloop De gemeente Geertruidenberg werkt al een aantal jaren aan een “optimale toegang”. Ondanks alle aandacht en investeringen die er gedaan zijn, zien we een sub-optimale werkwijze. Deze is gericht is op het inzetten van (veelal geïndiceerde) voorzieningen: zowel binnen de gemeentelijke organisatie zelf, als in de afstemming met maatschappelijk partners, zoals met name welzijn. De beoogde integraliteit en zelfwerkzaamheid die we zowel voor de vraag als het aanbod nastreven wordt met de huidige inrichting niet gerealiseerd. In de landelijke monitors valt Geertruidenberg op door de hoge inzet van (gestapelde) WMO-voorzieningen per inwoner. In de programmalijn “Vrije inloop” gaan we naar een volledig andere inrichting. We gaan “omgekeerd werken” waarbij de brede vraag van een inwoners in zijn of haar leefwereld en het vertrekpunt en de basis is voor de oplossing. We ontwikkelen een integraal wijkteam voor alle leeftijden dat aanwezig is in alle kernen. Hierin combineren we de komende jaren de ontwikkeling van de sterke lokale teams/uitvoering Proof of Concept) (jeugddomein), pilot generalistisch wijkteam (verbinding loket WIZ-CJG-Welzijn) en het omgekeerd werken in de basisondersteuning. We sturen hierbij ook expliciet op kostenbeheersing Resultaten in begroting 2025: • • • •

Realisatie 2e fase “omgekeerd werken” Omgekeerde verordening sociaal domein vastgesteld Maatwerk/doorbraakfonds gerealiseerd, minimaal 5 complexe casussen opgelost Pilot reablement uitgevoerd

Resultaten in jaarrekening 2025: In 2025 is het Omgekeerd werken, ofwel integraal werken, geïmplementeerd in de organisatie. Begin 2025 heeft de raad de onderliggende kernwaarden vastgesteld. De kernwaarden vormen het uitgangspunt voor de wijze waarop de dienstverlening in het sociaal domein is georganiseerd. Het Omgekeerd werken is jurisch geborgd in de Integrale verordening sociaal domein gemeente Geertruidenberg 2025. Deze is per 1 juli 2025 in werking getreden. Het aantal beschikkingen voor een Wmo maatwerkvoorziening (zorg in natura) is in 2025 circa 5% gedaald t.o.v. 2024. Onder Wmo maatwerkvoorzieningen vallen onder meer huishoudelijke ondersteuning, ambulante begeleiding, dagbesteding, hulpmiddelen (zoals rolstoelen), vervoersvoorzieningen en woonvoorzieningen (zoals trapliften). Voor de pilot reablement is een plan van aanpak opgesteld. De pilot wordt in 2026 uitgevoerd.

3.2.6 Transformatie sociaal domein Transformeren van het sociaal domein naar een houdbare, toekomstbestendige, sociaalmaatschappelijke ondersteuningsstructuur. Inhoudelijk betekent dit dat een krachtige beweging naar de voorkant waarbij vragen vooral in en met de eigen leefomgeving worden opgepakt. Hierdoor blijven ze klein, wordt zelfredzaamheid versterkt en remmen we het beroep op geïndiceerde individuele voorzieningen. In financiële zin betekent dit dat er, conform het programma Mens en Zorg, investeringen nodig zijn in, met name, de voorliggende (wijk-)voorzieningen en dat deze de komende jaren resulteren in de afvlakking van de groei in het sociaal domein (van 10% naar 4% per jaar). Om het transformatieproces te faciliteren is een focus op data en kostenbeheersing noodzakelijk. Sturen op maatschappelijke rendement en efficiency. Dat is ook van toepassing op het nieuwe subsidiebeleid dat in 2025 wordt vastgesteld en geïmplementeerd.

46

Resultaten in begroting 2025: • Dashboard Mens en Zorg continu beschikbaar • Subsidiebeleid en verordening vastgesteld

Resultaten in jaarrekening 2025: In 2025 hebben we een dashboard gerealiseerd voor de WMO en Participatie. Data over jeugd is periodiek beschikbaar, maar nog niet opgenomen in het dashboard. In 2025 is een onderzoek uitgevoerd naar de beschikbaarheid en kwaliteit van de benodigde, ook regionale, data. Op basis hiervan wordt het dashboard verder ontwikkeld en zijn we in staat beter te sturen op het behalen van de beoogde resultaten. Het subsidiebeleid en de bijbehorende verordening zijn in 2025 vastgesteld door de gemeenteraad en geïmplementeerd in de organisatie.

3.3 Wat heeft het gekost? In onderstaande tabel zijn, overeenkomstig de BBV voorschriften en gespecificeerd per taakveld, de lasten en baten van het programma opgenomen. Als gevolg van de weergave in een veelvoud van € 1.000 kunnen er in de tabel afrondingsverschillen zitten. TV.

Taakveld omschrijving

Jaarrekening TV. 2024

Taakveld omschrijving

Begroting primitief 2025

Begroting Jaarrekening 2025 na Verschil V/N 2025 wijziging

Lasten Programma 3 Opgave Mens en Zorg 4.1

Openbaar basisonderwijs

28

32

31

0

-

4.2

Onderwijshuisvesting

1.221 4.2

71 4.1

Onderwijshuisvesting

1.187

1.336

1.183

-153

V

4.3

Onderwijsbeleid en leerlingenzaken

1.489 4.3

Onderwijsbeleid en leerlingzaken

1.771

2.290

1.547

-743

V

5.1

Sportbeleid en activering

5.2

Sportaccommodaties

429 5.1

Openbaar basisonderwijs

396

612

527

-86

V

1.875 5.2

Sportbeleid en activering Sportaccommodaties

2.198

2.234

2.152

-83

V

6.1

Samenkracht en burgerparticipatie

5.529 6.1

Samenkracht en burgerparticipatie

4.679

6.334

5.984

-350

V

6.2

Toegang en eerstelijnsvoorzieningen

2.022 6.21

Toegang en eerstelijnsvoorzieningen WMO

0

78

18

-60

V

6.3

Inkomensregelingen

8.044 6.22

Toegang en eerstelijnsvoorzieningen Jeugd

0

1.943

1.854

-90

V

6.4

WSW en beschut werk

2.598 6.23

Toegang en eerstelijnsvoorzieningen Integraal

0

0

0

0

-

6.5

Arbeidsparticipatie

1.012 6.3

Inkomensregelingen

7.630

8.556

8.852

296

N

6.6

Maatwerkvoorzieningen (WMO)

1.520 6.4

WSW en beschut werk

2.605

2.591

2.591

1

N

6.71

Maatwerkdienstverlening 18+

0 6.5

Arbeidsparticipatie

1.085

782

824

42

N

6.72

Maatwerkdienstverlening 18-

0 6.60

Hulpmiddelen en diensten (WMO)

0

1.230

1.148

-82

V

6.71a

Hulp bij het huishouden (WMO)

Overige 3.397 6.714 maatwerkarrangementen (WMO)

0

0

0

0

-

6.71b Begeleiding (WMO)

2.156 6.751 Jeugdhulp ambulant lokaal

0

85

101

16

N

6.72a Jeugdhulp begeleiding

1.390 6.752 Jeugdhulp ambulant regionaal

0

3.765

3.736

-29

V

6.72b Jeugdhulp behandeling

1.309 6.753 Jeugdhulp ambulant landelijk

0

914

906

-8

V

6.72c Jeugdhulp dagbesteding

762 6.761 Jeugdhulp met verblijf lokaal

0

0

0

0

-

6.73a Pleegzorg

Jeugdhulp met verblijf 79 6.762 regionaal

0

1.970

1.984

14

N

6.73b Gezinsgericht

582 6.763

Jeugdhulp met verblijf landelijk

0

1.113

1.390

277

N

6.73c

Jeugdhulp met verblijf overig

1.097 6.791 PGB WMO

0

5.495

5.223

-272

V

6.74a

Jeugdhulp behandeling GGZ zonder verblijf

1.288 6.792 PGB Jeugd

0

130

127

-3

V

47

6.74b

Jeugdhulp crisis/LTA/GGZ-verblijf

1.116 6.811 Beschermd wonen (WMO)

6.74c Gesloten plaatsing 6.81

Beschermd wonen 6.81a (WMO) Maatschappelijke- en vrouwenopvang (WMO)

6.82

Geëscaleerde zorg 18-

0

0

0

-

0

121

117

-4

V

0 6.821 Jeugdbescherming

0

422

449

27

N

0 6.822 Jeugdreclassering

0

78

80

1

N

19 6.91

Coördinatie en beleid WMO

0

736

736

0

-

0 6.92

Coördinatie en beleid Jeugd

122 6.812

'Geëscaleerde zorg 18+

6.81b

0

6.82a Jeugdbescherming 6.82b Jeugdreclassering

0

99

98

-1

V

336 7.1

Volksgezondheid

1.692

1.539

1.248

-291

V

73 7.5

Begraafplaatsen en crematoria

83

168

120

-48

V

*41.600

44.653

43.026

-1.629

V

7.1

Volksgezondheid

1.555

7.5

Begraafplaatsen en crematoria

63

Totaal lasten

Maatschappelijke- en vrouwenopvang (WMO)

41.154 Totaal lasten

* Door omzetting van de taakvelden na vaststelling van de primitieve begroting. Staan de bedragen van de taakvelden van 2026 in de primitieve begroting op nul. Baten Programma 3 Opgave Mens en Zorg 4.1

Openbaar basisonderwijs

107 4.1

Openbaar basisonderwijs

0

0

0

0

-

4.2

Onderwijshuisvesting

79 4.2

Onderwijshuisvesting

60

126

116

10

N

4.3

Onderwijsbeleid en leerlingenzaken

454 4.3

Onderwijsbeleid en leerlingzaken

706

1.219

503

716

N

5.1

Sportbeleid en activering

252 5.1

Sportbeleid en activering

213

60

57

3

N

5.2

Sportaccommodaties

421 5.2

Sportaccommodaties

391

509

528

-19

V

6.1

Samenkracht en burgerparticipatie

6.474 6.1

Samenkracht en burgerparticipatie

4.911

5.182

5.272

-89

V

6.2

Toegang en eerstelijnsvoorzieningen

6.3

Inkomensregelingen

6.4

2 6.21

Toegang en eerstelijnsvoorzieningen WMO

0

0

0

0

-

6.433 6.22

Toegang en eerstelijnsvoorzieningen Jeugd

0

0

0

0

-

WSW en beschut werk

0 6.23

Toegang en eerstelijnsvoorzieningen Integraal

0

0

20

-20

V

6.5

Arbeidsparticipatie

0 6.3

Inkomensregelingen

6.000

6.899

6.971

-72

V

6.6

Maatwerkvoorzieningen (WMO)

8 6.4

WSW en beschut werk

0

0

0

0

-

6.71

Maatwerkdienstverlening 18+

0 6.5

Arbeidsparticipatie

0

1

1

0

-

6.72

Maatwerkdienstverlening 18-

0 6.60

Hulpmiddelen en diensten (WMO)

0

6

10

-4

V

6.71a

Hulp bij het huishouden (WMO)

Overige 92 6.714 maatwerkarrangementen (WMO)

0

0

0

0

-

6.71b Begeleiding (WMO)

0 6.751 Jeugdhulp ambulant lokaal

0

0

0

0

-

6.72a Jeugdhulp begeleiding

0 6.752 Jeugdhulp ambulant regionaal

0

0

71

-71

V

6.72b Jeugdhulp behandeling

0 6.753 Jeugdhulp ambulant landelijk

0

0

0

0

-

6.72c Jeugdhulp dagbesteding

0 6.761 Jeugdhulp met verblijf lokaal

0

0

0

0

-

6.73a Pleegzorg

Jeugdhulp met verblijf 0 6.762 regionaal

0

51

74

-23

V

6.73b Gezinsgericht

0 6.763

Jeugdhulp met verblijf landelijk

0

0

0

0

-

6.73c

Jeugdhulp met verblijf overig

0 6.791 PGB WMO

0

98

90

8

N

6.74a

Jeugdhulp behandeling GGZ zonder verblijf

0 6.792 PGB Jeugd

0

0

0

0

-

48

6.74b

Jeugdhulp crisis/LTA/GGZ-verblijf

0 6.811 Beschermd wonen (WMO) Maatschappelijke- en vrouwenopvang (WMO)

0

0

0

0

-

0

681

714

-33

V

6.74c Gesloten plaatsing

0 6.812

6.81

0 6.821 Jeugdbescherming

0

0

0

0

-

0 6.822 Jeugdreclassering

0

0

0

0

-

0

0

0

0

-

'Geëscaleerde zorg 18+

Beschermd wonen 6.81a (WMO) 6.81b

Maatschappelijke- en vrouwenopvang (WMO)

0 6.91

Coördinatie en beleid WMO

6.82

Geëscaleerde zorg 18-

0 6.92

Coördinatie en beleid Jeugd

0

0

0

0

-

6.82a Jeugdbescherming

0 7.1

Volksgezondheid

146

112

49

63

N

6.82b Jeugdreclassering

8 7.5

Begraafplaatsen en crematoria

50

50

66

-16

V

**12.980

14.994

14.542

453

N

7.1

Volksgezondheid

316

7.5

Begraafplaatsen en crematoria

57

Totaal baten

14.703 Totaal baten

** Door omzetting van de taakvelden na vaststelling van de primitieve begroting. Staan de bedragen van de taakvelden van 2026 in de primitieve begroting op nul. Reserves 0.10 Mutaties reserves lasten

2.141 0.10 Mutaties reserves lasten

435

435

470

35

N

0.10

1.756 0.10

10

473

292

181

N

425

-38

178

216

N

29.045

29.621

28.662

960

V

Mutaties reserves baten Totaal reserves Saldo baten en lasten inclusief reserves

Mutaties reserves baten

385 Totaal reserves Saldo baten en lasten inclusief reserves

3.4 Investeringen In de onderstaande tabel wordt op hoofdlijnen een toelichting gegeven op de investeringen zoals opgenomen in het investeringsplan 2025 of in het boekjaar 2025 separaat door de gemeenteraad zijn besloten. In het jaarrekeninggedeelte is de detailinformatie van alle lopende investeringen opgenomen. Kredietomschrijving

Toelichting

25 Right-Oh Hybride veld

Werk afgerond, veld in gebruik maar we verwachten nog een slottermijn. Restant krediet mee over nemen naar 2026. We verwachten hier nog een slottermijn, en een SPUK boeking. Krediet dus nog niet sluiten

25 Renovatie B veld vv Raamsdonk (Investeringen Sportvelden)

Door onderbezetting binnen de afdeling sport is er geen uitvoering gegeven aan de renovatie B veld vv Raamsdonk zoals opgenomen in het MJOP velden en toebehoren. Met oog op de uitbreiding binnen de afdeling sport wordt dit opgepakt in 2026.

25 Renovatie veld DDHC (voorheen schoolsportveld)

In 2025 is opdracht gegeven voor herziening huidig MJOP sportvelden. In het 2de kwartaal 2026 verwachten we het rapport en een herziene versie MJOP te ontvangen. Deze wordt ter vaststelling aangeboden aan college en gemeenteraad. Daarna wordt gekeken welke werkzaamheden wanneer worden opgepakt.

49

Programma 4 Opgave Wonen De druk op de woningmarkt blijft onverminderd groot. Meer woningen binnen onze gemeentegrenzen moeten hier een positieve bijdrage aan gaan leveren. Dit kan door het realiseren van nieuwbouwwoningen maar ook transformatie en woningsplitsing zijn mogelijkheden die we kunnen benutten. In samenspraak met de regio en onze inwoners bekijken we voor welke doelgroepen we woningen nodig hebben. Toch moeten we er rekening mee houden dat de woonwensen niet altijd aansluiten bij de financiële kant van een woningbouwproject. Concessies en slimme oplossingen zijn dan ook soms nodig. Bijzondere doelgroepen zoals Oekraïense vluchtelingen, asielzoekers, spoedzoekers en arbeidsmigranten vragen maatwerkoplossingen. We proberen deze oplossingen te realiseren naast de reguliere woningbouwopgave.

4.1 Wat hebben we bereikt? Het realiseren van passende, toekomstbestendige huisvesting voor de juiste doelgroep op de juiste locatie en voor de juiste prijs. Dit programma draagt daarbij bij aan een toekomst Geertruidenberg waar nu én in de toekomst fijn met elkaar kan worden gewoond, gewerkt en gerecreëerd.

4.1.1 Creëren woonruimte naar behoefte Wat hebben we bereikt? 4.1.1 Creëren woonruimte naar behoefte Dit doen we op basis van autonome demografische ontwikkelingen uit het woonbehoefteonderzoek, de opgelegde taakstelling en de beschikbare ruimte voor onverwachte ontwikkelingen. We maken concreet hoe passende huisvesting voor de juiste doelgroep tegen de juiste prijzen kan worden ingevuld. Ook worden zaken vastgelegd rond woningsplitsing, mantelzorgwoningen, verdeling van de woningvoorraad en de richtlijnen voor nieuwe projecten.

Wat willen we bereiken? / Wat hebben we bereikt? a. Er komt meer woonruimte beschikbaar voor zowel onze eigen inwoners als de verschillende doelgroepen vanuit de wettelijke en maatschappelijke taakstelling. Het recent vastgestelde programma Wonen geeft een duidelijke basis voor de gewenste ontwikkeling in de woningbouw. De eerste kaders voor potentiele woningbouwontwikkelingen zijn hiermee geschetst. De woonruimte die beschikbaar komt willen we zo veel als mogelijk beschikbaar maken voor onze eigen inwoners. De juridische en wettelijke mogelijkheden zijn hiertoe beperkt, maar daar waar mogelijk gebruiken we ze. We hebben uitvoering gegeven aan deze doelstelling door het Programma Wonen zoveel mogelijk door te vertalen in de startnotities van onze woningbouwprojecten. We kijken terug op een jaar waarin verschillende bouwprojecten volledig zijn opgeleverd: Theresiakwartier, Tuinen van Sandoel, Beethovenlaan en Regentenstraat-Raadhuisstraat. Er zijn ook veel stappen gemaakt in de voorbereiding van projecten waarvan de start bouw in 2026 wordt verwacht, waaronder Barbeelweg, Jan Steenstraat, Kerkstraat, Oude Haven en Zoutmanstraat. Daarnaast werken we door aan projecten als Omschoorweg, Schonckplein, Veerse Dok, Achter de Hoeven, Landonk-Kartuizerstraat en De Driehoek.

Bovendien hebben we de verlenging van de voorrangsregeling voor personen met maatschappelijke binding aan de gemeente Geertruidenberg voorbereid (Huisvestingsverordening Geertruidenberg 2026).

50

b. Er wordt optimaal gebruik gemaakt van de wettelijke mogelijkheden om woonruimte te creëren en behouden voor onze eigen inwoners De wettelijke opgave voor het huisvesten van bepaalde doelgroepen, zoals asielzoekers en statushouders, blijft bestaan. Hier kunnen we de komende jaren onze ogen niet voor sluiten. Maar ook de maatschappelijke opgave voor doelgroepen zoals jongeren, spoedzoekers en senioren blijft en mag niet onderschat worden. Met het toevoegen van nieuwbouw gaan we een deel van deze vraagstukken te lijf. Maar ook de bestaande woningvoorraad aanpassen, anders verdelen en beter bereikbaar maken is een deel van de oplossing. Er is een raadsvoorstel aangeboden waarmee de voorrangsregeling voor lokale woningzoekenden langer van kracht blijft. De gemeenteraad heeft in januari 2026 besloten dat de Huisvestingsverordening Geertruidenberg 2022 geldig blijft tot 28-1-2030. We monitoren doorlopend de kansen van verschillende doelgroepen woningzoekenden en proberen zoveel mogelijk naar behoefte te bouwen.

Beleidsindicatoren Beleidsindicator

Waarden Begroting 2025

Jaarrekening 2025

<2024

31-12-2023: 860 31-12-2024: 981 31-12-2025: 976

-

30-4-2024: 249 6-2-2025: 305

10.300

10.215 (CBS peildatum april 2025.) (Betreft voorlopig cijfer welke door het CBS met terugwerkende kracht zal worden bepaald per peildatum 31-12-2025)

49

Achterstand 1-1-2025: 25 Taakstelling H1 2025: 18 Taakstelling H2 2025: 16 Realisatie 2025: 40 Achterstand 1-1-2026: 19

10.290 (bevolkingsprognose.brabant.nl)

10.215 (CBS peildatum april 2025.) (Betreft voorlopig cijfer welke door het CBS met terugwerkende kracht zal worden bepaald per peildatum 31-12-2025)

Het aantal actief woningzoekenden in de gemeente in de sociale huursector. Het aantal uitgiftes van bindingseis uittreksels.

Het totale aantal woningen binnen de gemeente.

Het resultatenoverzicht van het COA (statushouders)

Overzicht woningbouwcapaciteit Geertruidenberg van de provincie Noord-Brabant

Wettelijke beleidsindicatoren Voor programma 4 zijn geen beleidsindicatoren voorgeschreven.

4.1.2 Verbeteren, bewaken en behouden van balans Wat hebben we bereikt? 4.1.2 Verbeteren, bewaken en behouden van balans Er wordt gestreefd naar een gebalanceerde woningvoorraad. Een gebalanceerde woningvoorraad is er voor onze huidige inwoners, maar moet ook ruimte bieden voor toekomstige inwoners en verschillende doelgroepen vanuit de wettelijke en maatschappelijke taakstelling. Een gebalanceerde voorraad houdt daarnaast in dat rekening wordt gehouden met trends en ontwikkelingen en met schommelingen en veranderingen. Een gebalanceerde woningvoorraad is niet alleen kwantitatief passend, maar ook nadrukkelijk kwalitatief in balans. Bij het streven naar een gebalanceerde woningvoorraad richten we ons dan ook op zowel nieuwbouw als bestaande bouw. Het grootste gedeelte van onze toekomstige woningvoorraad staat

51

er namelijk al. Met name bij nieuwbouw kunnen we sterk sturen, maar ook wat betreft bestaande bouw zien we hier mogelijkheden toe.

Wat willen we bereiken? / Wat hebben we bereikt? a. Er is balans tussen wettelijke taakstellingen en autonome lokale ontwikkelingen We steken onze kop niet in het zand als het gaat om de huisvestingsproblematiek van asielzoekers, statushouders en Oekraïense ontheemden, maar de prioriteit van onze woningbouwopgave blijft gericht op het huisvestingsvraagstuk van onze eigen inwoners. We houden aandacht voor de huisvesting van statushouders en tegelijkertijd voor de balans in slagingskansen van verschillende doelgroepen. Voor de opvang van asielzoekers en Oekraïense ontheemden worden ontwikkelplannen gemaakt op de percelen die in juni 2025 door de gemeenteraad zijn aangewezen als voorkeurslocatie (De Driehoek). Op die locatie werken we ook aan woningen voor reguliere woningzoekenden.

b. We koersen op een juiste mix in woningaanbod per kern en wijk. De lijn uit de SRBT woondeal is doorvertaald in ons lokale woonbeleid. Bij nieuwbouwontwikkelingen kiezen we dus voor 30% sociale huur, 40% betaalbare koop of huur en 30% duurdere woningen. Hiermee creëren we de gemixte wijken die we zo wenselijk vinden. De samenstelling van de bestaande wijk waar een ontwikkeling plaatsvindt kan aanleiding geven om hier soms van af te wijken. Zo proberen we ook de juiste mix in de bestaande woonwijken te verbeteren. We hebben uitvoering gegeven aan deze doelstelling door het Programma Wonen zoveel mogelijk door te vertalen in de startnotities van onze woningbouwprojecten.

c. Bij iedere ontwikkeling wordt de balans in ruimtelijke inrichting als uitgangspunt genomen. De ruimtelijk inrichting staat onder druk vanwege andere maatschappelijke opgaven zoals klimaatadaptatie, hittestress, wateroverlast en de wens voor een groene en gezonde omgeving. Ook de wens voor onder andere een betere mobiliteit en bereikbaarheid en de energietransitie zorgen dat ontwikkelingen met veel aanvullende eisen en wensen te maken krijgen. Soms is het dus noodzakelijk om op bepaalde ambities af te schalen om ontwikkelingen haalbaar en realistisch te houden. We voeren vanuit verschillende vakdisciplines doorlopend het gesprek over onze ambities en haalbaarheid van projecten.

Beleidsindicatoren Waarden Beleidsindicatoren

% sociale woningbouw per wijk/kern/gemeente

52

Begroting 2025

Jaarrekening 2025

2022: 3.082 (31,3%) 2023: 3.176 (31,3%) >30% 2024: 3.182 (31,3%) 2025: 3.163 (31,2%)

Cijfers CBS (beginstand per jaar)

% toegewezen woningen met binding (Thuisvester)

De volledige ruimte om voorrang te geven aan max 25% woningzoekenden met maatschappelijke binding is benut.

4.1.3 Regie pakken op woningmarkt Wat hebben we bereikt? 4.1.3 Regie pakken op woningmarkt De gemeente kan op verschillende wijzen regie pakken op de woningmarkt. Actief grondbeleid betekent dat de gemeente zelf de gronden verwerft dan wel toepassing geeft aan het voorkeursrecht gemeenten. Daarmee kan de gemeente zelf gronden uitgeven en tot een door haarzelf gewenste invulling en woningbouwdifferentiatie komen. Daarnaast kan de gemeente passief en meer faciliterend grondbeleid voeren. In het programma Wonen is bepaald dat een actief grondbeleid geen uitgangspunt is, maar dat per ontwikkeling een keuze gemaakt moet worden welke strategie op dat moment het best passend is.

Wat willen we bereiken? / Wat hebben we bereikt? a. Er zijn duidelijke randvoorwaarden voor toekomstige ontwikkelingen. We houden vast aan de methodiek van het voorleggen van een startnotitie aan de gemeenteraad zodat de raad op voorhand in de gelegenheid is gesteld om de kaders en randvoorwaarden voor een ontwikkeling te bepalen. Voor ontwikkelaars en initiatiefnemers is het daarmee al vroegtijdig duidelijk hoe we als gemeente tegen een ontwikkeling aan kijken. We hebben uitvoering gegeven aan deze doelstelling. Om projecten te versnellen en de druk op de organisatie te verlichten zijn we in 2025 gestart met het gezamenlijk schrijven van de startnotities in samenwerking met de initiatiefnemers. Dat zetten we voort in 2026.

b. We maken toekomstbestendige woningbouw mogelijk op de juiste locaties. De toekomstbestendigheid van de woningen is één van de aandachtspunten die zeker een plek krijgen in de startnotitie. Zaken zoals levensloopbestendigheid en energieneutraliteit worden als eis of wens in de startnotities opgenomen maar bovenal maken we in de startnotitie een integrale afweging of een locatie geschikt is voor woningbouw en voor welke type. We voeren de integrale afweging uit vanuit verschillende vakdisciplines en bewaken gemeentebreed de balans tussen woningtypes.

53

c. We zijn creatief en innovatief in onze oplossingen. Moeilijke tijden en lastige opgaven vragen om creatieve oplossingen. Als we blijven doen wat we altijd al deden blijft onze bijdrage aan de woningbouwopgave beperkt. Daarom is het belangrijk om te kijken of we met het loslaten van traditionele bouwvormen en stroperige procedures sneller tot passendere woonvormen komen. Niet elk project leent zich hiervoor. Met initiatiefnemers bekijken we per project of we slim snelle stappen kunnen zetten. We voeren doorlopend het gesprek met initiatiefnemers over versnelling en het benutten van kansen om (slimmer) samen te werken.

Beleidsindicatoren Beleidsindicator

Monitoring kaders en afspraken na realisatie woningbouwproject

Waarden Begroting 2025

Jaarrekening 2025

-

Op dit moment kan er nog geen gebruik gemaakt worden van deze indicator

4.1.4 Ontwikkelingen vinden plaats in samenspraak met inwoners en stakeholders Wat hebben we bereikt? 4.1.4 Ontwikkelingen vinden plaats in samenspraak met inwoners en stakeholders Voor de gemeente is een belangrijke rol weg gelegd daar waar het gaat om het laten participeren van inwoners. In het geval van een ontwikkeling op gemeentelijk eigendom zal dit niet wijzigen. Als het daarentegen gaat om een ontwikkeling op eigendom van derden heeft de gemeenteraad een participatieverplichting opgelegd vanaf 5 woningen. De notitie burgerparticipatie blijft hiervoor de leidraad. Ten aanzien van de stakeholders geldt dat ontwikkelingen vanuit het gemeentebrede perspectief voor wonen worden benaderd. Gekoerst moet gaan worden op de juiste balans in de differentiatie, bij voorkeur op wijk- en buurtniveau.

Wat willen we bereiken? / Wat hebben we bereikt? a. Onze inwoners en stakeholders voelen zich betrokken en gehoord. Inwoners betrekken en aanhoren is niet hetzelfde als iedereen zijn zin geven. Participatie is belangrijk om alle belangen in beeld te krijgen en om alle belangen tegen elkaar af te wegen. Het algemeen belang zal in veel gevallen prevaleren boven het individueel belang. Toch kunnen we individuele belangen nooit uit het oog verliezen. We wijzen initiatiefnemers al in een vroeg stadium op het belang van participatie. Door inwoners en betrokkenen in een vroegtijdig stadium te betrekken proberen we risico’s op onverwacht beroep en bezwaar te voorkomen.

Beleidsindicatoren Beleidsindicator

54

Waarden Begroting 2025

Jaarrekening 2025

% inwoners en stakeholders dat zich gehoord en betrokken voelt.

-

Op dit moment kan er nog geen gebruik gemaakt worden van deze indicator

4.2 Wat hebben we daar voor gedaan? 4.2.1 Woonruimte naar behoefte Op basis van demografische ontwikkelingen en de opgelegde taakstelling voor specifieke doelgroepen ontwikkelen we naar behoefte. Dit kunnen we op de volgende manieren realiseren: • • • •

nieuwe woningen bouwen; transformeren leegstand ; aanpassen in de bestaande woningvoorraad; herstructurering woonwijken.

Resultaten in begroting 2025: • • • •

We starten de planologische procedure voor 150-180 woningen bij Achter de Hoeven We maken een keuze over de Raamsdonkse potentiële woningbouwlocaties We werken de kaders en randvoorwaarden voor de ontwikkeling van de locatie van het voormalige brugklasgebouw Dongemond college uit We leggen de raad een startnotitie voor over de mogelijke ontwikkeling van de locatie Landonk-Karthuizerstraat in Raamsdonksveer

Resultaten in jaarrekening 2025: • • • •

Eind januari 2026 is opdracht verleend en in maart 2026 starten de werkzaamheden voor de planologische procedure voor Achter de Hoeven. De visie over de Raamsdonkse potentiële woningbouwlocaties wordt naar verwachting in 2026 aan de gemeenteraad voorgelegd. De kaders en randvoorwaarden voor de ontwikkeling zijn nog niet uitgewerkt. De startnotitie voor Landonk-Karthuizerstraat wordt naar verwachting in 2026 aangeboden voor besluitvorming door de gemeenteraad.

4.2.2 Verbeteren, bewaken en behouden balans Balans gaat zowel over het verdelen van de woningvoorraad als over de soorten woningen die we hebben in onze gemeente. We maken gebruik van de mogelijkheid om een percentage van onze woningvoorraad toe te wijzen aan onze eigen inwoners. Bovendien houden we rekening met een evenredige spreiding van doelgroepen zoals de uitstroom beschermd wonen, maatschappelijke opvang en statushouders. Daarnaast houden we bij herstructureren en nieuwbouw de verdeling van verschillende typen woningen en prijsklassen in het oog. Resultaten in begroting 2025: • •

In anterieure overeenkomsten en andere afspraken met ontwikkelaars wordt het gewenste woningbouwprogramma zoveel mogelijk vastgelegd. In de prestatieafspraken met woningstichting Thuisvester leggen we vast hoe we de verdeling van de woningvoorraad laten aansluiten op de maatschappelijke opgave.

Resultaten in jaarrekening 2025: • •

In anterieure overeenkomsten en andere afspraken met ontwikkelaars is het gewenste woningbouwprogramma zoveel mogelijk vastgelegd. In de prestatieafspraken met woningstichting Thuisvester is vastgelegd hoe we de verdeling van de woningvoorraad laten aansluiten op de maatschappelijke opgave.

55

4.2.3 Regie op de woningmarkt We gaan toe naar een actieve sturing uitvraag aan de voorkant in plaats van toetsing achteraf. De middelen om de regie te pakken zijn bijvoorbeeld: • waar nodig en/of gewenst inzetten op een actief grondbeleid (te baseren op maatwerk); • opleggen woningbouwprogramma en –differentiatie via de anterieure overeenkomst.

Resultaten in begroting 2025: • •

In anterieure overeenkomsten en andere afspraken met ontwikkelaars wordt het gewenste woningbouwprogramma zoveel mogelijk vastgelegd. We starten de aanbestedingsprocedure voor de ontwikkeling van Achter de Hoeven.

Resultaten in jaarrekening 2025: • •

Dit is uitgevoerd. Zoals in paragraaf 4.2.1 gesteld, starten de werkzaamheden voor de planologische procedure in februari 2026. Parallel aan dit proces starten we met het opstellen van het aanbestedingsdocument zodat de aanbestedingsprocedure op termijn kan starten.

4.2.4 Ontwikkelingen in samenspraak met inwoners en stakeholders Bij alle nieuwe ontwikkelingen op het gebied van wonen worden inwoners betrokken. Op deze manier creëren we draagvlak en voelen inwoners zich betrokken en gehoord. Op het abstracte niveau (gemeentebreed) is de gemeente daarbij aan zet vanuit de opgave. Per locatie gebeurt dit via de omgevingsdialoog die is gebaseerd op de door de gemeenteraad vastgestelde notitie burgerparticipatie. In het eerste geval is de gemeente de regisseur; in de tweede situatie is de gemeente toetsend. Resultaten in begroting 2025: •

We wijzen ontwikkelaars op het voeren van een omgevingsdialoog ongeacht of deze verplicht is.

Resultaten in jaarrekening 2025: •

Zoals in paragraaf 4.2.1 gesteld, starten de werkzaamheden voor de planologische procedure in maart 2026. Parallel aan dit proces starten we met het aanbestedingsdocument zodat de aanbestedingsprocedure op termijn kan starten.

4.3 Wat heeft het gekost? Omschrijving (toelichting) In onderstaande tabel zijn, overeenkomstig de BBV voorschriften en gespecificeerd per taakveld, de lasten en baten van het programma opgenomen. Als gevolg van de weergave in een veelvoud van € 1.000 kunnen er in de tabel afrondingsverschillen zitten. TV.

Taakveld omschrijving

Jaarrekening Begroting primitief 2024 2025

Begroting Jaarrekening 2025 na 2025 wijziging

Verschil V/N

Lasten Programma 4 Opgave Wonen 8.1

Ruimte en leefomgeving

816

867

1.362

1.301

-61

V

8.2

Grondexploitatie (niet bedrijventerreinen)

390

3.446

32

65

32

N

8.3

Wonen en bouwen

Totaal lasten

1.066

1.197

1.232

1.193

-40

V

2.272

5.510

2.626

2.559

-69

V

Baten Programma 4 Opgave Wonen 8.1

Ruimte en leefomgeving

123

227

376

161

214

N

8.2

Grondexploitatie (niet bedrijventerreinen)

383

3.452

31

65

-33

V

8.3

Wonen en bouwen

1.969

1.124

1.128

1.484

-356

V

2.475

4.803

1.535

1.710

-175

V

Totaal baten

56

Reserves 0.10 Mutaties reserves lasten

1.623

0

54

48

-6

0.10 Mutaties reserves baten

0

0

0

0

0

V -

Totaal reserves

1.623

0

54

48

-6

V

Saldo baten en lasten inclusief reserves

1.420

707

1.145

897

250

V

4.4 Investeringen Voor het programma Wonen zijn geen investeringen voorzien.

57

Programma 5 Opgave Economie en Toerisme Met ruim 10.000 banen, zo'n 2.200 bedrijven, 5 bedrijventerreinen en 2 winkelgebieden hebben we een prima uitgangspunt. De ligging aan de Bergsche Maas en snelwegen A59 en A27, op de as tussen de grote steden Rotterdam en Antwerpen, is uniek. Geertruidenberg als vestingstad, nabij Nationaal Park De Biesbosch en omsloten door water, biedt veel potentie als toeristische recreatieve hotspot. Net als elders in Nederland is er krapte op de arbeidsmarkt en zien we ook dat veel jongeren niet terugkeren als ze de gemeente hebben verlaten om elders te studeren. Het aantal inwoners groeit nauwelijks. De potentiële beroepsbevolking zal daardoor nauwelijks verder stijgen. Het is van belang om samen met de ondernemers en partners ons in te zetten voor een gemeente waar het goed wonen, werken en recreëren is.

5.1 Wat hebben we bereikt? De gemeente Geertruidenberg is gastvrij naar bezoekers, biedt een fijn leefklimaat voor de inwoners, voorziet in ruimte voor ondernemerschap en is klaar voor een duurzame en innovatieve economie.

5.1.1 Het vestigingsklimaat voor ondernemers verbeteren Wat hebben we bereikt? 5.1.1 Het vestigingsklimaat voor ondernemers verbeteren We zorgen voor behoud van de lokale werkgelegenheid en zetten optimaal in op ruimtegebruik en toekomstbestendig maken van de bedrijventerreinen. Daarnaast zetten we in op compacte en complete winkelgebieden in de gemeente.

Wat willen we bereiken? / Wat hebben we bereikt? a. Schonere, veiligere en aantrekkelijke bedrijventerreinen en winkelgebieden We hebben op verschillende locaties groen toegevoegd in het winkelcentrum Raamsdonksveer en hebben regelmatig overleg met ondernemersgroep. Voor de bedrijventerreinen Dombosch en Pontonnier hebben we opnieuw de certificering van het Keurmerk Veilig Ondernemen behaald. Bij groot onderhoud van de wegen, wordt dat gebied ook gelijktijdig duurzaam en vergroend ingericht. Ook hebben we een subsidie ontvangen om de collectiviteitsgraad op de bedrijventerreinen te versterken. Dit project loopt tot 2027.

b. Afname leegstand op bedrijventerreinen en winkelgebieden We zetten in om de winkelgebieden compact en compleet te maken. Omvorming van winkels naar andere functies buiten het winkelgebied werken we binnen de mogelijkheden aan mee. We investeren in de kwaliteit van de winkelgebieden en bedrijventerreinen, en staan ondernemers bij om te komen tot een passende invulling.

c. Compacte en complete winkelgebieden We zetten in om de winkelgebieden compact en compleet te maken. Hiervoor onderhouden we ook contact met vastgoedeigenaren binnen dit gebied. Omvorming van winkels naar andere functies buiten het winkelgebied werken we binnen de mogelijkheden actief aan mee.

d. Behoud werkgelegenheid en banen Door op verschillende thema's in te zetten (kwaliteitsverbetering, verduurzamen, vergroenen, toekomstbestendigheid), geholpen door de economische groei, zien we een stijging van de werkgelegenheid en het aantal banen.

58

Beleidsindicatoren Waarden Beleidsindicator

Begroting 2025

Jaarrekening 2025

53

9

Leegstandscijfer bedrijventerreinen Leegstandscijfer winkelgebieden

27

12

Aantal bedrijfsvestigingen

2.170

2.337

Aantal banen

10.802

11.289

38

39

Eenheid

Bron

Winkels buiten kern winkelgebied

Wettelijke beleidsindicatoren

Nr.

Taakveld

Naam indicator

Jaar

Waarde (Jaarrekening 2023)

14.

3. Economie

Functiemenging **

2023

51,8

52,0

52,7

%

CBS BAG/LISA

16.

3. Economie

Vestigingen (van bedrijven)

2023

1225

1270

1274

Bedrijfsvestigingen per 10.000 inwoners

KvK

Begroot jaarrekening 2025 2025

** de functiemengingsindex weerspiegelt de verhouding tussen banen en woningen en varieert tussen 0 (alleen wonen) en 100 (alleen werken). Bij een waarde van 50 zijn er evenveel woningen als banen.

5.1.2 Een circulaire, duurzame en innovatieve economie in 2050 of eerder Wat hebben we bereikt? 5.1.2 Een circulaire, duurzame en innovatieve economie in 2050 of eerder We staan het bedrijfsleven bij om te komen tot een circulaire economie en faciliteren bedrijventerreinen om energieneutraal te worden. Innovatie stimuleren we en verbinden partijen met elkaar om stappen te kunnen maken.

Wat willen we bereiken? / Wat hebben we bereikt? a. In 2050 is de Geertruidenbergse economie circulair, met als tussendoel 50% in 2030 De Nederlandse economie moet in 2050 volledig circulair zijn. Bedrijven hebben hierin ook een verplichting. We ondersteunen bedrijven door lokale en regionale informatie- en inspiratiesessies te organiseren en pilot projecten te draaien (zoals het project symbiosis4growth en de pilot collectieve inzameling reststroom).

b. De bedrijventerreinen zijn in 2050 energieneutraal Het is zeker met de netcongestie een flinke opgave om de bedrijventerreinen energieneutraal te krijgen. Daarom kijken we naar mogelijkheden van gedeeld gebruik. We hebben een subsidie ontvangen om een haalbaarheidsstudie energiehub Dombosch te doorlopen. Een twintigtal bedrijven van Dombosch en Pontonnier nemen deel aan deze studie. De afronding staat gepland voor mei 2026.

59

c. Meer ruimte voor innovatie vanuit bedrijven Het team economie is het eerste aanspreekpunt voor bedrijven. We bezoeken regelmatig bedrijven en zijn aanwezig bij ondernemersbijeenkomsten. Door de organisatie van de connecting events en de projecten houden we ook contact met ons bedrijfsleven. Door elkaar te kennen, zien we dat bedrijven vroegtijdig hun (toekomst) ideeën bespreken met de gemeente. Het aantal innovatieve bedrijven in onze gemeente neemt sterk toe.

Beleidsindicatoren Beleidsindicator

Waarden Begroting 2025

Jaarrekening 2025

Energieopwek bij bedrijfspanden Elektriciteitsverbruik bedrijven (milj. kwh) Aardgasverbruik bedrijven (milj. m3)

21.761 111.3 34.9

26.790 119.9* 81.5*

% hergebruik primaire grondstoffen (landelijke monitor wordt ontwikkeld)

n.n.b.

n.n.b.

99

131

Innovatieve bedrijven in de gemeente

*CBS-cijfers elektriciteits- en aardgasverbruik

5.1.3 De gemeente is gastvrij naar bewoners en bezoekers Wat hebben we bereikt? 5.1.3 De gemeente is gastvrij naar bewoners en bezoekers We zetten in op meer toeristische bezoekers die we langer in het gebied willen laten verblijven en die vaker terug komen naar de gemeente Geertruidenberg.

Wat willen we bereiken? / Wat hebben we bereikt? a. Verhoging toeristische recreatieve werkgelegenheid Met de nieuwe invulling van de locaties Stadhuis en Schattelijn krijgen we nog meer verschillende vormen van verblijfsmogelijkheden in de gemeente. Dit heeft al een positief effect op de toeristisch werkgelegenheid door de opening van het Stadshotel eind 2024. Ook door de ontwikkeling van het hotel Veerse Toren zal de toeristische werkgelegenheid de komende jaren verder toenemen.

b. Stijging van het aantal toeristische overnachtingen Met de nieuwe invulling van de locaties Stadhuis en Schattelijn krijgen we nog meer verschillende vormen van verblijfsmogelijkheden in de gemeente. Dit heeft al een positief effect op het aantal toeristische overnachtingen door de opening van het Stadshotel eind 2024. Ook door de ontwikkeling van het hotel Veerse Toren zal de toeristische werkgelegenheid de komende jaren verder toenemen.

c. Minimaal behoud van diversiteit van culturele organisaties en evenementen We hebben het subsidiebeleid herzien waarin de financiële ondersteuning is opgenomen en onderhouden intensieve contacten met de culturele organisaties en organisaties van evenementen. Jaarlijks organiseren we ook een netwerkbijeenkomst voor alle evenementenorganisaties.

Beleidsindicatoren

60

Beleidsindicator

Waarden Begroting 2025

Jaarrekening 2025

Aantal banen toeristisch recreatieve branche

519

542

Aantal overnachtingen (toeristenbelasting)

25.000

32.640

5.2 Wat hebben we daar voor gedaan? 5.2.1 Verbeteren vestigingsklimaat Om te komen tot een verbetering van het vestigingsklimaat in de gemeente richten we ons op thema’s toekomstbestendige bedrijventerreinen, centrumgebieden en ondernemerschap. We leggen de focus bij het toekomstbestendig maken van bedrijventerrein Dombosch door kwaliteitsbetering van het verblijfklimaat. Het centrum van Raamsdonksveer willen we meer vergroenen en we gaan voor de kermissen en weekmarkten na wat een passende toekomstige invulling kan worden. We onderzoeken of consensus bereikt kan worden voor het instellen van een ondernemersfonds. Ook ondernemers die starten staan we bij met een ondersteuningsaanbod dat opgezet wordt met lokale ondernemers. Resultaten in begroting 2025: • • • • • • •

We initiëren een samenwerking binnen de lokale maritieme sector op o.a. de thema's werkgelegenheid, opleidingen, economische groei. Het onderzoek 'ondernemersfonds Geertruidenberg' ronden we af met de lokale ondernemerscollectieven en bij consensus gaan we de procedure doorlopen om tot een ondernemersfonds per 1 januari 2026 te komen. We starten voor de (uitvoering van de kwaliteitsverbeterplan) bedrijventerrein Dombosch op de thema's vergroenen en verblijfsklimaat. Het kermis- en weekmarkten beleid evalueren en herzien we. Voor starters organiseren we een startersprogramma. Het verbeteren het verblijfsklimaat in het centrumgebied van Raamsdonksveer door op meerdere plekken grijs naar groen om te vormen. We organiseren een informatieve netwerkbijeenkomst (Connecting Event Geertruidenberg) met en voor de 3O's.

Resultaten in jaarrekening 2025: • • • • • • • •

Vereniging Geertruidenberg Maritiem is opgericht, waarin scheepvaart en waterbouw ondernemingen, onderwijs en de gemeente samen werken om Geertruidenberg verder te laten groeien tot een maritiem knooppunt. Met de ondernemers (collectieven) is een oriëntatieonderzoek uitgevoerd, maar er bleek onvoldoende draagvlak voor het instellen van een ondernemersfonds in Geertruidenberg. Op bedrijventerrein Dombosch zijn de Snoekweg en Forellenweg volledig heringericht met vergroening van de bermen om hittestress tegen te gaan en water langer vast te houden. Er zijn daarnaast 3 wandelopgangen naar de dijk gerealiseerd op Dombosch, zodat werknemers meer mogelijkheden hebben voor een lunchwandeling in de nabijheid. Het kermisbeleid hebben we herzien en dit jaar is de organisatie in opdracht van de gemeente uitgevoerd door een externe partij en is de kermis in Raamsdonk geïntegreerd in de Dollemansdagen. De gemeente is hierdoor niet de uitvoerende partij, maar juist vergunning verstrekkend, controlerend en toezichthouder. De weekmarktondernemers willen vasthouden aan de huidige vorm. Het is lastig om nieuwe ondernemers aan te trekken om een standplaats in te nemen op onze weekmarkten. We hebben een startersbijeenkomst gehouden in samenwerking met lokale ondernemers, hieraan hebben 15 ondernemers deelgenomen.

In het centrum van Raamsdonksveer zijn op verschillende plaatsen in samenwerking met ondernemers groen toegevoegd om het verblijfsklimaat te verbeteren, daarnaast zijn ook de containertuintjes in het centrum vergroend. Het Connecting Event voor ondernemers stond dit jaar in het teken van Artificial Intelligence (AI). Honderd deelnemers kregen van experts informatie welke mogelijkheden er zijn om AI toepassingen te gebruiken binnen het bedrijf. Tijdens dit event ontving Zo-Ik de 6e Groene Pluim in de gemeente Geertruidenberg voor hun inzet op duurzaamheid en sociaal ondernemerschap.

5.2.2 Circulaire, duurzame & innovatieve economie We ondersteunen het bedrijfsleven bij projecten die bijdragen aan een circulaire en duurzame economie. Dit kan op verschillende thema’s zijn zoals energie infrastructuur, het vergroenen van de bedrijfsomgeving of reststromen omvormen tot grondstoffen. Samen impact maken om de duurzaamheid concreet vorm te geven vinden we belangrijk. Door de Groene Pluim aan een lokaal bedrijf uit te reiken willen we een koploper in de schijnwerpers zetten.

61

Resultaten in begroting 2025: • • •

We maken een wandelverbinding met de natuur aan de noordzijde van bedrijventerrein Dombosch en zetten in op vergroenen van het bedrijventerrein. We ondersteunen en faciliteren pilotprojecten (gericht op bijvoorbeeld energie, vergroenen, reststromen en innovatie). In 2025 reiken we weer een Groene Pluim aan een lokaal bedrijf uit.

Resultaten in jaarrekening 2025: • • •

Er is een dijkwandelroute om bedrijventerrein Dombosch gerealiseerd voor werknemers op het bedrijventerrein en inwoners. Middels vijf op- en afstaplocaties kunnen er verschillende rondes gelopen worden. Daarnaast zijn er naast groene bermen ook veel bomen geplant bij de herinrichting van de Snoekweg/Forellenweg. We hebben een subsidie aangevraagd en toegekend gekregen om een haalbaarheidsstudie Energiehub uit te voeren op bedrijventerrein Dombosch. Twintig bedrijven nemen deel aan dit onderzoek, dat loopt tot mei 2026. Tijdens het Connecting Event voor ondernemers is de 6e Groene Pluim in de gemeente Geertruidenberg uitgereikt aan Zo-Ik uit Geertruidenberg vanwege de inzet op duurzaamheid en sociaal ondernemerschap.

5.2.3 Gastvrij naar bezoekers Het VVV-informatiepunt in de huidige vorm stopt per 2025. Om onze toeristische bezoekers te voorzien van informatie over de gemeente Geertruidenberg en de omliggende regio vinden we het belangrijk om een lokaal informatiepunt te behouden. We gaan hiervoor samen werken met het Regionaal Bureau voor Toerisme (RBT De Langstraat). Om het toeristisch aanbod te versterken stellen we o.a. een inrichtingsplan voor het plassengebied op en realiseren we een aantrekkelijke wandelroute van de haven naar het historisch centrum. Resultaten in begroting 2025: • • • •

Het lokale informatiepunt (VVV) brengen we onder bij RBT De Langstraat. We verbinden de haven met de vesting door het aanleggen van een aantrekkelijke wandelroute. Voor het plassengebied stellen we een inrichtingsplan op. We voeren een pilotproject 'blind walls' (muurschildering) uit in samenwerking met ondernemers en een kunstenaar.

Resultaten in jaarrekening 2025: • • • •

Vanaf 1 januari 2025 is gemeente Geertruidenberg aangesloten bij Regionaal Bureau voor Toerisme (RBT) de Langstraat. Het toeristisch informatiepunt op de Markt in Geertruidenberg is behouden en valt nu onder het RBT. In deze samenwerking is extra aandacht voor regionale samenwerking en het aantrekken van buitenlandse gasten. Voor de Nionplas en haar omgeving is met inspraak van stakeholders en inwoners een inrichtingsplan met globale kostenraming gemaakt. Met dit document wordt in 2026 gezocht naar middelen voor de uitvoering. Op de (loop) route van de watersportverenigingen en parkeervoorziening aan de Statenlaan naar de historische kern te verduidelijken zijn tegels met pijlen aangebracht. Ook zijn er bij de havens twee informatieborden geplaatst met daarop de route en een aantal bezienswaardigheden in de gemeente Geertruidenberg. In de hoofdstraat in Raamsdonksveer is een pilot Blind Walls gerealiseerd door een muurschildering van de kunstenaar Rutger Ternohlen. Daarnaast zijn er in samenwerking met Urban ID en de Oudheidkundige Kring voor acht nutskasten in de kern Geertruidenberg, op basis van historische beeldmateriaal , ontwerpen gemaakt. Deze ontwerpen worden begin 2026 aangebracht op deze nutskasten.

5.3 Wat heeft het gekost? In onderstaande tabel zijn, overeenkomstig de BBV voorschriften en gespecificeerd per taakveld, de lasten en baten van het programma opgenomen. Als gevolg van de weergave in een veelvoud van € 1.000 kunnen er in de tabel afrondingsverschillen zitten. TV.

Taakveld omschrijving

Jaarrekening Begroting primitief 2024 2025

Begroting Jaarrekening 2025 na 2025 wijziging

Verschil V/N

Lasten Programma 5 Opgave Economie en Toerisme 2.3

Recreatieve havens

2.4

Economische havens en waterwegen

69

58

65

59

-6

V

3.1

Economische ontwikkeling

461

360

375

388

13

N

62

6

8

11

14

2

N

3.3

Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen

41

48

48

48

0

-

3.4

Economische promotie

270

337

324

310

-14

V

5.3

Cultuurpresentatie, cultuurproductie en cultuurparticipatie

461

470

347

338

-9

V

5.4

Musea

33

32

34

34

1

N

5.5

Cultureel erfgoed

216

241

219

206

13

V

5.6

Media

704

761

785

788

3

N

8.3

Wonen en bouwen

Totaal lasten

36

39

39

38

-1

V

2.297

2.354

2.247

2.223

-25

V

Baten Programma 5 Opgave Economie en Toerisme 2.3

Recreatieve havens

33

18

18

17

1

N

2.4

Economische havens en waterwegen

37

42

50

38

12

N

3.1

Economische ontwikkeling

8

3

3

72

-69

V

3.3

Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen

1

8

8

7

1

N

3.4

Economische promotie

0

20

0

0

0

-

5.3

Cultuurpresentatie, cultuurproductie en cultuurparticipatie

43

47

66

63

2

N

5.4

Musea

13

12

12

13

-2

V

5.5

Cultureel erfgoed

53

36

54

54

-1

V

5.6

Media

45

0

0

22

-22

V

8.3

Wonen en bouwen

4

4

4

2

1

N

237

190

215

288

-75

V

Totaal baten Reserves 0.10 Mutaties reserves lasten

0

0

50

50

0

-

0.10 Mutaties reserves baten

42

35

60

59

1

N

Totaal reserves

-42

-35

-10

-9

1

N

2.018

2.129

2.022

99

V

Saldo baten en lasten inclusief reserves

1.926

5.4 Investeringen Voor het programma Economie en Toerisme zijn geen investeringen voorzien.

63

Programma 6 Opgave Bestuur en Dienstverlening Wij staan als gemeente de komende jaren voor grote maatschappelijke opgaven die gevolgen hebben voor onze gemeente en waarbij we op onderdelen andere gemeenten en overheden nodig hebben. We zoeken de verbinding met onze samenleving (burgerparticipatie). We beseffen dat we de inbreng van onze inwoners, onze ondernemers, onze verenigingen en onze maatschappelijke partners bij de voorbereiding, uitvoering en evaluatie van ons beleid moeten versterken. Te vaak hebben we nagelaten om die inbreng goed vorm te geven. In de oplossingsrichtingen om die maatschappelijk opgaven aan te pakken zoeken we ook de verbinding met de gemeenteraad en zoeken we naar onderlinge samenhang binnen het college en de afstemming met de ambtelijke organisatie. Want al te vaak ontbreekt die verbinding en ontstaat er onduidelijkheid over verantwoordelijkheden en vermenging van bevoegdheden en rollen.

6.1 Wat hebben we bereikt? Bestuur: Wij zijn een krachtig lokaal bestuur dat klaar is voor de toekomst. We onderhouden en leggen verbindingen met de gemeenteraad, de inwoners, de ondernemer en de maatschappelijke partners. We investeren in de samenwerking met onze inwoners en laten zien wat we gaan doen. We werken aan het herstel van het vertrouwen in de plaatselijke politiek en zetten in op participatie en diverse groepen uit onze samenleving. Dienstverlening: Wij zijn een open en bereikbare gemeente. Wij werken samen met onze inwoners, ondernemers en maatschappelijke partners vanuit vertrouwen en gelijkwaardigheid. Onze dienstverlening is dichtbij. Onze professionele medewerkers zijn betrokken, ondernemend, pakken zaken snel op en denken in mogelijkheden.

6.1.1 We hebben inzicht in de toekomstscenario’s van de gemeente op zowel de korte als de lange termijn Wat hebben we bereikt? 6.1.1 We hebben inzicht in de toekomstscenario’s van de gemeente op zowel de korte als de lange termijn We moeten ons voorbereiden op de maatschappelijke ontwikkelingen om zo adequaat te kunnen reageren en onze dienstverlening richting inwoners, ondernemers en maatschappelijk partners te kunnen continueren.

Wat willen we bereiken? / Wat hebben we bereikt? a. Gezamenlijk met onze inwoners, ondernemers en maatschappelijke partners kennen we onze toekomst Gezamenlijk met onze inwoners, ondernemers en maatschappelijke partners geen wij op een samenhangende en toekomstgerichte wijze invulling aan een perspectief dat recht doet aan de gedeelde ambities en verschillende belangen die onze gemeenschap kenmerken.

b. We zijn een sterk lokaal bestuur in West-Brabant en weten wat we zelf kunnen doen en waar we ondersteuning via regionale samenwerking bij nodig hebben In 2024 en 2025 is onderzoek gedaan naar de uitvoeringskracht van onze organisatie. Het is nog steeds een grote uitdaging om gekwalificeerd personeel te vinden die zich voor langere tijd wilt binden. Ook de afgelopen jaren zijn vacatures ontstaan die lastig in te vullen zijn door hun specifieke karakter en de huidige krapte op de arbeidsmarkt. Om de taken toch uitgevoerd te krijgen, was extra inhuur noodzakelijk.

64

Als kleine gemeente dienen we prioriteiten te stellen voor wat betreft onze deelname aan verschillende regionale samenwerkingsverbanden. Hierbij worden bestuurlijk en ook ambtelijk keuzes gemaakt. Per samenwerkingsverband wordt gestreefd naar een coördinerend wethouder die door een vakinhoudelijke medewerker wordt ondersteund. De gemeente heeft expertise in huis om deze ondersteuning te kunnen bieden. Door het programmatisch werken waar we begin 2023 mee zijn gestart, groeien we ook in samenwerking met andere partijen. Maatschappelijke opgaven worden langs de lijnen van de programma's bekeken. Oog voor het integrale karakter van opgaven kan nog worden verbeterd. De gemeente participeert in de samenwerkingsverbanden binnen de Stedelijke regio Breda Tilburg (SRBT) en de Baronie-gemeenten. Het afgelopen jaar is gewerkt aan verdere formalisering van de samenwerking in Regio De Baronie. Dit heeft geresulteerd in het in werking treden van de Gemeenschappelijke Regeling Regio De Baronie in januari 2026. Daarnaast participeren we in de regio West-Brabant (RWB), de ontwerptafel Powerport regio Moerdijk en de Dijkversterkingsopgave van het WAD.

Wettelijke beleidsindicatoren Voor programma 6 zijn geen beleidsindicatoren voorgeschreven.

6.1.2 Wij zijn als college en gemeenteraad samen één overheid Wat hebben we bereikt? 6.1.2 Wij zijn als college en gemeenteraad samen één overheid We verstevigen de relatie tussen college en gemeenteraad.

Wat willen we bereiken? / Wat hebben we bereikt? a. College en gemeenteraad kennen elkaars rollen, bevoegdheden en verantwoordelijkheden en respecteren elkaar daarin Het college en de gemeenteraad hebben gezorgd voor een veilige omgeving waarin een ieder met respect wordt behandeld en zorg draagt voor zijn verantwoording binnen zijn rol.

b. We trekken samen op in de voorbereiding, uitvoering en evaluatie van ons beleid In 2025 hebben we meer geïnvesteerd in de kwaliteit en het aantal themasessies voor de verschillende P&C producten.

c. Ons verhaal naar buiten is een gezamenlijk verhaal, waarbij we ruimte laten voor een andere mening We hebben ingezet op heldere, eenvoudige en tijdige informatievoorziening, zowel intern als extern, om transparantie en betrokkenheid te bevorderen.

65

6.1.3 Wij zijn betrouwbaar, toegankelijk en werken continu aan inclusiviteit Wat hebben we bereikt? 6.1.3 Wij zijn betrouwbaar, toegankelijk en werken continu aan inclusiviteit Door allerlei affaires staat het vertrouwen in de overheid onder druk. Dé overheid wordt vaak als één geheel gezien en de affaires, die op landelijk niveau spelen hebben ook zo hun weerslag op het lokale niveau. Vertrouwen speelt een belangrijke rol in de beoordeling van onze dienstverlening.

Wat willen we bereiken? / Wat hebben we bereikt? a. Inwoners, ondernemers en maatschappelijke partners zijn trots op de gemeente Inwoners, ondernemers en maatschappelijke partners laten in verschillende mate betrokkenheid bij de gemeente zien. waarbij gevoelens en ervaringen uiteenlopen.

b. We zetten in op participatie van diverse groepen uit onze samenleving in de lokale politiek zodat zoveel mogelijk inwoners participeren, gehoord en vertegenwoordigd worden We zetten burgerparticipatie actief in bij verschillende projecten, zodat inwoners betrokken zijn bij besluitvorming en zich gehoord en vertegenwoordigd voelen in de lokale politiek.

c. Inwoners, ondernemers en maatschappelijke partners vinden dat de gemeente afspraken nakomt en genomen besluiten motiveert Ervaringen en verwachten lopen uiteen. De gemeente streeft altijd na om besluiten van een toelichting te voorzien.

Beleidsindicatoren Beleidsindicator

Score vertrouwen in overheid

Waarden Begroting 2025 20% heeft heel veel vertrouwen; 30% weinig tot geen vertrouwen in hoe de gemeente wordt bestuurd.

Jaarrekening 2025 Niet gemeten in 2025.

6.1.4 Verbeteren van de kwaliteit, professionaliteit en continuïteit van de dienstverlening Wat hebben we bereikt? 6.1.4 Verbeteren van de kwaliteit, professionaliteit en continuïteit van de dienstverlening Het niveau van onze dienstverlening tillen we naar een hoger niveau, zowel inhoudelijk als qua snelheid van reageren op vragen van de samenleving. Daarbij passen we de gebruikte kanalen (digitaal, persoonlijk contact) aan op de behoefte van onze "klanten".

66

Wat willen we bereiken? / Wat hebben we bereikt? a. De kwaliteit van onze (digitale) dienstverlening is verhoogd (op dit moment geven burgers ons een 6,4-6,5 voor de (digitale)dienstverlening). Ondernemers geven onze digitale dienstverlening een 5,8 De kwaliteit van onze (digitale) dienstverlening is in 2025 niet gemeten onder onze inwoners of ondernemers.