Bijlage 6 Jaarverslag CRK

Jaarverslag van de Commissie ruimtelijke kwaliteit van gemeente Geertruidenberg over 2021

Jaarverslag van de Commissie ruimtelijke kwaliteit van gemeente Geertruidenberg over 2021 Datum: 17-5-2022 Van: de Commissie ruimtelijke kwaliteit van gemeente Geertruidenberg Aan: B&W en raad van de gemeente Geertruidenberg Inhoud: Inleiding Over de samenstelling en werkwijze van de CRK Adviesaanvragen aan de grote en kleine CRK De openbaarheid van vergaderen Evaluatie van het functioneren van de CRK Ontwikkelingen Bijlage Inleiding Sinds 2019 wordt gewerkt met deze Commissie ruimtelijke kwaliteit (hierna: CRK), waarin de eerdere monumenten- en welstandscommissie zijn geïntegreerd, op basis van de eind 2018 vastgestelde verordening daarvoor. De commissie heeft een brede adviestaak voor de omgevingskwaliteit in de geest van de Omgevingswet. Volgens de huidige en de nieuwe verordening brengt de commissie in het voorjaar verslag uit van haar werkzaamheden in het voorafgaande kalenderjaar. In elk geval wordt daarbij aangegeven hoe ze toepassing heeft gegeven aan de voor de uitvoering van haar adviestaak geldende kaders van beleid en regelgeving, en hoe uitwerking is gegeven aan de openbaarheid van vergaderen. Het concept van dit verslag is opgesteld door de beleidsmedewerker monumentenzorg. Na afstemming op 17 mei 2022 heeft de CRK het voorliggende jaarverslag vastgesteld.

Over de samenstelling en werkwijze van de CRK De samenstelling en werkwijze van de Commissie ruimtelijke kwaliteit zijn geregeld in de daarvoor geldende verordening uit 2018. Daarnaast is in de praktijk een werkwijze ontwikkeld, waarbij vanuit efficiëntie, klantvriendelijkheid en kostenbesparing wordt gewerkt met een grote en kleine commissie. Per 2020 wordt gewerkt met een grote commissie, die vierwekelijks vergadert, en een kleine commissie, die tweewekelijks vergadert. Tot op heden bestaat de grote commissie uit zes vaste leden. Twee leden daarvan vormen de kleine commissie, waaraan in voorkomende gevallen een derde lid wordt toegevoegd als aanvullende deskundigheid gewenst is. Met name eenvoudigere plannen worden voor advies aan de kleine commissie voorgelegd, als geen uitgebreider advies nodig is via de grote commissie. Dit is ook wenselijk vanwege de afdoeningstermijn van vergunningaanvragen (8 weken). De afgelopen jaren is gebleken, dat dit goed werkt. Het contact tussen de gemeentelijke organisatie en de CRK vindt met name plaats door medewerkers van het team Wabo van de cluster Gemeentewinkel.

De personele bezetting van de CRK in 2021 Vaste leden: - Harrie Maas (cultuurhistoricus; directeur van de Stichting Monumentenhuis Brabant; sinds 2015 lid en voorzitter van de Monumentencommissie en sinds 2019 van de CRK); - Carl Bossier (deskundig qua welstand en stedenbouw; praktiserend architect; sinds 2019 lid van de CRK, daarvoor jarenlang lid van de welstandscommissie; sinds 2020 secretaris en verslaglegger van de kleine CRK); - Frank Zuylen (deskundig qua welstand, stedenbouw en bouw- en architectuurhistorie; sinds 2015 lid van de Monumentencommissie en sinds 2019 van de CRK); sinds 2020 voorzitter van de kleine CRK);

2

- Bernard Siera (restauratiedeskundige, deskundig qua bouw- en architectuurhistorie; sinds 2015 lid van de Monumentencommissie en sinds 2019 van de CRK); - Edith Kolkman (deskundig qua landschap en stedenbouw; praktiserend adviseur; sinds 2019 lid van de CRK); - Jan van Gils (vertegenwoordiger van de lokale erfgoedinstanties, en burgerlid; sinds 2021 lid van de CRK); De verslaglegger van de grote commissie was tot medio 2021 Martijn de Jong en daarna Gijs Verkuijlen. (Beiden zijn werkzaam als adviseur bij het Monumentenhuis Brabant en deskundig qua bouw- en architectuurhistorie c.q. restauratie en waardensteller van erfgoed.) Plaatsvervangende leden: - Frank Ruiter (deskundig qua welstand, stedenbouw, bouw- en architectuurhistorie en restauratie; praktiserend architect; sinds 2020 plaatsvervangend lid van de CRK); - Martien Van Osch (sinds 2019 plaatsvervangend van Edith Kolkman; deskundig qua landschap en stedenbouw; praktiserend adviseur); - Joke Serraris, namens de lokale erfgoedinstanties. De heren Maas, Zuylen, Siera, De Jong en Verkuijlen zijn ingehuurd via de samenwerking met de Stichting advisering monumenten & ruimtelijke kwaliteit Brabant (van het Monumentenhuis Brabant). De andere genoemde personen zijn direct ingehuurd door de gemeente.

Foto van de CRK in juli 2022 (van links naar rechts: de heren Zuylen, Bossier en Maas, mevrouw Kolkman, de heren Van Gils en Siera, en verslaglegger de heer Verkuijlen)

Adviesaanvragen aan de grote en kleine CRK Aan de kleine commissie zijn voor advies voorgelegd: - als het niet gaat om een monument, een beeldbepalende zaak, het beschermd stadsgezicht en de historische dorpsgebieden en historische bebouwingslinten (gebieden H1 en H2 volgens de welstandsnota 2012): plannen waarvoor naar het oordeel van het college vooral een welstandstoets aan de orde is (op basis van het welstandsbeleid, inclusief het zonnepanelenbeleid), en geen uitgebreider advies nodig is via de grote commissie; - als het niet gaat om een monument of een beeldbepalende zaak, maar wel om een bouwwerk in het beschermd stadsgezicht, de historische dorpsgebieden en historische bebouwingslinten: plannen die een veel voorkomend klein bouwwerk in de zin van het welstandsbeleid of een soortgelijk eenvoudig bouwwerk (zoals een dakkapel, eenvoudige wijziging van een hoofdgebouw of een eenvoudig aan- of bijgebouw) betreffen, waarvoor naar het oordeel van het college vooral een welstandstoets aan de 3

orde is, zo nodig met de aanvullende advisering door een toegevoegd commissielid op het gebied van bouw- en architectuurhistorie, restauratie en landschap, en als geen uitgebreider advies nodig is via de grote commissie; - plannen voor het wijzigen (behoudens herbestemming, reconstructie of sloop) en het restaureren van monumenten en beeldbepalende zaken, die wat betreft rijksmonumenten niet zo ingrijpend zijn dat hiervoor een adviesplicht van de Rijksdienst voor het cultureel erfgoed geldt, en als naar het oordeel van het college geen uitgebreider advies nodig is via de grote commissie, mits de advisering hierover plaatsvindt door tenminste twee leden die deskundig zijn op het gebied van monumentenzorg, waarbij in het geval van restauratie tenminste één lid deskundig moet zijn op het gebied van restauratie. De kleine CRK adviseert ook over planologische kruimelgeval-afwijkingen in de zin van het gemeentelijke afwijkingenbeleid. Overige plannen zijn voorgelegd aan de grote commissie. De taken van de CRK zijn vermeld in artikel 1 van de verordening (uit 2018) en de bijlage daarbij. Dit betreft de taken van de eerdere monumentencommissie en welstandscommissie, die grotendeels neerkomen op de toets van plannen aan het welstandsbeleid (welstandsnota 2012, zonnepanelenbeleid 2021) en aan monumentale waarden en waarden van beschermd stadsgezicht (i.v.m.

de Erfgoedverordening, Erfgoedwet en bestemmingsplannen voor beschermd stadsgezicht). Daarnaast heeft de CRK een bredere adviestaak in de geest van de Omgevingswet. Ze adviseert op het gebied van cultuurhistorie, bouw- en architectuurhistorie, restauratie, landschap en stedenbouw. Zo is in artikel 1 onder meer een bepaling opgenomen voor het in vroeg stadium betrekken van de commissie bij ruimtelijke plannen die afwijken van het bestemmingsplan waarvoor naar het oordeel van het college nog een afweging qua ruimtelijke ordening (RO)/stedenbouw nodig is, en bij impactvolle plannen. In lijn met die bepaling is voor verschillende plannen ook advies op het gebied van RO/stedenbouw ingewonnen, waarbij in voorkomende gevallen ook een advies over het aspect landschap/groen van belang was. Voorbeelden in 2021 van grotere plannen waarvoor ook in die zin advies is ingewonnen bij de grote commissie: landgoed Hooijpolder te Raamsdonk, nieuwbouw appartementen Vijfhoevenlaan, woningbouwontwikkeling Zoutmanstraat, ontwikkeling St. Theresiakwartier, woningbouwontwikkeling hoek Boterpolderlaan/Grote Kerkstraat.

Het plan Theresiakwartier

Daarnaast zijn er diverse plannen in de grote commissie behandeld aangaande monumenten en in beschermd stadsgezicht, zoals de herbestemmingen van rijksmonumenten Molenstraat 45 en Bergenstraat 29, een informatiepunt aan de Timmersteekade, bestrating voor het project Stationsplein, opties voor een supermarktlocatie in de kern Geertruidenberg, en afvalcontainers in beschermd stadsgezicht. In juli 2021 heeft de commissie een locatiebezoek afgelegd vanwege de plannen voor landgoed Hooijpolder en voor een paardenbak nabij de Lambertuskerk. In oktober heeft een afvaardiging van de CRK een locatiebezoek afgelegd i.v.m. het plan voor afvalcontainers in beschermd stadsgezicht. Door de grote CRK zijn in 2021 circa 69 adviezen uitgebracht, door de kleine CRK circa 183 adviezen. Van deze adviezen van de CRK zijn 147 adviezen over monumentenzorg uitgebracht, waarvan 39 adviezen rijksmonumenten betreffen, zie bijlage. 4

Het overgrote deel van de adviezen van de CRK in 2021 is door B&W overgenomen. De openbaarheid van vergaderen De agenda’s van de gecombineerde vergaderingen van de grote en kleine CRK in 2021 zijn op de gemeentelijke website geplaatst. Sinds medio 2022 worden ook de agenda’s van de tussentijds kleine CRK-vergaderingen gepubliceerd. Vermeld is dat de vergaderingen openbaar zijn. De verslagen van de grote CRK zijn in 2021 op de gemeentelijke website geplaatst. Sinds voorjaar 2022 worden ook de verslagen van de kleine CRK-vergaderingen gepubliceerd. (De verslagen van de vroegere welstandscommissie werden niet gepubliceerd op de site.) De corona-maatregelen hebben invloed gehad op de wijze van vergaderen van de CRK in 2021, zodat er een tijd digitaal vergaderd moest worden (met MSTeams) in plaats van fysiek in het gemeentehuis. Met name bij de wat grotere en ingewikkeldere plannen en voor uitgebreidere afstemming vindt de CRK digitaal vergaderen verre van ideaal. Gebleken is dat het digitaal vergaderen over de wat eenvoudigere plannen door de kleine CRK wel redelijk tot goed werkbaar is voor betrokkenen, met de opmerking dat er nadelen kunnen zijn aan het digitaal vergaderen. Het directe contact met de klant en de interactie tussen de commissieleden zoals die mogelijk zijn tijdens een fysieke vergadering, worden in voorkomende gevallen gemist in een digitale vergadering.

In een fysieke vergadering kunnen makkelijker schetsen bij een advies worden gemaakt en kunnen zaken vaak wat makkelijker uitgelegd worden. De indruk bestaat dat door veel initiatiefnemers het digitaal vergaderen wel als makkelijk wordt ervaren, omdat zij niet hiervoor naar het gemeentehuis hoeven te komen. Aan planindieners wordt de mogelijkheid geboden om de vergadering van de CRK bij te wonen. Zij ontvangen hiervoor een uitnodiging. Er wordt hiervan in grote mate gebruik gemaakt. Zij worden zo spoedig mogelijk geïnformeerd over het advies van de CRK en het standpunt van B&W daarover. Het bijwonen van een digitale vergadering door anderen dan planindieners is mogelijk wat minder makkelijk dan het bijwonen door hen bij een fysieke vergadering in het gemeentehuis en voorheen bij het Monumentenhuis aan Markt 9 te Geertruidenberg. De ervaring van de gemeente over meer dan 10 jaar is dat er in het algemeen weinig gebruik wordt gemaakt van de mogelijkheid om een vergadering van de commissie bij te wonen door andere personen dan planindieners. In 2021 hebben wel zulke personen de openbare digitale vergadering van de CRK bijgewoond vanwege de behandeling van een adviesverzoek over de opties voor supermarktlocaties in Geertruidenberg, en van een plan voor een museum aan Bergenstraat 29.

Daarnaast is het zo dat de lokale erfgoedinstanties inmiddels al jaren zijn vertegenwoordigd zijn in de CRK en voorheen in de Monumentencommissie. In het algemeen kan het voorkomen dat het redelijk is om een plan in een vooroverlegfase vertrouwelijk te behandelen gezien de belangen van een planindiener. In enkele gevallen is in 2021 een adviesverzoek vertrouwelijk behandeld door de CRK. Dit betrof twee gevallen op verzoek van planindieners in het kader van vooroverleg, en een handhavingskwestie op verzoek van de gemeente. De formele vergunningaanvragen aangaande deze plannen zullen te zijner tijd openbaar behandeld worden. Evaluatie van het functioneren van de CRK Eind 2021, begin 2022 is het functioneren van de CRK geëvalueerd door de gemeente (betrokken ambtenaren van team Wabo en wethouders RO en monumentenzorg) en de CRK. In de vergadering van 25-1-2022 is de evaluatie van de Commissie Ruimtelijke kwaliteit besproken met de leden hiervan, inclusief het voornemen vanuit het college om twee leden op termijn (in de loop van 2022 c.q. vanaf 1-1-2023, in relatie met de Omgevingswet) te vervangen, namelijk de leden Frank Zuylen en Bernard Siera, vanwege de voorkeur voor praktiserende leden en voor een geleidelijke vervanging van leden met het oog op de continuïteit. Uit de evaluatie zijn verbeterpunten gekomen voor de gemeente, o.a.

wat betreft het optimaliseren van een inschatting van de door de CRK benodigde voorbereidings- en vergadertijd, het zoveel mogelijk aanwezig zijn van medewerkers van cluster RO bij de behandeling door de CRK van RO-

5

plannen, en het vaker in een vroeg stadium door cluster RO betrekken en meenemen in het proces van de CRK bij met name de impactvolle RO-plannen. Verbeterpunten voor de CRK zijn o.a. om het efficiënt vergaderen binnen de geplande adviestijd te optimaliseren, om gestructureerder te vergaderen en de adviezen aan te scherpen. Ontwikkelingen Recent is door B&W, na advies van de CRK, beleid vanuit welstand en erfgoed vastgesteld wat betreft zonnepanelen (eind 2021 vastgesteld) en wat betreft ventilatie- en luchtbehandelingsinstallaties (voorjaar 2022 vastgesteld). Dit beleid is mede een toetsingskader voor de CRK. Er is een toename aan vergunningaanvragen voor zonnepanelen in 2021 en 2022 en het zonnepanelenbeleid is al veelvuldig toegepast. In 2022 zal de verordening voor de CRK worden aangepast vanwege de inwerkingtreding van de Omgevingswet (naar verwachting per 2023). Ook zal een raadsbesluit nodig zijn voor de benoeming van de leden van de CRK vanaf 2023. De CRK zal vooraf hierover geraadpleegd worden. De nieuwe verordening biedt ook een basis voor de rol van de CRK voor een brede advisering vroeg in het proces in de geest van de wet. De doorontwikkeling naar zo’n brede advisering is deels al gang gezet (o.a.

via de eerdere verordening op basis van het bestaande adviesstelsel, vooroverleg en ambtelijke processen) en zal voortgezet en verfijnd worden bij de verdere implementatie van de Omgevingswet en bij het opstellen van een Omgevingsplan. In lijn hiermee wordt sinds 2021 door de gemeente gewerkt met een intaketafel en een omgevingstafel voor de gemeentelijke behandeling van ruimtelijke plannen, waarbij per plan een passend en efficiënt adviesproces kan worden uitgestippeld, in samenhang met beleid en regelgeving, ambtelijke processen en participatie van betrokkenen. Als uitvloeisel van de intaketafel zijn al diverse plannen in een vroeg stadium aan de CRK voorgelegd.

De omgevingstafel in de zin van de Omgevingswet

Vanaf medio 2022 zal het welstandsbeleid (welstandsnota 2012) worden geëvalueerd en zal nieuw beleid worden opgesteld. De CRK zal hierover geraadpleegd worden. Bijlage De onderstaande informatie is voorjaar 2022 aan de provincie verstrekt in het kader van het provinciale toezicht op het gebied van erfgoed. Er zijn in 2021 147 adviezen over monumentenzorg uitgebracht door de CRK. Hiervan betreffen 39 adviezen rijksmonumenten. Adviezen van de Commissie ruimtelijke kwaliteit over rijksmonumenten in 2021 Januari: Emmaweg; openbaar groen, onderdeel van vestingwerken; rijksmonumentnr.: 337826 Molenstraat 45; woning; rijksmonumentnr.: 32289 Gasthuisstraat 10 t/m 34; woningen voor ouderen/verzorgingstehuis; rijksmonumentnr.: 15959 Markt 27; woning; rijksmonumentnr.: 15975 Kerkplein 5; ontmoetingscentrum met horeca; rijksmonumentnr.:520051 Vismarktstraat 24; woning; rijksmonumentnr. 16018

6

Februari: Venestraat 21; woning; rijksmonumentnr. 16003 Markt 27; woning; rijksmonumentnr.: 15975 Vismarktstraat 24; woning; rijksmonumentnr. 16018 Kerkplein 5; ontmoetingscentrum met horeca; rijksmonumentnr.:520051 Elfhuizen 2: woning; rijksmonumentnr. 15949 Oude Stadsweg 1 Geertruidenberg; woning; rijksmonumentnr.:520046 Maart: Markt 27; woning; rijksmonumentnr.: 15975 Kerkplein 5; ontmoetingscentrum met horeca; rijksmonumentnr.:520051 Vismarktstraat 24; woning; rijksmonumentnr. 16018 Molenstraat 45; woning; rijksmonumentnr.: 32289 Bergenstraat 29; woning; rijksmonumentnr.:526432 April: Bergenstraat 29; woning; rijksmonumentnr.:526432 Mei: Markt 46; museum: rijksmonumentnr. 15992 Molenstraat 48; woning; rijksmonumentnr. 32291 Elfhuizen 2: woning; rijksmonumentnr.

15949 Juni: Kerkplein 7; woningen; rijksmonumentnr.:520052 Oude Stadsweg 1 Geertruidenberg; woning; rijksmonumentnr.:520046 Centraleweg 16 Geertruidenberg; terrein bij Dongecentrale; rijksmonumentnr.:520038 Gasthuisstraat 10 t/m 34 rijksmonumentnr.: 15959 Juli: Markt 27; woning; rijksmonumentnr.: 15975 Lange Broekstraat 29; woning; 32285 Elfhuizen 3; kerk; rijksmonumentnr.:15950 Kerkplein 7; woningen; rijksmonumentnr.:520052 Markt 18; woning; 15982 Kerklaan 4; kerk; 32279 Augustus: Elfhuizen 3; kerk; rijksmonumentnr.:15950 Centraleweg 16 Geertruidenberg; terrein bij Dongecentrale; rijksmonumentnr.:520038 September: Molenstraat 45; woning; rijksmonumentnr.: 32289 Oktober: Elfhuizen 3; kerk; rijksmonumentnr.:15950 Oosterhoutseweg 18 Raamsdonksveer; watertoren, vm. kunstbedrijf; rijksmonumentnr.:520055 November: Venestraat 29; woning; rijksmonumentnr.:16007 December: Venestraat 29; woning; rijksmonumentnr.:16007 Molenstraat 48; woning; rijksmonumentnr. 32291

7

Postbus 10.001 4940 GA Raamsdonksveer Vrijheidstraat 2 4941 DX Raamsdonksveer Telefoon: 14 0162 E-mail: info@geertruidenberg.nl www.geertruidenberg.nl

8