Bijlage Evaluatierapport afvalinzameling 2019 tm 2025
Tekst van het document
Rapport Evaluatie afvalinzameling 2019 t/m 2025 in de gemeente Geertruidenberg Dossiernummer: 26CC101 Tilburg,, 10 juli 2026 5 Inhoudsopgave 1. | Inleiding ................................................................................................................. 3 2. | Ontwikkelingen en kaders .................................................................................. 4 3. | Service .................................................................................................................... 7 3.1 | Inzamelvoorzieningen ................................................................................. 7 3.2 | Tariefstelling afvalstoffenheffing .............................................................. 9 3.3 | Ervaringen inwoners .................................................................................. 11 3.4 | Conclusies ................................................................................................... 16 4. | Milieurendement ................................................................................................ 18 4.1 | Inzamel- en scheidingsresultaten ........................................................... 18 4.2 | Samenstelling fijn restafval ...................................................................... 22 4.3 | Scheidingspercentage per afvalsoort ....................................................
23 4.4 | Samenstelling grof restafval .................................................................... 24 4.5 | Conclusies ................................................................................................... 24 5. | Kosten .................................................................................................................. 25 5.1 | Tarieven en hoogte afvalstoffenheffing 2025 ...................................... 25 5.2 | Nulaanbieders in 2025 .............................................................................. 26 5.3 | Gemiddelde afvalstoffenheffing 2025 ................................................... 26 5.4 | Afvalstoffenheffing 2026 .......................................................................... 27 5.5 | Conclusies ................................................................................................... 27 6. | Samenvattende conclusies en adviezen ....................................................... 28 6.1 | Samenvattende conclusies ...................................................................... 28 6.2 | Adviezen ...................................................................................................... 29 Bijlage 1 | Keuze voor bron- of nascheiding PMD ........................................... 31 1.
Contact ............................................................................................ 34 2 3 1. Inleiding De gemeente Geertruidenberg heeft in de afgelopen jaren grote wijzigin- gen doorgevoerd in de afvalinzameling, zoals onder andere restafval wegbrengen naar een ondergrondse container in de buurt, inzamelen PMD met een minicontainer, gescheiden inzameling van GFT-afval in de hoogbouw en tariefdifferentiatie. Doel van de evaluatie is om inzichtelijk te krijgen wat het effect is ge- weest van de wijzigingen die zijn doorgevoerd. De evaluatie heeft betrek- king op het meten van het milieurendement, de kosten en service (onder andere de ervaringen van de inwoners) . Voor dit laatste is een enquête uitgevoerd onder een representatief deel van de inwoners. De evaluatie richt zich op drie fases: Fase 1 De jaren 20 19 en 202 0, zijnde de laatste twee volledige jaren vóór de invoering van de eerste fase met wijzigingen, het zoge- naamde ‘Nieuwe inzamelen’. Fase 2 De jaren 2023 en 2024, zijnde de eerste twee volledige jaren met het ‘Nieuwe inzamelen’. Fase 3 Het jaar 2025, zijnde het eerste jaar met tariefdifferentiatie. Toelichting fase 2 en 3 Fase 2 In het najaar van 2021 is de gemeente Geertruidenberg gefa- seerd gestart met het ´Nieuwe inzamelen´. Medio 2022 was de gehele gemeente over op het nieuwe systeem.
2023 is het eerste volledige jaar met het ´Nieuwe inzamelen´. In het nieuwe inzamelsysteem w ordt in de laagbouw in de be- bouwde kom het herbruikbaar afval zoals GFT+E, PMD en papier aan huis ingezameld en kunnen inwoners het restafval kwijt in een ondergrondse container in de buurt. De oude grijze contai- ner is voorzien van een nieuw oranje deksel en wordt gebruikt voor de inzameling van PMD. Bewoners van appartementencomplexen hebben ook de moge- lijkheid om GFT+E te scheiden en PMD kunnen zij kwijt in onder- grondse verzamelcontainers in de nabijheid van de woning. De inzameling van papier is ongewijzigd (aanbieden in dozen en ge- bundeld). Inwoners van het buitengebied gebruiken zoals voorheen de container aan huis voor restafval, GFT+E en papier. Voor het aan huis laten inzamelen van PMD hebben zij een extra container met oranje deksel. Fase 3 Per 1 januari 2025 heeft de gemeente Geertruidenberg tariefdif- ferentiatie. D e Afvalstoffenheffing bestaat uit een vast deel en een variabel deel. De variabele afvalstoffenheffing wordt gehe- ven op de inzameling van restafval. Het uitgangspunt hierbij is ‘de vervuiler betaalt’, waarbij inwoners per geledigde container of storting in de ondergrondse container een bedrag betalen. Lezen van tabellen en grafieken Alle tabellen en grafieken zijn afkomstig uit een database.
De cijfers zijn veelal weergegeven als afgeronde gehele getallen. Hoewel de cijfers ach- ter de komma in het rapport niet zichtbaar zijn, wordt hier wel mee gere- kend. Dit betekent dat bij een handmatige optelling van cijfers uit het rap- port het totaal kan afwijken van het gepresenteerde getal. 4 2. Ontwikkelingen en kaders Het beheer van de gehele afvalketen is een mondiaal proces geworden waar Europa, Nederland en uiteindelijk gemeenten mee te maken heb- ben. Voor gemeenten zijn er meerdere ontwikkelingen en kaders relevant bij het ontwikkelen van beleid waarbij afval als grondstof wordt gezien. Kaderrichtlijn afvalstoffen Europese Unie Het juridische kader voor de behandeling van afval in de Europese Unie is vastgelegd in de Kaderrichtlijn afvalstoffen. Circulair Materialenplan (CMP) Het Circulair Materialenplan (CMP) dat op 30 december 2025 in werking is getreden ondersteunt de transitie naar een circulaire economie. Het is de opvolger van het Landelijk Afvalbeheerplan (LAP). Met het CMP biedt het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat praktische kennis en handvatten aan overheden en bedrijven. Overheden zijn verplicht om de toetsingskaders van het CMP te gebruiken. In het CMP is meer dan in het LAP aandacht voor welke grondstoffen worden gebruikt en de manier waarop. Zo kan beter worden ingespeeld op ontwikkelingen in de transi- tie naar een circulaire economie.
Besluit gescheiden inzameling huishoudelijke afvalstoffen Gemeenten zijn op basis van het Besluit gescheiden inzameling huishou- delijke afvalstoffen wettelijk verplicht om bioafval (gft-afval), papier, me- taal, kunststof, glas, textiel, elektronische apparatuur en gevaarlijk afval gescheiden in te zamelen. In het Besluit is een aantal criteria opgenomen om af te kunnen wijken van gescheiden inzameling Uitgebreide producentenverantwoordelijkheid (UPV) Producenten of importeurs die als eerste een product op de Nederlandse markt brengen zijn verantwoordelijk voor het opzetten van een logistiek systeem voor het afvalbeheer en ook om de financiering hiervan te orga- niseren. Bij dit principe is sprake van een ketenverantwoordelijkheid, om- dat ook andere schakels in de keten (zoals gemeenten en detaillisten) hierbij verantwoordelijkheden hebben. Er be staat al producentenverant- woordelijkheid voor onder meer batterijen, elektrische apparaten, verpak- kingen, matrassen, textiel, kleine plastic flesjes en blikjes. Het inzamelen van deze afvalsoorten is meestal gedelegeerd aan gemeenten die hier- voor een vergoeding ontvangen vanuit het bedrijfsleven. Dit geldt niet voor de kleine plastic flesjes en blikjes. Hiervoor geldt een statiegeldre- geling. In 2026 wordt de UPV voor luiers en incontinentiemateriaa l van kracht.
Nieuwe samenwerkingsovereenkomst verpakkingen In september 2025 hebben VNG, NVRD en Verpact een nieuwe ‘Samen- werkingsovereenkomst Verpakkingen 2025 –2030’ gesloten. De over- eenkomst bevat onder andere nieuwe afspraken over de vergoeding die gemeenten krijgen voor het inzamelen van PMD. De nieuwe afsprak en leggen meer nadruk op het verbeteren van de kwaliteit van het ingeza- melde PMD. a. Bronscheiding is het uitgangspunt. Dit betekent dat inwoners hun PMD zelf scheiden. b. Waar bronscheiding niet mogelijk is, wordt nascheiding toegepast. Hierbij haalt de afvalverwerker het PMD uit het restafval. c. Brengsystemen, zoals openbare ondergrondse containers, worden uitgefaseerd. Deze systemen leveren vaak minder goed resultaat op in kwaliteit, hoeveelheid en kosten. d. Een faire en voorspelbaardere kostenvergoeding. Gemeenten krijgen een vergoeding op basis van de kwaliteit van het ingezamelde PMD. Hoe schoner het PMD, hoe hoger de vergoeding. In het oude systeem (tot en met 2025) kregen gemeenten geen vergoe- ding als een vracht PMD te vervuild was en moesten extra kosten maken voor het verbranden van het afgekeurde PMD. Voor het goedgekeurde PMD werd een vast bedrag per ton vergoed.
In het nieuwe systeem (vanaf 1 januari 2026) geldt bij bronscheiding een | basis van het nieuwe wetsvoorstel makkelijker terecht bij de fabrikant vergoeding per ton PMD op basis van kwaliteitsstaffels (zie tabel 1). De | voor reparatie. mate van vervuiling wordt bepaald via samenstellingsmetingen. De ver- goeding van staffel 3b wordt jaarlijks verlaagd om kwaliteitsverbetering | Uitvoeringsprogramma van Afval Naar Grondstof (VANG) te stimuleren. Om het uitfaseren van brengsystemen (openbare onder- | Om gemeenten te helpen bij het volbrengen van hun taak in de keten om grondse containers) te stimuleren ontvangen gemeenten geen vergoe- | afval goed te scheiden, te voorkomen dat waardevolle grondstoffen wor- ding voor brengsystemen waarvan het ingezamelde PMD voor minder | den verbrand en zo een bijdrage te leveren aan een circulaire economie dan 65% daadwerkelijk bestaat uit PMD (staffel 4). Brengsystemen die | hebben publieke partijen in 2014 het Uitvoerin | gsprogramma Van Afval beter presteren, worden vergoed volgens de rest van de staffel. | Naar Grondstof (VANG) opgesteld.
In het Uitvoeringsprogramma 2021 | - Aandeel | Tarief- | Inzameltarief | 2025 is de focus verbreed van realisatie van afname van de hoeveelheid PMD | factor | per ton | restafval (75% afvalscheiding in 2020 en maximaal 100 en 30 kilogram 1 | 85% - 100% | 100% | € 325 | per inwoner per jaar in respectievelijk 2020 en 2025) naar ook het schei- 2 | 75% - 85% | 85% | € 277 | den van schone, hoogwaardig te recyclen grondstoffen uit huishoudelijk 3a | 65% - 75% | 70% | € 228 | afval. 3b | < 65% | 60% | € 195 | Helaas blijkt dat niet al het gescheiden afval | geschikt is voor recycling en 4 | < 65% | 0% | € 0 | wordt een deel alsnog verbrand. Ook ligt er vanuit Europa een nieuwe Tabel 1 Tarieven ingezameld PMD 2026 | norm. In 2035 moet 65% van al het afval gerecycled worden. In Neder- land is het nieuwe doel om in 2030 minimaal 60% van het huishoudelijk Voor gemeenten die nascheiding toepassen is in | 2026 de vergoeding | afval te recyclen. Het accent ligt nu meer op het percentage gerecycled voor het ingezamelde fijn huishoudelijk restafval € 17,26 per ton. | materiaal. De kilo’s restafval wordt daarmee een resultaat van de recy- cledoelstelling. Richtlijn bevordering reparatie In de loop van 2026 krijgen fabrikanten van elektrische producten te ma- | Ontwikkeling in verwerking- en recyclingmarkt ken met nieuwe reparatieverplichtingen.
| Een wetsvoorstel is nu voor ad- | De verwerking en recycling van afval en grondstoffen is een mondiale vies naar de Raad van State gestuurd en gaat daarna voor behandeling | markt. Keuzes en maatregelen in andere landen werken door op de Eu- naar de Tweede en Eerste Kamer. | Het gaat om de invoering van de EU- | ropese en daarmee ook op de Nederlandse markt. Zo is de export van richtlijn bevordering van reparatie in Nederland, die geldt voor elektrische | oud papier, kunststoffen en textiel naar Azië als gevo | lg van hogere kwa- producten.. | liteitseisen niet meer zo eenvoudig of soms onmogelijk. Bovendien is ex- Er geldt nu al een wettelijke garantieperiode die zo lang duurt als de re- | port buiten de Europese Unie alleen nog toegestaan als er sprake is van delijk te verwachten levensduur van een product. Die periode kan langer | aantoonbaar milieuverantwoorde verwerking. De goedkope optie van ex- zijn dan de garantie die de verkoper of fabrikant aanbiedt. Wanneer ook | port is er niet meer. De Euro | pese markt wordt zodoende gedwongen om die redelijk te verwachten levensduur voorbij is, kunn | en consumenten op | meer verwerkingscapaciteit binnen de Europese Unie op te bouwen. 5 Tegelijkertijd stijgen de verwerkingskosten van monostromen (stromen | de begroting van 567 miljoen euro.
De Tweede Kamer heeft in no- die bestaan uit één materiaalsoort), onder meer vanwege toenemende | vember 2025 een motie aangenomen om dit bedrag niet primair via vervuiling die de kosten voor goede verwerking opdrijft. Verwerkers stel- | de afvalsector te heffen, maar te zoeken naar alternatieve maatrege- len in dit verband ook steeds hogere kwaliteitseisen aan het te accepte- | len Een brede coalitie uit de plastic waardeketen heeft alternatieven ren materiaal. | gepresenteerd. Het kabinet zal met Prinsjesdag laten weten wat het doet met de alternatieve voorstellen. Stijgende kosten bij gelijkblijvend beleid | Genoemde ontwikkelingen wat betreft | afvalstoffenbelasting, | CO2-hef- Stijgende kosten hebben ook te maken met belastingen die de Rijksover- | fing en het doorberekenen van de belasting op | kunststof aan de afval- heid oplegt, zoals de afvalstoffenbelasting, CO2-heffing en het doorbere- | verwerkers zijn onzeker, maar zullen ervoor zorgen dat bij gelijkblijvend kenen van geschrapte belastingen die kunststof producenten moesten | beleid de kosten zullen stijgen. betalen aan de afvalverwerkers. 1. | Bedrijven in Nederland met een afvalverbrandingsinstallatie of stort- | Ontwikkelingen in de gemeente Geertruidenberg en de regio plaats betalen afvalstoffenbelasting. Dit geldt ook voor bedrijven die | 1.
| Inwoners van de gemeente Geertruidenberg kunnen via een burger- afvalstoffen naar het buitenland overbrengen om ze daar te laten | portaal inzicht krijgen in het | aantal stortingen in de ondergrondse storten of verbranden. In de periode 2017 tot en met 2026 is deze | restafvalcontainer of voor wie in het buitengebied woont het aantal belasting gestegen van € 13,11 per ton naar € 40,85. Deze belasting | ledigingen van de restafvalcontainer. De gemeente is dit portaal nog berekenen de verwerkers door aan hun klanten. De verwachting is | verder aan het ontwikkelen. dat deze belasting de komende jaren verder zal stijgen. | 2. | Samen met de gemeenten Drimmelen en Oosterhout vindt onder- 2. | Sinds 1 januari 2021 geldt voor industriële bedrijven zoals afvalver- | zoek plaats naar mogelijke realisatie van een regionale milieustraat. brandings- en energieinstallaties met een hoge CO2-uitstoot een na- | 3. | In de gemeente vinden acties plaats gericht op het verminderen van tionale CO2-heffing. Zo worden bedrijven meer gestimuleerd om bij | bijplaatsingen, onder andere door middel van realisatie van contai- hun investeringen rekening te houden met de gevolgen van CO2-uit- | nertuintjes. stoot voor mens en milieu. Vanaf 2026 zal de nationale CO2-heffing ook effectief van toepassing zijn voor afvalverbrandings- en energie- | 4.
| In samenwerking met de gemeente Drimmelen vindt onderzoek installaties, aangezien de huidige dispenstatierechten dan aflopen. | plaats naar afvalscheiding op het Dongemondcollege. In 2026 is dit € 103,66 per ton CO2. | 5. | De Baroniegemeenten (naast Geertruidenberg zijn dit de gemeenten 3. | In april 2025 heeft het kabinet 567 miljoen euro belasting geschrapt | Altena, Alphen-Chaam, Breda, Drimmelen, Etten-Leur, Moerdijk en die kunststof producenten moesten betalen. Een maatregel die be- | Oosterhout) | gaan de | verwerkingscontracten voor | de milieustraat- doeld was om bij producenten het gebruik van fossiele plastics te | stromen samenbrengen. ontmoedigen. Deze belasting zou voor de industrie tot oneerlijke | 6. | Samenwerking met Circulair Ambachtsnetwerk De Meerwaarde, een concurrentie met het buitenland leiden waar geen belasting wordt | netwerk dat zich inzet voor een circulaire economie in Oosterhout en geheven. Maar het geld was al ingeboekt en dus ontstond een gat in 6 7 Geertruidenberg. Een activiteit is onder meer de tweedehands kle- dingwinkel ‘Flinstering’. Hier kunnen inwoners ook door ‘Fietsfixers’ opgeknapte fietsen kopen. 7. De gemeente is als pilot bezig met een mobiele milieustraat voor klein grof huishoudelijk afval. 8. Er wordt nieuw beleid voorbereid voor de inzameling van papier en PMD bij de hoogbouw.
Voor PMD is dit ingegeven door de nieuwe overeenkomst met Verpact waarin is opgenomen dat inzameling met verzamelcontainers wordt uitgefaseerd. 9. Op basis van de resultaten van onderhavige evaluatie gaat de ge- meente aan de slag met het opstellen van een meerjarig beleidsplan afval/ grondstoffen. 10. Op het gebied van afval en circulariteit vindt samenwerking plaats met de gemeente Altena, Alphen -Chaam, Breda, Drimmelen, Etten - Leur, Moerdijk en Oosterhout. 11. Er wordt gewerkt aan een strategische visie hoe de inzameling van glas, GFT+E, PMD en restafval in de toekomst georganiseerd moet worden. Worden de inzameltaken uitbesteed aan een commerciële partij of wordt meer de samenwerking gezocht met andere gemeen- ten in de regio met een eigen inza meldienst zoals Oosterhout en Breda. 3. Service Het prestatiegebied service in Geertruidenberg meten we af aan het voorzieningenniveau voor de inzameling van de verschillende afvalsoor- ten, de tariefstelling en de ervaringen van de inwoners. 3.1 Inzamelvoorzieningen Binnen de gemeente Geertruidenberg kunnen inwoners gebruik maken van de voorzieningen zoals getoond in tabel 2. Tabel 2 Inzamelvoorzieningen We beoordelen het niveau van de inzamelvoorzieningen op basis van vergelijkingen met andere gemeenten, meer specifiek ook met de andere 15 meenten in de regio West-Brabant (RWB).
Afvalsoort Inzamelmiddel Inzamelfrequentie Fijn restafval - Ondergrondse verzamelcontainer- Buitengebied 240 liter container - brengvoorziening- 1 x 4 weken GFT+E - Laagbouw en buitengebied 140 liter container- Hoogbouw verzamelcontainer - 1 x 2 weken, mei t/m okt wekelijks- brengvoorziening Papier - Laagbouw en buitengebied 240 liter container- Hoogbouw gebundeld en/ of in dozen - 1 x 4 weken PMD - Laagbouw en buitengebied container 240 liter- Hoogbouw ondergrondse verzamelcontainer - 1 x 2 weken- brengvoorziening Glas - Containers in openbare ruimte - brengvoorziening Textiel - Containers in openbare ruimte - brengvoorziening Luiers - Containers in openbare ruimte - brengvoorziening Grof afval - Inleveren bij milieustraat - Inleveren bij mobiele milieustraat - Ophalen aan huis - brengvoorziening - tijdelijke brengvoorziening - op afspraak 8 Fijn restafval De meeste RWB-gemeenten zamelen het fijn restafval in met behulp van een minicontainer aan huis. Een deel van de gemeenten hanteert daarbij een inzamelfrequentie van 1 keer per 4 weken, de rest zamelt het 1 keer per 2 weken in. Deze gemeenten hebben allema al een vorm van tarief- differentiatie. Naast Geertruidenberg, wordt ook in Breda, Moerdijk en Steenbergen het fijn restafval met behulp van verzamelcontainers in de wijk ingezameld. Deze gemeenten hebben geen tariefdifferentiatie.
GFT+E De inzameling van GFT+E in een frequentie van 1 keer per 2 weken is in alle RWB-gemeenten de basis. In 2026 hanteren drie RWB-gemeenten, naast Geertruidenberg zijn dit Breda en Moerdijk , een wekelijke inzame- ling van GFT-E gedurende een aantal maanden voor, tijdens en na de zo- mer. In Geertruidenberg is dit gedurende een periode van zes maanden (mei tot en met oktober). In de afgelopen jaren zijn d gemeenten die een wekelijkse inzameling hadden met deze service gestopt. Papier Een inzamelfrequentie van 1 keer per maand (of 1 keer per 4 weken ) is gebruikelijk in de meeste gemeenten, ook binnen de groep van RWB-ge- meenten. Landelijk heeft 60% van alle gemeenten voor papier een mini- container in gebruik. In alle RWB-gemeenten hebben (de meeste) inwo- ners in de laagbouw een minicontainer voor papier. PMD 75% van alle gemeenten zamelt PMD gescheiden in. Zo ook alle RWB- gemeenten. In de overige 2 5% van de gemeenten mogen inwoners het PMD aanbieden in de restafvalcontainer. Het PMD wordt vervolgens in een nascheidingsinstallatie uit het restafval gehaald. De methodiek van nascheiding wordt vooral toegepast in zeer sterk ste- delijke gemeenten die zeer slecht scoorden met de gescheiden inzame- ling van PMD. Veel inwoners in deze gemeenten zijn krap behuisd en hebben geen ruimte om PMD apart in huis te bewaren.
Restafval kunnen ze 24 uur per dag kwijt in verzamelcontainers in de buurt. Van de 7 5% van alle gemeenten die PMD gescheiden inzamelen is de verdeling over de typen inzamelmiddelen globaal als volgt: 30% heeft de zak in gebruik, 40% de minicontainer en 5% de verzamelcontainer. Hierbij is gekeken wat het dominante inzamelsysteem is in een gemeente. De wijze van inzameling bij hoogbouw zoals in Geertruidenberg met verza- melcontainers is daarbij buiten beschouwing gelaten. Binnen de groep van 16 RWB-gemeenten is de manier van inzamelen van PMD erg divers. Acht gemeenten maakt gebruik van speciale PMD -zak- ken die ze 1 keer per 2 weken ophalen. Vijf gemeenten, waaronder de gemeente Geertruidenberg, ma ken gebruik van een minicontainer. In sommige gevallen kunnen inwoners naast de zak of minicontainer ook gebruik maken van verzamelcontainers voor PMD. De andere drie ge- meenten hebben enkel verzamelcontainers voor PMD. Glas Inzameling van glas vindt zoals in elke gemeente plaats met containers in de openbare ruimte. Textiel Inzameling van textiel vindt in 90% van de gemeenten plaats zoals ook in Geertruidenberg, namelijk via containers in de openbare ruimte . In sommige gemeenten wordt dit aangevuld met het een paar keer per jaar aan huis inzamelen (meestal 4 keer per jaar). Luiers 30% van alle gemeenten heeft een voorziening voor luiers en incontinen- tiemateriaal.
In de meeste gevallen zijn dit zoals ook in Geertruidenberg containers nabij kinderdagverblijven of in de openbare ruimte en soort- gelijke voorzieningen. Grof afvalsoorten | 3.2 | Tariefstelling afvalstoffenheffing Verschillende (grof) afvalsoorten kunnen inwoners inleveren op de mili- | Sinds 2025 bestaat de | Afvalstoffenheffing | in Geertruidenberg | uit een eustraat in Raamsdonksveer. De milieustraat is op dinsdag, donderdag | vast deel en een variabel deel. De variabele afvalstoffenheffing wordt ge- en vrijdag geopend van 13.30 tot 16.00 uur, op woensdag van 13:30 tot | heven op de inzameling van restafval. Het uitgangspunt hierbij is ‘de ver- 19:00 uur en op zaterdag van 10.00 tot 17.00 uur. Dit is totaal 20 uur per | vuiler betaalt’, waarbij inwoners per geledigde container of storting in de week. In vergelijking met andere gemeenten is dit ruim. Toegang wordt | ondergrondse container een bedrag betalen. verkregen met een milieupas. Voor het aanbieden van (grof) restafval en bouw- en sloopafval moet worden betaald (in 2025 € 0,45 per kilo). Alle | Vergelijking systeem afvalstoffenheffing met andere gemeenten andere (grof) afvalsoorten kunnen inwoners gratis aanbieden.
| Uit gegevens van het Ministerie van Infrastructuur en Rijkswaterstaat Ook is er de mogelijkheid om, zoals gebruikelijk in de meeste gemeenten, | blijkt dat in 2025 40% van alle Nederlandse gemeenten heeft tariefdiffe- tegen betaling grof afval en grote elektrische apparaten aan huis te laten | rentiatie op basis van frequentie al dan niet in combinatie met volume. ophalen. In 2025 was dit een tarief van € 25 aan voorrijkosten en voor | 21% van de gemeenten hanteert een andere vorm van tariefdifferentiatie, grof afval aanvullend € 45 per 0,5 mᶟ. | zoals een betaalzak, betalen per kilogram of naar grootte van de contai- Tenslotte, kunnen Inwoners klein grof afval ook gratis kwijt bij de mobiele | ner. milieustraat die om de twee maanden in elke kern twee uur op een cen- | We beoordelen de tariefstelling in Geertruidenberg op basis van een ver- trale plek staat. Het gaat om kleine hoeveelheden die in een boodschap- | gelijking met andere gemeenten, meer in het bijzonder met de RWB-ge- pentas passen. Het idee van een mobiele milieustraat/ GRIP-wagen is | meenten. | Van de 16 | RWB-gemeenten | hanteren 13 gemeenten enige een concept dat in steeds meer gemeenten opgang vindt. | vorm van tariefdifferentiatie.
Daarbij komt de variant waarbij inwoners naast een vastrechtbedrag aanvullend betalen voor elke lediging van de fijn restafval container en/of de storting ín een ondergrondse container het vaakste voor (verschillend tarief per maat container als dat aan de orde is). In Halderberge en Woensdrecht is het tarief gekoppeld aan het aantal ledigingen. Boven de 13 ledigingen geldt een hoger tarief. In Oosterhout geldt een tarief per lediging en per kilogram fijn restafval. In Baarle-Nassau betalen inwoners alleen voor de aangeboden kilogram- men. drie gemeenten hanteren geen enkele vorm van tariefdifferentiatie (Breda, Moerdijk en Steenbergen). | Zij maken wel onderscheid in | de hoogte van | het vastrecht tussen eenpersoons | - en meerpersoonshuis- houdens. Twee gemeenten (Drimmelen en Rucphen) | hebben ook een ledigingsta- rief voor de GFT | +E-container. 9 10 Tabel 3 Systeem afvalstoffenheffing 2026 per gemeente Hoogte en ontwikkeling afvalstoffenheffing Het Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat berekent jaarlijks op ba- sis van een bepaalde methodiek de gemiddelde afvalstoffenheffing van alle gemeenten in Nederland. In de periode 2019 tot en met 2025 ligt de gemiddelde afvalstoffenhef- fing in Geertruidenberg, uitgezonderd in 2019, zowel onder het landelijk gemiddelde als onder het gemiddelde van alle Noord -Brabantse ge- meenten.
Figuur 1 Hoogte gemiddelde afvalstoffenheffing De gemiddelde afvalstoffenheffing in zowel Nederland als in de provincie Noord-Brabant laat in de periode 2020 tot en met 2025 de hoogste stij- gingen zien in 2020 en 2021 (coronajaren). Na een minder hoge stijging of zelfs lichte daling in Noord-Brabant in 2022, is de jaarlijkse stijging re- delijk stabiel. De ontwikkeling van de gemiddelde afvalstoffenheffing in Geertruidenberg is anders. Vanaf 2021 is de stijging tot en met 2024 elk jaar hoger. In de jaren 2022, 2023 en 2024 ligt de jaarlijkse stijging ook hoger dan gemiddeld in Nederland en Noord-Brabant.
2025 daarentegen geeft in de gemeente Geertruidenberg een forse daling te zien, Figuur 2 Jaarlijkse procentuele stijging gemiddelde afvalstoffenheffing Gemeente Systeem heffing 2026 Etten-Leur frequentie Geertruidenberg frequentie Rucphen frequentie Zundert frequentie Alphen-Chaam volume & frequentie Altena volume & frequentie Bergen op Zoom volume & frequentie Drimmelen volume & frequentie Halderberge volume & frequentie Roosendaal volume & frequentie Woensdrecht volume & frequentie Baarle-Nassau gewicht Oosterhout gewicht & frequentie Breda geen diftar Moerdijk geen diftar Steenbergen geen diftar €210 €230 €250 €270 €290 €310 €330 2019 2020 2021 2022 2023 2024 2025 Geertruidenberg Noord-Brabant Nederland -10% -5% 0% 5% 10% 15% 2020 2021 2022 2023 2024 2025 Geertruidenberg Noord-Brabant Nederland 3.3 | Ervaringen inwoners | Leeftijdsopbouw In april 2026 zijn de ervaringen van de inwoners met de inzamelvoorzie- | De leeftijdsgroep | van 65 jaar en ouder | is oververtegenwoordigd. | De ningen gemeten. Het onderzoek is uitgevoerd in de vorm van een online | groep van 25 t/m 44 jaar daarentegen is ondervertegenwoordigd. | Dit enquête onder een steekproef van 2.500 adressen naar verhouding ver- | beeld zien we meestal bij enquête-onderzoeken. De groep onder 25 jaar deeld over laagbouw bebouwde kom, hoogbouw en buitengebied. | is buiten beschouwing gelaten.
Deze leeftijdsgroep heeft in veel gevallen geen eigen huishouden. De vraag is in hoeverre de enquêteresultaten overeenkomen met d | e me- ning van alle inwoners van de gemeente Geertruidenberg. Niet ieder aan- geschreven adres | heeft namelijk de enquête ingevuld. Hoe effectief de enquête is meten we aan de hand van de foutmarge. Hoe kleiner de fout- marge, hoe meer we op de resultaten kunnen vertrouwen. Hoe groter de foutmarge, hoe minder zeker het is dat we de mening van de totale | po- pulatie hebben. Op basis van het totaal aantal adressen dat de enquête | Tabel 4 | Leeftijd respondenten en werkelijk heeft ingevuld (423 respondenten) ten opzichte van de totale populatie | Aantal personen per huishouden in Geertruidenberg (9.759 adressen) kunnen we de foutmarge bereke- | Het aantal eenpersoons huishoudens is ondervertegenwoordigd ten op- nen. Bij een betrouwbaarheidsniveau van 95% bedraagt de foutmarge | zichte van de werkelijke verdeling op gemeenteniveau. maximaal +/- 4,6%. Het betrouwbaarheidsniveau is de mate van onzekerheid die je wil toela- ten. Een betrouwbaarheidsniveau van 95% betekent dat je voor 95% ze- ker weet dat het werkelijke resultaat binnen de foutmarge valt.
Dus als 60% van de respondenten kiest voor antwoord ‘ja’ dan weten we voor | Tabel 5 | Huishoudgrootte respondenten en werkelijk 95% zeker dat 55,4% tot 64,6% van de totale populatie antwoord ‘ja’ geeft. | Verdeling laagbouw en hoogbouw Op basis van het aantal respondenten kunnen we stellen dat de resulta- | Het aantal respondenten in de laagbouw met minicontainer is oververte- ten binnen acceptabele marges een betrouwbaar beeld geven | van de | genwoordigd ten opzichte van de werkelijke verdeling op gemeenteni- werkelijkheid. | veau. De groep laagbouw met ondergrondse container is | iets onderver- tegenwoordigd. Typering respondenten. De groep respondenten wordt getypeerd aan de hand van leeftijd, aantal personen per huishouden en de verdeling over woonachtig in laagbouw met een ondergrondse verzamelcontainer voor restafval | , laagbouw met een restafvalcontainer aan huis | en hoogbouw. We maken daarbij een vergelijking met de werkelijke verdeling op gemeenteniveau. | Tabel 6 | Verdeling laagbouw en hoogbouw respondenten en werkelijk 11 12 Rapportcijfers Aan inwoners is gevraagd om de inzameling van GFT+E, PMD, papier, glas, textiel en restafval te waarderen aan de hand van een rapportcijfer. De inzameling van PMD scoort met gemiddeld een 8,0 het beste. Rest- afval heeft het laagste rapportcijfer en de meeste respondenten die de inzameling een onvoldoende geven.
Tabel 7 Rapportcijfers GFT+E, PMD-afval, papier, glas, textiel en restafval De cijfers in Geertruidenberg voor PMD en GFT+E liggen hoger dan de landelijke cijfers uit onderzoeken van De AfvalSpiegel. Los van de metho- diek scoren PMD en GFT+E gemiddeld landelijk elk een 7,5. Papier scoort landelijk hetzelfde als in Geertruidenberg, namelijk een 7,9. Het cijfer voor restafval is landelijk een 7,3 (voornamelijk inzameling aan huis). De rapportcijfers zijn tevens vergeleken met cijfer s uit een eerdere en- quête die in Geertruidenberg in 2022 is uitgevoerd. In 2025 liggen de cij- fers voor PMD en GFT+E iets hoger, voor papier vrijwel gelijk en voor glas, textiel en restafval lager. Figuur 3 Rapportcijfers 2025 versus 2022 Scheidingsgedrag en scheidingsregels Bijna iedereen houdt papier altijd gescheiden. E en zeer ruime meerder- heid van de respondenten houdt daarnaast GFT+E, PMD, glas en textiel altijd gescheiden. Voor papier en glas zijn de scheidingsregels ook voor bijna iedereen duidelijk. Voor GFT+E en textiel liggen de percentages iets lager. PMD scoort wat betreft duidelijkheid van de scheidingsregels met 57% het laagste. Tabel 8 Scheidingsgedrag en scheidingsregels Ook in andere gemeenten zien we voor de verschillende afvalsoorten een vergelijkbaar beeld als in Geertruidenberg.
Papier en glas scoren het beste als het gaat om scheidingsgedrag en scheidingsregels en PMD is qua scheidingregels het meest onduidelijk Gemiddeld 5 of lager 6 of 7 8 of hoger PMD 8,0 8% 18% 74% GFT+E 7,8 10% 25% 65% Papier 7,9 8% 22% 70% Glas 6,8 23% 28% 49% Textiel 6,7 26% 27% 47% Restafval 5,7 41% 22% 37% 8,0 7,8 7,9 6,8 6,7 5,7 7,6 7,6 8,0 7,5 7,5 6,5 PMD GFT+E Papier Glas Textiel Restafval 2025 2022 Afvalsoort Houdt altijd gescheiden Scheidingsregels duidelijk PMD 85% 57% GFT+E 84% 78% Papier 95% 90% Glas 88% 91% Textiel 78% 80% 13 Wegbrengen (rest)afval naar ondergrondse containers Inwoners in de laagbouw van de bebouwde kom brengen het restafval naar een ondergrondse container in de wijk. Inwoners uit de hoogbouw brengen naast restafval ook GFT+E en PMD weg. Aan de hand van een aantal stellingen is gevraagd wat deze inwoners vinden van het wegbren- gen van het afval. 84% Belangrijk om het afval op elk tijdstip kwijt te kunnen. 66% Geen probleem met de loopafstand tot de container(s). 35% Denkt dat meeste mensen hun afval netjes in de container doen. 79% neemt het afval mee naar huis als de container kapot of vol is. Bij deze stellingen konden respondenten ook een toelichting geven. 45% heeft hiervan gebruik gemaakt. - De meeste reacties gaan over de kosten per aanbieding.
Een aan- biedtarief van € 3,50 wordt als hoog ervaren en leidt volgens deze respondenten tot ongewenste neveneffecten, zoals afval langer thuis opsparen, minder frequent wegbrengen, uitwijkgedrag (andere containers, openbare afvalbakken) en afval naast containers of in het groen. De opmerkingen over het aanbiedtarief moeten ook wor- den gezien in het licht van het feit dat dit voor inwoners het eerste jaar met diftar is, men nog moet wennen aan de systemati ek en re- cent de afrekening over 2025 heeft ontvangen. - Afval naast containers wordt ook gekoppeld aan volle of defecte containers. In de praktijk is het aantal zakken dat inwoners naast de containers plaatsen echter zeer beperkt. - Ook zijn er opmerkingen van respondenten over de in hun ogen on- evenredige belasting voor ouderen en minder mobiele inwoners in de vorm van zware zakken en lange loopafstanden. 77% van d e groep 65 jaar en ouder geeft echter aan geen probleem te hebben met de loopafstand tot de container(s) . Onder de groepen 45 tot en met 64 jarigen en 25 tot en met 44 jarigen liggen deze percentages met respectievelijk 64% en 53% zelfs lager. - Een deel van de respondenten vergelijkt het huidige systeem (dat pas 1 jaar functioneert) met het eerdere systeem dat men al jaren- lang gewend was, namelijk een container aan huis of een vast aantal van maar liefst 78 (gratis) stortingen per jaar.
Er was in dit systeem geen prikkel om afval goed te scheiden. De hoogte van de heffing was gekoppeld aan de grootte van het huishouden. Een huishouden met meer dan 3 personen betaalde bijna 2 keer zoveel afvalstoffen- heffing als een eenpersoons huishouden ongeacht het afvalaanbod. - Er zijn ook positieve signalen waaruit blijkt dat het systeem van weg- brengen van afval naar een container in de wijk wel kan functioneren. Formaat containers en inzamelfrequentie Vrijwel alle respondenten zijn tevreden met de maat container die ze heb- ben voor PMD. Ook voor de andere afvalstromen (GFT+E, papier en rest- afval) is de ruime meerderheid tevreden met het formaat container. Voor de meeste respondenten is de inzamelfrequentie van de verschil lende afvalsoorten voldoende. De wekelijkse inzameling van GFT+E in de peri- ode mei tot en met oktober scoort hierbij het hoogst. De vier wekelijkse inzameling van restafval (buitengebied) en papier scoort het laagst. Tabel 9 Formaat containers en Inzamelfrequentie Afvalsoort Formaat container Tevreden met maat Inzamel-frequentie Frequentie vaak genoeg PMD 240 liter 90% 1x 2 weken 81% GFT+E november t/m april 140 liter 71% 1x 2 weken 78% GFT+E mei t/m oktober 140 liter 71% wekelijks 89% Papier 240 liter 86% 1x 4 weken 69% Restafval 240 liter 83% 1x 4 weken 69% Gebruik milieustraat Inwoners kunnen grof afval wegbrengen naar de milieustraat.
| 75% be- zoekt minimaal 2 keer per jaar de milieustraat en biedt vooral grof rest- afval en hout aan. Tabel 10 Gebruik mobiele milieustraat Drie kwart van de gebruikers van de mobiele milieustraat is tevreden met deze voorziening. 14% van de respondenten geeft aan dat de mobiele milieustraat meer- waarde heeft. Voor 35% is die meerwaarde er niet. De overige 51% heeft geen mening. Onderscheiden naar de verschillende leeftijdscategorieën Figuur 4 Frequentie bezoek milieustraat | zijn de percentages niet heel anders. Respondenten vinden dat de mo- biele milieustraat vooral potentiële meerwaarde heeft voor minder mo- 68% van de bezoekers | is tevreden met de milieustraat. | Respondenten | biele mensen, ouderen en inwoners zonder eigen vervoer. die ontevreden zijn | benoemen | vooral de hoge kosten, beperkte ope- ningstijden | en | de | krappe/onveilige | inrichting, | terwijl | het | personeel | Gebruik inzameling grof afval aan huis meestal als vriendelijk en behulpzaam wordt ervaren. | Gemiddeld geven | Inwoners hebben de mogelijkheid om tegen betaling het grof afval aan respondenten een 7,2 voor de milieustraat. 17% geeft een onvoldoende. | huis te laten ophalen. 2% van de respondenten maakt wel eens gebruik Dit cijfer is hoger dan in 2022. Toen gaven respondenten een 6,8. | van deze mogelijkheid, 75% niet en 23% is niet bekend met deze voorzie- ning.
De paar respondenten die wel gebruik maken van deze mogelijk- Gebruik mobiele milieustraat | heid zijn hier over het algemeen tevreden over. Inwoners kunnen klein grof huishoudelijk afval gratis kwijt op de mobiele milieustraat die om de twee maanden in elke kern twee uur op een cen- trale plek staat. 5% van alle respondenten maakt wel eens gebruik van de mobiele milieustraat, 66% niet en 29% is niet bekend | met deze voor- ziening. Deze voorziening wordt vooral gebruikt door de groep 65 jaar en ouder. 10% uit deze groep gebruikt de mobiele milieustraat tegenover 1% uit de groep 25 tot en met 44 jaar en 3% uit de groep 45 tot en met 64 jaar. 14 15 Communicatie Aan inwoners is gevraagd hoe zij meestal zoeken naar informatie over de afvalinzameling of het scheiden van afval. De meeste respondente n raadplegen de MijnAfval app of de gemeentelijke website. Figuur 5 Gebruik informatiekanalen Gemiddeld geven respondenten een 7,0 voor de communicatie over de afvalinzameling en het scheiden van afval . 16% geeft een onvoldoende. Dit cijfer is hoger dan in 2022, toen gaven respondenten de communica- tie een 6,7. Uit onderzoeken van De AfvalSpiegel blijkt dat de Nederlander de communicatie over afvalinzameling- en scheiding gemiddeld een 7,2 geeft. 38% van de respondenten heeft een toelichting gegeven op het rapport- cijfer.
De algemene strekking van de opmerkingen is dat respondenten de gemeentelijke communicatie over afvalinzameling en het scheiden van afval als overwegend functioneel en voldoende ervaren, met de af- valapp als centraal en gewaardeerd middel. Er zijn echter ook wensen om nog meer duidelijkheid en uitleg te geven over afvalscheiding. Belangrijkste onderdeel afvalinzameling Inwoners is gevraagd wat zij het belangrijkste onderdeel vinden van de afvalinzameling: − Lage kosten. − Gemak. − Goed voor het milieu. Respondenten konden hierbij de volgorde aangeven van belangrijkheid. Hierbij was 1 het meest belangrijk en 3 het minst belangrijk. Lage kosten wordt het vaakst op de eerste plek gezet (46%), gevolgd door ‘Goed voor het milieu’ (31%). Gemak staat voor de minste respon- denten op nummer 1 (28%). Figuur 6 Belangrijkste onderdeel afvalinzameling Onderscheiden naar leeftijdsgroepen zien we dat voor 65 plussers ‘goed voor het milieu’ bij bijna de helft op de eerst plaats staat. Bij de groep 25 tot en met 44 jaar staat ‘lage kosten’ met stip op één. Voor de groep 45 tot en met 64 jaar zijn de verschillen tussen de drie onderdelen veel min- der groot.
9% 26% 59% 6% Ik zoek nooit naar informatie Ik kijk op website gemeente Ik kijk op MijnAfval app Ik raadpleeg andere kanalen 46% 28% 31% 32% 43% 25% 22% 29% 44% Lage kosten Gemak Goed voor het milieu 3 2 1 Stellingen | 3.4 | Conclusies Aan inwoners zijn diverse stellingen voorgelegd. De uitkomsten van de | 1. | Het serviceniveau voor | de inzameling van de verschillende afval- stellingen zeggen onder meer iets over de motivatie onder inwoners | : | soorten in de gemeente Geertruidenberg is vergelijkbaar met het ser- • | 85% van de respondenten vindt afval scheiden belangrijk. | viceniveau in de meeste andere RWB gemeenten. Geertruidenberg • | 79% is van mening dat afval scheiden beter is voor het milieu. | is wel de enige gemeente in de regio die tariefdifferentiatie combi- neert met een systeem waarbij inwoners hun fijn restafval kunnen • | 70% van de respondenten vindt dat inwoners die afval | niet goed | wegbrengen naar een ondergrondse verzamelcontainer in de wijk. scheiden, en dus meer | restafval hebben, meer | afvalstoffenheffing | Landelijk zijn er meerdere gemeenten die dit systeem hanteren. | Ook moeten betalen. | is een wekelijkse inzameling van GFT+E zoals in Geertruidenberg • | 74% vindt afval scheiden ook niet moeilijk. Wel geeft 80% aan afval | minder gebruikelijk. beter te scheiden als ze het makkelijk kwijt kunnen. | 2.
| De hoogte van de gemiddelde afvalstoffenheffing in de gemeente • | 38% vindt een lage afvalstoffenheffing belangrijker dan dat ze al hun | Geertruidenberg is in de periode 2020 tot en met 2025 structureel afval makkelijk kwijt kunnen, 21% vindt dit juist niet. 40% staat hier | lager dan gemiddeld in zowel Nederland als in de provincie Noord- neutraal in. | Brabant. De jaarlijkse procentuele stijging volgt een andere ontwik- keling dan gemiddeld landelijk en in de provincie Noord-Brabant. • | 36% vindt een lage afvalstoffenheffing belangrijker dan dat ze al hun | 3. | Inwoners zijn sterk gemotiveerd om afval te scheiden en erkennen afval goed kunnen scheiden, 26% vindt dit juist niet. 39% staat hier | het milieubelang. De meningen zijn verdeeld over wat inwoners het neutraal in. | meest belangrijke vinden: lage kosten, gemak of goed voor het milieu. Ideeën of suggesties | 4. | 70% zijn voorstander van diftar waarbij inwoners betalen naar rato 46% van alle respondenten heeft een reactie gegeven op de vraag voor | van het afvalaanbod. ideeën of suggesties om de afvalinzameling en/ of communicatie te ver- beteren. De reacties zijn veelal een herhaling van de reacties die zijn ge- | 5.
| De inzameling van PMD wordt het best gewaardeerd (rapportcijfer geven bij de stellingen over het wegbrengen van (rest)afval naar onder- | 8,0) en scoort samen met GFT+E boven het landelijk gemiddelde. grondse containers. | Restafval scoort het laagst en ontvangt relatief veel onvoldoendes. De opmerkingen geven een duidelijk en consistent beeld van ervaren | Ten opzichte van 2022 zijn de rapportcijfers voor de inzameling van knelpunten, met name rondom kosten | (het aanbiedtarief), gebruiksge- | PMD en GFT+E licht verbeterd, terwijl glas, textiel en restafval lager mak en zwerfafval. Hoewel een deel van de inwoners aangeeft tevreden | worden gewaardeerd. te zijn, overheerst kritische feedback op het huidige systeem van restaf- | 6. | Het merendeel van de inwoners scheidt afval goed. Papier en glas valinzameling en diftar. | kennen de hoogste naleving en duidelijkheid. PMD scheidingsregels zijn het minst duidelijk. Inwoners geven aan beter te scheiden wanneer afval eenvoudig kan worden aangeboden. 16 17 7. Hoewel bereikbaarheid en loopafstand overwegend acceptabel zijn, wordt het systeem van ondergrondse containers door een deel van de inwoners negatief ervaren. Vooral het betalen per aanbieding wordt gezien als oorzaak van bijplaatsingen, zwerfafval en dumpgedrag. Deze inwoners spreken een voorkeur uit voor het oude systeem of voor vaste (gratis) aanbiedingen.
Deze opmerkingen moeten ook worden gezien in het licht van het feit dat dit voor inwo- ners het eerste jaar met diftar is, men nog moet wennen aan de sys- tematiek en recent de afrekening over 2025 heeft ontvangen. 8. De meeste inwoners zijn tevreden over containerformaten en inzamelfrequenties. De milieustraat krijgt een voldoende (7,2), maar kosten en openingstijden worden door een derde als knelpunt genoemd. Alternatieve voorzieningen (mobiele milieustraat, grof afval aan huis) zijn weinig bekend en worden weinig gebruikt. 9. De MijnAfval app en de gemeentelijke website worden het meest ge- raadpleegd. De communicatie krijgt een voldoende (7,0).
4. | Milieurendement Het beantwoorden van de vraag wat het effect is van de wijzigingen op het milieurendement begint met het beeld in brengen van de ingeza- melde hoeveelheden, alsmede de kwaliteit en de mate waarin verschil- lende herbruikbare afvalsoorten | gescheiden worden ingezameld. We vergelijken de inzamelcijfers van de drie fasen en de tussenliggende ja- ren 2021 en 2022 waarin het ‘Nieuwe inzamelen’ werd geïmplemen- | Tabel 11 Indeling in stedelijkheidsklassen teerd.: Fase 1 | 2019 en 2020. De laatste twee jaren vóór de eerste wijzigingen. | 4.1 | Inzamel- en scheidingsresultaten Fase 2 | 2023 en 2024. De eerste volledige jaren met het ‘Nieuwe inza- | In tabel 12 op de volgende pagina zijn de inzamelresultaten 2019 t/m melen’. | 2025 van het huishoudelijk afval in Geertruidenberg met elkaar vergele- Fase 3 | 2025 zijnde het eerste jaar met tariefdifferentiatie. | ken. De resultaten 2025 zijn tevens vergeleken met: - | de landelijke en gemeentelijke doelstellingen; In paragraaf 4.1 tonen we het totaalplaatje en in de daarop volgende pa- | - | het gemiddelde van vergelijkbare matig stedelijke gemeenten; ragrafen zoomen we in op de verschillende afvalsoorten.
Op basis van | - | het gemiddelde van de RWB-gemeenten; sorteeranalyses is vastgesteld in welke mate GFT+E, papier, PMD, glas | - | het effect van de hoogte van het aanbiedtarief op de hoeveelheid fijn en textiel nog in het fijn restafval voorkomen (paragraaf 4.2). In paragraaf | restafval. 4.3 is voor deze afvalsoorten berekend hoeveel procent van elke afval- | De hoeveelheden zijn uitgedrukt in kilogram per inwoner om resultaten soort gescheiden wordt ingezameld. Paragraaf 4.4 gaat in op de samen- | onderling te kunnen vergelijken. Geertruidenberg heeft een aanbiedtarief stelling van het grof restafval dat inwoners aanbieden op de milieustraat. | voor een 240 liter container en voor 60 liter (inworp in ondergrondse ver- zamelcontainer). Vergelijking met matig stedelijke gemeenten en RWB-gemeenten De resultaten van Geertruidenberg in 2025 vergelijken we met de gemid- | Om de effecten van de hoogte van het aanbiedtarief op de hoeveelheid delde resultaten van zogenaamde matig stedelijke gemeenten en van de | fijn restafval te kunnen vergelijken met de tarieven in andere gemeenten RWB-gemeenten in | 2024.
| Het CBS heeft gemeenten ingedeeld in vijf | die deels tarieven hebben voor andere volumematen, is alles (op basis stedelijkheidsklassen gebaseerd op klassegrenzen van 2.500, 1.500, | van een tarief per liter) teruggerekend naar een aanbiedtarief voor 240 1.000 en 500 adressen per km². Geertruidenberg behoort tot de klasse | liter en 60 liter. van matig | stedelijke gemeenten. | Het aantal adressen per km² is een indicator van de verhouding laagbouw en hoogbouw. 18 19 Tabel 12 Inzamelresultaat en scheidingspercentage 2019 t/m 2025 Vergelijking van de drie fasen We vergelijken de wijzigingen met zowel 2019 als 2020, omdat het eerste coronajaar 2020 een afwijkend beeld geeft in het afvalaanbod (thuiswerken, dus meer fijn huishoudelijk afval) en opruimen woningen met als ge- volg meer grof huishoudelijk afval. In de periode najaar 2021 tot en met voorjaar 2022 is het Nieuwe inzamelen geïntroduceerd. Het eerste vo lledige jaar gemeentebreed met het Nieuwe inzamelen was 2023. Per 1 januari 2025 is tariefdifferentiatie ingevoerd. Ten opzichte van 2019 is het totale afvalaanbod in 2024 (tweede volledige jaar gemeentebreed met Nieuwe inza- melen) met 16% gedaald. De hoeveelheid restafval (to- taal van fijn en grof restafval) is gedaald van 160 naar 117 kilogram per inwoner. Met de invoering van diftar heeft de daling zich in 2025 verder doorgezet naar 70 ki- logram per inwoner.
In 2025 ligt het aanbod restafval gemiddeld per inwoner 90 kilogram lager dan in 2019. Het verminderde aanbod restafval zien we niet geheel terug in de vorm van extra gescheiden inzameling. In 2025 is gemiddeld per inwo- ner 26 kilogram meer gescheiden ingezameld dan in 2019. Een deel van het afval verdwijnt uit het zicht van de gemeente. Recyclepercentage in 2025 Landelijk is het doel dat in 2030 60% van al het huishoudelijk afval gere- cycled wordt. Geertruidenberg realiseert in 2025 een recyclepercentage van 70%. Dit percentage is berekend door de inzamelcijfers van Geertrui- denberg in te vullen in de VANG Recycletool: https://www.benchmarkaf- val.nl/tools/vangrecycletool/.
Het recyclepercentage ligt lager dan het Hoeveelheden in kg per inwoner Fase 3 Diftar 2019 2020 2021 2022 2023 2024 2025 fijn restafval* 133 140 128 98 91 98 52 GFT+E 115 119 119 117 117 114 115 papier 61 58 54 49 47 47 46 PMD 34 39 40 41 49 40 47 glas 27 31 28 25 23 21 21 textiel 4,4 4,4 3,8 3,8 3,7 4,2 6,4 KCA 2,5 2,5 2,3 2,1 2,2 2,3 2,4 luiers 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 2,2 6,1 subtotaal fijn huishoudelijk afval 376 394 375 336 333 328 295 grof restafval** 27 35 23 18 16 19 18 grof tuinafval 51 44 46 41 32 32 36 puin 15 17 13 11 13 12 40 hout 29 32 27 21 19 22 41 overig gescheiden 15 19 16 16 21 16 19 subtotaal grof huishoudelijk afval 137 146 125 106 101 101 155 totaal restafval (fijn en grof restafval) 160 175 151 116 107 117 70 totaal gescheiden 354 366 349 326 327 313 380 totaal fijn en grof huishoudelijk afval 514 540 500 442 434 429 450 percentage gescheiden 69% 68% 70% 74% 75% 73% 84% *inclusief afkeur PMD, GFT+E, textiel en kringloop ** inclusief bouw- en sloopafval en grof afval afkomstig uit een container op de gemeentewerf Fase 1 voor wijzigingen Introductie Nieuwe inzamelen Fase 2 Nieuwe inzamelen scheidingspercentage omdat gescheiden ingezameld afval/ grondstof niet voor 100% gerecycled wordt. Resultaat 2025 versus gemeentelijke doelstellingen In 2023 heeft Geertruidenberg nieuwe doelstellingen geformuleerd voor het jaar 2030.
De doelstelling van minimaal 60% recycling is in 2025 al gehaald en ook de doelstelling van minimaal 90% afvalscheiding is bin- nen handbereik. De doelstelling van maximaal 30 kilogram restafval per inwoner is nog ver weg. Dit is ook waarom landelijk de focus op minder | Figuur 7 Verhouding restafval en gescheiden in kg/ inwoner kilo’s restafval is verlegd naar een focus op kwaliteit van de gescheiden | | 49% van alle matig stedelijke gemeenten heeft een bepaalde vorm ingezamelde afvalsoorten en dit is vertaald naar een te realiseren recy- | van diftar. Het betreft vooral een systeem zoals ook de meeste RWB- clingpercentage van minimaal 60% in 2030. | gemeenten en Geertruidenberg hanteren, namelijk naast een vast- Realisatie 2025 | Doel 2030 | rechtbedrag betalen per lediging van de restafvalcontainer of per Restafval per inwoner | 70 kg | < 30 kg | storting in een ondergrondse verzamelcontainer voor restafval. Percentage gescheiden | 84% | > 90% | | Deze matig stedelijke gemeenten met diftar hebben beduidend min- Percentage recycling | 70% | > 60% | der fijn restafval dan matig stedelijke gemeenten zonder diftar. De Tabel 13 Resultaten 2025 versus gemeentelijke doelstellingen | hoeveelheid grof restafval ligt iets lager.
Ook als we Geertruidenberg vergelijken met het gemiddelde van matig stedelijke gemeenten met De eerdere doelstellingen, maximaal 100 kilogram restafval en 75% af- | diftar blijkt dat Geertruidenberg beduidend minder fijn en grof rest- valscheiding, zijn in 2025 gehaald. | afval heeft. Zie figuur 8. Vergelijking met matig stedelijke gemeenten en RWB gemeenten | Uit de vergelijking met het gemiddelde van vergelijkbare matig ste- delijke gemeenten in 2024 blijkt dat Geertruidenberg minder restaf- val en meer gescheiden afval heeft. Deze constatering geldt ook voor de vergelijking met het gemiddelde van de RWB-gemeenten. | Als gevolg van het lage aanbod restafval en het hoge aanbod ge- scheiden ingezamelde afvalsoorten is het scheidingspercentage in Geertruidenberg met 84% hoger dan gemiddeld in vergelijkbare ma- tig stedelijke gemeenten (69%) en het gemiddelde van de RWB-ge- meenten (74%). De verhouding van het totaal aan restafval en totaal | Figuur 8 Hoeveelheid fijn en grof restafval in kg/ inwoner aan gescheiden ingezameld afval/grondstof is te zien in figuur 7. 20 21 Effect hoogte aanbiedtarief op hoeveelheid fijn restafval Gemeenten met diftar hebben minder fijn restafval dan gemeenten zonder diftar.
De combinatie met een verlaging van de inzamelfre- quentie naar (meestal) 1 keer per 4 weken of het wegbrengen van restafval versterkt de reductie van de hoeveelheid fijn restafval. In algemene zin kan worden gesteld dat hoe hoger het aanbiedtarief, hoe minder fijn restafval huishoudens aanbieden. Het is echter geen lineair verband , zoals ook blijkt uit de vergelijking van de RWB-ge- meenten. In tabel 14 is het inzamelresultaat voor fijn restafval in 2024 afgezet tegen het aanbiedtarief voor een 240 liter restafvalcon- tainer in 2024. De cijfers Geertruidenberg zijn 2025. Uit de vergelijking blijkt dat met het wegbrengen van fijn restafval naar een ondergrondse verzamelcontainer in de wijk zoals in Geer- truidenberg of een inzamelfrequentie van eens in de vier weken in combinatie met een aanbiedtarief van minimaal € 10 voor een 240 liter container gemiddeld per inwoner tussen de 32 en 83 kilogram fijn restafval wordt aangeboden. De gemeente Roosendaal met een aanbiedtarief van € 9 scoort 115 kilogram. Bij de gemeenten met een inzamelfrequentie van eens in de twee weken ligt de aangeboden hoeveelheid fijn restafval gemiddeld per inwoner tussen de 128 en 169 kilogram. Dit is beduidend meer fijn restafval dan in de gemeenten met een inzamelfrequentie van e ens in de vier weken. Dit geldt ook voor Halderberge en Rucphen die een aanbiedtarief hebben van minimaal € 10.
In tabel 1 5 is aanvullend een vergelijking gemaakt met gemeenten die ook een systeem hebben waarbij inwoners hun restafval moeten wegbrengen naar een verzamelcontainer in de wijk en een tarief be- talen per aanbieding. Geertruidenberg zit met € 3,50 per aanbieding aan de bovenkant van de tarieven . Het effect van dit hogere tarief zien we terug in een lagere hoeveelheid fijn restafval. Tabel 14 Hoogte aanbiedtarief in re- latie tot hoeveel- heid fijn restafval . Tabel 15 Hoogte aanbiedtarief versus hoeveelheid fijn restaf- val Jaar Aanbied- tarief 240 liter Inzamel- frequentie fijn restafval fijn restafval in kg/ inw Zundert [1] 2024 € 12,24 1 x 4 weken 32 Geertruidenberg [2] 2025 € 14,00 wegbrengen 52 Etten-Leur [3] 2024 € 10,00 1 x 4 weken 65 Alphen-Chaam 2024 € 11,42 1 x 4 weken 76 Altena 2024 € 19,20 1 x 4 weken 77 Drimmelen 2024 € 12,90 1 x 4 weken 83 Roosendaal 2024 € 9,00 1 x 4 weken 115 Woensdrecht [4] 2024 € 9,71 1 x 2 weken 128 Halderberge [4] 2024 € 13,02 1 x 2 weken 129 Rucphen 2024 € 11,30 1 x 2 weken 147 Bergen op Zoom 2024 € 7,90 1 x 2 weken 169 ]3] Omgerekend vanuit tarief 180 liter. [4] Tarief eerste 13 ledigingen [1] Omgerekend vanuit tarief 140 liter.
[2] Buitengebied 1 x 4 weken Jaar Aanbied- tarief 60 liter fijn restafval in kg/ inw Gilze en Rijen 2024 € 4,00 35 Geertruidenberg 2025 € 3,50 52 Kampen 2024 € 2,85 54 Leusden 2024 € 1,60 61 Hengelo 2024 € 2,60 66 Tiel 2024 € 2,00 71 Doesburg 2024 € 2,90 74 Zoeterwoude 2024 € 1,94 84 Zwolle 2024 € 1,80 89 Zuidplas 2024 € 2,25 98 Velsen 2024 € 2,00 107 4.2 | Samenstelling fijn restafval Om vast te stellen in welke mate verschillende afvalsoorten die inwoners van Geertruidenberg gescheiden kunnen aanbieden nog in het fijn rest- afval voorkomen worden sorteeranalyses uitgevoerd. In tabel | 16 staan de sorteerresultaten van gemeente Geertruidenberg in de periode 2020- 2025 (in 2019 zijn geen sorteeranalyses uitgevoerd). Vergelijking van de drie fasen | In 2025 bestaat 70% (gewichtsprocenten) van het fijn restafval uit afvalsoorten die inwoners in | Geertruidenberg | gescheiden kunnen aanbieden, zoals GFT+E, papier, PMD, glas, textiel, luiers en de cate- gorie ‘overige grondstoffen’. Onder deze laatste categorie vallen vooral de afvalsoorten die de gemeente op de milieustraat inneemt. | 30% van het fijn restafval is echt restafval dat in deze container thuis- | Tabel 16 Samenstelling fijn restafval (bron: De AfvalSpiegel) hoort.
Het ‘echt restafval’ bestaat vooral uit hygiënisch papier, tapij- ten, stofzuigerzakken en ondefinieerbaar afval waarvoor inwoners geen mogelijkheden hebben om deze gescheiden aan te bieden. | Doordat met name het aandeel papier, PMD en de categorie ‘overige grondstoffen’ in het fijn restafval in 2025 lager ligt dan in 2020, is het aandeel ‘echt restafval’ in het fijn restafval in 2025 met 30% hoger dan in 2020 (22%). Dit is positief. Hoe beter inwoners hun afval schei- den, hoe minder te scheiden afvalsoorten in het fijn restafval terecht- komen en hoe meer fijn restafval bestaat uit ‘echt restafval’. Vergelijking met matig stedelijke gemeenten en RWB-gemeenten Het fijn restafval van de gemeente Geertruidenberg bestaat voor 70% uit afvalsoorten die inwoners gescheiden kunnen aanbieden en 30% ‘echt restafval’. Gemiddeld in matig stedelijke gemeenten en de RWB gemeen- ten ligt het percentage ‘echt restafval’ lager, respectievelijk op 21% en | Tabel 17 Samenstelling fijn restafval (bron: De AfvalSpiegel) 25%. 22 23 4.3 Scheidingspercentage per afvalsoort Nu we weten hoeveel kilogram GFT +E, papier, PMD, glas en textiel ge- scheiden word t ingezameld en in welke mate deze afvalsoorten nog voorkomen in het fijn restafval (op basis van sorteeranalyses), kan wor- den uitgerekend hoeveel procent van elke afvalsoort gescheiden wordt . Zie figuur 9.
De cijfers van luiers zijn achterwegen gelaten, omdat niet elke gemeente deze inzamelt. Hierdoor is er geen compleet beeld te schetsen. Het scheidingspercentage voor zowel GFT+E, als voor papier, PMD, glas en textiel is in de periode 2020 tot en met 2025 gestegen. Alle schei- dingspercentage liggen hoger dan gemiddeld in vergelijkbare matig ste- delijke gemeenten en de RWB gemeenten. Figuur 9 Scheidingspercentages GFT+E, papier, PMD, glas en textiel 72% 73% 80% 81% 80% 86% 68% 71% 2020 2021 2022 2023 2024 2025 matig stedelijk RWB GFT+E 90% 89% 91% 94% 95% 98% 86% 90% 2020 2021 2022 2023 2024 2025 matig stedelijk RWB papier 69% 77% 85% 94% 89% 97% 76% 76% 2020 2021 2022 2023 2024 2025 matig stedelijk RWB PMD 83% 84% 88% 89% 85% 91% 85% 86% 2020 2021 2022 2023 2024 2025 matig stedelijk RWB glas 34% 46% 41% 36% 44% 65% 45% 44% 2020 2021 2022 2023 2024 2025 matig stedelijk RWB textiel 24 4.4 Samenstelling grof restafval In 2025 is in samenwerking met de andere Baronie -gemeenten onder- zoek gedaan naar de samenstelling van het grof huishoudelijk restafval dat inwoners aanbieden op de milieustraat. Het grof restafval in de gemeente Geertruidenberg bestaat voor 21% uit fijn materiaal (kleine dan circa 50 centimeter) en is feitelijk te beschou- wen als fijn restafval dat inwoners in de verzamelcontainer of minicon- tainer aanbieden. 79% is grof materiaal.
Gemiddeld over alle Baronie-ge- meenten is het aandeel fijn materiaal iets minder dan in Geertruidenberg. Tabel 18 Samenstelling grof restafval (bron: De AfvalSpiegel) Het grof materiaal is uitgesorteerd op te scheiden en niet te scheiden materiaalsoorten, samengestelde producten/ voorwerpen en zakken met fijn restafval. Het aandeel samengestelde producten is in Geertrui- denberg beduidend meer dan gemiddeld in de Baronie -gemeenten. Zak- ken met fijn restafval mogen inwoners van de gemeente tegen betaling aanbieden in de container voor grof restafval. Uitgaande van het gemid- deld gewicht van een grijze / zwarte 60 liter zak van 5 kilogram en een kilotarief van € 0, 45 (tarief 2 025), betalen inwoners op de milieustraat een bedrag van € 2,25 per zak. Dit is minder dan wanneer je als inwoner die zak aanbiedt in een ondergrondse container. Dan betaal je € 3,50. Tabel 19 Samenstelling grof materiaal (bron: De AfvalSpiegel) De 46% samengestelde producten in Geertruidenberg bestaan uit: Banken, fauteuils en boxspings 11% Overige meubels 23% Overige producten 12% Deze 46% aan spullen/ kringloopgoederen die op de milieustraat in de container voor grof huishoudelijk restafval terechtkomt is omgerekend een hoeveelheid van gemiddeld 6 kilogram per inwoner per jaar.