Bijlage 20240124 Rib Powerport Moerdijk en gebiedsinvestering

Aan de leden van de raad

Raamsdonksveer, 24 januari 2024 Ons kenmerk Onderwerp

: /Beleid : Raadsinformatiebrief Powerport Moerdijk en gebiedsinvestering

Geachte leden van de raad, Binnen het energiesysteem neemt de gemeente Geertruidenberg een belangrijke rol in in het landelijke systeem. Met de aanwezigheid van de Amercentrale en de hoogspanningsstations binnen de gemeente, is het Amergebied een van de belangrijkste knooppunten in het landelijke elektriciteitsnetwerk. De energietransitie gaat op dit moment hard en de verduurzaming van de samenleving leidt tot aanpassingen in het energiesysteem. Met name door de toenemende vraag naar elektriciteit is het bestaande netwerk niet toereikend. Hier merken we op dit moment al de gevolgen van. De nieuwsberichten over de stagnatie van de verduurzaming van bedrijven en het “op slot zitten” van het elektriciteitsnetwerk zijn daar de voorbeelden van. Gevolgen voor Geertruidenberg Omdat Geertruidenberg een belangrijk knooppunt is in het energiesysteem, heeft dit ook gevolgen voor ons. Het college constateerde al in een eerder stadium dat er een dusdanige grote hoeveelheid aan projecten op ons afkomt dat dit vraagt om een integrale aanpak, waarin deze uitdagingen in samenhang met elkaar kunnen worden beschouwd. Ontwerptafel regio Moerdijk-Drimmelen-Geertruidenberg Er is besloten om een ontwerptafel voor de regio Moerdijk-Drimmelen-Geertruidenberg te formeren, hierna Powerport Moerdijk (werknaam die is voortgekomen uit het ruimtelijk voorstel/SRBT) te noemen.

In dit overleg schuiven de ministeries van Economische Zaken en Klimaat (EZK), Binnenlandse Zaken en Koninkrijkrelaties (BZK) en Infrastructuur en Waterstaat (I&W), de provincie Noord-Brabant en de gemeenten Moerdijk, Drimmelen en Geertruidenberg aan om samen te kijken naar de complexe opgave waar het gebied voor staat. Er is specifiek gekozen voor de regio Moerdijk-Drimmelen-Geertruidenberg vanwege dezelfde omstandigheden waarin deze gemeenten moeten acteren. In het programma Energiehoofdstructuur schetst het Rijk het toekomstperspectief voor het energiesysteem in 2050. Hieruit blijkt dat Moerdijk staat voor een opgave van circa 200 hectare aan energie-infrastructuurprojecten. Gemeente Geertruidenberg staat voor een opgave van 60 hectare. Een overlegtafel is hier noodzakelijk omdat deze problematiek tot zomer 2023 nog onvoldoende werd gezien en gehoord door het Rijk. Het doel van de ontwerptafel is om te komen tot samenhangende en richtinggevende keuzes voor de ontwikkeling van het energiesysteem met een goede ruimtelijke indeling. Daarbij wordt rekening gehouden met de leefbaarheid en het behoud van de brede welvaart in het gebied en haar inwoners.

Ons kenmerk Onderwerp

: /Beleid : Raadsinformatiebrief Powerport Moerdijk en gebiedsinvestering

Diverse fases Bij de ontwerptafel zijn verschillende fases te onderscheiden. De urgentie van het Rijk is hoog en het tempo ligt dan ook hoog. Er lopen op dit moment al verschillende rijksprojecten. Fase 1 Inventarisatie van de ruimtevraag. Deze fase is afgelopen maanden doorlopen en inmiddels afgerond. De belangrijkste conclusie uit de inventarisatie is dat onvoldoende grip en sturing op de ruimtelijke inpassing van de nieuwe ontwikkelingen leidt tot een suboptimale ruimtelijke inpassing. Deze kan verrommeling van het landschap veroorzaken en ten koste kan gaan van de leefbaarheid van de inwoners. In bijlage 1 vindt u de projecten die op dit moment spelen in het gebied weergegeven. Uit die inventarisatie blijkt dat een integrale sturing en samenhangende en richtinggevende keuzes noodzakelijk zijn voor een goede ontwikkeling van het energiesysteem, zodat daarbij rekening gehouden kan worden met de leefbaarheid van onze inwoners. Fase 2 Naar aanleiding van de inventarisatie van de ruimtevraag (fase 1) worden er 3 scenario’s opgesteld.In de scenario’s wordt gekeken hoe toekomstige ontwikkelingen in het gebied kunnen plaatsvinden. In de periode tot medio 2024 wordt technische informatie verzameld die nodig is om een integraal plan op te stellen. Hierbij kijken we voor Geertruidenberg eerst hoe de ruimte in het Amergebied optimaal kan worden benut.

De volgende zaken worden verkend: • Optimalisatiemogelijkheden van het bestaand ruimtegebruik in het Amergebied (m2 en milieuruimte). Denk aan niet ingevulde ruimte. • Mogelijkheden om ruimte te creëren (m2 en milieuruimte) door efficiënter ruimtegebruik en uitplaatsing van activiteiten die niet aan dit gebied gebonden zijn. • Mogelijkheden om ruimtevraag (m2 en milieuruimte) te verminderen door technische oplossingen of door energieprojecten elders te realiseren. De analyse betreft een verkenning op hoofdlijnen. Er wordt een globale check gedaan op technische- en juridische haalbaarheid en op kosten. Het gaat in deze fase niet om het wegen van belangen, maar om zicht te krijgen op mogelijke bouwstenen voor de puzzel die gelegd moet gaan worden. In de verkenning worden alle zoeklocaties meegenomen van de energieprojecten die nu onder de RijksCoördinatie Regeling (RCR) vallen. Zo kan kennis die op de ontwerptafel wordt ontwikkeld, ingebracht worden in de lopende RCR-trajecten. In maart/april worden de eerste resultaten verwacht.. Rond de zomer wordt bestuurlijk overleg met met ministers en directeur-generaal om gezamenlijk de lijn richting het opstellen van een gebiedsgerichte uitwerking te bepalen. Inzet is om dit overleg te koppelen aan het bestuurlijk overleg tussen Rijk en provincie in het kader van het Ruimtelijk Voorstel.

Dit overleg vindt plaats met de bewindslieden van het nieuwe kabinet. Omdat het nog onduidelijk is hoe snel de formatie gaat, en het wel zaak is voortgang te blijven maken op de ontwerptafel, kan er ook voor gekozen worden om nog met de zittende demissionaire bewindslieden tot afspraken te komen. In fase 2 wordt ook een participatieplan opgesteld waarin wordt beschreven hoe we belanghebbenden gaan betrekken. Fase 3 Fase 3 is gericht om te komen tot een optimale ruimtelijke inpassing, waarin de studierichtingen moeten leiden tot een integrale gebiedsgerichte aanpak. Het doel hiervan is om advies te geven over de inpassing en randvoorwaarden voor de projecten, systeemkeuzes te maken en op welke locaties geïnvesteerd kan/moet in de gebiedskwaliteit en leefbaarheid. Het doel is om eind 2024, begin 2025 fase 3 af te ronden. Tussen de verschillende samenwerkende overheden, de ministeries, de provincie en de 3 gemeenten, worden afspraken gemaakt over een integraal en toekomstbestendig ontwikkelperspectief dat leidt tot de versterking van de leefbaarheid en de brede welvaart in de regio. Daarnaast worden er afspraken gemaakt over de samenwerking en de financiering van de gebiedsinvesteringen.

Ons kenmerk Onderwerp

: /Beleid : Raadsinformatiebrief Powerport Moerdijk en gebiedsinvestering

In fase 3 vindt tevens participatie plaats. Ook de raad krijgt een rol in dit traject. Hoe dit vorm krijgt, wordt op een later moment uitgewerkt. Gebiedsinvesteringen Net op Zee Parallel aan het proces van de ontwerptafel is er vanuit Europa en het Rijk een gebiedsinvesteringsbijdrage van 100 miljoen per locatie ter beschikking gesteld voor aanlandingslocaties voor Wind op Zee. Deze bijdrage wordt in 2 fases uitgekeerd. De eerste fase wordt ter beschikking gesteld aan de regio waar het converterstation komt. De gelden in fase 2 worden ter beschikking gesteld aan de gemeenten waar de kabels doorheen gaan. Om in aanmerking te komen voor deze gelden moet met de regio een regioplan worden opgesteld waarin met omliggende gemeenten tot overeenstemming gekomen wordt op welke wijze deze gelden worden verdeeld. Hiervoor moet in het tweede kwartaal van 2024 een bestuurlijk akkoord worden bereikt met de gemeenten Drimmelen, Moerdijk en Oosterhout. Onderdeel van dit akkoord is een verdeelsleutel voor de verdeling van de gelden. In relatie met de ontwerptafel Powerport Moerdijk is tussen de gemeenten Drimmelen, Moerdijk en Geertruidenberg afgesproken dat de gelden die worden toegewezen aan de drie gemeenten binnen de Powerport worden besteed aan projecten binnen de ontwerptafel.

Rol van de raad en communicatie De huidige ontwikkelingen rond Powerport zijn in lijn met de vastgestelde gemeentelijke positiebepaling ten aanzien van de energie-infrastructuur. Deze positiebepaling is als onderdeel van de omgevingsvisie vastgesteld door de raad. Ook de komende periode blijft de positiebepaling de leidraad voor handelen. De ambitie tot transparantie en participatie maakt expliciet onderdeel uit van de positiebepaling. Zoals in deze brief is aangegeven, wordt in de komende periode gewerkt aan een participatieplan, waarbij ook aandacht wordt besteed aan de invulling van de raad. We organiseren graag een ‘raad luistert’-sessie in februari over dit onderwerp. Het is goed om te beseffen dat parallel hieraan vanuit de lopende energieprojecten ook door EZK & Tennet wordt gecommuniceerd naar onze inwoners. Momenteel worden afspraken met EZK gemaakt om in de communicatie van individuele energieprojecten telkens ook de koppeling te maken naar de integrale opgave op de ontwerptafel Powerport en vice versa. Hoogachtend, burgemeester en wethouders van Geertruidenberg, de secretaris a.i., de burgemeester,

R. Brekelmans

M. Witte

Ons kenmerk Onderwerp

: /Beleid : Raadsinformatiebrief Powerport Moerdijk en gebiedsinvestering

Bijlage 1 Geïnventariseerde projecten