Begroting 2027-2030
Tekst van het document
Begroting 2027- 2030 1 2 3 Inhoudsopgave Inhoudsopgave .......................................................................................................................3 Inleiding ...................................................................................................................................5 Voorwoord .............................................................................................................................5 In één oogopslag ..................................................................................................................10 BIO (Begroting in een oogopslag) .......................................................................................10 Programma 1 Ruimte & Economie ......................................................................................11 1.1 Wat willen we bereiken? ...............................................................................................11 1.1.1 Ruimte & Wonen ....................................................................................................11 1.1.2 Openbare ruimte ....................................................................................................12 1.1.3 Leefbaarheid ..........................................................................................................12 1.1.4 Economie & Toerisme
............................................................................................13 1.1.5 Openbare orde en veiligheid ..................................................................................14 1.2 Wat gaan we daar voor doen? ......................................................................................14 1.2.1 Ruimte & Wonen ....................................................................................................14 1.2.2 Openbare ruimte ....................................................................................................16 1.2.3 Leefbaarheid ..........................................................................................................16 1.2.4 Economie & Toerisme ............................................................................................18 1.2.5 Openbare orde en veiligheid ..................................................................................19 1.3 Wat mag het kosten ......................................................................................................19 Programma 2 Mens en Zorg ...............................................................................................26 2.1 Wat willen we bereiken? ...............................................................................................26 2.1.1 Sociale basis
..........................................................................................................26 2.1.2 Onderwijs ...............................................................................................................27 2.1.3 WMO en Jeugd ......................................................................................................28 2.1.4 Participatie ..............................................................................................................28 2.2 Wat gaan we daar voor doen? ......................................................................................29 2.2.1 Sociale basis ..........................................................................................................29 2.2.1 Onderwijs ...............................................................................................................30 2.2.3 WMO en Jeugd ......................................................................................................31 2.2.4 Participatie ..............................................................................................................33 2.3 Wat mag het kosten? ....................................................................................................33 Programma 3 Bestuur & Dienstverlening ..........................................................................40 3.1 Wat willen we
bereiken? ...............................................................................................40 3.1.1 Bestuur en organisatie ...........................................................................................40 3.1.2 Dienstverlening .......................................................................................................40 4 3.1.3 Participatie ..............................................................................................................40 3.2 Wat gaan we daar voor doen? ......................................................................................40 3.2.1 Bestuur en organisatie ...........................................................................................40 3.2.2 Dienstverlening .......................................................................................................40 3.2.3 Participatie ..............................................................................................................40 3.3 Wat mag het kosten? ....................................................................................................41 Wettelijke beleidsindicatoren ..............................................................................................47 Algemene dekkingsmiddelen ..............................................................................................49 Paragrafen
.............................................................................................................................51 Paragraaf A - Lokale heffingen ...........................................................................................51 Paragraaf B - Weerstandsvermogen en risicobeheersing ..................................................60 Paragraaf C - Onderhoud kapitaalgoederen .......................................................................67 Paragraaf D - Financiering ..................................................................................................71 Paragraaf E - Bedrijfsvoering ..............................................................................................75 Paragraaf F - Verbonden partijen .......................................................................................77 Paragraaf G - Grondbeleid ..................................................................................................80 Paragraaf H - Openbaarheid ...............................................................................................81 Paragraaf I - Donge oevers .................................................................................................82 Paragraaf J - Powerport ......................................................................................................84 Financiële bijlagen
...............................................................................................................87 Uitgangspunten meerjarenbegroting 2027-2030 ................................................................87 Overzicht Programma, taakvelden-meerjarig .....................................................................88 Overzicht Taakvelden .........................................................................................................90 EMU-saldo ..........................................................................................................................92 Investeringsplan 2027-2030 ................................................................................................93 Overzicht Reserves en voorzieningen ................................................................................97 Incidentele baten en lasten ...............................................................................................103 Structurele mutaties in reserves .......................................................................................106 Balans ...............................................................................................................................106 5 Inleiding Voorwoord Voor u ligt de begroting 2027. De begroting is in 2027 structureel en reëel sluitend.
Dat konden we niet realiseren zonder de inzet van de vrije algemene reserve. In het meerjarenperspectief schrijven we negatieve cijfers. Onze gemeente staat voor een periode waarin veel samenkomt. Woningbouw, energietransitie, infrastructuur, dijkversterking, verduurzaming, regionale opgaven en landelijke verwachtingen leggen een grote druk op onze gemeente. De ruimtelijke druk is hoog en daardoor staat ook de leefbaarheid onder druk. De komende bestuursperiode brengen wij groei en leefbaarheid in balans. Samen met onze inwoners, bedrijven, het bestuur, de ambtelijke organisatie en regionale partners willen wij toewerken naar dit evenwicht. Als college brengen we eerst orde op zaken. We willen rust brengen in onze financiële positie. Dat zal ook betekenen dat we keuzes moeten maken en prioriteiten moeten stellen. Als we blijven doen wat en hoe we deden, dan komen we er niet. Het allerbelangrijkste van deze “operatie” is dat we onze structurele uitgaven kunnen temperen en beheersen. Dan hebben we het over de activiteiten en processen die we nu al uitvoeren en al geruime tijd op vrijwel dezelfde manier doen. Wat we moeten doen (onze wettelijke taken), moet door kunnen blijven gaan. Maar ook dan is er keuzeruimte in hoe we dat doen, welke instrumenten we daar op inzetten en in welke mate en welke kwaliteit we nastreven.
Prioriteiten stellen gaat bijvoorbeeld over de vraag of we bepaalde autonome taken wel moeten blijven uitvoeren, dan wel (nieuwe) projecten moeten oppakken. De komende jaren blijven drie grote landelijke ontwikkelingen onze agenda bepalen: • De eerste tranche van Powerport is in 2026 ontvangen en de tweede tranche is toegezegd. De voorbereidingen voor de eerste projecten zijn gestart. In paragraaf J hebben we een uitgebreide toelichting opgenomen over de stappen die we met Powerport (o.a. de uitwerking van de Amervisie) zetten; • Op de huidige opvanglocatie voor asielzoekers vangen we niet meer mensen op; • A27/ Hooipolder is in uitvoering, maar blijft onze aandacht vragen. We bereiden keuzes voor in enkele langlopende dossiers. Deze zullen in 2027 ter besluitvorming aan de raad worden voorgelegd. De mogelijke financiële impact hiervan zal per voorstel in beeld worden gebracht. Het College is sinds 17 september op volle sterkte. Het werkprogramma bij het Coalitieakkoord is nog in ontwikkeling. Mogelijk volgt er later nog een bijbehorende wijziging op de begroting om verdere keuzes te maken voor de toekomst van de gemeente. We zijn ons echter ook bewust dat we niet de tijd en ruimte hebben om aan alle ambities en verplichtingen direct in 2027 te voldoen.
Wel zetten we een aantal initiatieven in gang: • De Kromme Akker ontwikkelen we tot een huis van de wijk en onderdeel van de buurthuisfunctie, conform het coalitieakkoord. In 2027 starten we met de ontwikkeling; de opening is voorzien in 2028; • In de openbare ruimte starten we met de implementatie van het DIOR. Dat betekent dat we vanaf dit jaar de openbare ruimte op de kwaliteitsniveaus gaan brengen zoals verwoord in het DIOR; • We maken een start met de aanpak van het cultuurhistorisch en recreatief beleefbaar maken van het Halve Zolen pad; • In 2027 gaat het Stevig Lokaal Team van start; • We stellen een visie op dienstverlening op. Naast alle bovenstaande zaken, die veel van ons vragen, blijft er naar de toekomst onzekerheid over de ontwikkeling van de rijksmiddelen. Enerzijds is er de herverdeling van het gemeentefonds die nog boven de markt hangt, waarbij de mogelijke impact nog niet geduid kan worden. Parallel vinden de analyses plaats in de jeugdhulp (Van Ark). Dit leidt naar verwachting tot extra middelen voor de gemeente. Ook is onduidelijk wat de aangekondigde bezuinigingen in de Wmo (eigen bijdrage en huishoudelijke hulp) gaan betekenen. We blijven deze discussies nauwgezet volgen, zodat we geen zwaardere maatregelen hoeven treffen dan strikt noodzakelijk. Deze begroting heeft ons veel geleerd en bevestigd. Onze organisatie staat onder druk.
Daarom investeren we gericht in uitvoeringskracht en een betere manier van werken. We bepalen eerst wat nodig en prioritair is en vervolgens wat we zelf doen, samen doen of laten doen. We vereenvoudigen werkprocessen en zetten digitalisering en automatisering gericht in waar die kwaliteit verhogen, kwetsbaarheid verminderen of capaciteit vrijspelen. Waar daarna structureel extra capaciteit nodig blijft, onderbouwen we die keuze. De aanpak “Grenzen Verleggen” ondersteunt deze ontwikkeling. Kortom, de voor ons liggende periode vraagt om scherpe dialoog en de bereidheid om keuzes te maken. Onze blik gaat dan ook al uit naar de Kadernota 2028. De financiële koers voor de komende jaren zijn we op dit moment aan het uitwerken. Elementen die hierin in ieder geval aan de orde komen, zijn: • | We brengen orde in onze financiële en personele data; • | We zetten maximaal in op externe financieringsvormen (en verbinden deze waar mogelijk met lopende initiatieven); • | We borgen de kwaliteit beter en verminderen de kwetsbaarheid door kansen te pakken in regionale samenwerking; • | We gaan meer realistisch plannen en begroten; • | We maken eerst af waar we mee bezig waren, voordat we aan iets nieuws beginnen. We vertrouwen erop, dat we in nauwe bestuurlijk-ambtelijke samenwerking het verschil kunnen maken en daarmee onze gemeente leefbaar houden.
Verloop Begrotingsaldo 2027-2030 De meerjarenbegroting 2027 - 2030 is tegelijkertijd met de Najaarsnota 2026 opgesteld. De Najaarsnota 2026 bevat de mutaties van de Tussenrapportage 2026-2 (Turap 2026-2) waaronder de meicirculaire 2026. De structurele doorwerking van de mutaties in de Turap 2026-2 zijn opgenomen in de begroting 2027-2030. In de begroting 2027 – 2030 zijn de gebruikelijke ontwikkelingen op het terrein van personeel, ontwikkeling kapitaallasten, mutaties in gemeentelijke belastingen en heffingen, autonome ontwikkelingen in het sociaal domein en overige administratieve en autonome mutaties opgenomen. Al deze financiële mutaties worden gerekend tot bestaand beleid (autonome en/ of wettelijke ontwikkelingen). Tot slot vindt de vertaling van het gewijzigde of nieuwe beleid plaats die is gebaseerd op de kadernota en de nadien ontstane inzichten. In de onderstaande tabel wordt op hoofdlijnen het financieel perspectief geschetst. Meer gedetailleerde informatie over de mutaties treft u in de programma’s of paragrafen aan.
(bedragen x € 1.000) | 2027V/N | 2028V/N | 2029 V/N | 2030 V/N Begroting 2027 - 2030 na Turap 2026-1 | 936 N | 2.659 N | 4.108 N | 4.108 N Autonome ontwikkelingen en overige mutaties Personele ontwikkelingen 2026-2030 inclusief doorwerking CAO | 1.221 N | 1.221 N | 1.221 N | 1.221 N Kapitaallasten gerealiseerde investeringen | 260 V | 151 N | 357 N | 370 N Kapitaallasten investeringsplan 2027-2030 | 178 V | 242 V | 146 V | 347 N 6 Algemene uitkering 2026-2030; meicirculaire | 2.747 | V | 2.755 | V | 2.738 | V | 3.064 | V Gemeentelijke belastingen | 1.277 | V | 987 | V | 1.014 | V | 1.087 | V Openbaar groen | 739 N | 770 N | 735 | N | 735 | N Ontwikkelingen Jeugdzorg | 26 V | 536 N | 540 | N | 540 | N Ontwikkelingen WMO | 151 N | 501 N | 501 | N | 501 | N Ontwikkelingen Participatie | 139 N | 188 N | 263 | N | 293 | N PW inkomen | 162 N | 162 N | 162 | N | 162 | N Verbonden partijen | 395 N | 349 N | 367 | N | 372 | N Overige mutaties | 735 N | 535 N | 1.585 | N | 1.593 | N Totaal autonome ontwikkelingen en overige mutaties | 946 V | 429 N | 1.833 | N | 1.983 | N Nieuw beleid Organisatie-bedrijfsvoering Formatiebehoefte | 470 N | 675 N | 675 | N | 675 | N Overhead; advieskosten juridisch (kennisbank) | 50 N | - | - | - Versterking informatiebeveiliging en privacy | 50 N | 50 N | 50 | N | 50 | N Toeristenbelasting arbeidsmigranten | 15 V | 15 V | 15 | V | 15 | V Fysiek domein
Welstandsnota | 25 N | - | - | - Toekomstvisie begraafplaatsen | 60 N | - | - | - Brede economische visie | 40 | N | - | - | - Klimaatadaptieprogramma | 10 | N | 10 | N | - | - Projectenbudget halvezolenlijntje | 30 | N | 30 | N | 30 | N | - Sociaal domein Huis van de Wijk Kromme Akker | 100 N | 143 N | 85 | N | 85 | N Totaal Nieuw beleid | 820 N | 893 N | 825 | N | 795 | N Geraamd saldo begroting 2027-2030 | 810 N | 3.981 | N | 6.766 | N | 6.886 | N Inzet Vrije Algemene Reserve als structurele dekking (10% regeling) | 1.375 | V Saldo meerjarenbegroting 2027-2030 | 565 V | 3.981 | N | 6.766 | N | 6.886 | N De begroting laat voor 2027 een tekort zien van € 810.000. Ook in de jaren daarna zijn er tekorten. Voor de beoordeling van de begroting is vooral van belang of de jaarlijks terugkerende inkomsten voldoende zijn om de jaarlijks terugkerende uitgaven te betalen. Eenmalige meevallers helpen daarbij slechts tijdelijk. In deze begroting zijn de eenmalige inkomsten circa € 559.000 hoger dan de eenmalige uitgaven. Daardoor verbetert het totale saldo. Na inzet van de Vrije Algemene Reserve ontstaat een begrotingsoverschot van € 565.000. Het structurele saldo komt daarmee uit op vrijwel nul. Dat betekent dat de terugkerende inkomsten en uitgaven nagenoeg met elkaar in balans zijn en de begroting daarmee structureel sluitend is.
Op verzoek van de toezichthouder is voor de presentatie van het structurele begrotingssaldo aangesloten bij de tabel die de toezichthouder daarvoor heeft ontwikkeld. De uitwerking is onderstaand opgenomen. Berekening Structureel begrotingssaldo (bedragen | 2027 | V/N | 2028 | V/N | 2029 | V/N | 2030 | V/N x € 1.000) Lasten exclusief mutaties reserves | 94.163 | N | 93.756 | N | 86.162 | N | 86.630 | N Baten exclusief mutaties reserves | 91.594 | V | 88.618 | V | 79.130 | V | 79.193 | V Saldo van baten en lasten | 2.569 | N | 5.138 | N | 7.032 | N | 7.437 | N Toevoegingen reserves | 657 | N | 742 | N | 815 | N | 900 | N Onttrekkingen reserves | 2.416 | V | 1.899 | V | 1.081 | V | 1.451 | V Saldo reserves baten en lasten | 1.759 | V | 1.157 | V | 266 | V | 551 | V Saldo meerjarenbegroting 2027-2030 | 810 | N | 3.981 | N | 6.766 | N | 6.886 | N Saldo Incidentele lasten excl. incidentele | 12.554 | V | 10.865 | V | 2.940 | V | 2.611 | V toevoegingen reserves 7 Incidentele baten excl.
incidentele onttrekkingen | 11.782 | N | 10.984 | N | 2.834 | N | 2.602 | N reserves Incidentele lasten toevoegingen reserves | 657 | V | 742 | V | 815 | V | 900 | V Incidentele baten onttrekkingen reserves | 1.988 | N | 1.438 | N | 477 | N | 375 | N Saldo incidentele baten en Lasten | 559 | N | 815 | N | 444 | V | 534 | V Structureel saldo meerjarenbegroting 2027-2030 | 1.369 N | 4.796 N | 6.322 | N | 6.352 | N Inzet VAR 10% ten behoeve van structureel saldo | 1.375 | V Structureel Saldo begroting na inzet 10% VAR | 6 | V | 4.796 N | 6.322 | N | 6.352 | N Wij stellen voor om de meerjarenbegroting vast te stellen met een positief saldo voor 2027 van € 6.000 en de saldo's voor 2028 tot en met 2030 vooralsnog voor kennisgeving aan te nemen. Indien de gemeenteraad bij de behandeling van deze meerjarenbegroting per amendement besluit om een uitgave te doen die niet in de primitieve begroting is opgenomen dient de gemeenteraad, zoals afgesproken, ook aan te geven hoe in de dekking van die uitgave wordt voorzien. Tot slot Het blijft een uitdaging om de begroting voor de jaren vanaf 2028 rond te krijgen. Niettemin blijven we optimistisch en vastberaden. We zijn ervan overtuigd dat we, door samen keuzes te maken en onze krachten te bundelen, door deze barre financiële tijden kunnen komen en een solide basis kunnen leggen voor een toekomstbestendige en veerkrachtige gemeente.
Algemene uitkering De financiële positie van gemeenten blijft de komende jaren in belangrijke mate afhankelijk van landelijke besluitvorming. Hoewel het kabinet het zogenoemde ravijnjaar heeft verzacht door extra middelen beschikbaar te stellen, is de financiële problematiek daarmee niet opgelost maar grotendeels doorgeschoven naar latere jaren. Hierdoor ontstaat op korte termijn meer financiële stabiliteit, terwijl de onzekerheid over de structurele ontwikkeling van de gemeentelijke inkomsten blijft bestaan. Ook de discussie over het verdeelmodel van het gemeentefonds is nog niet afgerond. De verdere herziening van het model is uitgesteld en het huidige ingroeipad is tijdelijk bevroren. Dit biedt gemeenten voor de komende jaren meer duidelijkheid, maar laat tegelijkertijd de vraag open hoe de beschikbare middelen vanaf 2029 definitief zullen worden verdeeld. Binnen het sociaal domein blijft vooral de jeugdzorg een belangrijk financieel aandachtspunt. De financiële druk op gemeenten is de afgelopen jaren verder toegenomen, terwijl de Hervormingsagenda Jeugd nog in uitvoering is. De komende jaren moet blijken in hoeverre de voorgenomen maatregelen daadwerkelijk leiden tot een betere beheersing van de kosten en een duurzame financiering van de jeugdzorg.
Daarnaast vinden op diverse beleidsterreinen wijzigingen plaats die gevolgen kunnen hebben voor de omvang en verdeling van de middelen uit het gemeentefonds. Voorbeelden hiervan zijn de nieuwe verdeelsystematiek voor beschut werk, wijzigingen binnen de Wmo en de overheveling van middelen voor klimaat- en energiebeleid naar het gemeentefonds. De ontwikkelingen laten zien dat gemeenten ook de komende jaren worden geconfronteerd met aanzienlijke financiële onzekerheden. De combinatie van een uitgesteld ravijnjaar, een nog niet afgeronde herziening van het verdeelmodel en aanhoudende druk binnen het sociaal domein maakt dat de structurele houdbaarheid van de gemeentelijke financiën onder druk blijft staan. Het behoud van een gezonde financiële positie vraagt daarom om een realistisch begrotingsbeleid, waarbij ambities en maatschappelijke opgaven voortdurend worden afgewogen tegen de structureel beschikbare middelen. Daarmee blijft financiële wendbaarheid een belangrijke randvoorwaarde voor het realiseren van gemeentelijke doelen. 8 9 Leeswijzer Evenals vorig jaar zijn de programma's opgesteld rondom het adagium "kort maar krachtig". Elk programma heeft dezelfde opbouw aan de hand van drie vragen: 1. Wat willen we bereiken?: U leest hier de ambitie bij het programma, gevolgd door de strategische doelen, indicatoren en de maatschappelijke effecten. 2.
Wat gaan we daar voor doen?: In dit onderdeel presenteren we de resultaten die voor 2027 voornemens zijn te realiseren. Deze resultaten zult u in 2027 ook terugzien in de tussenrapportages. 3. Wat mag het kosten?: We maken hier de financiële kant van het programma inzichtelijk. De tabel laat per taakveld de budgetten zien. zowel lasten als baten. Bedragen in de begroting zijn in principe weergegeven in bedragen x € 1.000. Dit zorgt mogelijk voor afrondingsverschillen. 10 In één oogopslag BIO (Begroting in een oogopslag) Uitgaven 2027 gemeente Geertruidenberg € miljoen Inkomsten 2027 gemeente Geertruidenberg € miljoen
11 Programma 1 Ruimte & Economie 1.1 Wat willen we bereiken? 1.1.1 Ruimte & Wonen 1. Omgevingswet In 2027 stellen we het plan van aanpak op voor de herijking van de Omgevingsvisie (G-kracht). Grote opgaven als Powerport en Dijkversterking worden dan ook opgenomen. Deze visie vormt het fundament voor ons beleid en de vertaling daarvan in de uitvoering en de regels. We werken aan een betere samenhang tussen de beleidsonderwerpen binnen de fysieke leefomgeving. Door de nieuwe kennisinstrumenten van de Omgevingswet (Omgevingsvisie, Omgevingsprogramma en Omgevingsplan) te gebruiken en te verbinden met bestaande beleidsnota’s bouwen we aan een samenhangend beleidshuis. 2. Ruimtelijke omgeving We zetten de komende jaren nadrukkelijk in op het bevorderen van de beschikbaarheid, betaalbaarheid en kwaliteit van het woningaanbod in Geertruidenberg. Concreet wordt ingezet op de realisatie van 890 nieuwbouwwoningen tot 2030. Om dit te bereiken vindt herstructurering van binnenstedelijke gebieden plaats, maar worden ook inbreidings- en uitbreidingslocaties benut. Voor Raamsdonk bepalen we eerst de kaders en randvoorwaarden, zodat we regie voeren over de (woningbouw)ontwikkelingen binnen deze kern. In de kern Geertruidenberg faciliteren we de herontwikkeling van het gebied rondom het Schonckplein, zodat daar een levendige en fijne woon- en winkelomgeving ontstaat.
Opgemerkt wordt dat we als gemeente vaak geen grondpositie hebben, waardoor we woningbouwprojecten alleen kunnen realiseren door initiatiefnemers vanaf de start proactief te adviseren en efficiënt door ruimtelijke procedures te begeleiden. 3. Creëren woonruimte naar behoefte We creëren woonruimte op basis van demografische ontwikkelingen, woningbehoefte (met name lokaal), regionale afspraken, wettelijke taakstellingen en actuele ontwikkelingen op de woningmarkt. We willen waar mogelijk meer woningen programmeren dan het regionale minimum, mits dit past binnen de draagkracht van gemeente en kernen. Naast nieuwbouw benutten we kansen voor binnenstedelijke verdichting, transformatie, herbestemming en beter gebruik van de bestaande woningvoorraad. Bijzondere aandacht gaat uit naar jongeren, senioren, huishoudens met een middeninkomen en inwoners met een wettelijke of maatschappelijke huisvestingsvraag. 4. Verbeteren, bewaken en behouden van balans We sturen op een evenwichtige woningvoorraad die aansluit bij verschillende inkomens, huishoudens en levensfasen. De concrete programmering wordt onderbouwd vanuit actuele woningbehoefte, samenstelling van de bestaande voorraad, doelgroepen, betaalbaarheid en de gewenste balans per wijk en ontwikkeling. Waar de lokale opgave daarom vraagt, kan gemotiveerd maatwerk worden toegepast.
We besteden daarbij bijzondere aandacht aan doorstroming, passende huisvesting voor senioren en de verbinding tussen wonen en zorg. 12 5. Regie pakken op de woningmarkt We willen eerder en scherper sturen op woningbouwontwikkelingen. Dat betekent minder achteraf toetsen en meer aan de voorkant afspraken maken over onder andere programma, doelgroep, betaalbaarheid en uitvoerbaarheid. Daarbij beoordelen we ontwikkelingen niet alleen op aantallen en segmenten, maar op hun volkshuisvestelijke functie: welke behoefte wordt bediend, voor welke doelgroep, met welk woonproduct en tegen welke prijs, en hoe draagt de ontwikkeling bij aan doorstroming en de gewenste balans. Het volkshuisvestingsprogramma wordt hiervoor een belangrijk gemeentelijk sturingsinstrument. Daarnaast bereiden we de huisvestingsverordening met urgentieregeling voor en onderzoeken we hoe lokale binding juridisch houdbaar kan worden toegepast. We willen meer bouwen voor onze eigen inwoners en maken daarover afspraken met ontwikkelende partijen. 6. Ontwikkelingen vinden plaats in samenspraak met inwoners en stakeholders Inwoners en stakeholders worden vroegtijdig betrokken bij ontwikkelingen. De nota burgerparticipatie vormt daarbij het uitgangspunt. De gemeente maakt vooraf duidelijk welke kaders vaststaan en waar ruimte bestaat voor participatie.
Daarbij wegen we individuele belangen zorgvuldig af tegen het algemeen belang en communiceren we helder over gemaakte keuzes. 1.1.2 Openbare ruimte Openbare ruimte We streven naar een veilige, gezond en klimaatbestendige leefomgeving; een openbare ruimte waarin inwoners prettig kunnen verblijven en elkaar kunnen ontmoeten. 1.1.3 Leefbaarheid 1. Klimaatbestendige leefomgeving We willen een veilige, gezonde en toekomstbestendige leefomgeving die bestand is tegen de gevolgen van klimaatverandering. Daarom zetten we in op het beperken van wateroverlast, droogte, hitte en overstromingsrisico's. Tegelijkertijd verbeteren we de kwaliteit van de openbare ruimte door vergroening, waterbeheer en het versterken van de biodiversiteit. 2. Energietransitie We werken binnen de wettelijke en financiële kaders aan een duurzaam en betrouwbaar energiesysteem dat bijdraagt aan de klimaatdoelen en voorbereid is op de toekomstige energiebehoefte. We stimuleren energiebesparing en verduurzaming en wegen bij de uitvoering nadrukkelijk de haalbaarheid en betaalbaarheid voor inwoners, ondernemers en gemeentelijke organisatie mee. 13 3. Afval en Circulariteit De beschikbaarheid van grondstoffen staat wereldwijd onder druk. We gebruiken meer grondstoffen dan de aarde duurzaam kan leveren, terwijl de vraag naar materialen blijft toenemen.
Om ook in de toekomst voldoende grondstoffen beschikbaar te houden, werkt Nederland toe naar een volledig circulaire economie in 2050. Als tussenstap is het landelijke doel om het gebruik van primaire grondstoffen in 2030 te halveren. In een circulaire economie worden producten en materialen zo lang mogelijk hergebruikt en opnieuw ingezet als grondstof. Hierdoor neemt de afhankelijkheid van nieuwe grondstoffen af. Als gemeente vertalen wij de landelijke doelstellingen naar de lokale praktijk. Een belangrijke voorwaarde voor een circulaire economie is het gescheiden inzamelen van grondstoffen van voldoende kwaliteit, zodat deze kunnen worden verwerkt tot nieuwe grondstoffen. De gemeenteraad heeft hier op 14 december 2023 de volgende gemeentelijke doelstellingen voor 2030 vastgesteld: Doelstelling Streefwaarde Minder restafval < 30 kg per inwoner per jaar Meer en betere afvalscheiding > 90% Meer hergebruik van grondstoffen > 60% 1.1.4 Economie & Toerisme 1. Sterk ondernemersklimaat We creëren een dynamische en toekomstbestendige omgeving waarin nieuwe bedrijven zich willen vestigen en lokale ondernemers de ruimte krijgen om te groeien, te innoveren en duurzame waarde toe te voegen. We doen dit met al onze regionale verbanden en lokale stakeholders.
We stimuleren het ondernemerschap door startende ondernemers en zzp-ers toegang te bieden tot kennis, netwerken, huisvesting en ondersteuning, zodat zij kunnen groeien, innoveren en bijdragen aan de lokale economie. 2. Duurzame economie We jagen de transitie aan naar een circulaire en klimaatneutrale economie in 2050 door innovatieve ondernemers de ruimte en netwerken te bieden om duurzame impact te maken. 3. Maritieme maakindustrie We behouden en versterken onze bestaande maritieme maakindustrie en binnenvaartsector, terwijl we tegelijkertijd ruimte maken voor de werf van de toekomst door herhuisvesting naar een nieuw gebied dat optimaal is ingericht voor een schone, hoogwaardig gedigitaliseerde en toekomstbestendige maritieme sector. 4. Gastvrijheid Wij versterken onze aantrekkingskracht door een gastvrije en inspirerende omgeving te bieden waarin bezoekers zich welkom voelen en actief bijdragen aan de lokale economie. 14 5. Cultuur We koesteren ons culturele fundament en zetten dit in als verbindende kracht voor onze inwoners, als unieke trekpleister voor onze bezoekers en als basis voor cultuureducatie. 1.1.5 Openbare orde en veiligheid 1. Weerbaarheid De gemeente staat voor een groeiende opgave op het gebied van veiligheid, weerbaarheid en crisisbeheersing.
Ontwikkelingen zoals geopolitieke spanningen, hybride dreigingen (cyber, desinformatie), klimaatgerelateerde incidenten en mogelijke verstoringen van vitale infrastructuur maken dat gemeenten een steeds grotere rol hebben in de voorbereiding op en aanpak van crises. Dit vraagt om een gemeentelijke crisisorganisatie die vakbekwaam en voorbereid is op ontwrichtende scenario’s, zoals grootschalige stroomuitval, uitval van digitale systemen, verstoringen in de drinkwatervoorziening en maatschappelijke ontwrichting. Deze ontwikkeling binnen crisisbeheersing vraagt ook veel van onze inwoners. Daarom willen we de zelfredzaamheid van onze inwoners versterken door hen bewust te maken van de risico’s en te informeren over wat zij zelf kunnen doen om beter voorbereid te zijn op dergelijke crises. 2. Ondermijning Het is belangrijk dat de gemeentelijke organisatie, op zowel bestuurlijk als ambtelijk niveau weerbaar is tegen ondermijning en criminele activiteiten. Daarnaast willen we ondermijnende structuren zoveel mogelijk verstoren. 3. Personen met onbegrepen gedrag We helpen personen met onbegrepen gedrag in de bestaande samenwerkingsverbanden. Dit doen we om deze personen de hulp te bieden die zij nodig hebben en hiermee de impact op de omgeving te verminderen. We zijn daarbij wel zeer afhankelijk voor de partners in het sociale veld, met hun eigen knelpunten. 4.
Jeugd De gemeente zet zich actief in om jeugdoverlast tegen te gaan en te verminderen. De privacywetgeving is hierbij soms een knelpunt. 1.2 Wat gaan we daar voor doen? 1.2.1 Ruimte & Wonen Omgevingswet • We stellen het plan van aanpak op voor de herijking van de Omgevingsvisie • We stellen een regelset voor het agrarisch grondgebied vast en maken een start met de regelsets ten aanzien van het centrum/ gemengd gebied binnen de gemeente • Handhaving draagt direct bij aan een veilige gemeente. Het handhavingsniveau sluit momenteel onvoldoende aan op het bestaande beleid, dus gaan we dit beter in balans brengen. 15 Ruimtelijke omgeving (Woningbouw)projecten zijn langdurige processen die meerdere jaren kunnen duren, waarin ze verschillende ontwikkelfasen doorlopen. Voor de belangrijkste projecten komen we in 2027 tot de volgende resultaten: • We leggen het Ruimtelijk Raamwerk Raamsdonk in 2027 ter vaststelling voor aan het bestuur. Daarmee worden de kaders en randvoorwaarden voor toekomstige (woningbouw)ontwikkelingen in deze kern bepaald.
• We bieden de omgevingsplanwijzigingen voor de projecten Achter de Hoeven (180 woningen) en Landonk A+B (197 woningen) ter vaststelling voor aan de raad • We behandelen de omgevingsvergunningsaanvragen voor Ravelijn (134 appartementen) en Zoutmanstraat fase 2 (21 woningen), zodat het project volgens planning kan worden gerealiseerd • Vanuit onze gemeentelijke rol begeleiden we de uitvoering van de ontwikkelingen Oude Haven (43 appartementen en 9 woningen) en Barbeelweg (29 appartementen), zodat deze volgens planning kunnen worden gerealiseerd • Bij het project Schonckplein is beoogd dat sloop en start bouw in 2027 plaatsvinden • Zoutmanstraat fase 1 (29 appartementen en 8 woningen) wordt opgeleverd. Woonruimte naar behoefte • Actualiseren van de woningbouwprogrammering naar doelgroep, segment en uitvoerbaarheid. • De woonbehoefte van jongeren nader in beeld brengen. • Mogelijkheden voor binnenstedelijke verdichting, herbestemming en transformatie onderzoeken en benutten. • Woningbouwlocaties nadrukkelijker koppelen aan doelgroep, prijsklasse en volkshuisvestelijke behoefte. • Blijven sturen op kansrijke woningbouwlocaties en realisatie van de woningbouwprogrammering. Balans in de woningvoorraad • Bij nieuwe ontwikkelingen sturen op een evenwichtige verdeling tussen sociale huur, middenhuur, betaalbare koop en overige segmenten. • Waar nodig gemotiveerd maatwerk toepassen.
• Doorstroming stimuleren door passende en levensloopgeschikte woningen mogelijk te maken. • De woonzorgopgave verwerken in het volkshuisvestingsprogramma. • Met Thuisvester prestatieafspraken maken over beschikbaarheid, betaalbaarheid, doorstroming en aandachtsgroepen. Regie op de woningmarkt We willen eerder en scherper sturen op woningbouwontwikkelingen. Dat betekent minder achteraf toetsen en meer aan de voorkant afspraken maken over onder andere programma, doelgroep, betaalbaarheid en uitvoerbaarheid. 16 Daarbij beoordelen we ontwikkelingen niet alleen op aantallen en segmenten, maar op hun volkshuisvestelijke functie: welke behoefte wordt bediend, voor welke doelgroep, met welk woonproduct en tegen welke prijs, en hoe draagt de ontwikkeling bij aan doorstroming en de gewenste balans. Het volkshuisvestingsprogramma wordt hiervoor een belangrijk gemeentelijk sturingsinstrument. Daarnaast bereiden we de huisvestingsverordening met urgentieregeling voor en onderzoeken we hoe lokale binding juridisch houdbaar kan worden toegepast. Inwoners en stakeholders • De uitgangspunten van de nota burgerparticipatie toepassen. • Het voeren van een omgevingsdialoog bij woningbouwontwikkelingen stimuleren. • Vooraf duidelijk maken welke gemeentelijke kaders gelden en waarover participatie mogelijk is.
• Inwoners en maatschappelijke partners betrekken bij de bredere volkshuisvestelijke opgave. • Raad en bestuur informeren over relevante ontwikkelingen, dilemma’s en keuzes. 1.2.2 Openbare ruimte Openbare ruimte • De gemeentelijke aanpak voor de Kaderrichtlijn Water (KRW) wordt voorgelegd aan de Gemeenteraad • We stellen een baggerstrategie op voor de Donge en leggen deze voor aan de Gemeenteraad • We starten met het implementeren van het DIOR. In de jaren 2027 – 2030 brengen we onze openbare ruimte op de beeldkwaliteitsniveaus zoals opgenomen in het DIOR • We verbinden wegenonderhoud en herinrichting waar mogelijk aan maatregelen die de verkeersveiligheid verbeteren; • We zetten in op het ontmoedigen van sluipverkeer en passen – waar passend – snelheidsremmende maatregelen en 30 km-zones toe. 1.2.3 Leefbaarheid Klimaatbestendige leefomgeving Vergroen- blauwen - Hittestress • We vergroten het aandeel groen in de openbare ruimte om hittestress te beperken, de leefbaarheid te verbeteren en te voldoen aan de verplichtingen uit de Europese Natuurherstelwet voor het behoud en de uitbreiding van stedelijk groen en boomkroonbedekking. • We voeren periodiek de wettelijk verplichte klimaat- en hittestresstesten uit en vertalen de uitkomsten naar maatregelen. • Ecologisch beheer blijft het uitgangspunt.
Tegelijk sturen we op een verzorgd en verkeersveilig straatbeeld en passen we het beheer gericht aan waar veiligheid, toegankelijkheid en uitstraling daarom vragen. Vergroen- blauwen - water langer vasthouden 17 We geven uitvoering aan het Programma Stedelijk Water door bij herinrichting, onderhoud en gebiedsontwikkeling klimaatadaptieve maatregelen toe te passen, zoals het afkoppelen van regenwater, de aanleg van wadi's en waterbergende voorzieningen en het vergroten van de infiltratiecapaciteit van de bodem Dijkversterkingen - Wilhelminakanaal, Amertak en de Donge (WAD) We werken samen met Waterschap Brabantse Delta aan de voorbereiding en uitvoering van de dijkversterkingsprojecten WAD, GENDO en Bedijkte Maas om de waterveiligheid op lange termijn te waarborgen. Energietransitie Elektriciteit - opwek We geven uitvoering aan de afspraken uit de Regionale Energiestrategie West-Brabant. De regionale opgave voor zonne-energie op land binnen Geertruidenberg is daarbij komen te vervallen vanwege de grote ruimtelijke impact van energie-infrastructuur binnen onze gemeente. Elektriciteit - besparing • We stimuleren energiebesparing bij inwoners en bieden ondersteuning via het energieloket. • We maken jaarlijks prestatieafspraken met woningcorporatie Thuisvester over de verduurzaming van hun huurwoningvoorraad.
• We voldoen aan de wettelijke verduurzamingsverplichtingen voor gemeentelijk en maatschappelijk vastgoed, waaronder energiebesparing, renovatie, energielabels, laadinfrastructuur en zonnepanelen, en werken toe naar een CO2-reductie van 95% en een volledig aardgasvrije gemeentelijke vastgoedportefeuille in 2050. Elektriciteit - netcapaciteit • We werken samen met TenneT en Enexis aan de uitbreiding en verzwaring van het elektriciteitsnet, waaronder de verzwaring van het 380 kV- en 150 kV-station in het Amergebied en de ontwikkeling van een nieuwe hoogspanningsverbinding richting Krimpen aan den IJssel of Crayestein. • We werken samen met Enexis aan de versterking van het lokale elektriciteitsnet door nieuwe transformatorstations en andere netvoorzieningen te realiseren, werkzaamheden slim te combineren met projecten in de openbare ruimte en hierover een samenwerkingsovereenkomst af te sluiten. Warmte - warmtetransitie en -voorziening • We stellen een warmteprogramma en bijbehorende wijkuitvoeringsplannen op om invulling te geven aan de wettelijke opgave om de gebouwde omgeving uiterlijk in 2050 aardgasvrij te maken. • We onderzoeken kansrijke duurzame warmtebronnen, waaronder het Amerwarmtenet, en bereiden ons voor op de aanvullende taken en bevoegdheden die voortvloeien uit de Wet gemeentelijke instrumenten warmtetransitie (Wgiw) en de Wet collectieve warmte (Wcw).
Warmte - besparing • We ondersteunen inwoners bij het verduurzamen van hun woning met een isolatiesubsidie en duurzaamheidslening. • We stellen een soortenmanagementplan op om woningisolatie mogelijk te maken en tegelijkertijd te voldoen aan de wettelijke verplichtingen voor soortenbescherming. Mobiliteit 18 • We geven uitvoering aan de Regionale Aanpak Laadinfrastructuur (RAL) door de uitbreiding van de publieke laadinfrastructuur te faciliteren en de kwaliteit, toegankelijkheid en betaalbaarheid van openbare laadvoorzieningen te bewaken. • We actualiseren uiterlijk in 2027 de gemeentelijke laadvisie op basis van de verwachte toekomstige laadbehoefte. Afval en Circulariteit Circulariteit Naast huishoudelijk afval ontstaat er ook afval bij bedrijven, scholen en andere maatschappelijke organisaties. Voor deze doelgroepen vervult de gemeente een stimulerende en verbindende rol. We ondersteunen organisaties bij de overgang naar een meer circulaire bedrijfsvoering en stimuleren initiatieven die bijdragen aan hergebruik, reparatie en het besparen van grondstoffen. Om dit mogelijk te maken sluiten wij aan bij het Circulair Ambachtsnetwerk (CAN) De Meerwaarde, een regionale samenwerking met onder andere de gemeenten Oosterhout en MidZuid. Binnen dit netwerk werken we samen aan kennisuitwisseling, innovatieve projecten en de ontwikkeling van een regionale circulaire economie.
Huishoudelijke afval Op het gebied van huishoudelijk afval werken we intensief samen met gemeenten in de regio. Deze samenwerking richt zich onder andere op de inzameling van afvalstromen, het beheer van de milieustraat en de verwerking van ingezamelde materialen. Door gezamenlijk op te trekken, kunnen we efficiënter werken en de kwaliteit van ingezamelde grondstoffen verbeteren. Daarbij besteden we extra aandacht aan de kwaliteit van de PMD-stroom (plastic verpakkingen, metalen verpakkingen en drankkartons), zodat deze beter geschikt is voor recycling. Voor de verwerking van afvalstromen zetten we in op regionale verwerkingscontracten met een goede prijs-kwaliteitverhouding. Waar mogelijk kiezen we voor hoogwaardige circulaire verwerkingsmethoden die bijdragen aan het behoud en hergebruik van grondstoffen. Daarnaast volgen we ontwikkelingen binnen de afvalmarkt nauwgezet. Samen met regiogemeenten delen we kennis, ontwikkelen we pilotprojecten en spelen we tijdig in op veranderingen die gevolgen kunnen hebben voor onze dienstverlening en de kosten van afvalbeheer. Hiermee willen we de afvalstoffenheffing voor inwoners zo beheersbaar mogelijk houden. 1.2.4 Economie & Toerisme • We stellen een brede economische visie 2040 op. • We ontwikkelen een klimaatadaptatieprogramma voor bedrijven.
• Voor herhuisvesting van de maritieme maakindustrie stellen we een gebiedsvisie Uitbreiding Pontonnier vast. • Het historische halvezolenlijntje maken we meer beleefbaar voor bezoekers en inwoners. • We realiseren een landingsplaats Zuiderwaterlinie. 1.2.5 Openbare orde en veiligheid Weerbaarheid We zorgen voor een gemeentelijke crisisorganisatie die op orde is door vacatures in te vullen en de crisismedewerkers vakbekwaam te maken en te houden middels opleidingen, trainingen en oefeningen. Onze inwoners maken we bewust van de risico’s door gericht te communiceren over hoe zij zich kunnen voorbereiden. Hiervoor sluiten we ook aan bij landelijke en regionale campagnes. Ondermijning Met de Brabantse norm weerbare overheid hebben de Brabantse gemeenten één gezamenlijke aanpak tegen ondermijning opgesteld. In 2027 gaan we verder met het implementeren en borgen van deze geactualiseerde norm. Daarnaast voeren we, middels het BIT (Baronie Interventieteam) en het GIT (Geertruidenberg Interventieteam) bestuurlijke controles uit met onze samenwerkingspartners gericht op de aanpak van ondermijning. Deze samenwerkingen zetten we in 2027 voort. Vanzelfsprekend zijn we ook zeer actief in RIEC-verband.
Personen met verward gedrag De aanpak richt zich op het vroegtijdig signaleren van problemen, het bieden van passende hulp en het waarborgen van de veiligheid van zowel de betrokken persoon als de omgeving. Wanneer sprake is van acute situaties, werken de betrokken organisaties nauw samen om snel en adequaat op te treden. Door deze integrale samenwerking streeft de gemeente naar een balans tussen zorg, ondersteuning en openbare orde en veiligheid. Jeugd Met de lokale aanpak zet de gemeente zich in om jeugdoverlast te verminderen. Dit doet zij door samen te werken met jongerenwerkers, politie, handhaving, scholen, buurtbewoners en de jongeren zelf. Door jongeren aan te spreken op hun gedrag, preventieve activiteiten te organiseren en waar nodig handhavend op te treden, wil de gemeente overlast verminderen en de leefbaarheid en veiligheid in de wijken verbeteren. Echter de privacywetgeving is hierbij soms een knelpunt. 1.3 Wat mag het kosten Specificatie taakvelden Beg. | Begroting | Begroting | Begroting | Begroting TV. | Taakveld omschrijving | Na wijzig.
V/N | 2027 V/N | 2028V/N | 2029 V/N | 2030V/N 2026 Lasten Programma 1 Ruimte & Economie 2.1 | Verkeer en vervoer | 7.805.000 N | 4.255.000 | N | 4.650.000 N | 5.230.000 N | 5.503.000 | N 2.2 | Parkeren | 5.000 N | 5.000 | N | 6.000 N | 6.000 N | 6.000 | N 2.3 | Recreatieve havens | 14.000 N | 14.000 | N | 14.000 N | 15.000 | N | 15.000 | N 2.4 | Economische havens en waterwegen | 572.000 N | 260.000 N | 265.000 N | 275.000 N | 274.000 N 3.1 | Economische ontwikkeling | 507.000 N | 538.000 N | 498.000 N | 488.000 N | 458.000 N 3.3 | Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen | 58.000 N | 62.000 | N | 62.000 N | 62.000 | N | 62.000 | N 3.4 | Economische promotie | 272.000 N | 275.000 N | 280.000 N | 280.000 N | 280.000 N 5.7 | Openbaar groen en (openlucht) recreatie | 3.869.000 N | 4.199.000 | N | 4.303.000 N | 4.163.000 N | 4.204.000 | N 7.2 | Riolering | 2.436.000 N | 2.681.000 | N | 2.673.000 N | 2.752.000 N | 2.741.000 | N 19 7.3 | Afval | 2.980.000 | N | 2.969.000 | N | 3.043.000 | N | 3.150.000 | N | 3.172.000 | N 7.4 | Milieubeheer | 3.337.000 | N | 2.646.000 | N | 2.596.000 | N | 2.596.000 | N | 2.573.000 | N 7.5 | Begraafplaatsen en crematoria | 120.000 | N | 148.000 | N | 88.000 | N | 89.000 | N | 81.000 | N 8.1 | Ruimte en leefomgeving | 929.000 | N | 915.000 | N | 905.000 | N | 905.000 | N | 905.000 | N 8.2 | Grondexploitatie (niet-bedrijventerreinen) | 4.925.000 | N |
6.358.000 | N | 6.225.000 | N | 1.535.000 | N | 1.537.000 | N 8.3 | Wonen en bouwen | 928.000 | N | 947.000 | N | 994.000 | N | 1.024.000 | N | 1.022.000 | N Totaal lasten | 28.760.000 | N | 26.272.000 | N | 26.601.000 | N | 22.569.000 | N | 22.832.000 | N Baten Programma 1 Ruimte & Economie 2.1 | Verkeer en vervoer | 4.735.000 | V | 369.000 | V | 369.000 | V | 369.000 | V | 369.000 | V 2.2 | Parkeren | 5.000 | V | 5.000 | V | 5.000 | V | 5.000 | V | 5.000 | V 2.3 | Recreatieve havens | 18.000 | V | 18.000 | V | 18.000 | V | 19.000 | V | 19.000 | V 2.4 | Economische havens en waterwegen | 80.000 | V | 87.000 | V | 88.000 | V | 89.000 | V | 90.000 | V 3.1 | Economische ontwikkeling | 2.000 | V | 2.000 | V | 2.000 | V | 2.000 | V | 2.000 | V 3.3 | Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen | 8.000 | V | 8.000 | V | 8.000 | V | 8.000 | V | 8.000 | V 3.4 | Economische promotie | 0 | - | 0 | - | 0 | - | 0 | - | 0 | - 5.7 | Openbaar groen en (openlucht) recreatie | 21.053.000 | V | 969.000 | V | 969.000 | V | 969.000 | V | 969.000 | V 7.2 | Riolering | 3.015.000 | V | 3.253.000 | V | 3.272.000 | V | 3.363.000 | V | 3.363.000 | V 7.3 | Afval | 3.240.000 | V | 3.611.000 | V | 3.698.000 | V | 3.815.000 | V | 3.841.000 | V 7.4 | Milieubeheer | 470.000 | V | 310.000 | V | 310.000 | V | 310.000 | V | 287.000 | V 7.5 | Begraafplaatsen en crematoria | 50.000 | V | 50.000 | V | 50.000 | V | 50.000
| V | 50.000 | V 8.1 | Ruimte en leefomgeving | 182.000 | V | 25.000 | - | 25.000 | - | 25.000 | - | 25.000 | - 8.2 | Grondexploitatie (niet-bedrijventerreinen) | 4.935.000 | V | 6.350.000 | V | 6.210.000 | V | 1.509.000 | V | 1.509.000 | V 8.3 | Wonen en bouwen | 1.165.000 | V | 1.015.000 | V | 1.015.000 | V | 1.015.000 | V | 1.015.000 | V Totaal baten | 38.957.000 | V | 16.071.000 | V | 16.039.000 | V | 11.547.000 | V | 11.551.000 | V Reserves 0.10 | Mutaties reserves lasten | 20.920.000 | N | 17.000 | N | 17.000 | N | 5.000 | N | 5.000 | N 0.10 | Mutaties reserves baten | 1.348.000 | V | 308.000 | V | 304.000 | V | 304.000 | V | 304.000 | V Totaal reserves | 19.572.000 | N | -291.000 | V | -288.000 | V | -299.000 | V | -299.000 | V Saldo baten en lasten inclusief reserves | 9.374.000 | N | 9.910.000 | N | 10.274.000 | N | 10.723.000 | N | 10.982.000 | N Toelichtingen verschillen > € 25.000 Budgetmutaties welke budgettair neutraal zijn en / of van administratieve aard, worden niet separaat toegelicht tenzij van politiek bestuurlijke importantie. Als gevolg van doorschuiven / vertraging van lopende investeringen ontstaan er eveneens mutaties op de begrote afschrijvingen en rente (de kapitaallasten). De mutaties in de kapitaallasten tezamen met de interne doorbelasting van de ambtelijke uren worden toegerekend aan de opgavemutaties < € 25.000.
Lasten Taakveld | Omschrijving | 2027 V/N | 2028 V/N | 2029 V/N | 2030 | V/N Wegen, straten en pleinen Gezien de historische kostenontwikkeling van schades en 2.1 | vernielingen moeten de kosten daaruit hoger worden geraamd. | 44.000 | N | 44.000 | N | 44.000 | N | 44.000 | N Het verhaal van de schades en vernielingen, de opbrengst, wordt evenzo verhoogd, maar blijft achter op de kosten van het herstel. Maaien bermen De financiële bijstelling houdt verband met de actualisatie van 2.1 | het areaal maaibeheer en de verdere implementatie van | 55.000 | N | 55.000 | N | 55.000 | N | 55.000 | N beheermaatregelen gericht op ecologisch maaibeheer en soortenbescherming. Tevens is, conform de contractuele verplichtingen, een indexering van 3,5% verwerkt. Verkeerszaken Vanuit de verwachting dat het project voor de A27 nog 2.1 | doorloopt tot en met 2030 worden de kosten van de | 145.000 | N | 145.000 | N | 145.000 | N | 145.000 | N projectleider meerjarig opgevoerd. Onder de werkzaamheden valt de komende jaren de landschappelijke inpassing die begeleid moet worden, waaronder de overdracht van het areaal 20 en de daaruit voortvloeiende afspraken, de uitvoering van de herinrichting van het Lint en de consequenties van de fasering A27. Omdat deze inzet eindig en niet structureel is worden deze kosten, zoals eerder is besloten, vanuit de vrije algemene reserve gedekt.
Verkeerszaken Binnen de gemeente Geertruidenberg is momenteel geen sprake van actief bordenbeheer en bordenmateriaalbeheer. Daarnaast ontbreekt een actueel en volledig inzicht in de kwaliteit en staat van de bestaande bebording. Hierdoor is onvoldoende geborgd dat de verkeersbebording voldoet aan de 2.1 | geldende wet- en regelgeving en richtlijnen (zoals CROW- | 60.000 | N | 5.000 | N | 5.000 | N | 5.000 | N publicaties). Ook bestaat het risico dat ontbrekende, verouderde of beschadigde borden niet tijdig worden gesignaleerd en hersteld. Door het inzetten van Obsurv en planmatig beheer wordt echter voorkomen dat sprake is van ad-hoc vervangingen en achterstallig onderhoud. Dit leidt op termijn tot een efficiënter gebruik van middelen en betere voorspelbaarheid van de kosten. Hiervoor is in 2027 aanvullend budget benodigd. Sloten / waterlossingen De financiële bijstelling vloeit voort uit de inzet op biodiversiteit, soortenbescherming en het behoud van een gezonde 2.4 | waterkwaliteit in gemeentelijke vijvers. Onderdeel hiervan is het | 32.000 | N | 32.000 | N | 32.000 | N | 32.000 | N verwijderen van groenafval uit het watersysteem, waarmee wordt bijgedragen aan een evenwichtige ecologische situatie en gunstige leefomstandigheden voor vissen en andere waterdieren.
Economisch beleid Voor de ontwikkeling van een langetermijnvisie economie en 3.1 | toerisme (2040), gericht op het versterken van het | 40.000 | N | 0 | V | 0 | V | 0 | V vestigingsklimaat en de economische ambities van de gemeente voor de komende jaren. Economisch beleid 3.1 | Ontwikkelen van een programma gericht op het stimuleren van | 10.000 | N | 10.000 | N | 0 | V | 0 | V vergroenen van bedrijven(terreinen). Economisch beleid 3.1 | Projectenbudget om uitvoering te geven aan toeristische | 30.000 | N | 30.000 | N | 30.000 | N | 0 | V projecten waaronder de Halvezolenlijn. Plantsoenen en parken De financiële bijstelling houdt verband met de actualisatie van 5.7 | het areaal voor het onderhoud van beplantingen. Naar | 142.000 | N | 142.000 | N | 142.000 | N | 142.000 | N aanleiding hiervan zijn de contractafspraken voor de uitvoering van deze werkzaamheden geactualiseerd. Plantsoenen en parken De financiële bijstelling houdt verband met de actualisatie van 5.7 | het areaal maaibeheer en de verdere implementatie van | 55.000 | N | 55.000 | N | 55.000 | N | 55.000 | N beheermaatregelen gericht op ecologisch maaibeheer en soortenbescherming. Tevens is, conform de contractuele verplichtingen, een indexering van 3,5% verwerkt. Plantsoenen en parken De financiële bijstelling houdt verband met hogere inkoopkosten 5.7 | voor beheer- en onderhoudswerkzaamheden.
Daarnaast is een | 30.000 | N | 30.000 | N | 30.000 | N | 30.000 | N lokale ondernemer gecontracteerd voor ondersteuning van de buitendienst, waardoor de gemeente haar slagkracht bij calamiteiten, zoals stormschade, kan vergroten. Plantsoenen en parken De financiële bijstelling houdt verband met de vervanging van 5.7 | verouderde gemeentelijke beplantingen. Hierbij wordt naast de | 50.000 | N | 100.000 | N | 100.000 | N | 100.000 | N technische noodzaak ook rekening gehouden met actuele beleidsdoelen, beheereisen en de behoeften van inwoners. Plantsoenen en parken De financiële bijstelling houdt verband met de beheeropgave van het gemeentelijke bomenbestand van circa 17.500 bomen. 5.7 | Een aanzienlijk deel van de bomen vraagt om aanvullende | 55.000 | N | 205.000 | N | 205.000 | N | 205.000 | N beheermaatregelen vanwege de conditie, terwijl ook rekening wordt gehouden met de jaarlijkse uitval van bomen door ongunstige groeiomstandigheden en de daaruit voortvloeiende vervangingsopgave. Plantsoenen en parken 5.7 | De financiële bijstelling vloeit voort uit de groeiende inzet die | 45.000 | N | 45.000 | N | 45.000 | N | 45.000 | N noodzakelijk is voor de beheersing van invasieve exoten. Door 21 de toenemende verspreiding van deze soorten nemen de uitvoeringskosten toe.
De bestrijding draagt bij aan het beschermen van biodiversiteit en het voorkomen van verdere aantasting van ecosystemen, conform landelijke en provinciale beleidsdoelen. Plantsoenen en parken De financiële opgave vloeit voort uit de behoefte om het groenbeleid te actualiseren in het licht van de Omgevingswet en 5.7 | de ambities uit het coalitieakkoord. Hiermee wordt invulling | 135.000 | N | 35.000 | N | 0 | V | 0 | V gegeven aan een toekomstbestendig beleidskader voor de inrichting, het beheer en de ontwikkeling van de groene leefomgeving. Plantsoenen en parken De financiële bijstelling vloeit voort uit de noodzaak om de beheerdata van het gemeentelijk groen- en bomenbestand 5.7 | structureel op orde te houden. Na afronding van de | 63.000 | N | 25.000 | N | 25.000 | N | 25.000 | N areaalinventarisatie is voor een tijdelijke periode specialistische expertise benodigd om de gegevenskwaliteit en het beheerproces te borgen. Dierenparken Het beheer en onderhoud van het dierenpark is ondergebracht bij MidZuid om te kunnen voldoen aan de toenemende eisen die 5.7 | worden gesteld aan dierverzorging, dierenwelzijn en beheer. De | 32.000 | N | 0 | V | 0 | V | 0 | V benodigde specialistische kennis en continuïteit maken een professionele organisatie van deze werkzaamheden wenselijk.
Hierdoor is het beheer minder afhankelijk geworden van vrijwillige inzet dan in het verleden het geval was. Powerport Geertruidenberg - Regiofonds Net op Zee 5.7 | Betreft personeelskosten direct te verbinden aan de | 155.000 | N | 155.000 | N | 0 | V | 0 | V gebiedsinvesteringen Nederwiek 3 (HVP) voor de leefbaarheidsprojecten. Uitvoeringkosten Powerport (buiten HVP) Vanaf juli 2026 zijn er nog geen harde afspraken over de 5.7 | financiering van team Powerport. De onderhandelingen hierover | 101.000 | N | 101.000 | N | 101.000 | N | 101.000 | N lopen nog. Vooralsnog gaan we uit ervanuit dat de afspraken tot juli 2026 ook daarna gaan gelden. Daarom begroten we budgetneutraal de inkomsten en uitgaven van Powerport. Uitvoeringkosten Powerport (buiten HVP) Met de partners aan de ontwerptafel Powerport hebben we 5.7 | afgesproken dat 1/9e deel van de proceskosten door | 50.000 | N | 50.000 | N | 50.000 | N | 50.000 | N Geertruidenberg wordt betaald. Tot 1-1-2027 zijn deze gedekt. De onderhandelingen voor de periode daarna en de verdeling na 2026 lopen nog. We reserveren hier 50.000 euro per jaar voor. Uitvoeringkosten Powerport (buiten HVP) Vanaf 2027 is geen werkbudget voorzien voor het team 5.7 | Powerport. De onderhandelingen over o.a. de personeelskosten | 50.000 | N | 50.000 | N | 50.000 | N | 50.000 | N en teamkosten lopen nog. We reserveren hiervoor 50.000 euro per jaar.
Uitvoeringkosten Powerport (buiten HVP) Vanaf juli 2026 zijn er nog geen harde afspraken over de 5.7 | financiering van team Powerport. De onderhandelingen hierover | 754.000 | N | 754.000 | N | 754.000 | N | 754.000 | N lopen nog. Vooralsnog gaan we uit ervanuit dat de afspraken tot juli 2026 ook daarna gaan gelden. Daarom begroten we budgetneutraal de inkomsten en uitgaven van Powerport. Riolering algemeen Voor een betrouwbare analyse van het stedelijk watersysteem is het noodzakelijk de kwaliteit van de basisgegevens op orde te 7.2 | brengen (systeemoverzicht stedelijk water). Dit voorkomt dat | 75.000 | N | 0 | V | 0 | V | 0 | V besluiten en investeringen worden gebaseerd op onjuiste modelberekeningen en zorgt voor een solide onderbouwing van toekomstige maatregelen. Riolering algemeen Dit betreft het budget voor de afweegnotitie afkoppelen 7.2 | hemelwater voor een totaalbedrag van € 75.000, welke | 40.000 | N | 0 | V | 0 | V | 0 | V vanwege andere prioritering naar verwachting in het 2e halfjaar 2026 wordt opgepakt met uitloop tot in 2027. Riolering algemeen 7.2 | In samenhang met bovenstaande regel heeft ook de uitwerking | 50.000 | N | 0 | V | 0 | V | 0 | V van de keuze uit de afweegnotitie een andere prioritering gekregen en wordt evenzo naar verwachting in het 2e halfjaar 22 2026 opgepakt met uitloop tot in 2027. Hiervoor was eerder nog geen budget aangevraagd.
Riolering algemeen 7.2 | Omdat de kosten voor het Programma Stedelijk Water in 2028 | 40.000 | V | 80.000 | N | 40.000 | V | 40.000 | V verwacht worden, zijn de kosten die in 2027 en 2029 waren opgenomen volledig overgeheveld naar het jaar 2028. Riolering algemeen Als gevolg van de te verwachten extra kosten die voortvloeien 7.2 | uit de ontwikkelingen op het gebied van hemelwater, baggeren | 155.000 | N | 137.000 | N | 42.000 | N | 69.000 | N en riolering is een stelpost opgenomen welke nodig wordt geacht als aanvullende storting in de voorziening riolering. Afvalverwijdering huisvuil 7.3 | Toename transport en verwerkingskosten door hogere tarieven | 29.000 | N | 94.000 | N | 134.000 | N | 159.000 | N en CO2-heffing op restafval. Afvalverwijdering milieustraat Toename transport en verwerkingskosten door hogere tarieven. Indexatie en prijscorrectie n.a.v. nieuwe overeenkomst in 2026 7.3 | en gestegen brandstof- en energieprijzen. Vanaf 1 januari gaan | 52.000 | N | 52.000 | N | 52.000 | N | 52.000 | N we een nieuwe regionale overeenkomst aan. Verwachting is dat tarieven gunstiger gaan uitvallen dan de huidige tarieven. Deze verwachting is nog niet verwerkt in deze meerjarenbegroting. VTH taken 7.4 | De kaderrichtlijn water (KRW) is een verplicht onderdeel binnen | 43.000 | N | 43.000 | N | 43.000 | N | 43.000 | N dit taakveld.
Vanuit de kaderbrief 2027 van de OMWB blijkt dat deze kosten moeten worden opgehoogd. Algemeen Milieu 7.4 | Door een administratieve fout is het budget voor 2027 op € 0 | 30.000 | N | 0 | V | 0 | V | 0 | V gesteld, dit had € 30.000 moeten zijn; voor de overige jaren is de raming juist verwerkt. SPUK Lokale Aanpak Isolatie De ontvangen SPUK-middelen zijn beschikbaar tot en met 2028, 7.4 | met de mogelijkheid tot verlenging tot en met 2030 na | 300.000 | N | 300.000 | N | 300.000 | N | 277.000 | N instemming van het college. De exacte jaarlijkse besteding is nog niet nader uitgewerkt; de uitgaven worden daarom indicatief verspreid over de betreffende jaren in de begroting opgenomen. Algemene begraafplaatsen Er is gebrek aan een toekomstvisie en beleid op de 7.5 | begraafplaatsen. Er is geen ambtelijk beleidsverantwoordelijke, | 60.000 | N | 0 | V | 0 | V | 0 | V waardoor er een externe partij gevraagd gaat worden om een toekomstvisie voor alle begraafplaatsen te maken. Ruimtelijke projecten Vanuit de te ontwikkelingen worden vanaf 2026 jaarlijks 8.1 | planontwikkelingskosten geraamd. Deze worden gedekt uit de | 25.000 | N | 25.000 | N | 25.000 | N | 25.000 | N daarvoor beschikbaar te komen middelen, zie ook regel hieronder. Grex Achter de Hoeven 8.2 | Administratieve correctie in verband met een juiste verwerking | 27.000 | N | 15.000 | V | 0 | V | 0 | V van de kapitaallasten.