CConstaterende datGeertruidenberg
Koppel je AI →
Document · PDF

Bijlage Programma Baggeren 2026-2035 binnendijkse wateren

De raad debatteert 10 september 2026, gemeente GeertruidenbergBij agendapunt: Programma baggeren 2026-2035 voor binnendijkse wateren12.039 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 2

Programma baggeren 2026-2035 Binnendijkse wateren Inhoud Programma baggeren 2026-2035 Binnendijkse wateren ....................................................................1 1 Inleiding ................................................................................................................................................4 1.1 Aanleiding en doelstelling ..........................................................................................................4 1.2 Scope .........................................................................................................................................4 1.3 Beleidsuitgangspunten ...............................................................................................................5 1.4 Evaluatie baggerplan 2019-2029 ................................................................................................5 1.5 Leeswijzer ..................................................................................................................................5 2 Gewenste situatie en beleidsuitgangspunten ..................................................................................6 2.1 Tactisch waterbodembeheer ......................................................................................................6 2.2 Operationeel waterbodembeheer

.............................................................................................8 2.3 Baggeren bij overstorten ..........................................................................................................9 2.4 Baggeren bij (ruimtelijke) ontwikkelingen .................................................................................9 2.5 Kansen voor duurzame ontwikkelingen ..................................................................................10 2.6 Dekking kosten vanuit de rioolheffing ....................................................................................10 3 De A-watergangen ...............................................................................................................................11 3.1 Onderhoudsplichtige ................................................................................................................11 3.2 Beheerstrategie van het waterschap ........................................................................................12 3.3 Baggerhoeveelheden ................................................................................................................12 3.4 Aandachtspunten .....................................................................................................................13 4 De B-watergangen

...............................................................................................................................14 4.1 Onderhoudsplichtige ................................................................................................................14 4.2 Minimale profiel .......................................................................................................................14 4.3 Huidige toestand en baggerhoeveelheden ...............................................................................15 4.4 Aandachtspunten .....................................................................................................................16 5 De C-watergangen ...............................................................................................................................17 5.1 Onderhoudsplichtige ................................................................................................................17 5.2 Minimaal profiel .......................................................................................................................17 5.3 Huidige toestand en baggerhoeveelheden ...............................................................................18 5.4 Aandachtspunten .....................................................................................................................18 6 De Veste en andere grote

waterpartijen ..............................................................................................19 6.1 Onderhoudsplichtige ................................................................................................................20 6.2 Minimale profiel .......................................................................................................................20 6.3 Huidige toestand en baggerhoeveelheden ...............................................................................20 6.4 Aandachtspunten .....................................................................................................................21 7 Overzicht .............................................................................................................................................22 7.1 Baggerbeheerplan 2019-2028 ..................................................................................................22 7.2 Baggerbeheerplan 2026-2035 ..................................................................................................22 7.3 Waterganglengtes en oppervlaktes ..........................................................................................22 7.4 Lopende onderzoeken waterkwaliteit .......................................................................................23 7.5 Monitoring, peilingen en WIT

....................................................................................................23 8 Financiën ............................................................................................................................................24 8.1 Overzicht ..................................................................................................................................24 8.2 Dekking van de kosten .............................................................................................................24 Bijlage 1 Kader .......................................................................................................................................26 Kaderrichtlijn water ........................................................................................................................26 Omgevingswet ...............................................................................................................................27 Besluit activiteiten leefomgeving en Besluit bodemkwaliteit .........................................................27 Verspreiden baggerspecie op landbodem ..............................................................................28 Toepassen baggerspecie in een oppervlaktewaterlichaam ....................................................28 Toepassen baggerspecie in of op landbodem

.......................................................................28 Grootschalige toepassingen ...................................................................................................28 Handelingskader PFAS ..................................................................................................................29 Waterschapswet ............................................................................................................................29 Waterschapsverordening en legger ........................................................................................30 Typen oppervlaktewater .........................................................................................................30 Gewoon en buitengewoon onderhoud ....................................................................................30 Natuurbescherming .......................................................................................................................30 3 Zorgplicht ...............................................................................................................................30 Vergunningsplicht ...................................................................................................................30 Gedragscodes voor soortbescherming ..................................................................................30

Riooloverstorten .............................................................................................................................31 Asbest ............................................................................................................................................31 Archeologie ....................................................................................................................................32 Ontplofbare Oorlogsresten .............................................................................................................32 Bijlage 2 Literatuurlijst ...........................................................................................................................34 Bijlage 3 Verklarende woordenlijst .........................................................................................................35 Bijlage 4 Eenheidsprijzen (prijspeil 1 januari 2026) ................................................................................36 Baggermethoden ............................................................................................................................36 Verwerkingsmethoden ...................................................................................................................36 Algemene kosten

...........................................................................................................................36 Ontvangstplicht ..............................................................................................................................36 TK0102: Categorieën watergang inclusief onderhoudsplicht gemeente TK0204: Baggerplanning watergangen t/m 2035 WIT-omgeving van de gemeente is bereikbaar via portaal.waterbodem.app (inlog gegevens zijn nodig) 1 Inleiding 1.1 Aanleiding en doelstelling Watergangen en waterpartijen hebben niet alleen jaarlijks regulier onderhoud nodig, maar ook periodiek groot onderhoud (baggeren) door het verwijderen van overtollige baggerspecie. Dit onderhoud is essentieel, zodat de waterdoorstroming optimaal blijft en verstoppingen van duikers door ophoping van slib worden voorkomen. Naast de technische noodzaak van het baggeren speelt dit onderhoud ook een belangrijke rol in het waarborgen van de waterkwaliteit. De bagger kan verontreinigd zijn, of er ontstaat eutrofiering of zuurstoftekort in het water door nalevering door de bagger. In het kader van de Kaderrichtlijn Water is baggeren een noodzakelijke maatregel om een gezonde waterbodem te behouden. Door vervuild of te voedselrijk slib te verwijderen, wordt de waterkwaliteit verbeterd en wordt voldaan aan de gestelde doelen.

Bagger is slib dat ontstaat onder andere doordat plantenresten, bodemmateriaal en bladeren zich vastzetten op de bodem van watergangen. Om ervoor te zorgen dat de sloot goed kan blijven doorstromen, moet deze bagger eens in de zoveel tijd weggehaald worden. Het waterbeheer binnen de gemeente wordt verdeeld tussen verschillende beheerders, waarbij de statussen van de watergangen (A, B en C)1 de verdeling van verantwoordelijkheden bepalen. Het waterschap is verantwoordelijk voor het regionale watersysteem, de zogenaamde A-watergangen. Deze watergangen zijn doorgaans van strategisch belang voor de waterhuishouding op grotere schaal, zoals het afvoeren van regenwater, het voorkomen van wateroverlast en het reguleren van het grondwaterpeil. Het waterschap baggert de watergangen periodiek. De gemeente is verantwoordelijk voor een groot gedeelte van de B-watergangen binnen haar grenzen. De B-watergangen zijn belangrijk voor het functioneren van het lokale watersysteem. Daarnaast beheert de gemeente een aantal watergangen en waterpartijen met beperkte hydraulische functie zonder specifieke status (C-watergangen). Naast hun hydrologische en bergingsfunctie hebben watergangen ook een belangrijke ecologische functie en een belevingswaarde.

Zij vormen leefgebied voor flora en fauna, dragen bij aan biodiversiteit en bepalen in belangrijke mate de ruimtelijke kwaliteit en beleving van de openbare ruimte. 1.2 Scope Samen met Tijhuis Ingenieurs is voor de periode 2026–2035 een baggerbeheerprogramma voor de binnendijkse watergangen opgesteld. Dit plan legt de baggerprogrammering met bijbehorende kosten vast tot 2030, met een doorkijk naar 2035. De programmering moet elke 5 jaar worden geëvalueerd, waarna de programmering opnieuw wordt vastgesteld. Het plan richt zich op de binnendijkse watergangen en waterpartijen waarvoor de gemeente onderhoudsplichtig is. De watergangen rondom Fort Lunet liggen in principe buitendijks, maar zijn ook onderdeel van het voorliggende baggerbeheerplan. Voor de vaarweg de Donge en de havens wordt een apart baggerbeheerplan opgesteld. De programmering voor de binnendijkse watergangen houdt wel rekening met de geplande baggerwerken in de Donge. Dit baggerbeheerprogramma houdt ook rekening met de kosten van de ontvangstplicht voor stedelijke A-watergangen. In stedelijke gebieden legt het waterschap deze ontvangstplicht vaak bij de gemeente neer. De ontvangstplicht voor landelijke A-watergangen is buiten beschouwing gelaten, aangezien het afzetten van bagger op aangrenzende percelen de afgelopen jaren geen extra kosten heeft met zich meegebracht.

1 De indeling van de watergangen in A en B is vastgelegd in de Legger van waterschap Brabantse Delta, een officiële registratie van watergangen en andere waterstaatswerken met daarin de afmetingen, ligging en onderhoudsplichtige. De categorie C-watergang betreffen de watergangen en -partijen die in de legger geen status hebben gekregen. 5 Buitenom de baggerprogrammeringen kunnen meldingen of (overstort)calamiteiten kleinschalige baggerwerkzaamheden nodig zijn. Dit om waterkwaliteit en kwantiteitsproblemen adequaat op te lossen, en erger te voorkomen. 1.3 Beleidsuitgangspunten In het baggerbeheerprogramma zijn naast operationele keuzes ook beleidsmatige uitgangspunten opgenomen die richting geven aan het beheer en onderhoud van watergangen. Deze uitgangspunten vormen het kader waarbinnen maatregelen worden afgewogen en uitgevoerd, en zorgen voor een consistente en transparante aanpak. Daarbij wordt aangesloten bij geldende wet- en regelgeving, ecologische doelstellingen, het streven naar een duurzaam en doelmatig beheer van het watersysteem, een goede waterkwaliteit, en de bescherming van natuurwaarden. In de bijlage is een totaaloverzicht opgenomen van de wet- en regelgeving gericht op gemeente Geertruidenberg. 1.4 Evaluatie baggerplan 2019-2029 Door de gemeenteraad is in 2019 het vigerende baggerbeheerplan vastgesteld.

De baggerprogrammering uit dit plan is grotendeels niet uitgevoerd, vanwege capaciteitsgebrek bij de gemeente. Dit is ook de reden dat dit onderliggende plan is uitgesteld. Voor het voorliggende baggerbeheerplan is opnieuw de onderhoudstoestand van de watergangen bekeken. Op basis hiervan is een nieuwe baggerprogrammering opgesteld. In hoofdstuk 7 is een overzicht gegeven van de wateren van destijds in relatie tot de nieuwe programmering. In het baggerbeheerplan van 2019 is uitsluitend uitgegaan van het principe van aanwas als sturend criterium voor onderhoud. In het voorliggende plan wordt dit uitgangspunt verbreed door tevens rekening te houden met de waterkwaliteit. Dit betekent dat niet alleen de hoeveelheid en aangroei van bagger bepalend zijn voor ingrijpen, maar ook de effecten van nalevering van bagger op de ecologische en chemische waterkwaliteit. Op deze wijze levert het baggerbeheer tevens een concrete bijdrage aan het realiseren van de doelstellingen van de Europese Kaderrichtlijn Water (KRW). 1.5 Stakeholdersoverleg Bij de totstandkoming van dit baggerprogramma is overleg gevoerd met zowel waterschap Brabantse Delta als HSV Ons Genoegen. Hierbij zijn de uitgangspunten, planning en mogelijke effecten van de voorgenomen werkzaamheden besproken.

Het waterschap heeft input geleverd over de waterhuishoudkundige randvoorwaarden, de onderhoudsplicht en de gewenste afstemming met andere lopende of geplande maatregelen in het gebied. De HSV heeft hun praktijkkennis en gebiedsgerichte ervaring ingebracht. Door deze brede afstemming is een gedragen en toekomstbestendig baggerprogramma opgesteld dat aansluit bij de behoeften van zowel het watersysteem als de gebruikers van het gebied. 1.6 Leeswijzer Het voorliggende baggerbeheerplan is een beschrijvend document, dat inzicht geeft in: ▪ De gewenst situatie en beleidsuitgangspunten; ▪ De te onderhouden watergangen; ▪ De huidige toestand van de watergangen; ▪ De toekomstige baggerhoeveelheden- en kosten; ▪ Overige aandachtspunten. Het watersysteem is in drie categorieën watergang opgedeeld. Het baggerbeheerplan volgt ook deze indeling en start met de A-, B- en C- watergangen (hoofdstukken 3, 4 en 5). In de gemeente zijn een aantal grote waterpartijen aanwezig, waaronder de grachten van De Veste in Geertruidenberg. Deze waterlichamen zijn apart genomen in hoofdstuk 6. In hoofdstuk 7 staat een overzicht voor de geplande baggerwerkzaamheden voor komende jaren. Hoofdstuk 8 behandelt tenslotte de financiële kosten en dekking van het voorliggende baggerbeheerplan.

2 Gewenste situatie en beleidsuitgangspunten 2.1 Tactisch waterbodembeheer Waterkwantiteit Een goed functionerende watergang draagt bij aan het waarborgen van de waterafvoer en berging binnen het stedelijk en landelijk gebied. Binnen het tactisch beheer wordt gestuurd op het voorkomen van wateroverlast en het waarborgen van voldoende doorstroming. Hierbij wordt rekening gehouden met klimaatverandering, toenemende piekbuien en veranderende grondwaterstanden. Beleidsuitgangspunt 1 Binnen stedelijk gebied voert de gemeente ongeacht eigendomssituatie het beheer en onderhoud op de B- en C-watergangen uit, mits deze van belang zijn voor het uitvoeren van de wettelijke zorgplichten op gebied van stedelijk water. Door de aanschaf van het nieuwe beheerpakket kan de toestand van watergangen beter monitoren en de onderhoudsfrequentie indien nodig aanpassen. Hierdoor wordt preventief onderhoud effectiever, kan achterstallig onderhoud worden voorkomen en blijft de doorstroming en functie van watergangen gewaarborgd. Beleidsuitgangspunt 2 De gemeente richt zich op monitoring en adaptief onderhoud van watergangen met behulp van de beheerapplicatie WIT. Tijdens het 5-jaarlijks evalueren van de baggerprogrammering vinden altijd onderzoekspeilingen in de watergangen plaats. De afmetingen van watergangen veranderen in de loop van de tijd door afzettingen van slib en erosie van taluds.

De gemeente is verplicht om deze watergangen en waterpartijen goed te kunnen laten functioneren. Dit doet de gemeente door middel van groot onderhoud. Hierbij wordt onderscheid gemaakt in baggeren en herprofileren. Baggeren heeft tot doel om de juiste diepte te verkrijgen en te houden. Herprofileren heeft tot doel om de taluds in stand te houden. Baggeren en herprofileren zorgt voor een goed afstromingsprofiel en voorkomt dat duikers verstopt raken doordat de slootbodem hoger komt te liggen dan de duiker. Beleidsuitgangspunt 3 De gemeente zorgt ervoor dat watergangen en waterpartijen hun hydraulische functie behouden en zal dan ook waar nodig herprofileren. Hiermee blijft het afstromingsprofiel functioneren en wordt voorkomen dat kunstwerken zoals duikers hun werking verliezen door ophoping van slib. Herprofileringen mogen zonder waterbodemonderzoek plaatsvinden, mits aan bepaalde uitganspunten wordt voldaan (zie paragraaf 4.3.3. uit het waterbodembeleidsplan van de Brabantse waterschappen). Bij het beheer van watergangen wordt rekening gehouden met de goede werking van waterstaatkundige kunstwerken, zoals duikers en stuwen. Door het tijdig verwijderen van slib en het behouden van het juiste bodemniveau wordt voorkomen dat kunstwerken verstopt raken of hun hydraulische werking verliezen. Daarnaast worden duikers met regelmaat gereinigd om een goede doorstroming te waarborgen.

7 Beleidsuitgangspunt 4 Reiniging van kunstwerken vindt plaats gelijktijdig met onderhoudswerkzaamheden aan watergangen of op basis van een meldings- of piepsysteem wanneer zich verstoppingen voordoen. Waterkwaliteit en ecologie Waterkwaliteit is een belangrijk onderdeel van een gezond ecosysteem. Binnen het tactisch beheer wordt gestuurd op het realiseren van de doelstellingen uit de Europese Kaderrichtlijn Water (KRW). Daarbij wordt ook rekening gehouden met de natuurlijke balans in flora en fauna, en het voorkomen van verslibbing of stagnatie die leidt tot zuurstofloosheid of stank. Ecologisch herstel en behoud van biodiversiteit zijn leidende principes. Watergangen van B en C-categorie en de grote waterpartijen worden via groot onderhoud (baggeren) periodiek aangepakt. Hiermee wordt voorkomen dat dikke sliblagen in de watergangen en waterpartijen worden gevormd, waarin verontreinigingen zich kunnen ophopen en voedingsstoffen vanuit de bagger worden nageleverd. De aanwas van slib resulteert tevens in afnemende waterdieptes met gevolgen voor de troebelheid en temperatuur van het water en de kans op droogvallen van de watergang. Daarmee draagt groot onderhoud bij aan de waterkwaliteitsdoelstellingen en ecologische doelstellingen vanuit onder andere de KRW. Daarentegen verstoren baggerwerken de flora en fauna.

De verstoring wordt geminimaliseerd door te werken met de ecologische werkprotocollen en gedragscodes. Beleidsuitgangspunt 5 De gemeente borgt via periodiek groot onderhoud van watergangen een goede waterkwaliteit en een ecologisch gezond watersysteem, in lijn met de KRW-doelstellingen en het behoud van biodiversiteit. De baggerprogrammering is niet alleen op basis van de onderhoudstoestand volgens de legger, maar houdt ook rekening met de waterkwaliteit en ecologische toestand van watergangen en waterpartijen. Omgang met vrijkomend slib Vrijkomend slib wordt afhankelijk van de milieuhygiënische kwaliteit afgevoerd en verwerkt conform de wettelijke regelgeving opgenomen in het Besluit activiteiten leefomgeving. Bij beperkt verontreinigd slib kan hergebruik op landbodem plaatsvinden, mits voldaan wordt aan toetsingswaarden. Sterk verontreinigd slib wordt afgevoerd naar een erkende verwerker. Daarnaast wordt gekeken naar het beperken van transportafstanden, hergebruik binnen de gemeente en circulaire toepassingen waar mogelijk. In landelijke gebied is er over het algemeen ruimte om vrijkomend slib te verspreiden over percelen grenzende aan de watergangen. Binnen stedelijk gebied en bedrijventerreinen wordt het vrijkomend slib niet verspreid. Een mogelijkheid is om de stedelijke baggerspecie via weilanddepots in landelijk gebied te verspreiden.

Dit past binnen de duurzaamheidsdoelstellingen van de gemeente (reductie CO2). Bij baggerwerkzaamheden door het waterschap geldt volgens de waterschapsverordening Waterschap Brabantse Delta 2024 dat de aangrenzende perceeleigenaren een ontvangstplicht hebben voor het vrijkomende slib uit de A- en B- watergangen. Voor verontreinigd slib effectueert het waterschap niet de ontvangstplicht. De kosten van verontreinigd slib wordt, waar mogelijk, bij de vervuiler neergelegd. Als geen vervuiler kan worden aangewezen, dan betaalt het waterschap de kosten. Dit is opgenomen in het waterbodembeleidsplan van de Brabantse waterschappen uit 2016 (paragraaf 4.4.2). Beleidsuitgangspunt 6 Het landgebruik van het aangrenzend perceel is bepalend. Vrijkomend slib wordt niet verspreid binnen stedelijk gebied en bedrijventerreinen. Vrijkomende slib wordt ook niet verspreid over percelen met een natuurfunctie of waar ingezet is op het verschralen van de landbodem. Beleidsuitgangspunt 7 Vervuilingen die in het slib terechtkomen mogen zich niet verder kunnen verspreiden. Baggerspecie uit de buurt van riooloverstorten (vuilwater of gemengd riool) is uitgesloten van hergebruik. Deze baggerspecie moet afgevoerd worden naar een erkende verwerker.

2.2 Operationeel waterbodembeheer Het operationeel beheer richt zich op de praktische uitvoering van het beleid en de maatregelen die voortvloeien uit het tactisch beheer. Frequenties van baggeren en herprofileren zijn: 1. Watergangen inclusief aangrenzende duikers in stedelijk gebied: gemiddeld eens per 10 jaar, afhankelijk van slibaanwas en functie. Er moet een nuttige hoeveelheid sliblaagdikte worden verwijderd, van tenminste 10 cm dikte. 2. Watergangen inclusief aangrenzende duikers in landelijk gebied: loopt mee met de cyclus van waterschap Brabantse Delta. Er moet een nuttige hoeveelheid sliblaagdikte worden verwijderd, van tenminste 10 cm dikte. 3. Grote waterpartijen: in principe eens per 20 jaar, met extra aandacht voor recreatieve en ecologische functies. Aangrenzende duikers kunnen meer frequent worden gereinigd, op basis van een meldings- of piepsysteem. 4. Droogvallende sloten worden niet planmatig onderhouden, maar wordt ingegrepen door middel van een meldings- of piepsysteem of naar eigen toe-/inzicht. Maaionderhoud is doorgaans voldoende om droogvallende sloten in goede staat te houden. Watergangen waarover klachten binnenkomen kunnen ook worden gebaggerd, mits de werkzaamheden bijdragen aan het oplossen van de klachten. Elke 5 jaar wordt het plan geactualiseerd.

Om inzicht te krijgen in de onderhoudstoestand op dat moment en de slibaanwas worden voorafgaand aan de nieuwe planperiode onderzoekspeilingen uitgevoerd. De eerstvolgende onderzoekspeilingen zijn dan ook in 2030. Voor de meetinspanning wordt een raaiafstand aangehouden van 250 meter. Inpeilingen ter voorbereiding van de baggerwerken worden uitgevoerd volgens de richtlijn baggervolumebepalingen. Beheerprogramma WIT Het baggerplan is een statisch document dat eenmalig wordt vastgesteld. De onderhoudstoestand van watergangen is echter continu aan veranderingen onderhevig. Door het eerder uitvoeren of juist uitstellen van baggerwerkzaamheden verandert de situatie zoals deze in het baggerplan is opgenomen. Ook kunnen (kosten van) baggermethoden, verwerkingslocaties, slibaanwas e.d. in de loop van de tijd afwijken van de uitgangspunten zoals in dit plan opgenomen. Met een dynamische beheerapplicatie WIT, kan direct gestuurd worden en is de onderhoudstoestand actueel bij te houden. Hierdoor wordt ook een beter inzicht gekregen in de lokale slibaanwascijfers. Pachtovereenkomsten Hoewel het beleggen van het groot onderhoud bij de pachter een verhoogd risico met zich kan meebrengen ten aanzien van de doelmatigheid en uniformiteit van de uitvoering, is er bewust voor gekozen deze verantwoordelijkheid bij de pachter te laten.

Deze keuze sluit aan bij het principe dat het beheer en onderhoud wordt neergelegd bij de partij die het direct gebruik en profijt heeft van de betreffende gronden en watergangen. 9 Daarnaast draagt deze werkwijze bij aan een doelmatige inzet van gemeentelijke middelen en capaciteit, doordat de gemeente geen uitvoerende rol hoeft te vervullen op percelen die zij niet zelf in gebruik heeft. Hiermee wordt ook flexibiliteit geboden aan pachters om het onderhoud af te stemmen op de specifieke omstandigheden van het perceel, terwijl via toezicht en monitoring wordt geborgd dat wordt voldaan aan de gestelde onderhoudsniveaus en waterhuishoudkundige en waterkwaliteitsdoelen. De verantwoordelijkheidsverdeling is contractueel vastgelegd in de pachtovereenkomsten, waardoor de gemeente kan sturen op naleving en, indien nodig, handhavend kan optreden. 2.3 Baggeren bij overstorten Bij overstorten kan extra baggeren noodzakelijk zijn, omdat tijdens regenperiodes grote hoeveelheden water en afstromend slib uit de vuilwater of gemengde rioolstelsels in de watergangen terechtkomen. Dit kan leiden tot ophoping van slib en verontreinigingen op de bodem, waardoor het afstromingsprofiel verandert, watergangen sneller verzanden, en de ecologische en hydraulische functie wordt aangetast.

Extra baggeren voorkomt deze ophopingen, herstelt de doorstroming, en draagt bij aan het behoud van waterkwaliteit en ecologische waarden. De gemeente hanteert de volgende strategie: 1. Monitoren slibophoping Watergangen bij overstorten worden regelmatig geïnspecteerd op ophoping van slib, bijvoorbeeld via het beheerpakket of veldinspecties. Op basis van de geconstateerde slibdiepte en hydraulische effecten wordt besloten wanneer baggeren noodzakelijk is. Deze strategie maakt het mogelijk om onderhoud flexibeler uit te voeren en ingrepen alleen te doen wanneer dit echt nodig is, waardoor kosten worden geoptimaliseerd en verstoring van ecologische waarden wordt beperkt. 2. Vastleggen overstortfrequenties De gemeente onderzoekt de overstortfrequenties van de vuilwater en gemengde rioolstelsels. Het bepalen van de overstortfrequenties is relevant voor zowel het monitoren van slibophopingen als het overgaan tot baggeren van de watergangen. 3. Actief ingrijpen buiten de cyclus om Indien uit monitoring of signalering blijkt dat nalevering van bagger leidt tot een verslechtering van de waterkwaliteit, wordt actief ingegrepen, ongeacht de mate van aanwas. Hiermee wordt geborgd dat het baggerbeheer niet alleen bijdraagt aan de hydraulische en morfologische doelstellingen, maar ook aan het behalen en behouden van de gewenste waterkwaliteitsdoelen.

2.4 Baggeren bij (ruimtelijke) ontwikkelingen Bestaande watergangen binnen of grenzend aan een (ruimtelijke) ontwikkeling moeten voorafgaand worden ingemeten, beoordeeld en indien noodzakelijk gebaggerd, hersteld en/of geherprofileerd. Deze werkzaamheden maken integraal onderdeel uit van de gebiedsontwikkeling en worden uitgevoerd voor rekening en risico van de initiatiefnemer. De initiatiefnemer zorgt ervoor dat watergangen en duikers tijdig worden gebaggerd en doorgespoten om een optimale doorstroming te waarborgen. Dit voorkomt verstopping door ophoping van slib en sediment, beschermt de hydraulische capaciteit van het watersysteem, en waarborgt de ecologische en waterkwaliteitsdoelstellingen, zowel tijdens de bouwfase als in de uiteindelijke inrichting van de openbare ruimte. Het uitvoeren van de werkzaamheden na oplevering van de woonwijk is ongewenst vanwege beheerstechnische, financiële en maatschappelijke nadelen, waaronder beperkte bereikbaarheid, hinder voor bewoners, schade aan nieuwe openbare inrichting en hogere onderhoudskosten. Voorafgaand aan oplevering moet een volledige revisie-inmeting te worden aangeleverd van alle gerealiseerde waterhuishoudkundige voorzieningen inclusief uitpeiling van de watergangen. Initiatiefnemer moet aan tonen dat alle waterhuishoudkundige voorzieningen zijn gerealiseerd conform de eisen van gemeente en waterschap.

2.5 Kansen voor duurzame ontwikkelingen In baggerwerken zoekt de gemeente actief kansen watergangen meer klimaatbestendig en/of natuurvriendelijk te maken. Natuurvriendelijke oevers zijn namelijk belangrijk voor de belevingswaarde en biodiversiteit van watergangen. Daarnaast hebben natuurvriendelijke oevers vaak geen oeverconstructies nodig, waardoor grondstoffen zoals hout, kunststof en metaal gespaard blijven. De voorbereiding van baggerwerken vraagt al om verschillende onderzoeken. De uitvoering noodzaakt al de inzet van graaf- en transportmaterieel. De extra inspanning voor regeneratieve maatregelen is relatief klein, vergeleken met de grootte van baggerwerkzaamheden. 2.6 Dekking kosten vanuit de rioolheffing Beleidsuitgangspunt 8 / beslispunt raadsvoorstel Kosten voor baggeren binnen stedelijk gebied worden toegerekend aan de rioolheffing. Baggeren in landelijk gebied wordt toegerekend aan de Algemene middelen Als nieuw beleidsuitgangspunt wordt gehanteerd dat de kosten voor baggeren binnen stedelijk gebied worden toegerekend aan de rioolheffing. Om de kosten van baggeren en onderhoud van waterpartijen aan de rioolheffing te kunnen toerekenen, moet de waterpartij een functie hebben in het nakomen van de gemeentelijke zorgplichten voor waterbeheer.

Bij de aanwezigheid van (hemelwater)overstorten, drainage of andere uitlaten is dit verband vanzelfsprekend aanwezig, waardoor de kosten volledig kunnen worden toegerekend aan de watertaken van de gemeente. Ook wanneer een watergang primair functioneert als afvoersloot, kan dit worden gezien als het inzamelen en verwerken van afvloeiend hemelwater. Verdere toelichting en onderbouwing is te vinden onder hoofdstuk 8. Dit beleidsuitgangspunt wordt expliciet als beslispunt opgenomen in het bijbehorende raadsvoorstel. Het betreft namelijk een wijziging in de wijze van kostendekking en heeft daarmee financiële en beleidsmatige consequenties die de bevoegdheid van de gemeenteraad raken. Door dit als afzonderlijk beslispunt voor te leggen, wordt geborgd dat hierover een transparante en formele bestuurlijke afweging en besluitvorming plaatsvindt. 11 3 De A-watergangen De A-watergangen zijn van regionaal belang voor de aanvoer, afvoer en berging van het water. Daarom worden deze watergangen door Waterschap Brabantse Delta onderhouden. De A- watergangen staan in de legger van waterschap. In onderstaande afbeelding zijn de A-watergangen opgenomen. De lengtes zijn opgenomen in hoofdstuk 7.

Afbeelding 1: Ligging stedelijke (paars) en landelijke (oranje) A-watergangen, volgens de adviseur onderhoud van het waterschap 3.1 Onderhoudsplichtige Ontgraven Baggerwerken bestaan uit het ontgraven (weghalen) en verwerken van baggerspecie. Waterschap Brabantse Delta is verantwoordelijk voor het baggerbeheer van de A-watergangen. Het waterschap betaalt het ontgraven van de bagger. Verwerken Voor de verwerking van kwalitatief verspreidbare bagger2 effectueert waterschap Brabantse Delta de ontvangstplicht. Kwalitatief verspreidbare bagger mag op aangrenzende percelen worden verwerkt, waaronder percelen van de gemeente. De aanliggend eigenaar moet de bagger ontvangen, of betalen voor de afvoer hiervan. Kwalitatief niet-verspreidbare bagger voert het waterschap altijd af. De kosten hiervoor worden toebedeeld op basis van het principe ‘de vervuiler betaalt’ (puntbron). Indien geen vervuiler kan worden onderscheiden (diffuse belasting), neemt het waterschap de kosten op zich. In stedelijke gebieden is weinig tot geen ruimte beschikbaar om de bagger op aangrenzende percelen te verspreiden. Het waterschap voert de bagger daarom af. Het waterschap legt de afvoerkosten bij de gemeente neer, tenzij het aanliggende perceel van een ander overheidsorgaan is. Aanliggende particulieren betalen niet voor de afvoer van de bagger.

2 Het toetsingskader voor verspreiden van baggerspecie is vastgelegd in de Regeling Bodemkwaliteit en het Besluit Bodemkwaliteit.

3.2 Beheerstrategie van het waterschap Voor stedelijke A-watergangen hanteert het waterschap in principe een baggercyclus van 10 jaar. Samen met de gemeente wordt beslist wanneer exact in stedelijk gebied wordt gebaggerd. In 2021 zijn in stedelijk gebied voor het laatst de A-watergangen gebaggerd die niet aan het leggerprofiel voldeden. De eerstvolgende ronde is in 2029. Voor sommige waterpartijen in stedelijk gebied ligt de A-status in het doorstroomprofiel. De afmetingen van het doorstroomprofiel zijn opgenomen in de legger van het waterschap. Buiten het doorstroomprofiel is dan voor de aanliggende eigenaar, vaak de gemeente. Over de kostenverdeling voor deze ‘vijvers’ moeten te zijner tijd nog afspraken worden gemaakt. Dit betreffen de volgende vijvers met A-status: ▪ Vijver Brederolaan (235m): ~35m breedte t.o.v. 1m doorstroomprofiel ▪ Vijvers Kardeel (170m): ~10-20m breedte t.o.v. 1-15m doorstroomprofiel ▪ Vijver Weegbree (440m) ~40m breedte t.o.v. 30m doorstroomprofiel ▪ Vijvers Omschoorweg (620m): ~15m breedte t.o.v. 1m doorstroomprofiel ▪ Vijver Schapendonk (130m) ~15m breedte t.o.v. 0,5m doorstroomprofiel ▪ Vijver Thorbecke singel (45m) ~25m breedte t.o.v. 2,1m doorstroomprofiel ▪ Vijver Vossendonk (70m) ~15m breedte t.o.v. 1m doorstroomprofiel ▪ Vijver Scheepswerflaan (145m) ~35m breedte t.o.v.

25m doorstroomprofiel De gemeente is voornemens de vijvers Weegbree en Brederolaan in 2027 te baggeren. Deze twee vijvers hebben in principe een A-status, maar de voorgenomen werkzaamheden zijn vanwege de waterkwaliteit van de vijvers. De werkzaamheden moeten nog met het waterschap worden afgestemd (zie aandachtspunten). Aan de vijver aan de Scheepswerflaan wordt in 2026 onderzoek verricht. Op basis van het onderzoek zullen de kosten voor de maatregelen via een separaat raadsvoorstel worden aangemeld. Het waterschap heeft de landelijke A-watergangen in de gemeente in 2024 voor het laatst gebaggerd. De eerstvolgende ronde is in 2032. Een klein gedeelte van de gemeente valt binnen een ander baggergebied van het waterschap. Een paar landelijke A-watergangen ten zuiden van de Donge kanalen worden daarom in de winter van 2027gebaggerd. 3.3 Baggerhoeveelheden Het waterschap baggert het doorstroomprofiel van A-watergangen tot de leggerdiepte, tenzij er een reden is om dieper te baggeren. Een voorbeeld is de aanwezigheid van blauwalg. Van de A-watergangen zijn geen dwarsprofielen beschikbaar. De stedelijke baggerhoeveelheden en - kosten zijn daarom aangenomen. Er is geen rekening gehouden met landelijke bagger (zie aandachtspunten). Uitgangspunten in relatie tot hoeveelheden: ▪ 30% van de stedelijke watergangen hoeft in 2029 nog niet te worden gebaggerd.

▪ 30% van de stedelijke bagger is kwalitatief niet-verspreidbaar. ▪ Gemiddeld wordt 20 cm slib uit de watergangen ontgraven. Op basis van het oppervlakte aan watergangen is hiermee een hoeveelheid aan bagger berekend. Uitgangspunten in relatie tot kosten ▪ Alle stedelijke bagger wordt afgevoerd naar een depot/grondbank of de Slufter. ▪ Alle kosten voor het afvoeren van stedelijke kwalitatief verspreidbare bagger worden bij de gemeente neergelegd, ongeacht wie de aangrenzende perceeleigenaren zijn. ▪ Alle kosten voor het ontgraven van stedelijke betaalt het waterschap binnen het leggerprofiel, net als de kosten voor het afvoeren van stedelijke kwalitatief niet-verspreidbare bagger. Tabel 1: baggerhoeveelheden en -kosten stedelijke A-watergangen Stedelijk gebied (16,7 km watergang) Jaar van baggeren | 2027 | 2029 (70%) | Niet ingepland (30%) Watergangen [km] | 0,7 km | 11,2 (70%) | 4,8 (30%) Baggerspecie [m3] | 3.800 | 10.400 (49%) | Niet ingepland Ontgravingskosten [€] | 34.000 * | 0 (49%) | Niet ingepland Verwerkingskosten [€] | 117.000 | 274.000 (49%) | Niet ingepland * kosten na verrekening met het waterschap 3.4 Aandachtspunten Afstemming baggeren vijvers Vooruitlopend op de voorgenomen planning van het waterschap neemt de gemeente het initiatief voor de baggerwerkzaamheden in de vijvers Weegbree en Brederolaan.

De voorgenomen baggerwerkzaamheden in deze twee vijvers moet nog met het waterschap worden afgestemd, inclusief de exacte kostenverdeling. Kosten landelijke bagger De gemeente heeft een ontvangstplicht voor bagger bij gemeentelijke percelen die grenzen aan landelijke A-watergangen. De bijbehorende baggerhoeveelheden en kosten zijn niet ingeschat. Bij eerdere baggerwerken had het verspreiden van de bagger op eigen percelen geen financiële consequenties. Pachters landelijke percelen De gemeente verpacht landelijke percelen. Deze percelen kunnen grenzen aan A-watergangen. De gemeente belegt de ontvangstplicht voor bagger uit baggerwerken van het waterschap bij pachters van aanliggende percelen. Aankomende planperiode worden de verantwoordelijkheden van pachters voor groot onderhoud nader uitgewerkt. 13 4 De B-watergangen B-watergangen staan in de legger van waterschap Brabantse Delta. Zowel de hartlijnen als de bijbehorende wateroppervlakten. In onderstaande afbeelding zijn de B-watergangen opgenomen. De lengtes zijn opgenomen in hoofdstuk 7. Afbeelding 2: Ligging B-watergangen waarvoor de gemeente (gedeeltelijk) onderhoudsplichtig is (paars) en niet onderhoudsplichtig is (oranje) 4.1 Onderhoudsplichtige De gemeente is onderhoudsplichtig voor de B-watergangen waarvoor zij aangrenzend eigenaar is, tenzij de legger een afwijkend onderhoudsplichtige aanwijst.

In een enkel geval is de gemeente zelf als afwijkend onderhoudsplichtige aangewezen, terwijl zij geen aangrenzend perceeleigenaar is. Als de gemeente eigenaar is van één oevers, dan is er sprake van een gedeelde onderhoudsplicht. Gedeelde onderhoudsplichten komen nagenoeg alleen bij landelijke B-watergangen voor. Als de gemeente zelf als afwijkend onderhoudsplichtige is aangewezen, dan is geen sprake van een gedeelde onderhoudsplicht. 4.2 Minimale profiel De B-watergangen moeten voldoen aan het minimale profiel volgens de legger. Het minimale profiel heeft: ▪ een diepte ten opzichte van het opnamepeil van 50 cm; * ▪ een breedte op de bodem van 50 cm; ▪ taludhellingen aan beide zijden van 1:1,5 (h:b). * Het minimale profiel heeft eigenlijk een diepte van 80 cm ten opzichte van het maaiveld (insteek). In 2024 zijn inpeilingen tot de insteek uitgevoerd. De minimale maaiveldhoogte ligt nagenoeg altijd meer dan 30 cm boven het opnamepeil. Als minimale diepte is daarom 50 cm ten opzichte van het opnamepeil aangenomen.

4.3 Huidige toestand en baggerhoeveelheden Van alle stedelijke B-watergangen en een gedeelte van de landelijke B-watergangen zijn dwarsprofielen beschikbaar. De dwarsprofielen zijn in 2018 of 2024 ingepeild. Stedelijk gebied De eerstvolgende baggerjaar is 2027. De watergangen die in aanmerking komen staan opgenomen in hoofdstuk 7. Uitgangspunten voor baggeren in stedelijk gebied zijn: ▪ | De watergangen worden met een kraan op de kant gebaggerd. In een gedeelte van de watergangen brengt een schuifboot de bagger naar de kraan. ▪ | De kwalitatief verspreidbare bagger wordt naar een depot/grondbank afgevoerd. ▪ | 30% van de bagger is kwalitatief niet-verspreidbaar, waarvan 15% naar een depot/ grondbank mag. De overige 15% is sterk verontreinigd en moet naar de Slufter. Landelijk gebied Voor een gedeelte van de landelijke B-watergangen zijn dwarsprofielen beschikbaar. De overige B- watergangen zijn waarschijnlijk bermsloten. Bermsloten zijn smal (<1 m breed) en bevatten doorgaans weinig slib (<15 cm dik). De aangenomen hoeveelheid aan bagger is 0,15 m3 per strekkende meter. Uitgangspunten voor baggeren in buitengebied zijn: ▪ | De watergangen worden met een kraan op de kant gebaggerd. In 15% van de watergangen brengt een schuifboot de bagger naar de kraan. ▪ | De kwalitatief verspreidbare bagger wordt op aangrenzende percelen verspreid.

▪ | 30% van de bagger is kwalitatief niet-verspreidbaar, waarvan 15% naar een depot/ grondbank mag. De overige 15% is sterk verontreinigd en moet naar de Slufter. ▪ | Geen kosten worden bij andere perceeleigenaren neergelegd, ook al delen zij onderhoudsplichten met de gemeente. Tabel 2: baggerhoeveelheden en -kosten B-watergangen Stedelijk gebied Jaar van baggeren | 2027 | Niet ingepland Watergangen [km] | 1,5 | 2,4 Baggerspecie [m3] | 1.000 | 3.600 (in 2035) Kosten [€] | 67.000 | Niet ingepland Landelijk gebied Jaar van baggeren | 2032 | Niet ingepland Watergangen [km] | 12,7 | 15,3 Baggerspecie [m3] | 3.360 | 1.950 (in 2035) Kosten [€] | 81.000 | Niet ingepland 15 4.4 Aandachtspunten Beheer droogvallende sloten Maaionderhoud is doorgaans voldoende om greppels in goede staat te houden. Volgens de inpeilingen is een gedeelte van de landelijke B-watergangen een greppel. Omdat een gedeelte van de B-watergangen niet is ingepeild, zijn niet alle greppels inzichtelijk. In de nieuwe planperiode wordt het beheer van droogvallende sloten en greppels nader uitgewerkt. Kosten gedeelde onderhoudsplicht De gemeente heeft een gedeelde onderhoudsplicht voor 6,6 km aan landelijke B-watergangen. Uitgangspunt is dat de gemeente het ontgraven en verwerken van de bagger betaalt. Als de kosten toch over andere aangelanden kunnen worden verdeeld, dan zijn dit financiële meevallers.

Ontvanstplicht landelijke B-watergangen De gemeente heeft een ontvangstplicht voor bagger bij gemeentelijke percelen die grenzen aan landelijke B-watergangen. De bijbehorende baggerhoeveelheden en kosten zijn niet ingeschat. Bij eerdere baggerwerken had het verspreiden van de bagger op eigen percelen geen financiële consequenties. Pachters landelijke percelen De gemeente verpacht landelijke percelen. Deze percelen kunnen grenzen aan B-watergangen. De gemeente belegt groot onderhoud bij pachters van aanliggende percelen, inclusief de ontvangstplicht voor bagger uit baggerwerken van het waterschap. Aankomende planperiode worden de verantwoordelijkheden van pachters voor groot onderhoud nader uitgewerkt. 17 5 De C-watergangen De C-watergangen staan niet in de legger van waterschap Brabantse Delta omdat deze meestal geen essentieel onderdeel zijn van het watersysteem. De C-watergangen zijn voor dit plan gedefinieerd op basis van luchtfoto’s en de wateroppervlakten in de Basisregistratie Grootschalige Topografie (BGT). De watergangen moeten bovendien op gemeentelijke percelen liggen. De gevonden watergangen staan op de onderstaande afbeelding. De C-watergangen liggen veelal in parken. Buitendijks oppervlaktewater verbonden met de rivier de Donge is in een separaat baggerplan opgenomen. In dit plan is wel de Buitendijks gelegen gracht van Fort Lunet meegenomen.

Afbeelding 3: Wateroppervlakten gedefinieerde C-watergangen 5.1 Onderhoudsplichtige Vanuit de legger is geen onderhoudsplicht opgelegd en daarmee niet vastgesteld aan welke ligging, vorm en afmetingen moet worden voldaan. De gemeente is echter verantwoordelijk voor de openbare ruimte. De gemeente is daarom gebaat bij adequaat (bagger)beheer van de C-watergangen op gemeentelijke percelen. 5.2 Minimaal profiel Voor de brede C-watergangen (>5 m breed) wordt een ingrijpdiepte van 1 m aanbevolen. De minimale waterdiepte is nodig: ▪ tegen opwarming van het water in de zomer; ▪ tegen vertroebeling van het water door de wind; ▪ voor rust- en schuilmogelijkheden voor vissen. Uitgangspunt voor smallere C-watergangen is het minimale profiel voor B-watergangen. Dit minimale profiel heeft: ▪ een diepte ten opzichte van het opnamepeil van 50 cm; ▪ een breedte op de bodem van 50 cm; ▪ taludhellingen aan beide zijden van 1:1,5 (h:b).

5.3 Huidige toestand en baggerhoeveelheden Van de C-watergangen zijn dwarsprofielen beschikbaar. Desbetreffende watergangen worden in 2027 gebaggerd. 0,5 km watergang is niet ingepland. Uitgangspunten zijn: ▪ | De watergangen worden met een kraan op de kant gebaggerd. In een gedeelte van de watergangen brengt een schuifboot brengt de bagger naar de kraan. ▪ | De kwalitatief verspreidbare bagger wordt naar een depot/grondbank afgevoerd. ▪ | 30% van de bagger is kwalitatief niet-verspreidbaar, waarvan 15% naar een depot/ grondbank mag. De overige 15% is sterk verontreinigd en moet naar de Slufter. Tabel 3: baggerhoeveelheden en -kosten C-watergangen Jaar van baggeren | 2027 | Niet ingepland Watergangen [km] | 0,3 | 0,5 Baggerspecie [m3] | 1.040 | 1.208 (in 2035) Kosten [€] | 58.000 | Niet ingepland 5.4 Aandachtspunten Inzicht in droogvallende sloten Droogvallende sloten op gemeentelijke percelen zijn niet ingepeild. Maaionderhoud is doorgaans voldoende om greppels in goede staat te houden. Droogvallende sloten zijn inmiddels inzichtelijk gemaakt. Aankomende planperiode wordt het beheer van droogvallende sloten en greppels nader uitgewerkt. 19 6 De Veste en andere grote waterpartijen In de gemeente zijn een aantal grote waterpartijen aanwezig (zie onderstaande afbeelding).

Afbeelding 4: Wateroppervlakten grachten De Veste, Ganzenwiel, Wiel Lijsterbesstraat en Zandwinput De grachten van de Veste hebben een totale oppervlakte van 8,5 ha. Op de grachten zitten vier gemengde overstorten en drie hemelwateruitlaten. Tevens wordt water vanuit de Donge ingelaten. De Veste staat in de legger van het waterschap met B-status. Dit baggerbeheerplan deelt de grachten als volgt op: ▪ Noordoostelijke gracht (2 ha), ten oosten van de Zoutmanstraat ▪ Buitenste (noord)westelijke grachten (4,2 ha), ten westen van de Zoutmanstraat ▪ Binnenste (noord)westelijke grachten (2,2 ha), ten westen van de Zoutmanstraat In het baggerplan 2019-2028 is de Veste buiten het plan gehouden. In verband met de overlast door blauwalgen is na jarenlang onderzoek en het opstellen van een watersysteemonderzoek in samenwerking met het waterschap een maatregelenpakket geformuleerd voor een brongerichte aanpak. Binnen de aanpak van blauwalg is een volgordelijkheid van maatregelen aangegeven, waarbij het beperken van de externe nutriëntenaanvoer als noodzakelijke voorwaarde geldt voor vervolgstappen. Vandaar dat nog niet is gebaggerd.

Echter, in de praktijk blijkt dat: • het afkoppelen van verhard oppervlak een langdurig proces is; • overstorten de afgelopen periode niet hebben gefunctioneerd; • geen blauwalg maar kroos en flab een probleem vormen; Daarbij vraagt de Kaderrichtlijn Water (KRW) om tijdig zichtbare voortgang richting 2027. Deze signalen vormden de aanleiding om het waterschap te vragen een heroverweging van de gekozen volgordelijkheid van maatregelen te starten. Het doel is te beoordelen of bepaalde maatregelen deels vervroegd en gefaseerd kunnen worden uitgevoerd – zonder verlies van effectiviteit, en juist met winst in bewustwording, voorbereidingstijd en KRW-doelrealisatie. De rapportage wordt dit jaar opgeleverd. De raad ontvangt hierover een apart raadsvoorstel. Het baggeren van de noordoostelijke gracht wordt vanwege de huidige waterkwaliteitsproblemen meegenomen met het raadsvoorstel.

De drie andere grote waterpartijen zijn ook onderdeel van dit baggerplan. Deze waterpartijen staan niet in de legger van het waterschap. De slibaanwas is naar verwachting klein, waardoor een zeer lange baggercyclus kan worden gehanteerd. De waterpartijen zijn: 1. de Ganzenwiel (0,6ha), grenst aan het gelijknamige buitenzwembad, ontstaan na een dijkdoorbraak; 2. de wiel aan de Lijsterbesstraat (0,2 ha), ontstaan na een dijkdoorbraak; 3. De Put/Nionplas (13,4 ha), een voormalige zandwinput ten zuidwesten van knooppunt Hooipolder. 6.1 Onderhoudsplichtige De gemeente is onderhoudsplichtig voor de waterpartijen. De gemeente betaalt het ontgraven en het verwerken van de bagger. 6.2 Minimale profiel De waterpartijen voldoen ruimschoots aan het minimale profiel uit de legger. Voor de waterkwaliteit wordt een ingrijpdiepte van 1 m aanbevolen. De minimale waterdiepte is nodig: ▪ tegen opwarming van het water in de zomer; ▪ tegen vertroebeling van het water door de wind; ▪ voor rust- en schuilmogelijkheden voor vissen. 6.3 Huidige toestand en baggerhoeveelheden Van de vestinggrachten, het wiel aan de Lijsterbesstraat en het Ganzenwiel zijn dwarsprofielen beschikbaar. De waterpartijen voldoen nog aan de aanbevolen ingrijpdiepte. Vestinggrachten In 2024 zijn in de noordoostelijke gracht van de Veste dikkere sliblagen gepeild dan in de andere grachten.

Tijdens de peilingen is ook een groot aantal dode karpers/brasem aangetroffen. Volgens de Sportvisunie is de sliblaag in de noordoostelijke gracht waarschijnlijk een knelpunt voor de waterkwaliteit [REF 15]. De grote hoeveelheid onderwaterplanten en drijvende draadalgen zijn indicaties voor voedselrijke bagger en nalevering door de bagger. Reden om de noordoostelijke gracht in 2027 te baggeren. De binnenste en buitenste (noord)westelijke grachten worden in afwachting van de actualisatie van het maatregelenpakket in een later stadium gebaggerd. De grachten worden tot de vaste bodem gebaggerd. Wiel aan Lijsterbesstraat Het wiel heeft last van terugkerende blauwalggroei. De blauwalg kan het gevolg zijn van een voedingsrijke sliblaag. In het midden van deze waterpartij is ruim 1,5 meter aan (geconsolideerd) slib aanwezig. Al het slib verwijderen is kostbaar en kan ook negatieve gevolgen hebben. Eerst wordt daarom het nut van baggerwerkzaamheden onderzocht, en hoeveel slib moet worden verwijderd. Alternatieve oplossing zoals afdekken met zand kan ook een optie zijn. Ganzenwiel Het Ganzenwiel heeft een waterdiepte van 4 meter. In opdracht van HSV Ons Genoegen wordt in 2026/2027 een waterkwaliteitsonderzoek wordt uitgevoerd. Gemeente wacht de resultaten van het onderzoek af. Mochten baggerwerkzaamheden tot de maatregelen behoren wordt dat in de volgende planperiode afgewogen.

NionPut Van de Put zijn geen dwarsprofielen beschikbaar. De Put heeft een waterdiepte van ongeveer 24 meter. De Put is helder, heeft een diverse plantengroei en heeft naar verwachting een goede waterkwaliteit. Uitgangspunten zijn: ▪ De watergangen worden met een kraan op de kant gebaggerd. Een schuifboot brengt de bagger naar de kraan. ▪ De kwalitatief verspreidbare bagger wordt naar een depot/grondbank afgevoerd. ▪ 30% van de bagger is kwalitatief niet-verspreidbaar, waarvan 15% naar een depot/ grondbank mag. De overige 15% is sterk verontreinigd en moet naar de Slufter. 21 Tabel 4: baggerhoeveelheden en -kosten vestigingsgrachten en grote waterpartijen Jaar van baggeren 2027 Niet ingepland Watergangen [ha] 2,0 22,6 Baggerspecie [m3] * 6.150 19.150 (in 2035) ** Kosten [€] 354.000 Niet ingepland * Hoeveelheid slib tot de vaste bodem. ** Voor De Put zijn geen baggerhoeveelheden voorspeld. 6.4 Aandachtspunten Kosten archeologie en oorlogsresten Baggerwerken in de vestingsgrachten moeten rekening houden met de archeologische waarden van De Veste als Rijksmonument. Daarnaast moet rekening worden gehouden met vroegere functie van De Veste als verdedigingswerk. Met eventuele meerkosten is geen rekening gehouden. Kosten historische verontreinigingen In grachten komen vaak historische verontreinigingen voor.

Op basis van bodeminformatie beschikbaar via omgevingsdienst Midden- en West-Brabant worden geen sterke verontreinigingen verwacht. Voor de grachten zijn echter geen onderzoeken beschikbaar om dit te bevestigen. 7 Overzicht 7.1 Baggerbeheerplan 2019-2028 Door de gemeenteraad is in 2019 het vigerende baggerplan vastgesteld. De beheerplanning uit dit plan is grotendeels niet uitgevoerd, vanwege capaciteitsgebrek bij de gemeente. Dit is ook de reden dat dit onderliggende plan met een jaar is uitgesteld. Voor het voorliggende baggerbeheerplan is opnieuw de onderhoudstoestand van de watergangen bekeken. Op basis hiervan is een nieuwe baggerbeheerplanning opgesteld. In onderstaande tabel is zijn de wateren van destijds aangegeven met de nieuwe planning. Tabel 5: Baggerplanning stedelijke waterlichamen beheerplan 2019-2028 Locatie | Voormalig jaar | Nieuw jaar van | Opmerking(en) van baggeren | baggeren Vijver Everdonk | 2023/2024 | 2027 | Inclusief vijver A.

Roland Holstlaan; Waterkwaliteitsproblemen Sportvelden | 2025/2026 | 2027 | Gedeeltelijk al wel gebaggerd Kloosterweg Kleine poel | 2025/2026 | Niet ingepland | Voldoende waterdiepte Kloosterweg | (ca 1,5 meter) Grote poel | 2025/2026 | Niet ingepland | Voldoende waterdiepte Kloosterweg | (ca 1,5 meter) Vijver Koningspark | 2025/2026 | 2027 | Waterkwaliteitsproblemen Vijver Riethorst | 2027/2028 | 2027 | Waterkwaliteitsproblemen 7.2 Baggerbeheerplan 2026-2035 Tabel 6: Baggerplanning stedelijke waterlichamen beheerplan 2026-2035 Locatie | Lijnstukken WIT | Jaar van | Lengte | Opmerking(en) baggeren | watergang Vijver Everdonk | OWL27691 | 2027 | 225m | Waterkwaliteitsproblemen Sportpark Hier- | OWL19991; | 2027 | 585m O | OWL20022; OWL27614 Sportvelden | OWL41185; | 2027 | 705m | Overige gedeelte Kloosterweg | OWL00800 Noordoostelijke | OWL20092_A | 2027 | 650m | Waterkwaliteitsproblemen gracht De Veste | OWL27648 Vijver Riethorst | C_wtg_14 | 2027 | 85m Vijver | C_wtg_16; | 2027 | 170m | Waterkwaliteitsproblemen Koningspark | C_wtg_17 Vijver | OVK20231 | 2027 | 235m | Waterkwaliteitsproblemen - in Brederolaan | overleg met waterschap Brabantse Delta Vijver Weegbree | OVK00180 | 2027 | 440m | Waterkwalteitsproblemen – in overleg met waterschap Brabantse Delta 7.3 Waterganglengtes en oppervlaktes In onderstaande tabel staat een samenvatting van de lengtes aan watergang en

oppervlaktes aan waterpartijen in de gemeentegrenzen van Geertruidenberg. Droogvallende C-watergangen en C- watergangen buiten de bebouwde kom zijn niet inzichtelijk gemaakt. De gemeente is niet onderhoudsplichtig voor A-watergangen. Voor kwalitatief verspreidbare baggerspecie uit A- watergangen effectueert het waterschap de ontvangstplicht. Tabel 7: Lengtes en oppervlaktes waterlichamen Totaal | Onderhoudsplichtig | Gedeeltelijk | Niet onderhoudsplichtig | onderhoudsplichtig A-watergangen- | 16,7km | 0km | 1,9km* | 14,8km stedelijk A-watergangen- | 64,7km | 0km | 0km | 64,7km landelijk B-watergangen | 129,1km | 26,7 | 6,6km | 95,8km C-watergangen | 0,8km | 0,8km | 0km | Onbekend De Veste en andere grote | 22,6ha | 22,6ha | 0ha | 0ha waterpartijen * Voor deze waterpartijen ligt de A-status in het doorstroomprofiel. De rest van de waterpartij is dan voor de aanliggende eigenaar, vaak de gemeente. 7.4 Lopende onderzoeken waterkwaliteit Een tweetal waterpartijen hebben waterkwaliteitsproblemen, maar zijn nog niet ingepland. In deze waterpartijen wordt eerst onderzoek verricht: ▪ | Vijver Scheepswerflaan (blauwalg) De gemeente en het waterschap onderzoeken eerst de oorzaak van de blauwalg en het nut van baggerwerken onderzoeken. De onderzoekskosten zijn geraamd op € 15.000 en worden 50/50 verrekend tussen het waterschap en de gemeente.

▪ | Wiel Lijsterbesstraat (blauwalg) De blauwalg kan het gevolg zijn van een voedingsrijke sliblaag. Het nut van baggerwerkzaamheden zal eerst worden onderzocht. De onderzoekskosten zijn ingeschat op € 30.000. Aan het waterschap wordt gevraagd om het onderzoek samen uit te voeren. Daarnaast vindt in samenwerking met het waterschap evaluatie van de volgordelijkheid van het maatregelenpakket van de Veste plaats. Kosten voor de gemeente zijn begroot op € 10.000. 7.5 Monitoring, uitpeilingen en WIT Na de uitgevoerde baggerwerkzaamheden dient een uitpeiling uitgevoerd te worden om de nieuwe situatie vast te leggen en de onderhoudsstatus te updaten. Tevens kunnen deze als controlemiddel van de baggerwerkzaamheden gebruikt worden. De gemeente gebruikt de beheerapplicatie WIT voor de opslag van peilingen en het vormgeven van de baggerprogrammering. 23 8 Financiën 8.1 Overzicht Onderstaand de financiële baggerprogrammering voor het binnendijkse water tot en met 2035. De kosten zijn incl. voorbereidingen zoals onderzoek naar de waterbodem en ecologisch onderzoeken (15%), bestek en toezicht (15%) en algemene kosten van de aannemer (25%).

Tabel 8: Kostenoverzicht 2027 – 2035 (vanaf 2031 geactualiseerd baggerprogramma) 2027 | 2028 | 2029 | 2032 | Opmerking A-watergangen- | € 274.000 stedelijk A-watergangen- | € PM | € PM | Ontvangstplicht niet landelijk | bepaald (€ PM) A-watergangen- | Na verrekening met vijvers | € 151.000* | het waterschap B-watergangen- stedelijk | € 67.000 B-watergangen- | € 81.000 | Ontvangstplicht niet landelijk | € PM | € PM | bepaald (€ PM) C-watergangen | € 58.000 De Veste en andere grote | € 354.000 waterpartijen TOTAAL | € 630.000 | € 274.000 | € 81.000 *) Indien waterkwaliteitsmaatregelen anders dan baggeren benodigd zijn bij de vijver aan Scheepswerflaan dan zal separaat budget aangevraagd worden. Kosten vallen naar verwachting in 2027. **) Waterkwaliteitsonderzoeken 2027 | 2029 | Opmerking Vijver | € 15.000 | Na verrekening met waterschap Scheepswerflaan Wiel | € 30.000 | Zonder samenwerking met het waterschap.

Lijsterbesstraat Algemeen beheer Eenmalige kosten | Terugkerende kosten 2027 | 2029 | 2030 | 2032 | elk jaar 2026-2035 Monitoring, | € 10.000 | € 10.000 | € 10.000 | € 10.000 | €5.000 peilingen, en WIT Actualisatie baggerbeheerplan | € 10.000 Klachten en (overstort) | €10.000 calamiteiten 8.2 Dekking van de kosten Op basis van het vorige plan werden kosten van baggeren en onderhoud van watergangen en waterpartijen in stedelijk en landelijk gebied volledig toegerekend aan de algemene middelen. Echter kunnen kosten ook worden toegerekend aan de rioolheffing, mits er een functioneel verband bestaat 25 met de gemeentelijke zorgplichten voor waterbeheer. Dit verband is bijvoorbeeld direct aanwezig bij watergangen die water uit gemengde overstorten, hemelwateruitlaten, drainage en andere uitlaten van het rioolstelsel ontvangen. In dergelijke gevallen fungeert de watergang als onderdeel van de inzameling en afvoer van hemelwater, waardoor de onderhoudskosten rechtstreeks samenhangen met de gemeentelijke rioleringsfunctie. Ook watergangen die primair als afvoersloten functioneren, kunnen als onderdeel van de zorgplichten voor waterafvoer worden aangemerkt. Zij zorgen ervoor dat het ingezamelde hemelwater adequaat wordt afgevoerd en verwerkt, waardoor het hydraulisch functioneren van het stedelijk watersysteem wordt gegarandeerd.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://geertruidenberg.bestuurlijkeinformatie.nl/Document/LoadAgendaItemDocument/e7bbd273-e1fe-4301-b062-d44d69832625?agendaItemId=4573364c-0e04-470f-8bf8-04f17bfb836d