Bijlage 1 uitgangspuntennotitie natuurpark Donge

Natuurpark Donge Uitgangspuntennotitie 5 november 2024

Bijlage 1.1 Omgevingsvisie Geertruidenberg samengevat 1.2 Opbrengsten brainstorm stakeholders 1.3. Enquête peiling natuurpark Donge

1

Inhoud 1

Inleiding ................................................................................................................................................3 1.1

leeswijzer ..................................................................................................................................................................... 3

1.2 2

Aanleiding .................................................................................................................................................................... 4 Plangebied .............................................................................................................................................5

2.1

Huidige situatie ............................................................................................................................................................ 5

2.2

Geldend omgevingsplan ............................................................................................................................................... 6

2.3

Omgeving .................................................................................................................................................................... 6

3

Wetgeving en beleid ...............................................................................................................................7 3.1

Provinciaal natuurbeleid Noord-Brabant ....................................................................................................................... 7

3.2

Omgevingsvisie Geertruidenberg .................................................................................................................................. 8

3.3

Programmaplan Geertruidenberg ................................................................................................................................. 9

3.4

Omgevingsprogramma groen ..................................................................................................................................... 10

3.5

Overige raakvlakken ................................................................................................................................................... 11

4

Voorwaarden ....................................................................................................................................... 12 4.1

Gebiedsinvesteringen Net op Zee ............................................................................................................................... 12

4.2

Waterkering ............................................................................................................................................................... 12

4.3

Water en bodem ......................................................................................................................................................... 13

4.4

Flora en fauna ............................................................................................................................................................. 13

4.5

Kabels en leidingen ..................................................................................................................................................... 13

4.6

Bedrijven en milieuzonering ........................................................................................................................................ 13

4.7

Natuurcompensatie .................................................................................................................................................... 14

4.8

Overige sectorale aspecten ......................................................................................................................................... 15

5

Toekomstperspectief ............................................................................................................................ 16 5.1

Kansen voor natuur ..................................................................................................................................................... 16

5.2

Kansen voor recreatie ................................................................................................................................................. 16

5.3

Kansen voor klimaatadaptatie..................................................................................................................................... 17

5.4

Kansen voor leefbaarheid en gezondheid .................................................................................................................... 18

6

Participatieproces ................................................................................................................................. 19 6.1

Brainstorm met stakeholders ...................................................................................................................................... 19

6.2

Peiling enquête inwoners ............................................................................................................................................ 19

6.3

Vervolg participatieproces .......................................................................................................................................... 21

7

Uitgangspunten Natuurpark Donge ........................................................................................................ 22 7.1

Algemeen ................................................................................................................................................................... 22

7.2

Infrastructuur ............................................................................................................................................................. 22

7.3

Lindonk ...................................................................................................................................................................... 22

7.4

Gasthuisweide ............................................................................................................................................................ 23

7.5

Uitgangspunten ontwerpproces .................................................................................................................................. 23

8

Grondstrategie ..................................................................................................................................... 24

9

Financiën ............................................................................................................................................. 24

10

Kanttekeningen.................................................................................................................................... 24 10.1

11

Risico’s ....................................................................................................................................................................... 24

Fasering ............................................................................................................................................... 25 11.1

Voorverkenningsfase: ................................................................................................................................................. 25

11.2

Vervolgstappen: ......................................................................................................................................................... 25

2

Afbeelding 1: Kaart Gemeente Geertruidenberg. Bron: Streetsmart

1 Inleiding Ten zuiden van de kern Geertruidenberg en ten zuidwesten van de kern Raamsdonksveer liggen de gebieden Lindonk en Gasthuisweide, in de volksmond ook wel de Allardpolder genoemd. Dit gebied was vroeger een eiland. De historische naam Gasthuisweide en Lindonk verwijzen nog naar dit grondgebied van Geertruidenberg. De polder is gelegen aan het Noorder- en Zuidergat, waar de meanderende rivier Donge zich bevindt. In dit document vindt u de uitgangspunten voor de gebiedsontwikkeling van Natuurpark Donge (werktitel). Het project omvat de transformatie van circa 30 hectare agrarisch gebied naar natuur en recreatie. In deze notitie worden de uitgangspunten voor de ontwikkeling van het natuurpark omschreven. Het doel van deze notitie is iedereen die betrokken is bij het project op hetzelfde kennisniveau te brengen en om overeenstemming te hebben over de kaders en randvoorwaarden voor de gebiedsontwikkeling. De gebiedsontwikkeling Natuurpark Donge willen we realiseren met gebiedsgelden “Net op Zee” Het gekozen plangebied is een logische locatie voor natuurontwikkeling vanwege de ligging aan de rivier Donge. Gemeente Geertruidenberg heeft weinig tot geen natuurgebieden, denkend aan een bos of vogelweidegebied en dat is zorgelijk. De rivier Donge maakt onderdeel van het Natuurnetwerk Brabant (NNB), waardoor de ecologisch potentie van dit plangebied groot is.

Door het natuurpark aan te sluiten op het aanwezige groenblauwe netwerk ontstaan kansen voor doelsoorten in flora en fauna. Daarbij kan het gebied dienen als een ecologische stapsteen voor de corridor richting de Biesbosch. Deze gebiedsontwikkeling voldoet aan de voorwaarden die gesteld zijn voor de gebiedsinvesteringen Net op Zee.

1.1

leeswijzer

In hoofdstuk 2 staat een beschrijving van het plangebied; en een samenvatting van de bestemmingsplanregels. In hoofdstuk 3 wordt de wenselijkheid van natuurontwikkeling op basis van provinciaal en gemeentelijk beleid in beeld gebracht. Hoofdstuk 4 gaat in op de voorwaarden op basis van sectorale aspecten, zoals flora en fauna, natuurwaarden, verkeer en parkeren, de waterkering en water en bodem. In hoofdstuk 5 omschrijft de kansen voor gebiedsontwikkeling van Natuurpark Donge. In hoofdstuk 6 wordt ingegaan op participatieproces. In hoofdstuk 7 staan de uitgangspunten en beschreven, die zijn gebaseerd op de vorige drie hoofdstukken. Vervolgens worden in hoofdstuk 8 en 9 de risico’s en financiën beschreven. Ten slotte staan in hoofdstuk 10 de processtappen en de planning benoemd.

3

1.2

Aanleiding

Windenergie op zee 2030 Het Rijk heeft in de Klimaatwet vastgelegd dat ons land in 2030 55% minder CO2 uitstoot dan in 1990 en in 2050 klimaatneutraal is. Om deze klimaatdoelstellingen te realiseren zet het Rijk onder andere in op meer energie uit zon en wind, waaronder meer windenergie op zee. De opgave voor windenergie op zee wordt gerealiseerd in gebieden die zijn aangewezen in het Programma Noordzee. In de routekaart ‘Windenergie op zee 2030’ zijn de bestaande en te ontwikkelen windparken en aanlandlocaties van de netaansluitingen opgenomen. Om de energie van, nog te bouwen, windparken op zee aan land te brengen vinden rond 2030 nieuwe aanlandingen plaats in de regio’s Eemshaven, Borsele, Noordzeekanaalgebied, Maasvlakte en Moerdijk/Geertruidenberg. Om een verantwoorde inpassing van de windparken en de bijbehorende infrastructuur mogelijk te maken heeft het Rijk besloten tot een maatregelenpakket, gereserveerd in het Klimaatfonds. Er wordt ingezet op gebiedsinvesteringen die de leefkwaliteit in de omgeving van aanlandlocaties versterken. In 2024 is een eerste tranche van 220 miljoen euro aan de regio’s ter beschikking gesteld, binnen de regio Moerdijk, Oosterhout, Drimmelen en Geertruidenberg is via een vastgestelde verdeelsleutel 50 miljoen euro verdeeld. Voor de gemeente Geertruidenberg leidt dit tot een budget van 11,7 miljoen in de eerste tranche.

Daarnaast wordt er 8 miljoen beschikbaar gesteld voor de locaties, daar waar de impact van de aanlanding het groots is. Natuurpark Donge is één van de projecten die binnen de gemeente Geertruidenberg is aangewezen als potentieel project dat kan bijdragen aan het versterken van de leefkwaliteit van de omgeving. De voorwaarden om in aanmerking te komen voor de gebiedsinvesteringen zijn: 1.

Behoud, versterking en verbetering van de natuur

2.

Verbeteren van de fysieke leefomgeving

3.

Versterking van de regionale economie

4.

Versnellen en toepassen van de duurzame energietransitie

De gebiedsontwikkeling van het natuurpark sluit aan bij onderdelen 1 en 2 van de gestelde voorwaarden, waardoor de gemeente in aanmerking komt voor financiering vanuit van de gebiedsinvesteringen “Net op zee 2030”. Het eiland Geertruidenberg kent weinig ruimte voor nieuwe natuur. De Slikpolder is al aangewezen voor natuur, maar door de onduidelijkheid omtrent de dijkverlegging ligt dat project stil. Om de leefbaarheid in Geertruidenberg een impuls te geven is gekeken. Waar tot korte afstand van Geertruidenberg waarde toegevoegd kan worden, daarbij is het oog gevallen op de Allardpolder”. Dit ontslaat de gemeente niet om in verdere leefbaarheid in met name de kern Geertruidenberg, met alles wat rondom de Amercentrale speelt, blijvend te investeren, ook door middel van deze gebiedsgelden. Hier zal later nog een raadsvoorstel richting uw kant uitkomen.

Afbeelding 2: Energieproject Net op Zee Nederwiek 3, bron: windopzee.nl

4

Afbeelding 3: Kaart plangebied Geertruidenberg. Bron: Open street map

2 Plangebied 2.1

Huidige situatie

Ten zuiden van Geertruidenberg en ten Zuidwesten van Raamsdonksveer liggen de gebieden Lindonk en Gasthuisweide (historische benaming), in de volksmond ook wel de Allardpolder genoemd. Tot de jaren ’60 was dit gebied een eiland in de Donge. Cultuurhistorisch zijn deze gebieden dus nauw met elkaar verwant en hadden ze een andere landschappelijke inrichting. Na de demping van het Zuidergat en met de aanleg van de Koedambrug is een groot gedeelte van het gebied onderdeel geworden van de Karthuizerpolder. Het plangebied bestaat uit een aantal kadastrale percelen: Gemeente Geertruidenberg, sectie C, nummers 50, 85, 70, 79, 77 Samen een oppervlakte van 285.032 m2 (afgerond 28,5 hectare). Daarnaast maakt ook de primaire waterkering in eigendom van Waterschap Brabantse Delta percelen: Geertruidenberg, Sectie C, nummer 69 en 72 onderdeel van het plangebied. Lindonk Vroegere naam: “Lindonk”, het woord ‘donk’ slaat terug op hoogte rug in een moerasgebied of langs een rivier. Het plangebied ligt buiten de primaire waterkering, en kenmerkend zijn de wat vochtigere deelgebieden. Het is een rivierklei gebied en wordt als agrarisch hooiland gebruikt. Gasthuisweide De Gasthuisweide wordt aan de noord- en oostzijde beschermd door een primaire waterkering, die zorgt voor droge voeten in de Kartuizerpolder. De akkers worden op dit moment voornamelijk gebruikt voor de teelt van aardappelen.

5

2.2

Geldend omgevingsplan

Het gebied heeft grotendeels bestemming “agrarisch”. De bestaande bebouwing heeft in het omgevingsplan een agrarisch bouwvlak. Het bouwvlak heeft daarbij de aanduiding ‘bedrijfswoning uitgesloten’, vanwege de aanwezigheid van de geluidszone van het tegenoverliggende industrieterrein Gasthuiswaard. De bestaande woning is bij de vaststelling van het bestemmingsplan in 2014 onder het overgangsrecht geplaatst. De noordelijke rand van Gasthuisweide heeft de dubbelbestemmingen ‘Waterstaat – Waterkering’ en ‘Waterstaat – Beschermingszone waterkering’. Dit betekent dat de gronden mede bestemd zijn voor de instandhouding en bescherming van de bestaande (aangrenzende) waterkering. Op of in deze gronden mag niet worden gebouwd zonder toestemming van het waterschap. In dezelfde zone is het gebied voorzien van de gebiedsaanduiding ‘geluidzone – industrie’. Dit betekent dat het niet is toegestaan nieuwe geluidsgevoelige objecten (zoals woningen) te bouwen binnen deze zone. Natuurontwikkeling is in principe mogelijk binnen de bestemming agrarisch. Recreatieve activiteiten kunnen zorgen voor wijzingen van het omgevingsplan. Dat zal in de latere planfase exact helder worden.

2.3

Omgeving

De kernen Geertruidenberg en Raamsdonksveer hebben elk een eigen, herkenbare identiteit. De rivier Donge fungeert als scheidend element én vormt de belangrijkste structuurdrager in de regio. Historisch gezien keerden beide kernen zich af van de rivier, maar de afgelopen jaren is er intensief geïnvesteerd in het versterken van de ruimtelijke en functionele samenhang tussen Geertruidenberg en Raamsdonksveer en de landschappelijke meerwaarde van de Donge. Het natuurpark vormt het sluitstuk van de plannen voor het project Donge Oevers en draagt bij aan de versterking van de samenhang tussen beide kernen en de beleving van de Donge.

Afbeelding 4: rivier Donge met zicht op Geertruidenberg en deelgebied Lindonk

Afbeelding 4:

6

3 Wetgeving en beleid Europese Klimaatwet In de Europese Klimaatwet is een kader vastgesteld voor de geleidelijke vermindering van de broeikasgasemissies in de EU tot en met 2050. Alinea 32 uit de VERORDENING (EU) 2021/1119 van het EUROPEES PARLEMENT EN DE RAAD maakt de noodzaak duidelijk: De ecosystemen, mensen en economieën in alle regio’s van de Unie zullen het hoofd moeten bieden aan ernstige gevolgen van de klimaatverandering, zoals extreme hitte, overstromingen, droogte, waterschaarste, zeespiegelstijging, smeltende gletsjers, bosbranden, windworp en landbouwverliezen. Recente extreme gebeurtenissen hebben al aanzienlijke gevolgen gehad voor ecosystemen, en hebben de capaciteit inzake koolstofvastlegging en -opslag van bossen en landbouwgrond aangetast. Een verbetering van het adaptatievermogen en van de veerkracht, rekening houdend met de doelstellingen voor duurzame ontwikkeling van de Verenigde Naties, helpt om de gevolgen van de klimaatverandering tot een minimum te beperken, om de onvermijdelijke gevolgen ervan op sociaal evenwichtige wijze aan te pakken en om de levensomstandigheden in de getroffen gebieden te verbeteren. Een vroegtijdige voorbereiding op dergelijke gevolgen is kosteneffectief en kan ook aanzienlijke nevenvoordelen opleveren voor de ecosystemen, de gezondheid en de economie.

Met name “building with nature” oplossingen kunnen de mitigatie van en de adaptatie aan de klimaatverandering en de bescherming van de biodiversiteit ten goede komen. EU-biodiversiteitsstrategie In mei 2020 presenteerde de Europese Commissie de EU-biodiversiteitsstrategie voor 2030. De EUbiodiversiteitsstrategie spitst zich toe op de vijf belangrijkste oorzaken van het verlies aan biodiversiteit en creëert een kader voor versterkte governance om de uitvoering van de op nationaal, Europees en internationaal niveau overeengekomen verbintenissen inzake biodiversiteit te sturen.

3.1

Provinciaal natuurbeleid Noord-Brabant

Het “Beleidskader Natuur 2030 Noord-Brabant” is het provinciaal beleidsdocument waarin de nieuwe kaders voor natuur en biodiversiteit zijn geformuleerd. Staat van Brabant De leefomgevingsfoto van Brabant (afbeelding 5) toont dat de huidige staat van de natuur en met name de biodiversiteit in Brabant zorgelijk is. Over het algemeen wordt er naar de toekomst toe een verbetering verwacht, maar niet zolang aan de doelen wordt voldaan. Deze autonome verbetering is het gevolg van de inzet op het thema natuur en gerelateerde aspecten vanuit verschillende beleidskaders op (inter)nationaal en provinciaal niveau. De verwachting is dat deze een positieve bijdrage zullen leveren aan de staat van de natuur in Brabant. Daarbij is het belangrijk op te merken dat verschillende ruimteclaims en de inzet vanuit de samenleving in Brabant belangrijke invloed hebben op de ontwikkeling van biodiversiteit en natuur en kunnen blijven zorgen voor spanning en een bedreiging voor de natuur en de biodiversiteit.

7

Afbeelding 5: Leefomgevingsfoto van Brabant, Bron Beleidskader natuur 2030 provincie Noord-Brabant

Ambitie en visie van het Beleidskader Natuur De provincie werkt aan een natuur die: • een goede biodiversiteit heeft (robuust); • zowel binnen als buiten natuurgebieden aanwezig is (inclusief); • elke Brabander verwelkomt; • en waar Brabanders graag aan bijdragen (verbonden). Natuur levert zo een belangrijke bijdrage aan de brede welvaart binnen de provincie. Voor de biodiversiteit is het natuurnetwerk van groot belang (in de natuurgebieden komen de meeste soorten en de grootste populaties voor) maar ook de andere gebieden zijn van belang voor de biodiversiteit: er zijn ook soorten die juist buiten de natuurgebieden voor (kunnen) komen. De lijn die het Rijk en de provincies willen doorzetten is om natuur te versterken en verbeteren waar het werkt en te verbreden en verbinden waar het beter moet.

3.2

Omgevingsvisie Geertruidenberg

In de omgevingsvisie (vastgesteld op 3 juni 2021) is de gemeente onderverdeeld in 11 gebieden met eigen karakteristieken en mogelijkheden. Lindonk en Gasthuisweide vallen onder het gebied “Agrarisch gebied met waarden”: Agrarisch gebied met waarden In het agrarisch gebied met waarden zijn mogelijkheden voor nieuwe activiteiten, zoals toerisme, bedrijvigheid en wonen. De aanwezige waarden dienen daarbij wel behouden te blijven of beter nog, versterkt te worden. Toekomstperspectief We zien de kwaliteiten/ waarden van het gebied, die we willen behouden en versterken. Nieuwe functies laten we toe als deze bijdragen aan het behoud van waarden van landschap, natuur en cultuurhistorie. Daarbij versterken we het aantrekkelijke landschappelijke karakter. Het gebied is van oorsprong landschappelijk en cultuurhistorisch waardevol, maar staat onder druk. We benutten het kronkelig verloop van de kreken en oude dijken om het historisch patroon in dit gebied te versterken en beleefbaar te maken. Een belangrijke opgave is daarmee het behoud en vooral de ontwikkeling van natuur, water(-beheer) en landschap. We zetten in op landschap inclusief omgevingsbeleid. We hebben daarbij als doel om natuurontwikkelingen mogelijk te maken die aansluiten bij het open karakter van het landschap.

Daarbij zien we in de Allardpolder de kans om dit te ontwikkelen als natuurgebied: een groene buffer tussen Geertruidenberg, Raamsdonk en het buitengebied.

8

Bij ontwikkeling van nieuwe activiteiten en functies in het landelijk gebied bepalen we of dit past binnen de ontwikkelingsrichting van het gebied waar de locatie ligt. Bij ruimtelijke ontwikkelingen in het buitengebied moet worden voorzien in de verbetering van de kwaliteit van het landschap. In de Omgevingsvisie Geertruidenberg bijlage 1.1: Omgevingsvisie Geertruidenberg samengevat, worden naast de deelgebieden ook de waarden, thema’s en ambities beschreven. De gebiedsontwikkeling dragen bij aan de waarden voor Water en Landschap; structuren die door de eeuwen heen zijn ontstaan en onze identiteit vormen, die we behouden en versterken. Ook worden verschillende thema’s geraakt zoals gezondheid, recreatie en toerisme, agrarische sector, milieu, groene omgeving en klimaat. Daarnaast sluit het plan naadloos aan bij de ambities voor een Toekomstbestendige en groene gemeente. Conclusie De gebiedsontwikkeling Lindonk en Gasthuisweide (Allardpolder) is specifiek omschreven in de Omgevingsvisie. Het buitengebied van onze gemeente is beperkt in omvang, wat de opgave des te urgenter maakt om natuur, water(beheer) en landschap te behouden én verder te ontwikkelen. Door deze ontwikkeling maken we de directe omgeving klimaatrobuust, wat de nabijgelegen agrariërs helpt met hun opgave in de nabije toekomst.

We streven naar een landschap inclusief omgevingsbeleid, met als doel natuurontwikkeling te realiseren die het karakter van het landschap versterkt. Dit gebied biedt de eerste concrete kans voor natuurontwikkeling, waarbij een groene buffer ontstaat tussen de Natura 2000-gebieden rond de Biesbosch, Geertruidenberg, Raamsdonk en het omliggende buitengebied . Daarnaast dragen de ontwikkelingen bij aan de verschillende waarden, thema’s en ambities uit deze visie.

3.3

Programmaplan Geertruidenberg

In het College akkoord 2022-2026 gemeente Geertruidenberg heeft de gemeente een duidelijke ambitie geformuleerd op het gebied van duurzaamheid: Het werken naar een duurzaam, fossielvrij, circulair en klimaatbestendig Geertruidenberg in 2050 of eerder. Om die ambities waar te maken verrichten we een veelvoud aan inspanningen en projecten op verschillende thema’s die hieraan bijdragen. Nu doet de kans zich voor om met de beschikbare Rijksgelden meer natuur binnen de gemeente te realiseren. Hetgeen goed past binnen het thema: “klimaatbestendig en duurzaam inrichten van de gemeente”. Daarnaast sluit het project aan op meerdere beleidsdoelstellingen uit andere programma’s:    

Vergroening van de openbare ruimte en bewustwording over meerwaarde groen (onderdeel van programma Leefbaarheid); Gastvrij voor bezoekers en inwoners door o.a. optimalisering van fiets- en wandelstructuren (onderdeel van programma Economie en Toerisme); Aanlegvoorziening op het water (onderdeel van programma Economie en Toerisme); Stimuleren om inwoners fysiek, mentaal en sociaal, gezond en fit te blijven (onderdeel van programma Mens en Zorg)

9

3.4

Omgevingsprogramma groen

Op dit moment wordt de laatste hand gelegd aan het omgevingsprogramma Groen dat naar verwachting in december 2024 door uw raad zal worden vastgesteld. Dit is een document dat een heldere visie en beleidsregels bevat, die handvatten biedt voor toekomstige ontwikkelingen op het gebied van natuur, biodiversiteit en klimaat. Ambitie Groen 2050 In 2050 is de gemeente Geertruidenberg toekomstbestendig ingericht waar door de hele gemeente groene plekken zijn om te verblijven. De hoeveelheid groen is toegenomen en overal wordt voldaan aan de 3+30+300 regel, waardoor vanuit elk huis minimaal drie bomen zichtbaar zijn, 30% van de wijken bedekt zijn door groenkruinen en van elke woning op 300 m een groene verblijfruimte is van enige omvang. Een gedetailleerde uitleg van de 3+30+300 regel staat in paragraaf 4.3. De groene straat van de toekomst is inmiddels het heden, waarbij overbodige verharding niet meer bestaat en hittestress geen kans krijgt. De biodiversiteit floreert, omdat is gekeken naar het type groen dat passend is in de context van bodem, beschikbaarheid aan water, doelsoorten, omgeving en groenstructuren. Dit verhoogt ook de levensduur van de vegetatie, doordat het passend is bij de situatie. Na jaren van lokale maatregelen zijn nu netwerken ontstaan waarin flora en fauna weer zelfstandig floreren.

De dieren, insecten en andere organismen zijn in robuuste aantallen aanwezig en creëren een natuurlijke kringloop. Dit komt water en bodem ook ten goede, waardoor water en bodem sturend en natuurlijk zijn. Wateroverlast en droogte worden daarmee tot een minimum beperkt en de waterkwaliteit en bodemkwaliteit liften hierop mee. Als vanzelfsprekend ontstaat er een symbiose tussen mens en natuur, waarbij de gezondheid van de inwoners van gemeente Geertruidenberg zichtbaar is toegenomen, doordat mensen de natuur meer zijn gaan beleven, hier meer in gaan bewegen en in gezondere leefomstandigheden leven. Als kers op de taart zijn de inwoners dit gaan waarderen, waardoor zij ook het heft in eigen handen hebben genomen en hun eigen leefomgeving – thuis en in de buurt - zijn gaan vergroenen. Hierdoor is een groene gemeenschap ontstaan die met elkaar in contact staat en participeert. Dit vergezicht heeft op lokaal niveau verschillende uitwerkingen. Vergroeningskansen zijn namelijk afhankelijk van de natuurlijke context. Zo biedt een stedelijke omgeving andere kansen dan landelijk gebied. Op hoofdlijnen leidt dit tot het beeld dat is samengevat in afbeelding 1. Daarin is onder andere de ambitie zichtbaar van een ‘Natuurpark De Donge’ waarmee circa 30 hectare aan ‘nieuwe natuur en recreatie’ wordt ontwikkeld.

Dit is een grote ontwikkeling, waar zowel de kernen van Raamsdonksveer als Geertruidenberg direct meerwaarde van ondervinden. Tegelijkertijd heeft het gezien de omvang, inrichting en voorzieningen een regionale aantrekkingskracht op naburige gemeenten. Daarmee komen meerdere zaken tegelijkertijd samen, omdat het de hoeveelheid groen, biodiversiteit, klimaatbestendigheid, recreatie en economie ten goede komt. Bovendien is de ligging langs de Donge gunstig, aangezien hier een groenblauwe structuur aanwezig is en het daarmee de al aanwezige biodiversiteit verbindt en versterkt. Ook ontstaat voor de natuurbeleving een logische recreatieve route langs de Donge richting Raamsdonk. Langs de volledige groenblauwe structuur wordt de natuur versterkt en waar mogelijk met rust gelaten, de verbinding met de Biesbosch en het Natuurnetwerk Brabant (NNB) wordt daarmee dominanter, dit biedt kansen voor veel icoonsoorten. Verder wordt het landschap ten zuiden van Raamsdonksveer en Raamsdonk vergroend door in samenwerking met natuurorganisaties en inwoners het oude biodiverse landschap in ere te herstellen. Op plaatsen met open agrarisch landschap worden maatregelen genomen die passend zijn en horen bij de unieke eigenschappen van deze gebieden.

Conclusie Klimaatverandering is een internationaal probleem dat ook lokale effecten kent. Ook in onze gemeente krijgen we in de komende decennia steeds vaker te maken met extreme weersomstandigheden zoals hitte, droogte en wateroverlast. Daarnaast zijn we ons bewust van het biodiversiteitsverlies en willen we een gezonde leefomgeving creëren voor de inwoners van de gemeente. Geertruidenberg bereidt zich voor op de grote uitdagingen van deze tijd en het natuurpark is een uitgelezen kans om op grote schaal bij te dragen aan deze beleidsdoelstellingen.

10

Afbeelding 6: Fietsbrug verbinding tussen Geertruidenberg en Raamsdonksveer

3.5

Overige raakvlakken

Donge Oevers In het Masterplan Donge-Oevers opgesteld in maart 2000, werd de Allardpolder (Lindonk) in het conceptontwerp al meegenomen. Met als uitgangspunt: De polder heeft zowel een functie voor de bewoners, een ecologische- als een natuurfunctie. Het maakt onderdeel uit van de ecologische verbindingszone Donge, als “stapsteen”. Een wandelroute door de polder vormt onderdeel van “rondje Geertruidenberg”. Tevens is de Allardpolder aangewezen als overstroomgebied. Conclusie Deze locatie en het bijbehorende plan hebben een grondslag voor natuurontwikkeling in combinatie met recreatie, waardoor het nu mogelijk is om door te pakken om dit dossier en de eerder genoemde ambities nu echt waar te maken. Door de ontwikkelingen van Windenergie op zee en het bijhorende maatregelenpakket, komen er financiële middelen beschikbaar die het mogelijk maakt om de ideeën uit te werken tot een gebiedsinrichting.

11

4 Voorwaarden 4.1

Gebiedsinvesteringen Net op Zee

De gebiedsinvesteringen Net op Zee, biedt ons de kans om natuur en recreatie te ontwikkelen om de leefbaarheid te vergroten in onze gemeente. De gebiedsontwikkeling van het natuurpark sluiten aan bij de volgende onderdelen: • •

Behoud, versterking en verbetering van de natuur; Verbeteren van de fysieke leefomgeving.

Omdat de ontwikkeling van het natuurpark voldoet aan de voorwaarden, kan de ontwikkeling worden gefinancierd vanuit de gebiedsinvesteringen. De voorwaarden voor de gebiedsinvesteringen zijn vastgelegd in het bestuursakkoord en het bijbehorende regioplan op 21 juni 2024. Iedere regio heeft een regioplan opgesteld, waarin leefkwaliteit verbeterende projecten zijn opgenomen, deze projecten worden acties genoemd. De regeling heeft als doel acties te financieren die in de regioplannen zijn beschreven en die uiterlijk op 31 maart 2026 worden geformaliseerd in een ‘Beheersovereenkomst”. Dit betekent dat in kwartaal 1 van 2026 duidelijkheid moet zijn over de besteding van de gelden.

4.2

Waterkering

Natuurpark Donge is gelegen aan de rivier Donge. Gasthuisweide bevat een primaire waterkering/zoneringen over de gehele noordzijde van het deelgebied. Bij Lindonk bevindt deze kering zich aan de Westzijde, waardoor het gebied buitendijks is gelegen. Waterschap Brabantse Delta heeft voor de primaire waterkering randvoorwaarden gesteld voor de inrichting en gebruik van de beschermingszones. Het aanleggen van bomen en beplanten in beschermingszone A is bijvoorbeeld niet mogelijk. Het Waterschap Brabantse Delta start in 2025 met het traject om te komen tot een nieuwe legger voor deze dijkring. Bij de uitwerking van het inrichtingsplan wordt het waterschap nauw betrokken en rekening gehouden met de toekomstige legger en zonering. Waterschap Brabantse Delta is bezig met de voorbereidingen voor de veiligheidsopgave GENDO-WAD (De dijkkeringen langs de rivier de Donge en het Amerkanaal tot in onze buurgemeente Oosterhout). De trajectaanpak heeft een eigen procedure en besluitvorming. Het plangebied staat als prioritering nummer 2: Amertak-West/Raamsdonksveer/Noordergat op de planning, waarbij de verbeteropgave van de primaire keringen wordt gerealiseerd in de periode 2029-2036. De keuze voor wel of geen keermiddelen in Amer en/of Donge heeft invloed op de mate van uitvoering van de verbeteropgave in dit plangebied, maar heft deze opgave niet noodzakelijk op.

Afbeelding 7: Legger primaire waterkeringen Waterschap Brabantse Delta

12

4.3

Water en bodem

Het rijksbeleid ‘Water en Bodem Sturend’ (beschreven in de kamerbrief Water en bodem sturend van november 2022) stelt dat het water- en bodemsysteem sturend moet worden voor de ruimtelijke ordening. In de planfase worden de mogelijkheden voor water opvang en de zelfvoorzienendheid van het gebied verkend. Lindonk blijft buitendijks gelegen en de gebiedsinrichting wordt daarop aangepast.

4.4

Flora en fauna

Gebiedsbescherming – Natuurnetwerk Het plangebied maakt geen deel uit van het Natuurnetwerk. De grenzende rivier Donge, behoord wel tot het Natuurnetwerk Nederland en is een ecologische verbindingszone. Het Natuurpark Donge draagt bij aan het versterken van het NNB netwerk. Ecologisch onderzoek in het kader van de Omgevingswet (flora en fauna activiteiten)wordt in een volgend stadium uitgevoerd. De eerstvolgende stap is het in kaart brengen van de huidige natuurwaarden en beschermde soorten binnen het plangebied. Ecologisch onderzoek en een gebiedsanalyse zal de kansen voor toekomstige natuurwaarden in kaart brengen. Dit vormt de basis voor het inrichtingsplan.

Afbeelding 8: Kaart Natuur Netwerk Nederland

4.5

Kabels en leidingen

In het plangebied zijn twee bovengrondse hoogspanningsleidingen, een ondergrondse 150 kV leiding en een warmteleiding aanwezig, gecentreerd in het zuidelijk deel van de Gasthuisweide. In de komende jaren wordt de 150 kV-hoogspanningsverbinding vervangen door een 380 kV hoogspanningsverbinding. In de planvorming worden de nieuwe situatie, zonering en randvoorwaarden meegenomen in de gebiedsontwikkeling.

4.6

Bedrijven en milieuzonering

Milieuzonering is het aanbrengen van een noodzakelijke ruimtelijke scheiding tussen milieubelastende en milieugevoelige functies ter bescherming of vergroting van de kwaliteit van de leefomgeving. Milieuzonering beperkt zich in het algemeen tot de milieuaspecten met een ruimtelijke dimensie: geur, stof, geluid en gevaar. Ten noorden/noordwesten van het plangebied ligt industrieterrein Gasthuiswaard. De geluidszone van het industrieterrein ligt voor een groot gedeelte over het plangebied. Dat betekent dat geluidsgevoelige functies niet gerealiseerd mogen worden binnen deze zone.

13

Het natuurpark voorziet niet in de realisatie van geluidgevoelige functies zoals wonen of maatschappelijke voorzieningen.

Afbeelding 9: Dijk gasthuisweide met zicht op industriegebied Gasthuiswaard

4.7

Natuurcompensatie

Amergebied De ontwikkelingen in het Amergebied op het gebied van de energie-infrastructuur gaan impact maken op onze leefomgeving. Mocht er natuurwaarde verloren gaan in dat gebied, dan ligt de opgave bij de initiatiefnemer samen met het rijk om deze te compenseren. Daarnaast hebben de historische en hedendaagse gebruiker(s)/ontwikkelingen/infrastructuur al een grote impact op de leefbaarheid van de omgeving. Hoe dan ook, doet natuurcompensatie in dit gebied (Natuurpark Donge) ook recht aan de, tot nu toe nog onbekende, impact op het landschap door toekomstige gebiedsontwikkeling die de aanlanding Wind op Zee met zich mee brengt in Geertruidenberg. Dit ontslaat de gemeente niet om in verdere leefbaarheid in met name de kern Geertruidenberg, met alles wat rondom de Amercentrale speelt, blijvend te investeren, ook door middel van deze gebiedsgelden. Hier zal later nog een raadsvoorstel richting uw kant uitkomen. Achter de Hoeven De gebiedsontwikkeling “Achter de Hoeven” brengt verstoring en/of vernieling van de natuurwaarden met zich mee. Het leefgebied van een aantal doelsoorten wordt verkleind. In de gebiedsontwikkeling van Natuurpark Donge wordt nieuwe natuur aangelegd en wordt als compensatie van “Achter de Hoeven” meegenomen. De ecologische onderzoeken van “Achter de Hoeven” zijn onderdeel van het ontwerpproces in Natuurpark Donge ter compensatie van de verdwenen natuur.

14

4.8

Overige sectorale aspecten

Naast de sectorale aspecten die in de voorgaande paragrafen van dit hoofdstuk behandeld zijn, zijn er nog een aantal aspecten die in het kader van de bestemmingsplanprocedure onderzocht moeten worden. Daarbij moet onder andere gedacht worden aan: ecologie, hydrologie, cultuurhistorie en archeologie. Deze aspecten zijn niet van een dusdanige invloed op het project dat deze in de uitgangspuntennotie behandeld worden.

Afbeelding 10: Vogelperspectief plangebied. Bron: Streetsmart

15

5 Toekomstperspectief De financiële middelen van de gebiedsinvesteringen Net op Zee, biedt ons de unieke kans om op grote schaal natuur te ontwikkelen om de leefbaarheid te vergroten in onze gemeente. Hieronder wordt per thema de kansen beschreven. In de verkenningsfase wordt het potentieel verder onderzocht in welke mate de onderdelen een plek kunnen krijgen in het plangebied. Deze notitie gaat uit van de gewenste toekomstige situatie waarbij de genoemde percelen in het plangebied, op minnelijke wijze in bezit is komen van gemeente Geertruidenberg.

5.1

Kansen voor natuur

Het gekozen plangebied is een logische locatie voor natuurontwikkeling vanwege de ligging aan de rivier Donge. Gemeente Geertruidenberg heeft weinig tot geen natuurgebieden, denkend aan een bos of vogelweidegebied en dat is zorgelijk. De rivier Donge maakt onderdeel van het Natuurnetwerk Brabant (NNB), waardoor de ecologisch potentie van dit plangebied groot is. Door het natuurpark aan te sluiten op het aanwezige groenblauwe netwerk ontstaan kansen voor doelsoorten in flora en fauna. Daarbij kan het gebied dienen als een ecologische stapsteen voor de corridor richting de Biesbosch. Deelgebied Lindonk biedt de grootste potentie voor “natte” natuur en natuurlijke oevers. Het binnendijks gelegen gebied van de Gasthuisweide, biedt kansen om diverse natuurdoelen te realiseren, zoals (moeras)bos, ruigteveld, kruidenrijk grasland en een leefgebied voor weidevogels.

Afbeelding 11: Foto van natuurgebied de Biesbosch

5.2

Kansen voor recreatie

Ook op het gebied van recreatie biedt deze locatie veel potentie. Het is nabijgelegen bij de twee kernen (Geertruidenberg en Raamsdonksveer), waardoor het een uitloopgebied kan vormen voor de gehele gemeente. De rivier Donge is ter hoogte van Lindonk geschikt voor pleziervaart doordat er geen grote beroepsvaart aanwezig is en biedt mogelijkheden voor aanlegsteigers voor kleine boten, suppen of vissen. De verhoogde dijk in deelgebied Gasthuisweide, biedt een uniek uitzicht op de Donge en het tegenovergelegen industrieterrein, wat het wandelen en fietsen er bijzonder maakt. De dijk wordt al door enkele wandelaars gebruikt. Vanwege de dijk en de beroepsvaart naar het industrieterrein Gasthuiswaard,

16

is de Donge echter niet geschikt voor recreatievaart. Bovendien valt een groot deel van de Gasthuisweide binnen de geluidszone van het industrieterrein Gasthuiswaard. In de enquête peiling (zie hoofdstuk participatie) kwam naar voren, dat de behoefte om te wandelen en fietsen, het grootst is. Er ligt een kans voor een nieuwe fietsverbinding tussen Koedambrug en het monument “Laatste Zandzakken” over de dijk in Gasthuisweide. In samenwerking met Waterschap Brabantse Delta zullen de mogelijkheden en voorwaarden onderzocht worden.

5.3

Kansen voor klimaatadaptatie

De natuur is vaak de oplossing voor diverse problemen. Bomen, struiken en planten zorgen voor de nodige verkoeling en de opname van de CO2 uitstoot, hebben een positief effect op de gemoedtoestand van inwoners en biedt ruimte voor lichaamsbeweging voor jong en oud. Door de natuur slim in te zetten, kunnen we de uitdaging aangaan om onder twee graden opwarming van de aarde te blijven en ons aan te passen aan een warmere planeet. Zoals het ontwikkelen van natte natuurgebieden langs rivieren die overstromingen kunnen opvangen en tegelijkertijd de biodiversiteit kunnen vergroten. Door bomen te planten en ontbossing tegen te gaan, wordt meer koolstof opgeslagen, wat helpt om klimaatverandering tegen te gaan en een habitat te bieden voor diverse soorten. En door onze landbouwsystemen meer natuurinclusief te maken, kan hun weerbaarheid tegen droogte of extreme weersomstandigheden worden vergroot. Er liggen kansen om natuurlijke oplossingen toe te passen in een integrale landschapsbenadering om klimaatverandering en biodiversiteitsverlies aan te pakken. Uit onderzoek blijkt dat in verschillende wijken van Raamsdonksveer het percentage hittestress hoog is. Er is veel verharding, en er ontbreken schaduwrijke plekken, bomen en groenvoorzieningen. Dit komt ook naar voren in de onderzoeken naar de 3-30-300-groennorm.

De ontwikkelingen binnen dit plangebied zorgen ervoor dat de wijken Sandoel en Landonk in Raamsdonksveer aan deze norm gaan voldoen.

Afbeelding 12: kaart 300 norm (3-30-300 regel) Niemand mag meer dan 300 meter van een park of groene ruimte wonen waar je kunt recreëren.

17

5.4

Kansen voor leefbaarheid en gezondheid

Door groen en recreatie te vergroten binnen onze gemeente, heeft dat ook werking op de fysieke leefomgeving en gezondheid. Natuur kan positieve effecten hebben op de (mentale) gezondheid en het welbevinden, doordat het mensen stimuleert elkaar te ontmoeten, te ontspannen en te bewegen. Zo blijkt ook uit het onderzoeksrapport “Effecten van nabije natuur op gezondheid en welzijn”, opgesteld door Wageningen Universiteit/Alterra uit 2009. In het rapport worden vier mechanismen geïdentificeerd, die als kansrijke verklaringen voor een positieve relatie tussen natuur in de woonomgeving en de lokale volksgezondheid naar voren komen. In alle vier mechanismen speelt het lokale groenaanbod een causale rol. Het gaat om: • verbetering van de luchtkwaliteit, met name het afvangen van fijn stof; • stressreductie en herstel van het concentratievermogen; • stimulering van lichaamsbeweging, recreatief of anderszins; • facilitering van positieve contacten met buurtgenoten. De openbare ruimte staat onder druk en een juiste balans tussen woningen, parkeren, ontmoetingsplekken en natuur zorgt voor een prettige en gezonde leefomgeving. Het faciliteren van voorzieningen zoals wandelen, fietsen en watersport dragen bij aan fysieke en mentale gezondheid van onze inwoners.

Afbeelding 13: opbrengsten van bomen

18

6 Participatieproces 6.1

Brainstorm met stakeholders

Op 20 augustus 2024 vond de eerste brainstormsessie plaats met stakeholders uit de sectoren natuur, toerisme en recreatie. Op maandag 2 september 2024 is een tweede sessie georganiseerd. In totaal zijn veertien stakeholders bij deze brainstormsessies aanwezig geweest. Het centrale doel van de sessies was: informeren over het voornemen en ophalen van de wensen. Na een presentatie over de gebiedsverkenning ging de groep aan de slag om – vanuit meerdere belangen na te denken over het potentieel van het gebied. De resultaten van beide brainstormsessies zijn in kaart gebracht en terug te vinden in bijlage 1.2: Brainstormsessie stakeholders. Op onderdelen ontstond grotendeels consensus en op andere aspecten vragen om nadere verdieping. Opbrengsten waar de meerderheid van de stakeholders overeenstemming vonden:  Historische contour (eiland) terugbrengen door de sloot te verbreden, een verwijzing naar het Zuidergat;  Fiets – wandelvoorzieningen aanleggen over de dijk (Gasthuisweide); Wandel en aanlegsteigers voor kleine bootjes, kano’s, of om te vissen in deelgebied Lindonk;  Natuurlijke speelgelegenheden;  Delen waar de natuur zijn gang kan gaan door weinig of beperkte recreatievoorzieningen;  Veilige infrastructuur rondom de Koedambrug;  Toegankelijke paden voor mindervaliden en ouderen;  Natuureducatie.

o Eventueel te verkennen ideeën:  Natuurbegraafplaats/ uitstrooiveld;  Parkeerplaats;  Levensbos;  Horeca;  Camperplaatsen;  Natuurinclusieve landbouw;  Horeca;  Hondenlosloop gebied.

6.2

Peiling enquête inwoners

Onder de inwoners is er een peiling gehouden naar de eerste ideeën voor activiteiten en inrichting van een nieuw park of natuurgebied. Deze peiling stond open van 2 tot 15 september en is 231 keer ingevuld. In bijlage 1.3: Enquête peiling Natuurpark uitkomsten van de enquête die door bewoners is ingevuld. Hieronder vindt u de antwoorden op de belangrijkste vragen van de peiling:

19

Afbeelding 14: diagram uit enquête peiling

1. Welke activiteiten zou u willen ondernemen in het nog aan te leggen gebied? Sprong het antwoord “Wandelen” met 77% eruit als hoofdactiviteit. Ook zien we veel enthousiasme voor fietsen, hardlopen/sporten, speelgelegenheid voor kinderen, varen/kanoën/suppen, vogel spotten, natuureducatie, vissen en horeca. Op anders namelijk; ontvingen we 59 antwoorden. Antwoorden die hier vaker terugkwamen, zijn: mountainbiken, losloopgebied voor honden, rolstoel pad. 2. Naar wat voor gebied gaat uw voorkeur uit? De voorkeur gaat uit naar een natuurgebied zoals de Biesbosch (50 %) of een park met recreatie (47%). Maar er is voldoende animo voor een ecologische tuin/pluktuin/boombaard. Stiltegebieden, levensbos, weidevogelgebied gaan redelijk gelijk op. De 36 antwoorden bij ‘anders namelijk’ zijn verschillend. De terugkerende antwoorden zijn: sportgebied, hondenweide/losloopgebied, maar ook kleine aanlegsteigers. De antwoorden gaan vooral over recreatie.

20

3.

Heeft u suggesties om het gebied toegankelijk te maken voor diverse bevolkingsgroepen? We kregen op deze vraag verschillende soorten antwoorden. De volgende doelgroepen werden vooral genoemd: kinderen, natuurliefhebbers, ouderen en mindervaliden. Inwoners gaven aan dat zij voorzieningen willen voor deze groepen.

4. Zijn er zorgen of nadelen die u ziet bij de inrichting van het gebied: 57 % antwoordde ‘Nee’ 44 % antwoordde ‘Ja’ De zorgen of nadelen die inwoners noemden, waren bijvoorbeeld: verdwijnen van groen, het ontstaan van een hangplek of vandalisme van jongeren, te druk gebied (gaat ten koste van natuur) , slecht onderhoud of dat we het plan niet uitvoeren.

6.3

Vervolg participatieproces

In het participatieproces maken we gebruik van de aanpak “relevant gesprek”. In de volgende fase wordt er een klankbordgroep opgezet, bestaande uit professionele organisaties op het gebied van natuur en recreatie. We bekijken in elke ontwikkelfase welk instrument geschikt is om inwoners te informeren, mee te laten denken en/of beslissen. Met de eerste stappen die al genomen zijn op gebied van participatie hebben we voldoende input om de verkenningsfase te starten. Bewoners en stakeholders willen we in deze fase informeren over de proces, visie en onderzoeksresultaten. In de planfase wordt er gezocht naar geschikte instrumenten om inwoners te laten participeren in de planvorming.

21

7 Uitgangspunten Natuurpark Donge De opbrengsten vanuit de brainstormsessies, Inwoners enquête, thema sessies met B&W, Raad Luistert vormen samen met de gebiedsanalyse de basis waarop de volgende uitgangspunten zijn gesteld:

7.1

Algemeen 



  



7.2

Infrastructuur   



7.3

De ontwikkeling van het Natuurpark Donge zorgt voor een verbetering van de natuur en de fysieke leefomgeving in de gemeente. Dit zijn ook voorwaarden die het Rijk heeft gesteld om aanspraak te maken op de gelden van de aanlanding van Wind op zee. Het natuurpark wordt een wandel en verblijfsgebied voor inwoners van gemeente Geertruidenberg. Gemeente Geertruidenberg is erop gericht dat huidige en toekomstige generaties de vele belangrijke waarden van natuur kunnen beleven, in balans met het beschermen en duurzaam benutten van onze gebieden. Met het natuurpark willen we de lokale recreatie stimuleren, door voorzieningen te creëren die bijdragen aan de leefbaarheid van de gemeente. Zoeken naar een juiste balans tussen extensieve (focus op mens) en intensieve natuur (focus op flora en fauna). De locatie leent zich niet voor woningbouw. Daarnaast draagt woningbouw op deze locatie niet bij aan de doelstellingen voor het bevorderen van de leefbaarheid en de ontwikkeling van natuur op deze locatie. Natuurcompensatie Achter de Hoeven.

Gebied wordt bereikbaar voor iedereen. Daarbij verkennen we de voorzieningen om het gebied voor mindervaliden toegankelijk te maken; Prioriteit ligt op het aanleggen van wandel- en fietspaden en worden in samenwerking met het Waterschap Brabantse Delta verder verkend. . staat voorop en wordt als uitgangspunt genomen Veiligheid van onze inwoners, van jong tot oud, in het ontwerpproces. Door slimme inrichtingselementen proberen we overlast en criminaliteit te ontmoedigen/tegen te gaan.; Voor de barrières worden veilige voorzieningen getroffen. Ook wordt er onderzocht of de twee deelgebieden met elkaar verbonden kunnen worden.

Lindonk

Natuur:  Een leefgebied waar bijzondere planten en dieren zich kunnen vestigen en waarbij ook ruimte is voor natuurbeleving door recreatievoorzieningen.  In de toekomstige gebiedsontwikkeling zoeken we naar een water en bodem sturende natuurinrichting.  Aansluiten bij kansen die zich vanuit ecologisch perspectief (biotopen, doelsoorten en inheemse soorten) voordoen in het gebied.

Recreatie:  Lindonk biedt de grootste potentie voor recreatieve voorzieningen.  Rivier Donge is ter hoogte van Lindonk geschikt voor recreatievaart en biedt mogelijkheden voor aanlegsteigers voor kleine boten, suppen of vissen. Deze opties zullen in een volgende fase verder worden verkend.  De aanleg van een (natuur)speelvoorziening om de natuurbeleving bij jongere generaties te stimuleren.  Afhankelijk van het gestelde natuurdoel wordt er gezocht naar geschikte wandelpaden om de natuurbeleving te versterken. Ook worden er paden aangelegd die toegankelijk zijn voor mindervaliden.  Een ontmoetingsplek gericht op inwoners van onze gemeente. We verkennen de mogelijkheid voor een horecavoorziening.

22

7.4

Gasthuisweide

Natuur:  In dit deelgebied streven we naar een evenwichtige mix van natuurdoelen, zoals (moeras)bos, ruigteveld, kruiden- en faunarijk grasland en een weidevogelgebied.  Deelgebieden worden ingericht als rustgebied voor de natuur en is daarmee niet toegankelijk.  De historische contouren van het gebied (eiland) versterken door het verbreden van de watergang (voormalig Zuidergat).  Ook in dit gebied wordt gezocht naar een natuurinrichting die gestuurd wordt door water- en bodemprocessen.  Bij de ontwikkeling van het gebied wordt rekening gehouden met de aanwezige hoogspanningskabels en leidingen.  Aansluiten bij kansen die zich vanuit ecologisch perspectief (biotopen, doelsoorten en inheemse soorten) voordoen in het gebied. Recreatie: 

7.5       

De aanleg voor wandel- en fietspaden over de dijk en rondom de contouren van het gebied worden verkend in samenwerking met Waterschap Brabantse Delta.

Uitgangspunten ontwerpproces We laten belanghebbenden participeren in het proces; We gaan integraal ontwerpen; Water en bodem sturend ontwerp; Sturen op haalbaarheid en draagvlak; Voldoen aan de randvoorwaarden van de Rijkssubsidie; De voorwaarden voor beheer en onderhoud worden meegenomen in de planvorming; Blijven binnen de budgettaire grenzen van de Rijkssubsidie.

23

8 Grondstrategie De percelen in het plangebied zijn niet nog in eigendom van Gemeente Geertruidenberg. De eerste gesprekken zijn gevoerd met de twee grondeigenaren onder begeleiding, van een door de gemeente, aangestelde rentmeester. De insteek is op minnelijke wijze in bezit te komen van de betreffende percelen. Op dit moment wordt de grondstrategie verder uitgewerkt. Zodra deze strategie is uitgewerkt zullen we de gemeenteraad informeren en vragen om besluitvorming.

9 Financiën De gebiedsontwikkeling van natuurpark Donge staat in de startblokken. Kosten kunnen berekend worden nadat er een inrichtingsplan is opgesteld. Het subsidie plafond van de gebiedsinvesteringen voor gemeente Geertruidenberg bedraagt 11.7 miljoen euro (incl. btw) in de eerste tranche. De investeringskosten voor het Natuurpark Donge zijn globaal geraamd op circa 9 miljoen euro (incl. btw), inclusief ontwikkel-, grondverwervings- en inrichtings- en grootschalige beheerkosten (voor 10 jaar). De kanttekening die we hierbij willen maken is dat het fietspad (Koedam – Laatste Zandzakken monument) buiten deze raming valt. Het fietspad zal gedurende de planfase onderzocht worden om als koppelkans te kunnen uitvoeren. We streven ernaar om het gehele project (incl. fietspad tot Laatste Zandzakken monument) voor maximaal 10 miljoen (incl. btw) uit te voeren.

10 Kanttekeningen 10.1 Risico’s Mogelijke risico’s van de gebiedsontwikkeling natuurpark Donge: 1.

Vertraging van het proces De sluitingsdatum voor het aanleveren van de projectvoorstellen aan de Rijkssubsidie is op 31 maart 2026. Om tot een degelijk en onderbouwd plan te komen is het noodzakelijk de juiste expertise in het proces te betrekken. Bij een positief raadsbesluit, kunnen we gelijk starten met volgende fases in de gebiedsontwikkeling met als doel tot een projectvoorstel te komen, dat binnen de sluitingsdatum van de Rijkssubsidie wordt aangeleverd.

2. Toenemende beheer en onderhoudskosten Meer natuur betekent een groter onderhoudsareaal waardoor de onderhoudskosten stijgen. In het programma van eisen worden voorwaarden opgesteld voor beheer en onderhoud. In de planfase wordt een beheer en onderhoudsplan gevormd die realistisch en haalbaar is. Daarnaast dekt de Rijkssubsidie grootschalig onderhoud voor de eerste 10 jaar na aanleg. 3.

Eigendom De percelen in het plangebied zijn niet nog in eigendom van Gemeente Geertruidenberg. Dit ondervangen we door de gesprekken die we voeren met de twee grondeigenaren om op minnelijke wijze in bezit te komen van de betreffende percelen. Op dit moment wordt de grondstrategie verder uitgewerkt. Zodra deze strategie is uitgewerkt zullen we de gemeenteraad informeren en vragen om besluitvorming.

24

11 Fasering

11.1 Voorverkenningsfase: In de periode April – oktober 2024 zijn de volgende stappen ondernomen: 

  



Grondstrategie: De benodigde gronden zijn niet in eigendom van Gemeente Geertruidenberg. De eerste gesprekken zijn gevoerd met de grondeigenaren. Een rentmeester ondersteunt het vervolg proces. De primaire waterkeringen in het gebied zijn van Waterschap Brabantse Delta. Gebiedsverkenning Eerste aanzet projectplan en communicatieplan Verkenning beleidsopgave Een interne brainstorm waarbij beleidsdoelstellingen en gebiedskansen werden verkend Marktverkenning/participatie Twee stakeholderbijeenkomsten met verschillende organisaties waarbij de gebiedskansen werden verkend. Een peiling in de vorm van een enquête uitgezet in de periode 2 september tot 15 september 2024 via nieuwsbrief, facebook bericht en Gemeentenieuws De Langstraat. Financiële verkenning

11.2 Vervolgstappen: Na vaststelling van deze uitgangspuntennotitie is de eerstvolgende stap het opstellen van een gebiedsvisie dat onderbouwd is door ecologische onderzoek. Het participatietraject wordt vervolgd met het creëren van een klankbordgroep. Samen met een landschapsarchitect wordt er gewerkt aan een gebiedsvisie en inrichtingsplan, de klankbordgroep wordt nauw betrokken bij dit proces. Vervolg stappen in de verkenningsfase: 2025  Grondstrategie en grondverwerving (Raadvoorstel kwartaal 1 van 2025  Gebiedsvisie  Onderzoeken starten (ecologie, bodem, hydrologie)  Participatietraject vervolgen  Raadsinformatiebrief met gebiedsvisie en schetsontwerp: kwartaal 2 van 2025

Vervolgstappen in de planfase 2025  Integraal inrichtingsplan (incl. beheer en onderhoudsplan) i.s.m. landschapsarchitect  Financieel plan  Vaststellen inrichtingsontwerp en financieel plan: kwartaal 3 van 2025 door college en gemeenteraad

25

Afbeelding 15: Globale planning gebiedsontwikkeling Natuurpark Donge

26 26