Document · PDF

Begroting 2026-2029 08-10-2025

De raad luistert 27 oktober 2025, gemeente GeertruidenbergBij agendapunt: Najaarsnota en Begroting37.526 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 2 van 5

2.2 Wat gaan we daar voor doen? Om de opgenomen doelstellingen binnen Programma 2 ''Opgave Duurzaamheid'' te realiseren zijn de onderstaande programmalijnen vastgesteld: 2.2.1 Energietransitie 2.2.2 Duurzame mobiliteit 2.2.3 Circulaire economie 2.2.4 Klimaatbestendigheid

2.2.1 Energietransitie De energietransitie bestaat op hoofdlijnen uit vier onderdelen: de omschakeling van fossiele brandstoffen naar duurzame energiebronnen, het verminderen van onze energiebehoefte, waar mogelijk van van het gas af gaan en het op orde krijgen van de energie infrastructuur. Dit zijn grote uitdagingen en hier zetten we stevig op in. Per onderdeel verschilt de aanpak, maar uiteindelijk willen we een robuust energiesysteem inrichten waarbij inwoners en bedrijven zoveel mogelijk worden ontlast en zelfvoorzienend zijn. Vanuit de regionale samenwerking in Powerport Moerdijk werken we samen met Moerdijk en Drimmelen aan de energie-infrastructuur van de toekomst. Hierover meer in de paragraaf Powerport. Resultaten 2026: • Verder werken aan herijking Transitievisie Warmte. • Continuering Energiecoaches voor gratis energieadvies aan huis. • Verstrekken van subsidies en regelingen voor verduurzaming. • Stapsgewijs invulling geven aan transitie energienet en netcongestie en hierover ook afspraken vastleggen met Enexis. • Inpassen van energietransitie in Amergebied. • Inspelen op grote regionale ontwikkelingen. • Samenwerking met Powerport Moerdijk gemeenten.

2.2.2 Duurzame mobiliteit Om te komen tot een fossielvrije gemeente moeten we werken naar andere manieren van vervoer. Duurzame mobiliteit die kansrijk is binnen de gemeente Geertruidenberg knippen we in eerste instantie op in twee onderdelen: deelmobiliteit en de fietsinfrastructuur. Bij de fietsinfrastructuur kijken we naar de kansen voor het verbeteren van de bestaande netwerken of gewenste ontwikkelingen. We stimuleren lopen en fietsen door deze vormen van mobiliteit ene prominente rol te geven bij (her)inrichtingen. Daarnaast wordt het aantal openbare laadpalen sterk uitgebreid, Daarmee nemen we onder andere ook de laadstress weg bij inwoners die nu voor de keuze staan om een andere auto te kopen en overwegen om elektrisch te gaan rijden. Het niet kunnen opladen mag geen belemmering zijn bij die keuze om elektrisch te gaan rijden.

2.2.3 Circulaire economie We verbruiken momenteel veel meer grondstoffen dan de aarde duurzaam kan leveren, terwijl de wereldwijde vraag naar grondstoffen blijft toenemen. Deze disbalans is op termijn niet houdbaar. Daarom werkt Nederland toe naar een volledig circulaire economie in 2050, met als tussendoel het halveren van het gebruik van primaire grondstoffen in 2030. In een circulaire economie worden materialen en producten zoveel mogelijk hergebruikt als grondstof. Hierdoor neemt de afhankelijkheid van nieuwe grondstoffen af of verdwijnt deze zelfs geheel. De landelijke doelstellingen en maatregelen proberen wij op lokaal niveau toepasbaar te maken. Tot nu toe hebben wij ingezet op drie pijlers: 1. Het verminderen van huishoudelijk afval. 2. Het ondersteunen van bedrijven bij hun transitie naar circulaire bedrijfsvoering. 3. Het circulair inrichten van onze eigen organisatie. Door de voorgenomen bezuinigingen op de budgetten voor circulariteit, zal onze inzet de komende jaren hoofdzakelijk gericht zijn op het reduceren van huishoudelijk afval. Deze activiteiten kunnen worden voortgezet vanuit het budget van team Afval. De ondersteuning van bedrijven en de verduurzaming van onze eigen bedrijfsvoering komen onder druk te staan. Resultaten in 2026: • We zetten de pilot afvalscheiding op basisscholen en het Dongemond College voort.

• We nemen maatregelen tegen afvaldumping bij hotspots, onder andere het vergroenen van deze hotspots. • We blijven aangesloten bij het Circulair Ambachtsnetwerk De Meerwaarde, en nemen in samenwerking met de gemeente Oosterhout en MidZuid actief deel aan circulaire projecten op het gebied van textiel, fietsen en een regionale circulaire hub. Daarnaast stimuleren we meer lokale organisaties om zich aan te sluiten bij dit netwerk. • We blijven deelnemen aan de regionale samenwerking met de gemeenten Alphen-Chaam, Altena, Breda, Drimmelen, Etten-Leur, Moerdijk en Oosterhout om lokale en regionale circulaire uitdagingen en kansen in gezamenlijkheid op te pakken en vorm te geven. • We blijven het Repair Café onder de aandacht brengen bij inwoners, onder andere via de Afvalapp.

2.2.4 Klimaatbestendigheid Naast bijdragen aan het beperken van klimaatverandering is er ook een noodzaak ontstaan om ons voor te bereiden op het nu al veranderende klimaat. Van snikhete zomers, tot overstromingen in Limburg. Vanuit het Nationaal Deltaprogramma en de Nationale Adaptatiestrategie komt Nederland in beweging om onze leefomgeving aan te passen aan veranderende weers- en landschapsomstandigheden. Wij geven hier invulling aan door ons te focussen op het beperken van wateroverlast, droogte, hitte en overstromingen. Daarnaast streven we naar een betere bodem-, water-, en luchtkwaliteit ten aanzien van het milieu. Resultaten in 2026: • Kleinschalige oplossingen zoeken bij klimaatknelpunten. • Uitvoering Programma Stedelijk Water. • Uitvoeringsagenda Groen, Klimaat en Biodiversiteit. • Koppelkansen benutten bij projecten in de openbare ruimte.

2.3 Wat mag het kosten? TV.

Taakveld omschrijving

Begroting V/N 2026

Begroting V/N 2027

Begroting V/N 2028

Begroting V/N 2029

Lasten Programma 2 Opgave Duurzaamheid 7.2

Riolering

2.169.000

2.258.000 N

2.274.000 N

2.349.000 N

7.3

Afval

2.968.000

2.865.000 N

2.868.000 N

2.872.000 N

7.4

Milieubeheer

Totaal lasten

2.057.000

2.022.000 N

2.002.000 N

7.194.000

7.145.000 N

7.144.000 N

7.223.000 N

Baten Programma 2 Opgave Duurzaamheid 7.2

Riolering

2.785.000

2.904.000

2.923.000

3.014.000

7.3

Afval

3.626.000

3.502.000

3.506.000

3.512.000

7.4

Milieubeheer

572.000

447.000

6.983.000

6.853.000

6.876.000

6.973.000

0.10 Mutaties reserves lasten

0.10

211.000

292.000 N

Totaal baten Reserves

Mutaties reserves baten

Totaal reserves

Saldo baten en lasten inclusief reserves

268.000 N

250.000 N

Toelichtingen verschillen > € 25.000 Budgetmutaties welke budgettair neutraal zijn en / of van administratieve aard, worden niet separaat toegelicht tenzij van politiek bestuurlijke importantie. Als gevolg van doorschuiven / vertraging van lopende investeringen ontstaan er eveneens mutaties op de begrote afschrijvingen en rente (de kapitaallasten). De mutaties in de kapitaallasten tezamen met de interne doorbelasting van de ambtelijke uren worden toegerekend aan de opgavemutaties < € 25.000. Taakveld

Omschrijving

7.2

Riolering algemeen Voorziening riolering: Saldo van alle mutaties op de lasten en baten van het product riolering worden geëgaliseerd via de voorziening. De storting in de voorziening is een (administratief) nadeel.

2026 V/N 243.000

2027 V/N 145.000

2028 V/N 186.000

2029 V/N 95.000

7.2

Rioolheffing De tarieven voor de rioolheffing worden aangepast aan de inflatie met een extra toename op basis van eerdere genomen raadsbesluit over het Programma Stedelijk Water.

150.000

7.3

Afvalverwijdering huisvuil Inzamel en stortkosten afval: Het effect van het nieuwe beleid is beter dan verwacht. Hierdoor nemen de inzamel- en verwerkingskosten voor restafval af.

62.000

60.000

57.000

52.000

7.3

Afvalverwijdering huisvuil Vergoeding inzameling kunststof: Vergoedingen welke wij ontvangen voor de inzameling van verpakkingen zijn verhoogd. Ook zijn de hoeveelheden ingezamelde verpakkingen hoger dan voorgaande jaren door de invoering van het beleid m.b.t. de financiële prikkel.

25.000

7.3

Afvalverwijdering milieustraat Inzamel en stortkosten afval: Extra inzamel- en verwerkingskosten voor de fracties hout en schoon puin. Dit komt voort uit het nieuwe beleid op de milieustraat om geen vergoeding meer te vragen voor het inleveren van deze beide afvalfracties.

88.000

63.000

68.000

7.3

Afvalverwijdering Beleid en Algemeen Voorziening afvalstoffenheffing: Alle mutaties in de ramingen van de afvalstoffenheffing worden geëgaliseerd via de voorziening.

36.000

84.000

150.000

145.000

7.3

Afvalstoffenheffing en reinigingsrechten Afvalstoffenheffing en reinigingsrechten vast recht: De ontvangsten uit het variabele deel van de afvalstoffenheffing vallen aanzienlijk lager uit, waardoor dit via het vastrecht zal worden gecompenseerd.

552.000

7.3

Afvalstoffenheffing en reinigingsrechten Afvalstoffenheffing en reinigingsrechten variabel: Eén van de belangrijkste oorzaken is het achterblijven van het aantal aanbiedingen van restafval. Hierdoor blijft het aantal aanbiedingen van restafval achter op het begrootte aantal aanbiedingen en dus ook het totaal aan inkomsten vanuit het variabele deel van de afvalstoffenheffing.

357.000

320.000

244.000

7.4

Algemeen milieu Uitvoering duurzaamheidsprogramma: Uitvoeringsprogramma duurzaamheid terugbrengen tot energieloket.

25.000

20.000

7.4

Algemeen milieu Uitvoering duurzaamheidsprogramma: Dit betreft een bezuiniging door de herijking van het duurzaamheidsprogramma met eigen personeel op te stellen.

30.000

7.4

Middelen Klimaatakkoord Wijkuitvoeringsplannen warmtetransitie: Stopzetten middelen voor uitvoering transitievisie warmte.

30.000

7.4

SPUK Regeling capaciteit klimaat en energie (CDOKE) BR23 Doeluitkering Duurzaamheid: Dit betreft extra ontvangen SPUK. Vanaf 2026 structureel € 442.000 toegekend.

126.000

442.000

Saldo van de opgavemutaties > 25.000

318.000

697.000

628.000

1.207.000

Saldo van de opgavemutaties < 25.000 (incl. kapitaallasten en doorbelasting ambtelijke uren)

141.000

166.000

132.000

694.000

Totaal Saldo

177.000

531.000

496.000

513.000

Programma 3 Opgave Mens en Zorg Onze gemeente kent een goed sociaal beleid. Daarbij stellen we de volwaardige deelname van inwoners aan de samenleving centraal. De gemeente ondersteunt op momenten in het leven dat die deelname moeilijk wordt of niet op eigen kracht mogelijk is. De toenemende problematiek in de samenleving en de oplopende kosten in het sociaal domein zijn een grote zorg. De schaarste op de arbeidsmarkt maakt meer professionele inzet ook steeds lastiger. Het spanningsveld tussen het niveau van voorzieningen en de beschikbare budgetten maakt het noodzakelijk dat we duidelijke keuzes maken. In die keuzes laten we ons leiden door de maatschappelijke vraagstukken die we in onze gemeente zien, de taak die we daarin als gemeente hebben of beogen en de financiële en organisatorische kaders die ons daarin begrenzen.

3.1 Wat willen we bereiken? Iedereen in de gemeente Geertruidenberg doet naar vermogen mee en draagt naar vermogen bij. We kijken naar elkaar om en voelen ons verbonden. Binnen Programma 3 ''Opgave Mens en Zorg'' zijn de onderstaande doelstellingen opgenomen: 3.1.1 Inwoners zijn en blijven vitaal 3.1.2 Inwoners zijn (financieel) redzamer 3.1.3 Meer sociale cohesie in de lokale samenleving 3.1.4 Eerder erbij en een gezamenlijke en integrale aanpak 3.1.5 Houdbare basisondersteuning Begin 2025 heeft voor het sociaal domein een 0-meting plaatsgevonden en is een nieuwe indicatorenset ontwikkeld. Daarbij is gebruik gemaakt van in- en externe bronnen. Gebleken is dat diverse externe indicatoren niet jaarlijks worden geactualiseerd, maar een periode beslaan van bijvoorbeeld twee jaar. Aangezien de indicatorenset in de eerste helft van 2025 is opgeleverd, zijn hieraan nog geen streefwaarden verbonden. Dit traject moet nog doorlopen worden met het bestuur en de gemeenteraad. In 2026 gaan we na de gemeenteraadsverkiezingen met het bestuur en gemeenteraad het proces starten om de streefwaarden (beleidsindicatoren) vast te stellen zodat we deze in de begroting 2027 kunnen invullen.

3.1.1 Inwoners zijn en blijven vitaal Alle inwoners nemen verantwoordelijkheid en initiatief om fysiek, mentaal en sociaal gezond en fit te blijven, zich te blijven ontwikkelen, weerbaar te zijn en er te zijn voor een ander. Ze anticiperen op te verwachten volgende levensfasen, op onverwachte levensgebeurtenissen en leiden een bewust en verantwoordelijk leven. Ze hebben zorg voor hun fysieke, mentale en sociale vitaliteit, en bieden die ook aan een ander. Beleidsindicator

Waarden 2025

% volwassen dat voldoet aan de beweegnorm

53%

% inwoners 18+ is weerbaar

49%

% volwassenen dat eenzaam is

30%

% 18-64 vaak tot voortdurend gelukkig

76%

% jongeren dat zich meest (zeer) gelukkig voelt (2e en 4e klas VO)

89%

% inwoners 65+ dat de eigen gezondheid als zeer goed ervaart

59%

% inwoners 18-66 dat zich fysiek gezond voelt

66%

Maatschappelijke effecten • Inwoners leven bewuster gezond, gezondheidsachterstanden/verschillen verkleinen. • Inwoners zijn actiever en voelen zich mentaal gezonder, meer initiatief vanuit inwoners. • Inwoners participeren zo vroeg en lang mogelijk. toegenomen deelname aan georganiseerde activiteiten. • Inwoners anticiperen eerder en beter op volgende levensfases, informeren zich en nemen maatregelen.

Wettelijke beleidsindicatoren Beleidsindicator wettelijk

Waarden 2025

Absoluut verzuim (aantal per 1.000 leerlingen)

Relatief verzuim (aantal per 1.000 leerlingen)

Vroegtijdig schoolverlaters zonder startkwalificatie (% deelnemers aan VO en MBO onderwijs)

2,2

% niet-sporters

51,4

% jongeren 12 t/m 21 jarigen met een delict voor de rechter % kinderen tot 18 jaar in uitkeringsgezin Netto arbeidsparticipatie (% van de werkzame beroepsbevolking t.o.v. de beroepsbevolking)

1 4 75,2

% 16 t/m 22 jarigen werkloze jongeren

Personen met een bijstandsuitkering

199

Lopende reïntegratievoorzieningen (aantal per 10.000 inwoners van 15 – 64 jaar)

137,4

% van alle jongeren tot 18 jaar met jeugdhulp

15,6

% van alle jongeren tot 18 jaar met jeugdbescherming

0,7

% van alle jongeren van 12 tot 23 jaar met jeugdreclassering

0,3

Cliënten met een maatwerkarrangement Wmo (aantal per 10.000 inwoners)

950

3.1.2 Inwoners zijn (financieel) redzamer Inwoners zijn weerbaarder tegen (financiële) risico’s en veranderingen. Zij worden hierin beter ondersteund met signalering, informatie en begeleiding door betrokken organisaties. Beleidsindicator Netto arbeidsparticipatie Bijstandsuitkering > 1 jaar tot AOW leeftijd

Waarden 2025 75,2% 340

Bijstandsuitkering > 1 jaar vanaf AOW leeftijd

Aantal huishoudens dat leeft in armoede

900

% inwoners in bewindvoering vanwege financiële gronden

% inwoners met problematische schuld

7,3%

% inwoners met terugkerende schuldenproblematiek

Gebruik bijzondere bijstand

215

% kinderen in uitkeringsgezin

Gebruik kindregeling

597

Maatschappelijke effecten • Inwoners participeren zo vroeg en lang mogelijk, zijn in staat naar vermogen in hun eigen inkomen te voorzien. • Inwoners melden eerder het (mogelijk) ontstaan van problematische schulden, zowel bij henzelf als bij verwanten. • Maatschappelijk partners leveren een actievere bijdrage aan vroegsignalering, structurele inzet.

3.1.3 Meer sociale cohesie in de lokale samenleving De kernen van de gemeente Geertruidenberg zijn gastvrije, toegankelijke, veilige en initiatiefrijke gemeenschappen van inwoners en informele en formele organisaties waarin iedereen erbij hoort en gezien wordt. Beleidsindicator

Waarden 2025

% inwoners dat aangeeft actief te zijn in eigen wijk of kern % inwoners dat aangeeft dat de toegang tot hulp goed tot zeer goed is

42% 86% (WMO), 67% (Jeugd)

% ervaart veel sociale samenhang in de buurt (volwassenen)

10%

% voelt zich thuis in de buurt

% inwoners dat zich voldoende veilig voelt

89%

Maatschappelijke effecten • Inwoners participeren zo vroeg en lang mogelijk, zijn actief met vrijwillige inzet en vrijwilligerswerk. • Maatschappelijke initiatieven krijgen hun waarde: ze blijken weer levensvatbaar en er wordt actief aan deelgenomen. • Inwoners leveren een maatschappelijke bijdrage, meer vrijwilligers in informele netwerken. • Maatschappelijk partners leveren een actievere bijdrage aan vroegsignalering, ook als het gaat om thema's als eenzaamheid of verlies van zelfredzaamheid.

3.1.4 Eerder erbij en een gezamenlijke en integrale aanpak Professionele expertise wordt effectief en doelmatig ingezet in en met de leefwereld van inwoners: vroegtijdig, zo kort als nodig, gericht op (eigen)regie, netwerkversterking en integrale ondersteuning. Er is laagdrempelige ondersteuning in de wijk. Toegangsloketten voor vrij toegankelijke zorg zijn bekend en goed bereikbaar. Kwetsbare inwoners zijn eerder in beeld. Beleidsindicator Gebruik van 2 of meer voorzieningen sociaal domein Aantal jeugdigen doorgestuurd naar POH jeugd per jaar % inwoners dat wist waar hij of terecht kon met hulpvraag % jongeren/ouders dat (zeer) tevreden is over hulpverlening Relatief verzuim per 1000 leerlingen

Waarden 2025 149 134 86% (WMO), 67% (Jeugd) 92% 19

% inwoners dat aangeeft dat oplossingen gericht zijn op zelfredzaamheid

% inwoners met maatwerkvoorziening WMO

10%

% inwoners met maatwerkvoorziening Jeugdwet % inwoners met huishouden met bijstand

18,1%

Maatschappelijke effecten • Inwoners melden eerder het (mogelijk) ontstaan van problematische schulden en weten waar ze dit moeten doen. • Maatschappelijk partners leveren een actievere bijdrage aan vroegsignalering en nemen maatregelen met het netwerk. • De gemeentelijke toegang is laagdrempeliger en expliciet gericht op (het stimuleren van) zelfredzaamheid. • Meer gelijke kansen voor kinderen en jongeren om talenten te ontwikkelen, met vroegtijdige ondersteuning in een veilige omgeving.

3.1.5 Houdbare basisondersteuning In dialoog met de samenleving worden beschikbare middelen ingezet, passend bij de ambitie, visie, positie en verantwoordelijkheid van de gemeente en aansluitend bij de haalbaarheid bij aanbieders. Beleidsindicator Tevreden over kwaliteit van de ondersteuning

Waarden 2025 86,5%

% inwoners dat de afhandelingstijd acceptabel vindt

53%

% volwassenen dat verwacht dat nu en in de toekomst benodigde hulp beschikbaar is

88%

Maatschappelijke effecten • Maatschappelijke initiatieven krijgen hun waarde, meer vrij toegankelijke, informele ondersteuning. • De gemeentelijke toegang is laagdrempeliger en meer gericht op zelfredzaamheid, groter bereik met minder geïndiceerde hulp. • Gebruik van voorzieningen is gebaseerd op maatwerk in een systemische, integrale benadering.

3.2 Wat gaan we daar voor doen? We werken stap voor stap toe naar een houdbaar integraal sociaal domein per 2030. Daar doen alle inwoners naar vermogen mee en dragen ze naar vermogen bij. In onze visie horen hobbels bij het leven, dragen inwoners zelf verantwoordelijkheid voor hun gezondheid en voor het anticiperen op nieuwe levensfasen en levensgebeurtenissen. Om daaraan te kunnen vasthouden, ondersteunen en versterken we de sociale basis. Tegelijkertijd beperken we de inzet van individuele voorzieningen. We doen dit met de toepassing van praktische initiatieven en creëren ondertussen de randvoorwaarden voor een succesvolle selectie, implementatie en borging. We zetten daarbij in op wijkgericht werken omdat iedere kern of wijk zo de eigen vraagstukken kent en de eigen initiatieven heeft om hier iets aan te doen. Maatschappelijke partners vervullen een belangrijke rol in deze ontwikkeling en borging. We zetten in op het versterken van de onderlinge samenwerking en de samenhangende sturing daarop.

De implementatie van het nieuwe jeugdhulplandschap is een belangrijke katalysator voor zowel de realisatie van het integraal sociaal domein als voor versterking van de regionale samenwerking. In de regio werken we steeds intensiever en structureler samen. Primair doen we dat met de gemeente Drimmelen, de Dongemondgemeenten en Jeugdregio WestBrabant-Oost (WBO). Deze samenwerkingen zijn cruciaal om de opgaven waar we voor staan aan te kunnen. De komende jaren worden deze verbanden steviger en structureler. Om de opgenomen doelstellingen binnen Programma 3 ''Opgave Mens en Zorg'' te realiseren, zijn de onderstaande programmalijnen vastgesteld: 3.2.1 Bewust (samen) leven 3.2.2 Werken met talent 3.2.3 Gelukkig opgroeien 3.2.4 Financieel zelfredzaam 3.2.5 Vrije inloop 3.2.6 Transformatie sociaal domein

3.2.1 Bewust (samen)leven We richten ons op het versterken van de weerbaarheid en het zelf oplossend vermogen van inwoners: enerzijds door gezonder te leven en waar mogelijk, tijdig te anticiperen op levensgebeurtenissen; anderzijds door het stimuleren van “meer omkijken naar elkaar”. We sluiten daarbij zoveel mogelijk aan op initiatieven vanuit de samenleving. Waar die nog ontbreken stimuleren we die. We zetten daarbij in op een brede aanpak die gericht is op de risicofactoren voor het ontstaan van gezondheidsachterstanden. Er worden concrete initiatieven ontwikkeld en gerealiseerd die zichtbaar zijn in de leefwereld van inwoners en direct positieve maatschappelijke en financiële effecten hebben. We zorgen dat inwoners (meer) worden uitgedaagd om te bewegen en kiezen voor gezonde opties. We verbeteren de mogelijkheden voor inwoners om elkaar laagdrempelig te ontmoeten, te ontspannen en elkaar te helpen. De ontwikkeling van MFA Hooipolder is hierin een belangrijk initiatief. De businesscase MFA Hooipolder wordt in het voorjaar van 2026 uitgevoerd. Najaar 2026 start dan de planvorming- en procedurefase. Op basis van de juiste variant wordt in de daaropvolgende fase de aanbesteding gestart. Resultaten in 2026: • Beleidsplan Actief Leven vastgesteld door de raad. • Wijkplan Raamsdonksveer-Noord opgeleverd. • Mogelijkheid 2e huis van de Wijk onderzocht.

• Actieplan Sociale Basis uitgevoerd. • Businesscase MFA Hooipolder gereed mei 2026, najaar 2026 gestart met planvorming- en procedurefase. • Beleidsplan Vrijwilligerswerk en vrijwillige inzet in ontwikkeling .

3.2.2 Werken met talent

De weg naar participatie in onze gemeente en regio is versnipperd. Dit is een landelijk knelpunt. Het leidt ertoe dat de talenten van inwoners onvoldoende worden aangesproken en zij daardoor minder in staat zijn om zich te ontwikkelen, een zinvolle bijdrage te leveren aan de samenleving en/of te voorzien in een eigen inkomen. Participatie vraagt expliciete aandacht op bestuurlijk en strategisch niveau, waarbij regionale samenwerking cruciaal is om het gewenste maatwerk te kunnen leveren. Daarom wordt de arbeidsmarktinfrastructuur hervormd. Vanwege de landelijke hervorming van de arbeidsmarkinfrastructuur komt er een regionaal Werkcentrum West-Brabant voor werkzoekenden, werknemers en werkgevers. Er is een projectorganisatie ingericht voor de realisatie van het Werkcentrum. Er wordt gewerkt aan 1 digitaal loket met locaties in de regio. De WerkgeversServicePunt(WSP)-dienstverlening gaat op in het Werkcentrum. In het regionaal Werkcentrum werken partijen samen om de bestaande middelen optimaal te benutten. Lokaal leggen we een stevigere verbinding tussen de WMO (begeleiding), participatie en inburgering waardoor een brede participatie en effectievere integratie plaatsvindt. Daarbij zoeken we verbinding met (regionale) partners.

Het uitgangspunt hierbij is dat je altijd iets zinvols kunt doen in de gemeente of de regio en dat je dat vooral samen doet met anderen op een toffe plek. Resultaten in 2026: • Ontwikkeling van een voorziening voor vrij-toegankelijke dagbesteding. • Evaluatie huidig participatiebeleid uitgevoerd als opmaat naar nieuw beleid. • Opstellen beleidskader Brede Participatie. • Start Werkcentrum West-Brabant.

3.2.3 Gelukkig opgroeien In gemeente Geertruidenberg hebben we veel jongerenproblematiek die onze aandacht vraagt. Via deze programmalijn willen we een trendbreuk forceren in zowel de beeldvorming over als de omgang met jongeren en gaan we –waar dat kan- jongeren vroegtijdig helpen om grotere problemen te voorkomen en/ of te verminderen. Er wordt extra inzet gepleegd op de gelijke kansen voor kinderen en jongeren. We doen dit vooral ook samen met kinderen, jongeren en hun ouders/verzorgers. We realiseren per 1-1-2027 een nieuw regionaal jeugdstelsel waardoor de ondersteuning eerder, lichter en makkelijker beschikbaar is zodat de oplopende inzet van jeugdzorg wordt geremd. En inwoners en professionals beter accepteren dat hobbels bij het leven horen. Dit vraagt een grote lokale inzet die zich richt op preventie en interne ontschotting waardoor duurzamere oplossingen worden gecreëerd. Op 1-1-2027 starten we met gemeente Drimmelen en onze samenwerkingspartners met het Stevig Lokaal Team (SLT). In de voorbereiding zijn we op 11-2025 gestart met de uitvoering van de Proof of Concept voor het SLT. In deze periode onderzoeken we op welke wijze we het SLT verder vorm kunnen geven zodat de omslag op 1-1-2027 zo geleidelijk mogelijk plaatsvindt. Resultaten in 2026: • Stevig Lokaal Team/Proof of concept wordt verbreed met alle vormen van jeugdhulp (muv verblijfszorg en jeugdhulp plus).

• Jongerenparticipatie is in uitvoering. • Opgroeien in een Kansrijke Omgeving (OKO) heeft twee succesvolle interventies gerealiseerd. • Met huisartsen hebben we een samenwerking over de zorg aan jeugdigen binnen het SLT.et SLT.

3.2.4 Financieel zelfredzaam De bestaanszekerheid komt de komende jaren voor een steeds grotere groep inwoners onder druk te staan. In 2025 heeft de gemeenteraad het beleidsplan financiële zelfredzaamheid vastgesteld. Dit beleidsplan omvat een stevige inhoudelijke basis die richting geeft en samenhang biedt voor meer duurzame aanpakken en oplossingen. Met het nieuwe beleidsplan ondersteunt de gemeente inwoners bij het grip krijgen en houden op hun geldzaken. Het uitgangspunt is dat iedereen mee moet kunnen doen in de samenleving, ook wanneer het financieel even tegenzit. In het plan staan preventie, vroegsignalering en passende ondersteuning centraal. De gemeente zet in op betere voorlichting, laagdrempelige hulp en samenwerking met lokale partners. Door financiële problemen bij laagdrempelige inlooppunten bespreekbaar te maken, zoeken mensen eerder hulp. Daarnaast is er aandacht voor kansengelijkheid voor kinderen, armoedebestrijding en integrale schuldhulpverlening. In de uitvoeringsagenda zijn verschillende acties opgenomen om te ondersteunen bij de bestaanszekerheid als er (te) weinig inkomen in het gezin is om bijvoorbeeld kinderen te laten sporten of om schulden bij inwoners te voorkomen of af te handelen. Deze maatregelen komen in de komende periode tot uitvoering. Resultaten in 2026: • Bereik vergroot, meer inwoners maken gebruik van voorzieningen.

• Acceptatie hulpaanbod/succesvol contact met inwoners. • Uitbreiding aanbod preventie. • Uitbreiding samenwerking maatschappelijke partners.

3.2.5 Vrije inloop In de programmalijn 'Vrije inloop' werken we volgens de methode van de Omgekeerde toets, waarbij de hulpvraag van de cliënt het uitgangspunt vormt en het te bereiken effect centraal staat. We gaan aan de voorkant breder kijken. Dit houdt in dat we de gehele situatie van de inwoner beter in beeld brengen en dat deze betrokken wordt bij de oplossing van de hulpvraag. We ontwikkelen een integraal wijkteam voor alle leeftijden dat aanwezig is in de kernen. Hierin combineren we de komende jaren de ontwikkeling van de sterke lokale teams/uitvoering Proof of Concept (SLT jeugddomein) en het integraal werken in de basisondersteuning. Met de vaststelling van de integrale verordening sociaal domein in 2025 is een stevige juridische en inhoudelijke basis gecreëerd. De werkwijze wordt stap voor stap doorgevoerd in de dienstverlening aan inwoners. Veelal gebeurt dit indirect via de opdrachten die we geven aan maatschappelijke partners. Hiervoor worden de kaders voor de contractering van die partners aangepast. Resultaten in 2026: • In iedere kern is een vrije inloop beschikbaar voor inwoners. • Beleid contractering maatschappelijke partners gereed. • Samenwerking met huisartsen is versterkt.

3.2.6 Transformatie sociaal domein

Transformeren van het sociaal domein naar een houdbare, toekomstbestendige, sociaalmaatschappelijke ondersteuningsstructuur. Inhoudelijk betekent dit een krachtige beweging naar de voorkant waarbij vragen vooral in en met de eigen leefomgeving worden opgepakt. Hierdoor blijven ze klein, wordt zelfredzaamheid versterkt en remmen we het beroep op geïndiceerde individuele voorzieningen. Om het transformatieproces te faciliteren is een focus op data en kostenbeheersing noodzakelijk om te kunnen sturen op maatschappelijke rendement en efficiency. Impactgedreven werken combineert het gebruik van data met wetenschappelijke kennis over de relatie tussen vraagstukken en interventies. Resultaten in 2026: • Bouwtekening sociaal domein 2030 gereed. • Sturingsmodel gereed, inclusief rapportagetool voor de verschillende stakeholders. • Impactgedreven werken toegepast op specifieke onderwerpen.

3.3 Wat mag het kosten? TV.

Taakveld omschrijving

Begroting 2026 V/N

Begroting 2027 V/N

Begroting 2028 V/N

Begroting 2029 V/N

Lasten Programma 3 Opgave Mens en Zorg 0.1

Bestuur

4.1

Openbaar basisonderwijs

34.000

4.2

Onderwijshuisvesting

1.597.000

1.592.000

1.675.000

1.705.000

4.3

Onderwijsbeleid en leerlingzaken

1.636.000

1.349.000

5.1

Sportbeleid en activering

591.000

372.000

371.000

401.000

5.2

Sportaccommodaties

2.106.000

2.056.000

2.024.000

2.046.000

6.1

Samenkracht en burgerparticipatie

5.350.000

5.356.000

4.925.000

2.710.000

6.21

Toegang en eerstelijnsvoorzieningen WMO

38.000

13.000

6.22

Toegang en eerstelijnsvoorzieningen Jeugd

2.248.000

2.042.000

1.952.000

1.857.000

6.3

Inkomensregelingen

8.132.000

8.107.000

8.069.000

6.4

WSW en beschut werk

2.499.000

2.291.000

2.028.000

6.5

Arbeidsparticipatie

6.60

Hulpmiddelen en diensten (WMO)

6.751 6.752

834.000

763.000

704.000

1.253.000

Jeugdhulp ambulant lokaal

121.000

137.000

129.000

121.000

Jeugdhulp ambulant regionaal

3.187.000

4.017.000

3.801.000

3.574.000

6.753

Jeugdhulp ambulant landelijk

1.190.000

1.368.000

1.280.000

1.189.000

6.762

Jeugdhulp met verblijf regionaal

2.314.000

2.556.000

2.437.000

2.312.000

6.763

Jeugdhulp met verblijf landelijk

1.233.000

6.791

PGB WMO

5.666.000

5.416.000

5.066.000

6.792

PGB Jeugd

110.000

13.000

6.812

Maatschappelijke- en vrouwenopvang (WMO)

131.000

87.000

6.821

Jeugdbescherming

388.000

6.822

Jeugdreclassering

73.000

6.91

Coördinatie en beleid WMO

656.000

6.92

Coördinatie en beleid Jeugd

7.1

Volksgezondheid

7.3 7.5

99.000

1.822.000

1.352.000

Riolering

20.000

Begraafplaatsen en crematoria

83.000

43.411.000

42.823.000

41.088.000

38.409.000

Totaal lasten

Baten Programma 3 Opgave Mens en Zorg 0.1

Bestuur

4.1

Openbaar basisonderwijs

4.2

Onderwijshuisvesting

176.000

4.3

Onderwijsbeleid en leerlingzaken

716.000

429.000

5.1

Sportbeleid en activering

60.000

5.2

Sportaccommodaties

522.000

535.000

547.000

560.000

6.1

Samenkracht en burgerparticipatie

4.131.000

3.798.000

3.181.000

51.000

6.21

Toegang en eerstelijnsvoorzieningen WMO

6.22

Toegang en eerstelijnsvoorzieningen Jeugd

6.3

Inkomensregelingen

6.615.000

6.4

WSW en beschut werk

6.5

Arbeidsparticipatie

6.60

Hulpmiddelen en diensten (WMO)

6.000

6.751

Jeugdhulp ambulant lokaal

6.752

Jeugdhulp ambulant regionaal

6.753

Jeugdhulp ambulant landelijk

6.762

Jeugdhulp met verblijf regionaal

6.763

Jeugdhulp met verblijf landelijk

6.791

PGB WMO

98.000

248.000

6.792

PGB Jeugd

6.812

Maatschappelijke- en vrouwenopvang (WMO)

450.000

6.821

Jeugdbescherming

6.822

Jeugdreclassering

6.91

Coördinatie en beleid WMO

6.92

Coördinatie en beleid Jeugd

7.1

Volksgezondheid

87.000

12.000

7.3

Riolering

7.5

Begraafplaatsen en crematoria

50.000

12.911.000

12.379.000

11.774.000

8.657.000

Totaal lasten

Reserves 0.10

Mutaties reserves lasten

555.000

640.000

725.000

810.000

0.10

Mutaties reserves baten

329.000

1.389.000

941.000

392.000

226.000

749.000

216.000

418.000

30.726.000

29.695.000

29.098.000

30.170.000

Totaal reserves

Saldo baten en lasten inclusief reserves

Omschrijving

4.2

Huisvesting basisonderwijs Subsidies: Het blijkt niet noodzakelijk om een subsidie te verstrekken voor een batterijvoorziening bij het KindCentrum (is opgenomen in oorspronkelijke

2026 V/N 45.000

2027 V/N 45.000

2028 V/N 45.000

2029 V/N 45.000

budget/krediet).

5.2

Sportterreinen voor voetbal Onderhoud en beheer: Dit betreft het toewijzen van taakstellingen aan programma's, waarvan: a) uniformeren en optimaliseren beheer en onderhoud van (alle) sportaccommodaties voor € 50.000 b) herijken prioriteiten MJOP buitensportaccommodaties voor € 50.000.

50.000

75.000

100.000

5.2

Gemeentelijke gebouwen sporthal Parkzicht Verhuur: Onderdeel van herijken en afsluiten (nieuwe) huurcontracten sportaccommodaties (sporthallen en terreinen) van in totaal € 25.000 in 2026, oplopend naar € 75.000 in 2028, verdeeld over de verschillende sportverenigingen/gebruikers. Omdat de huurverhogingen van de andere verenigingen niet boven de € 25.000 uitkomen worden deze niet separaat toegelicht.

8.000

15.000

23.000

30.000

6.1

Maatschappelijk werk Samenkracht en burgerparticipatie: BCF subsidies Structurele bezuiniging van 5% op alle BCF subsidies wordt vooralsnog niet gerealiseerd. Derhalve 60.000 opgenomen i.p.v. 120.000

60.000

6.1

Maatschappelijk werk Samenkracht en burgerparticipatie: Een jaarlijkse indexatie is in het basisbedrag niet opgenomen. Dit creëert een scheef beeld van de werkelijkheid. Indexatie van 3% op budget 2025 (structurelere basisbedrag) en jaren erna.

37.000

6.1

Maatschappelijk werk Samenkracht en burgerparticipatie Een jaarlijkse indexatie is in het basisbedrag niet opgenomen. Dit creëert een scheef beeld van de werkelijkheid.

138.000

Maatschappelijk werk Structurele kosten m.b.t. Huis van de Wijk.

85.000

6.1

Maatschappelijk werk Door de regionale inkoop vanaf 2027 voor Jeugd wordt verwacht in de jaren 2027 en 2028 eerst de benodigde implementatiekosten (2027: € 1,1 miljoen en 2028: € 560k) te moeten maken alvorens dit resulteert in de gewenste besparingen (2029 breakeven en jaren erna bezuiniging van circa € 500.000 per jaar.

29.000

15.000

6.1

Noodopvang Vluchtelingen Oekraïne Hoge Veer expl. Bijdragen / vergoedingen: De eigen bijdrage wordt per 1 oktober 2025 aanzienlijk verhoogd van € 105 naar € 244,22 per maand per persoon (vanaf 18 jaar of ouder).

300.000

250.000

6.1

Noodopvang Vluchtelingen Oekraïne Hoge Veer expl. Eigen bijdrage GOO: De door de gemeente ontvangen eigen bijdrage moet worden afgedragen aan het ministerie.

300.000

250.000

6.1

Noodopvang Vluchtelingen Oekraïne Hoge Veer expl. Normvergoeding Oekraïne: De opvang van Oekraïners in 't Hoge Veer is verlengd van november 2025 tot en met oktober 2028. Het saldo van baten en lasten is vooralsnog positief.

191.000

147.000

6.1

Opvang Asielzoekers COA Normvergoeding opvang asielzoekers COA: De opvang van asielzoekers in 't Hoge Veer is verlengd van november 2025 tot en met oktober 2028. Het saldo van baten en lasten is vooralsnog positief.

1.064.000

890.000

6.1

Opvang Ontheemden Personeel van derden: Voorlopig kosten voor projectleiders ook in 2026 en latere jaren voorzetten i.v.m. verlengen opvang in 't Hoge Veer. Dekking is voorzien vanuit de reserve ontheemden.

100.000

6.22

Eerstelijnsloket Jeugd Bijdrage Veilig Thuis (uitvoering GIA-taken): De gestegen gemeentelijke bijdrage in 2025 wordt veroorzaakt door hogere personeelskosten bij de uitvoerende organisaties (door nieuwe cao’s, schaalgroei en formatiewijzigingen), die structureel doorwerken bovenop de reguliere indexering van 2,9%.

53.000

6.22

Centrum Jeugd en Gezin Drimmelen Geertruidenberg De taakstelling “minder professionals bij het CJG” wordt afgeraamd daar hierin geen overeenstemming met de in GR opgenomen collega gemeente is bereikt.

150.000

6.22

Centrum Jeugd en Gezin Drimmelen Geertruidenberg Proof of Concept (POC) SLT: Proof of concept POC i.v.m. de overgang naar het SLT onder de nieuwe regionale inkoop vanaf 2027. Dekking vindt plaats door verschuiving binnen budgetten WBO Jeugd Breda.

390.000

6.22

Centrum Jeugd en Gezin Drimmelen Geertruidenberg Effect regionale inkoop WBO (kosten implementatie): Door de regionale inkoop vanaf 2027 voor Jeugd wordt verwacht in de jaren 2027 en 2028 eerst de benodigde implementatiekosten (2027: € 1,1 miljoen en 2028: € 560k) te moeten maken alvorens dit resulteert in de gewenste besparingen (2029 breakeven en jaren erna bezuiniging van circa € 500.000 per jaar.

184.000

93.000

1.000

6.00

Preventief jeugdbeleid Wordt een structurele post (incl. indexering). Uit de effectrapportage blijkt dat Buurtgezinnen de inzet van jeugdhulp voorkomt of verkort. De interventie sluit heel goed aan bij op de ontwikkeling die we met de Regiovisie Jeugd en het Stevig Lokaal Team beogen en geeft invulling aan de versterking van de sociale basis. Zoals eerder aangekondigd willen we daarom de inzet structureel maken.

40.000

6.3

Bijzonder bijstand Afschaffen buitenwettelijk begunstigend beleid.

25.000

30.000

48.000

6.4

Sociale werkplaatsen Bijdrage sociale werkvoorziening: Aanpassing bijdrage wsw aan de bijdrage zoals opgenomen in de meicirculaire 2025.

39.000

60.000

209.000

6.5

Participatiebudget Jobcoaching: De doelgroep waarvoor dit instrument wordt ingezet, groeit. De verwachting is dat dit komende jaren nog doorzet.

40.000

30.000

25.000

6.5

Participatiebudget Leerwerken: Er zijn dit jaar in vergelijking met 2023 en 2024 meer leerwerk-trajecten gestart. Dit zijn passende trajecten voor de doelgroep om op langere termijn stappen te kunnen maken op de arbeidsmarkt en uitstroom te bevorderen.

25.000

20.000

6.5

Participatiebudget Uitvoeringskosten: Dit betreft de toewijzen van taakstellingen aan programma's, waarvan € 40.000 op uitvoeringskosten participatiebudget voor het jaar 2027 en € 60.000 voor de jaren erna.

40.000

60.000

6.6

WMO Hulpmiddelen RWB Collectief vervoer: Vanuit begroting RWB over 2026 wordt een lagere bijdrage verwacht.

135.000

6.752

Jeugdhulp behandeling Effect regionale inkoop WBO (kosten implementatie): Door de regionale inkoop vanaf 2027 voor Jeugd wordt verwacht in de jaren 2027 en 2028 eerst de benodigde implementatiekosten (2027: € 1,1 miljoen en 2028: € 560k) te moeten maken alvorens dit resulteert in de gewenste besparingen (2029 breakeven en jaren erna bezuiniging van circa € 500.000 per jaar.

166.000

84.000

1.000

6.752

Jeugdhulp dagbesteding Jeugdzorg Breda, jeugdhulp dagbesteding: Op basis van de Q-rapportage blijkt dat de prognose van de kosten hoger te liggen. Voor 2026 bedrag indexeren o.b.v. berekende 5,13% vanuit Memo Breda

86.000

6.752

Jeugdhulp dagbesteding Effect regionale inkoop WBO (kosten implementatie): Door de regionale inkoop vanaf 2027 voor Jeugd wordt verwacht in de jaren 2027 en 2028 eerst de benodigde implementatiekosten (2027: € 1,1 miljoen en 2028: € 560k) te moeten maken alvorens dit resulteert in de gewenste besparingen (2029 breakeven en jaren erna bezuiniging van circa € 500.000 per jaar.

81.000

41.000

6.752

Jeugd behandeling GGZ zonder verblijf Jeugdzorg Breda: Conform de memo vanuit WBO Breda wordt de indexatie op 5,13% gecalculeerd.

79.000

6.752

Jeugd behandeling GGZ zonder verblijf Proof of concept POC i.v.m. de overgang naar het SLT onder de nieuwe regionale inkoop vanaf 2027.

390.000

6.752

Jeugd behandeling GGZ zonder verblijf Effect regionale inkoop WBO (kosten implementatie): Door de regionale inkoop vanaf 2027 voor Jeugd wordt verwacht in de jaren 2027 en 2028 eerst de benodigde implementatiekosten (2027: € 1,1 miljoen en 2028: € 560k) te moeten maken alvorens dit resulteert in de gewenste besparingen (2029 breakeven en jaren erna bezuiniging van circa € 500.000 per jaar.

194.000

98.000

1.000

6753

Jeugdhulp ambulant landelijk Jeugdzorg Breda, Landelijke functies: Op basis van de Q-rapportage blijkt dat de prognose van de kosten hoger te liggen. Voor 2026 bedrag indexeren o.b.v. berekende 5,13% vanuit Memo Breda.

358.000

6753

Jeugdhulp ambulant landelijk Effect regionale inkoop WBO (kosten implementatie): Door de regionale inkoop vanaf 2027 voor Jeugd wordt verwacht in de jaren 2027 en 2028 eerst de benodigde implementatiekosten (2027: € 1,1 miljoen en 2028: € 560k) te moeten maken alvorens dit resulteert in de gewenste besparingen (2029 breakeven en jaren erna bezuiniging van circa € 500.000 per jaar.

178.000

91.000

1.000

6762

Pleegzorg Jeugdzorg Breda: Op basis van de Q-rapportage blijkt dat de prognose van de kosten hoger te liggen. Voor 2026 bedrag indexeren o.b.v. berekende 5,13% vanuit Memo Breda.

35.000

6762

Gezinshuizen Jeugdzorg Breda: Conform de memo vanuit WBO Breda wordt de indexatie op 5,13% gecalculeerd.

41.000

6762

Gezinshuizen Effect regionale inkoop WBO (kosten implementatie): Door de regionale inkoop vanaf 2027 voor Jeugd wordt verwacht in de jaren 2027 en 2028 eerst de benodigde implementatiekosten (2027: € 1,1 miljoen en 2028: € 560k) te moeten maken alvorens dit resulteert in de gewenste besparingen (2029 breakeven en jaren erna bezuiniging van circa € 500.000 per jaar.

106.000

54.000

1.000

6762

Verblijfzorg Jeugdzorg Breda: Conform de memo vanuit WBO Breda wordt de indexatie op 5,13% gecalculeerd.

47.000

6762

Verblijfzorg Effect regionale inkoop WBO (kosten implementatie): Door de regionale inkoop vanaf 2027 voor Jeugd wordt verwacht in de jaren 2027 en 2028 eerst de benodigde implementatiekosten (2027: € 1,1 miljoen en 2028: € 560k) te moeten maken alvorens dit resulteert in de gewenste besparingen (2029 breakeven en jaren erna bezuiniging van circa € 500.000 per jaar.

121.000

62.000

1.000

6762

Crisishulp Jeugdzorg Breda, crisishulp: Op basis van de Q-rapportage blijkt dat de prognose van de kosten hoger te liggen. Voor 2026 bedrag indexeren o.b.v. berekende 5,13% vanuit Memo Breda.

31.000

6791

WMO huishoudelijke verzorging WMO huishoudelijke verzorging in natura: Toewijzen taakstellingen: a) afbouw maatwerkvoorzieningen WMO (daling beschikkingen) € 125.000b) afbouw maatwerkvoorzieningen WMO € 125.000Deze raming is nog in afwachting van een nadere onderbouwing.

250.000

600.000

6792

WMO begeleiding Dit betreft een vanuit de kadernota opgenomen bezuiniging t.b.v. de afbouw van WMO-voorzieningen (+GPK), aanvullend op reeds ingezette maatregel. Deze raming is nog in afwachting van een nadere onderbouwing/toekenning aan budgetten.

123.000

6792

PGB Jeugd SVB Jeugdwet PGB: Door verschuiving naar het voorliggend veld vallen de kosten goedkoper uit.

40.000

6812

Maatschappelijke- en vrouwenopvang (WMO) Bijdrage / Vergoedingen: Verbouwing Safegroup in 2 termijnen.

44.000

6812

Maatschappelijke- en vrouwenopvang (WMO) Bijdrage / Vergoedingen: Opgave van Breda voor de vermoedelijke bijdrage maatschappelijke opvang 2026.

48.000

6812

Maatschappelijke- en vrouwenopvang (WMO) Beschermd Wonen: Volgens Breda zou er €131.000 meer uitkering komen waarvan 48.000 voor MO. Voorzichtigheidsprincipe toegepast omdat beschermd wonen fors wijzigt komende jaren.

100.000

6821

Jeugdbescherming Jeugdzorg Breda: Voor begroting 2026 bedrag indexering met 10% i.v.m. verhogen tarieven vanuit JBB (€ 28.169) Verder verschuiving vanuit Jeugdzorg plus naar Jeugdbescherming van € 78.225.

106.000

7.1

Gezondheidszorg Subsidie GGD West Brabant: Verhoging op basis van begroting GGD 2026. Betreft uitwerking van besluit verbonden partijen.

59.000

7.1

Mens en Zorg PL 1 Bewust samenleven Taakstelling (specificatie financiën): Ontwikkelbudget versterking sociale basis in 2026 volgens kadernota. Nadere onderbouwing / verdeling ontbreekt vooralsnog.

200.000

7.1

Mens en Zorg PL 3 Gelukkig opgroeien Personeel van derden: Implementatie SLT DG ook in 2026 budget opnemen van € 150.000, waarvan € 75.000 wordt terugontvangen van de gemeente Drimmelen.

150.000

7.1

Bijdragen / vergoedingen Implementatie SLT DG ook in 2026 budget opnemen van € 150.000, waarvan € 75.000 wordt terugontvangen van de gemeente Drimmelen.

75.000

0.1

Mutaties reserves opgave 3 Mens en Zorg Reserve IHP (Integraal HuisvestingsPlan): Overeenkomstig de 0%-regeling IHP wordt de storting in de reserve IHP in 2029 met 1% verhoogd.

85.000

0.1

Mutaties reserves opgave 3 Mens en Zorg Reserve IHP (Integraal HuisvestingsPlan) (Gymzaal Hoge Waai): De kapitaallasten van de gymzaal Hoge Waai worden vanaf 2028 onttrokken uit de reserve IHP.

97.000

96.000

0.1

Mutaties reserves opgave 3 Mens en Zorg Reserve IHP (Integraal Huisvestings Plan): De investeringen inzake Kindcentrum Het Veer (scholen Parkzicht) vallen lager uit dan begroot, zodat de dekking ook naar beneden moet worden aangepast.

38.000

20.000

99.000

85.000

0.1

Mutaties reserves opgave 3 Mens en Zorg Incidentele meerkosten van de uitvoering van de Jeugdwet worden gedekt uit de Vrije Algemene Reserve.

1.104.000

561.000

0.1

Mutaties reserves opgave 3 Mens en Zorg Vrije Algemene Reserve (Algemeen): Dekking verbouwing Safegroup Vrouwenopvang.

44.000

Saldo van de opgavemutaties > 25.000

234.000

462.000

943.000

76.000

Saldo van de opgavemutaties < 25.000 (incl. kapitaallasten en doorbelasting ambtelijke uren)

390.000

306.000

439.000

386.000

Totaal Saldo

156.000

768.000

1.382.000

310.000

Programma 4 Opgave Wonen De druk op de woningmarkt blijft onverminderd groot. Meer woningen binnen onze gemeentegrenzen moeten hier een positieve bijdrage aan gaan leveren. Dit kan door het realiseren van nieuwbouwwoningen maar ook transformatie en woningsplitsing zijn mogelijkheden die we kunnen benutten. In samenspraak met de regio en onze inwoners bekijken we voor welke doelgroepen we woningen nodig hebben. Toch moeten we er rekening mee houden dat de woonwensen niet altijd aansluiten bij de financiële kant van een woningbouwproject. Concessies en slimme oplossingen zijn dan ook soms nodig. Bijzondere doelgroepen zoals Oekraïense vluchtelingen, asielzoekers, spoedzoekers en arbeidsmigranten vragen maatwerkoplossingen. We proberen deze oplossingen te realiseren naast de reguliere woningbouwopgave.

4.1 Wat willen we bereiken? Het realiseren van passende, toekomstbestendige huisvesting voor de juiste doelgroep op de juiste locatie en voor de juiste prijs. Dit programma draagt daarmee bij aan een Geertruidenberg waar het nu en in de toekomst fijn met elkaar kan worden gewoond, gewerkt en gerecreëerd. Binnen Programma 4 ''Opgave Wonen'' zijn de onderstaande doelstellingen opgenomen: 4.1.1 Creëren woonruimte naar behoeft 4.1.2 Verbeteren, bewaken en behouden van balans 4.1.3 Regie pakken op woningmarkt 4.1.4 Ontwikkelingen vinden plaats in samenspraak met inwoners en stakeholders

4.1.1 Creëren woonruimte naar behoefte Dit doen we op basis van autonome demografische ontwikkelingen uit het woonbehoefteonderzoek, de opgelegde taakstelling en de beschikbare ruimte voor onverwachte ontwikkelingen. We realiseren passende huisvesting voor de juiste doelgroep tegen de juiste prijzen. Waarden Beleidsindicatoren

Meest recente meting

2025

2026

2027

Aantal actief woningzoekenden in de gemeente in de sociale huursector (Klik voor Wonen)

Peildatum 6-102025: Totaal woningzoekenden: 3.657 Actief woningzoekenden (minimaal één keer gereageerd op een woningadvertentie in de afgelopen 12 maanden): 967

<2024

<2025

<2026

Aantal inwoners van de gemeente met voorrangsbewijs (Huisvestingsverordening)

Peildatum: 27-52025: 305

340

420

500

Totaal aantal woningen binnen de gemeente (CBS)

1-1-2023: 10.120 1-1-2024: 10.156

10.325

10.375

10.555

Taakstelling statushouders (COA)

2025: Achterstand 1-12025: 25 Taakstelling nieuw (H1 en H2): 34 Taakstelling totaal: 59 Realisatie 1-8-2025: 23 Achterstand 1-82025: 36

Conform taakstelling

a. Er komt meer woonruimte beschikbaar voor zowel onze eigen inwoners als de verschillende doelgroepen vanuit de wettelijke en maatschappelijke taakstelling. Het Programma Wonen 2024 geeft een duidelijke basis voor de gewenste ontwikkeling in de woningbouw. Woonruimte die beschikbaar komt willen we zo veel als mogelijk beschikbaar maken voor onze eigen inwoners. De juridische en wettelijke mogelijkheden zijn hiertoe beperkt, maar daar waar mogelijk gebruiken we ze. b. Er wordt optimaal gebruik gemaakt van de wettelijke mogelijkheden om woonruimte te creëren en behouden voor onze eigen inwoners De maatschappelijke opgaven voor het huisvesten van bepaalde doelgroepen, zoals asielzoekers en statushouders, blijven bestaan. Hier kunnen we de komende jaren onze ogen niet voor sluiten. Maar ook de opgave voor doelgroepen zoals jongeren, spoedzoekers en senioren mag niet onderschat worden. Met het toevoegen van nieuwbouw gaan we een deel van deze vraagstukken te lijf. Maar ook de bestaande woningvoorraad aanpassen, anders verdelen en beter bereikbaar maken is een deel van de oplossing.

Wettelijke beleidsindicatoren Voor programma 4 zijn geen beleidsindicatoren voorgeschreven.

4.1.2 Verbeteren, bewaken en behouden van balans We streven naar een gebalanceerde woningvoorraad. Een gebalanceerde woningvoorraad is er voor onze huidige inwoners, maar moet ook ruimte bieden voor toekomstige inwoners en verschillende doelgroepen vanuit de wettelijke en maatschappelijke taakstelling. Een gebalanceerde woningvoorraad is niet alleen kwantitatief passend, maar ook nadrukkelijk kwalitatief in balans. Bij het streven naar een gebalanceerde woningvoorraad richten we ons op zowel nieuwbouw als bestaande bouw. Het grootste gedeelte van onze toekomstige woningvoorraad staat er namelijk al. Beleidsindicatoren Aantal te realiseren woningen (netto) (inclusief zachte plancapaciteit) Percentage woningtoewijzingen aan inwoners van de gemeente Percentage sociale huurwoningen binnen de totale woningvoorraad (CBS)

Waarden Meest recente meting

2025

2026 2027

Opgeleverd in 2024: 33

136

49 182

2024: 63%

>60%

>60% >60%

2024: 3.182 (31,3%)

>30%

>30% >30%

a. Er is balans tussen wettelijke taakstellingen en autonome lokale ontwikkelingen. We streven naar realisatie van de wettelijke opgaven in de huisvesting van asielzoekers, statushouders en Oekraïense ontheemden, maar de focus van onze woningbouwopgave blijft gericht op het huisvestingsvraagstuk van onze eigen inwoners. b. We koersen op een juiste mix in woningaanbod per kern en wijk. De lijn uit de Woondeal SRBT is verwerkt in ons Programma Wonen 2024. Bij nieuwbouwontwikkelingen kiezen we gemeentebreed voor 30% sociale huur en 40% betaalbare koop of middeldure huur. De samenstelling van de bestaande wijk waar een ontwikkeling plaatsvindt kan aanleiding geven om hier per project van af te wijken. Zo proberen we ook de mix in bestaande woonwijken te verbeteren.

c. Bij iedere ontwikkeling wordt de balans in ruimtelijke inrichting als uitgangspunt genomen. De ruimtelijke inrichting staat onder druk vanwege verschillende maatschappelijke opgaven zoals klimaatadaptatie, hittestress, wateroverlast en de wens voor een groene en gezonde omgeving. Ook de wens voor onder andere een betere mobiliteit en bereikbaarheid en de energietransitie zorgen dat ontwikkelingen met veel aanvullende eisen en wensen te maken krijgen. Soms is het dus noodzakelijk om op bepaalde ambities af te schalen om ontwikkelingen haalbaar en realistisch te houden.

4.1.3 Regie pakken op woningmarkt De gemeente kan op verschillende wijzen regie pakken op de woningmarkt. Actief grondbeleid betekent dat de gemeente zelf de gronden verwerft dan wel toepassing geeft aan het voorkeursrecht gemeenten. Daarmee kan de gemeente zelf gronden uitgeven en tot een door haarzelf gewenste invulling en woningbouwdifferentiatie komen. Daarnaast kan de gemeente passief een meer faciliterend grondbeleid voeren. In het programma Wonen is bepaald dat een actief grondbeleid geen uitgangspunt is, maar dat per ontwikkeling een keuze gemaakt moet worden welke strategie op dat moment het best passend is. Beleidsindicator

Waarden Meest recente meting 2025

Afspraken vastleggen in anterieure overeenkomsten

2024: Voldaan Voldoen

2026

2027

Voldoen

a. Er zijn duidelijke randvoorwaarden voor toekomstige ontwikkelingen. We houden vast aan de startnotitie als middel ter besluitvorming door de gemeenteraad om de kaders en randvoorwaarden voor een ontwikkeling te bepalen. Voor ontwikkelaars en initiatiefnemers is het daarmee vroegtijdig duidelijk hoe we als gemeente tegen een ontwikkeling aankijken. b. We maken toekomstbestendige woningbouw mogelijk op de juiste locaties. In de startnotitie maken we een integrale afweging of een locatie geschikt is voor woningbouw en voor welke type woningen. c. We zijn creatief en innovatief in onze oplossingen. De huidige woningmarkt vraagt om creatieve oplossingen. Daarom is het belangrijk om te kijken of we met het loslaten van traditionele bouwvormen en langdurige procedures sneller tot passende woonvormen komen. Niet elk project leent zich hiervoor. Met initiatiefnemers bekijken we per project of we slim snelle stappen kunnen zetten.

4.1.4 Ontwikkelingen vinden plaats in samenspraak met inwoners en stakeholders Voor de gemeente is een belangrijke rol weggelegd voor het laten participeren van inwoners. In het geval van een ontwikkeling op gemeentelijk eigendom zal dit niet wijzigen. Als het daarentegen gaat om een ontwikkeling op eigendom van derden heeft de gemeenteraad een participatieverplichting opgelegd vanaf vijf woningen. De notitie burgerparticipatie blijft hiervoor de leidraad. Ten aanzien van de stakeholders geldt dat ontwikkelingen vanuit het gemeentebrede perspectief voor wonen worden benaderd. We koersen op de juiste balans in de differentiatie, bij voorkeur op wijk- en buurtniveau. Beleidsindicatoren Toepassen uitgangspunten nota burgerparticipatie

Waarden Meest recente meting

2025

2024: Voldaan

Voldoen

2026

2027

Voldoen Voldoen

a. Onze inwoners en stakeholders voelen zich betrokken en gehoord. Participatie is belangrijk om alle belangen in beeld te krijgen en om alle belangen tegen elkaar af te wegen. Het algemeen belang zal in veel gevallen prevaleren boven het individueel belang. Toch kunnen we individuele belangen nooit uit het oog verliezen.

4.2 Wat gaan we daar voor doen? Om de opgenomen doelstellingen binnen Programma 4 ''Opgave Wonen'' te realiseren zijn de onderstaande programmalijnen vastgesteld: 4.2.1 Woonruimte naar behoefte 4.2.2 Verbeteren, bewaken en behouden balans 4.2.3 Regie op de woningmarkt 4.2.4 Ontwikkelingen in samenspraak met inwoners en stakeholders

4.2.1 Woonruimte naar behoefte Op basis van demografische ontwikkelingen en de opgelegde taakstelling voor specifieke doelgroepen, creëren we woningruimte naar behoefte. Dit kunnen we op de volgende manieren realiseren: • nieuwe woningen bouwen; • niet-woningen transformeren; • de bestaande woningvoorraad aanpassen. Resultaten in 2026: • We stroomlijnen gemeentelijke procedures om woningbouwinitiatieven te stimuleren en te versnellen. In 2026 streven we naar de realisatie van ca. 50 nieuwe woningen (netto).

4.2.2 Verbeteren, bewaken en behouden balans Balans gaat zowel over het verdelen van de woningvoorraad als over de soorten woningen die we hebben in onze gemeente. We maken gebruik van de mogelijkheid om een percentage van onze woningvoorraad toe te wijzen aan onze eigen inwoners. Bovendien houden we rekening met een evenredige spreiding van doelgroepen zoals de uitstroom beschermd wonen, maatschappelijke opvang en statushouders. Daarnaast houden we bij herstructureren en nieuwbouw de verdeling van verschillende typen woningen en prijsklassen in het oog. Resultaten in 2026: • In anterieure overeenkomsten en andere afspraken met ontwikkelaars wordt het gewenste woningbouwprogramma zoveel mogelijk vastgelegd. • In de prestatieafspraken met Thuisvester kunnen we vastleggen hoe we de verdeling van de woningvoorraad laten aansluiten op de maatschappelijke opgaven.

4.2.3 Regie op de woningmarkt We gaan toe naar een actieve sturing uitvraag aan de voorkant in plaats van toetsing achteraf. De middelen om de regie te pakken zijn bijvoorbeeld: • waar nodig en/of gewenst inzetten op een actief grondbeleid (te baseren op maatwerk); • opleggen woningbouwprogramma en –differentiatie via de anterieure overeenkomst.

Resultaten in 2026: • In anterieure overeenkomsten en andere afspraken met ontwikkelaars wordt het gewenste woningbouwprogramma zoveel mogelijk vastgelegd.

4.2.4 Ontwikkelingen in samenspraak met inwoners en stakeholders Bij alle nieuwe ontwikkelingen op het gebied van wonen worden inwoners betrokken. Op deze manier creëren we draagvlak en voelen inwoners zich betrokken en gehoord. Op het abstracte niveau (gemeentebreed) is de gemeente daarbij aan zet vanuit de opgave. Per locatie gebeurt dit via de omgevingsdialoog die is gebaseerd op de door de gemeenteraad vastgestelde notitie burgerparticipatie. In het eerste geval is de gemeente de regisseur; in de tweede situatie is de gemeente toetsend. Resultaten in 2026: • We wijzen ontwikkelaars op het voeren van een omgevingsdialoog ongeacht of deze verplicht is.

4.3 Wat mag het kosten? TV.

Taakveld omschrijving

Begroting V/N 2026

Begroting V/N 2027

Begroting V/N 2028

Begroting V/N 2029

Lasten Programma 4 Opgave Wonen 8.1

Ruimte en leefomgeving

8.2

Grondexploitatie (niet bedrijventerreinen)

8.3

Wonen en bouwen

6.792 PGB WMO Totaal lasten

875.000

845.000

4.205.000

3.701.000

3.745.000

943.000

921.000

920.000

926.000

6.023.000

5.467.000

5.510.000

1.771.000

133.000

Baten Programma 4 Opgave Wonen 8.1

Ruimte en leefomgeving

8.2

Grondexploitatie (niet bedrijventerreinen)

4.209.000

3.705.000

3.749.000

8.3

Wonen en bouwen

1.164.000

6.792 PGB WMO Totaal baten

5.506.000

4.869.000

4.913.000

1.164.000

4.000

39.000

4.000

35.000

39.000

521.000

563.000

562.000

568.000

Reserves 0.10 Mutaties reserves lasten 0.10

Mutaties reserves baten

Totaal reserves

Saldo baten en lasten inclusief reserves

Taakveld

Omschrijving

8.3

Gemeentelijke gebouwen Gemeentelijke panden (niet publieke dienst) Advieskosten accommodatiebeleid: Het opstellen van accommodatiebeleid en daaraan gekoppeld vastgoedbeleid is cruciaal. Hiermee ontstaan kaders waarmee het gemeentelijk vastgoed effectiever en meer kostprijsdekkend geëxploiteerd kan worden.

100.000

0.1

Mutaties reserves opgave 4 Wonen Afschrijving huisvesting Mafeking Bergse Battery: Investering schuift 1 jaar door dus de dekking uit reserve kan ook 1 jaar doorschuiven.

2026 V/N

2027 V/N

2028 V/N

2029 V/N

39.000

Saldo van de opgavemutaties > 25.000

139.000

Saldo van de opgavemutaties < 25.000 (incl. kapitaallasten en doorbelasting ambtelijke uren)

496.000

488.000

← Vorig deel Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Geertruidenberg&id=c0c2f2c0-94ce-4c38-8ce2-d95f73ed5a89