20210701 Raadsvoorstel Beleidskader Sociaal Domein gemeente Geertruidenberg.pdf

Raadsvoorstel Aan Raadsvergadering Agendanummer Onderwerp

Zaaknummer : xxx : Raad van Geertruidenberg : 1 juli 2021 : : Beleidskader Sociaal Domein Gemeente Geertruidenberg

Voorstel 1. Het beleidskader Sociaal Domein Gemeente Geertruidenberg vast te stellen. 2. Kennis te nemen van het advies van de Adviesraad Sociaal Domein en de reactie van het college. Inleiding Vanaf 2015 is door de gemeente Geertruidenberg hard gewerkt aan de gedecentraliseerde taken voor de WMO, Jeugd & Participatie in het sociaal domein. In de eerste jaren heeft continuïteit van ondersteuning en zorg voorop gestaan, samen met de grote veranderingen die dit vroeg van de gemeentelijke organisatie, bestuur, en haar partners. Die periode is ook belangrijk geweest om steeds beter de dwarsverbanden binnen het sociaal domein te leren kennen en te ontdekken hoe vraagstukken in de leefwereld van inwoners samenhangen en ingrijpen op verschillende leefdomeinen. Leefdomeinen met vaak nog eigen beleid, werkwijze, aanbod, en organisaties. In mei 2019 is opdracht gegeven om een gedeeld beleidskader voor het sociaal domein te maken als richtlijn en kapstok voor de doorontwikkeling en integratie van deze taken. In 2020 is uitvoering gegeven aan de hiervoor opgestelde projectopdracht. Het beleidskader Sociaal Domein Geertruidenberg ligt nu voor ter vaststelling. De titel Mogelijk maken : op eigen kracht, niet alleen onderstreept de visie én de veranderopgave waarin dit beleidskader onze gids moet zijn in de komende periode.

Het beleidskader geeft invulling aan wat we, wettelijk, moeten, maar legt de nadruk op wat we willen en wat we kunnen. In een tijd waarin we op veel fronten worden geconfronteerd met onze eigen grenzen biedt een gedragen, herkenbaar en inspirerend toekomstbeeld een waardevol houvast in een dynamische omgeving. Beoogde effecten Als inwoner van de gemeente Geertruidenberg hoor je erbij. Het maakt niet uit of je familie er al generaties lang woont of dat je er pas recent bent komen wonen. Je maakt deel uit van de gemeenschap, draagt daaraan bij en krijgt steun als dat nodig is. Iedereen wil meedoen in de samenleving en een gezond en gelukkig leven hebben voor zichzelf en zijn naaste omgeving. Maar ook iedereen loopt in zijn of haar leven tegen het echte leven aan. Tegen situaties die ontregelen, onzeker maken en die een beroep doen op ons incasseringsvermogen en doorzettingsvermogen. Kwetsbare situaties maken we allemaal mee. Kwetsbaar zijn is onderdeel van het leven zelf. Die situaties zelf overwinnen, eventueel samen met je directe omgeving, maakt je weerbaarder. En dat maakt dat je er ook weer voor een ander kunt zijn. Onze droom én opgave is dan ook: Iedereen doet naar vermogen mee Inwoners kijken naar elkaar om en voelen zich verbonden Het doel van het beleidskader is invulling te geven aan de beloften van de decentralisaties uit 2015.

Het verschuiven van de focus op zorgplicht naar volwaardige deelname van inwoners in de samenleving. Inwoners en hun leven, wensen en mogelijkheden als vertrekpunt nemen. In al zijn diversiteit, dynamiek en bescheidenheid. En ondertussen de beweging naar voren versterken. Vroeger signaleren, breder kijken, vraagstukken eerder oppakken en oplossen, met minder dwang en escalatie. In het vertrouwen dat het dan ook minder kost. En dat alles vanuit het besef dat de gemeente niet de gemeenschap zelf is, maar een partner in die gemeenschap. En dus juist ook niet overal van is, alles op hoeft te pakken of alles hoeft te betalen. Maar daarvoor wel heel duidelijk moet zijn over de eigen rol, ambitie en mogelijkheden.

We verwachten met de toepassing van het beleidskader de volgende effecten te realiseren, die als doelen zijn opgenomen in het beleidskader: 1. Zelf vitaal worden en blijven Gaat over inwoners en hun eigen verantwoordelijkheid en initiatief om gezond en fit te blijven, zich te blijven ontwikkelen, weerbaar te zijn, deel te nemen, actief te zijn, en er te zijn voor een ander. 2. Inclusieve samenleving Gaat over een ontvangende, toegankelijke en initiatiefrijke gemeenschap van inwoners, ondernemers en informele en formele organisaties. In een passende omgeving. 3. Eerder erbij en integrale ondersteuning Gaat over verbinding tussen (met name) professionals: eerder, integraler en sneller. Over heldere procesregie, informatie delen en expertise naar voren brengen in de keten waardoor preventie wordt gestimuleerd. 4. Doelmatige inzet van middelen Gaat over verdeling van steeds schaarsere collectieve middelen. Waar wel en niet van te zijn, hoe te sturen en te investeren. Effectmeting en waar mogelijk de koek groter maken.

Samengevat: Het beleidskader sociaal domein is een kapstok voor de ontwikkeling, implementatie en monitoring van beleid in het sociaal domein van de gemeente Geertruidenberg. Het ondersteunt het gemeentebestuur en de gemeentelijke organisatie bij het maken van keuzes door te bepalen wat bijdraagt aan, en aansluit op, de uitgezette koers. Het maakt duidelijk welke verantwoordelijkheid en positie de gemeente daarin heeft en welke ambitie en rol daarbij passend is.

Argumenten We verwachten dat het beleidskader deze functie kan hebben omdat: 1. Het de inwoner van Geertruidenberg als vertrekpunt neemt, met een aantrekkelijk, maar herkenbaar en realistisch mensbeeld Er is nadrukkelijk voor gekozen om het beleidskader op te bouwen vanuit een visie op het leven, gezien vanuit inwoners van onze gemeente. De visie maakt integraliteit en flexibiliteit vanzelfsprekend en stimuleert goed kijken naar elkaar, en elkaars situatie. Met daarin de thema’s die juist ook hier sterk spelen. Uit de in – en externe consultaties die we gedaan hebben blijkt dat we daarin goed geslaagd zijn. We krijgen veel positieve reacties op de het mensbeeld, de herkenbaarheid van de gemeente en de heldere taal en opbouw van het document. Dat geeft vertrouwen in de betekenis die dit document nu al heeft, en daarmee in het houvast dat het gaat bieden in de verduurzaming van het sociaal domein.

2. Het samen gemaakt is vanuit gedeelde inzichten en het nu al in de praktijk gebruikt wordt en effect behaalt. De input voor het beleidskader is in belangrijke mate opgehaald tijdens een waarderend onderzoek bij de start. Hierin hebben betrokkenen teruggekeken op een mix van trajecten in “ons” sociaal domein en daar samen de waardevolle inzichten uitgelicht. Die inzichten zijn verwerkt in de eerste concepten van het beleidskader die vanaf de zomer van 2020 door betrokken ambtenaren zijn gebruikt in nieuwe en lopende trajecten. De werkgroep Beleidskader Sociaal Domein heeft hun ervaringen gebruikt voor de continue verrijking van het beleidskader. Ondertussen is het beleidskader, en de toepassing ervan, sinds oktober 2020 onderwerp geweest van verschillende bijeenkomsten met beleid & uitvoering en wordt het als kader toegepast in een aantal lopende trajecten zoals de kadernota 2022, het BCF-traject, het preventie-akkoord, de nieuwe wet inburgering en de jeugdnota. Het kader blijkt ook goed passend én stimulerend voor lopende trajecten zoals de doorontwikkeling van de toegang (omgekeerde toets).

Onderwerp:

p. 2/6

Samen met de beleidsagenda zorgt het beleidskader voor de inhoudelijke én organisatorische samenhang én prioritering van al deze trajecten en waarborgt het de externe focus en doelgerichtheid.

3. Het goed ontvangen is door de maatschappelijke partners Naast de toepassing in het “dagelijks werk” hebben we een consultatieronde gedaan langs de belangrijkste partners in het sociaal domein. In deze ronde is het beleidskader gepresenteerd aan, en gesproken met onder meer de Adviesraad Sociaal Domein, de welzijnsorganisaties, de GGD, dienstverlening/CJG, College van B&W en de Gemeenteraad. Op 14 juni staat ook een afstemming met de Seniorenraad gepland. We hebben gekozen voor (alleen) deze partijen omdat dit de partners zijn waarmee we het sociaal domein samen vormgeven en besturen. De Adviesraad Sociaal Domein heeft formeel advies uitgebracht waarop het college ook schriftelijk heeft gereageerd (zie bijlagen). Over de hele linie is er veel waardering van het document. Met name omdat het vertrekt vanuit de inwoners en een echt Geertruidenbergs en professioneel beleidskader is. Het behandelt de thema’s die hier spelen. Er zijn door alle partijen beperkte inhoudelijke suggesties gedaan die verwerkt zijn in de definitieve versie. Kijkend naar reacties zien we gelijk veel eigenaarschap bij de partijen voor het beleidskader en het gedachtegoed dat het omvat. Er wordt actief verbinding gemaakt en gezocht naar toepassing ervan binnen de eigen rol & opdracht. Tegelijkertijd benoemt iedereen de veranderopgave die hierin, zeker ook voor henzelf, opgesloten zit.

De reacties gaan dan ook met name over de benodigde randvoorwaarden bij toepassing/implementatie (zie kanttekeningen). 4. Het een krachtige sturing op het sociaal domein faciliteert Het beleidskader vergroot de horizon en geeft richting, ritme, en gelaagdheid in de samenwerking binnen het domein. Het faciliteert gezamenlijk ontwikkeling én uitvoering met in de komende jaren. Het helpt om daarin te prioriteren door uit te gaan van, gedeelde, maatschappelijke vraagstukken en daarin scherp te zijn op de eigen rol en mogelijkheden, én die van partners. Het ligt daarmee in lijn met de ontwikkeling naar opgavegericht werken. Het geeft ook (mede-) invulling aan een opmerking van de Rekenkamer uit het recente onderzoek naar de uitvoering van de participatiewet over “good governance”. “De raad kan door het ontbreken van helder beleid haar kaderstellende en controlerende rol niet goed invullen. Dit maakt de organisatie kwetsbaar, zeker in een periode van veranderende (financiële) omstandigheden. Ook voor de verdere ontwikkeling van de innovatie in het sociaal domein en de professionaliteit van de uitvoeringsafdeling van de gemeente is het van belang het gevoerde beleid te expliciteren en hierop te monitoren en te verantwoorden” Met het beleidskader krijgt de raad hiervoor naar verwachting een waardevol instrument. 5.

Het bijdraagt aan doelmatige inzet van middelen Het beleidskader helpt om de juiste dingen goed te doen. Het stimuleert een goede analyse, praktische en duurzame oplossingen, een beweging naar voren en maakt bewust van eigen rol en prioriteiten. Daarnaast geeft het handvatten voor toetsing en monitoring. Al deze zaken dragen bij aan een doelmatige inzet van beschikbare middelen en daarmee aan, een inhoudelijke onderbouwde, kostenbeheersing. 6. Het invulling geeft aan wettelijke verplichtingen m.b.t. sociaal beleid Door het vaststellen van het beleidskader geeft de gemeente invulling aan verschillende wettelijke verplichte beleidsplannen en –nota’s in het kader van bijvoorbeeld de Participatie wet en de wet publieke gezondheid. Verschillen beleidsplannen ontbraken of waren gedateerd. Het beleidskader creëert een beleidsmatige basis voor het hele sociaal domein waardoor beleid voor subdomeinen beperkt kan worden tot specifiek beleid gericht op de toepassing. Naast de versterking van het beleid omvat dit ook een efficiëntieslag in de beleidscyclus.

Onderwerp:

p. 3/6

Kanttekeningen Bij de vaststelling van het beleidskader moeten ook een aantal kanttekeningen worden geplaatst. 1. Het beleidskader bevat een gezamenlijke veranderopdracht Het is voor iedere betrokkene helder dat het beleidskader een verandering vraagt. De verandering is in alle presentaties getypeerd als de beweging van “Wij weten wat goed voor u is en leveren dat” naar “Wij gaan samen op zoek en dragen ons deel bij” . Dat betekent dat vraagstukken samen worden verkend, en ook gezamenlijk worden opgelost. Dat betekent de gemeente deels haar regie kwijtraakt over de inhoud, de planning en het eindresultaat. De grip verschuift van de inhoud naar het proces. Het beleidskader plaatst zo een kanttekening bij ieders rol, ook van de partners in het sociaal domein. Het is goed dat iedereen zich daar van bewust is en er commitment is om hier de komende periode samen invulling aan te geven. 2. De inhoud staat op de beleidsagenda Het beleidskader gaat niet in op concrete actuele vraagstukken. Die staan op de beleidsagenda, die weer gekoppeld is aan de ambtelijke inzet en begroting. De beleidsagenda is de inhoudelijke agenda van de gemeente van waaruit zij aan de slag gaat met opdrachten. Er wordt gewerkt aan een eerste versie van de beleidsagenda die een goede basis biedt om de komende periode meer thematisch in gesprek te gaan met een bredere kring betrokkenen, met name inwoners. 3.

Verankering in verordening sociaal domein In de projectopdracht wordt het beleidskader als eerste stap genoemd richting één verordening sociaal domein en, later één budget voor het sociaal domein. Het is belangrijk dat het beleidskader snel vertaald wordt een duidelijke, eenduidige en integrale regels voor de uitvoering. Er is een plan van aanpak gemaakt om de verordening Sociaal Domein te maken. In de tussentijd worden beleidsregels al zoveel mogelijk getoetst aan, en waar nodig aangepast op, de visie en uitgangspunten van het kader. 4. Monitoring Continu zicht op het brede sociaal domein is essentieel voor een effectief beleidsproces. Doelgerichtheid en monitoring gaan hand in hand. Als kleinere gemeente heeft de gemeente Geertruidenberg geen eigen afdeling voor onderzoek en analyse. Daardoor zijn we voor beleidsmonitoring in grote mate afhankelijk van onze partners. Het is daarom is het belangrijk om goed te weten welke informatie gewenst is zodat beschikbare bronnen zo goed mogelijk gebruikt kunnen worden. Een goed voorbeeld daarvan is de samenwerking met de GGD die aangegeven heeft beleidsinformatie te willen bieden langs de 5 perspectieven uit het kader. Financiën De komende jaren werken we toe naar een integra(a)ler budget sociaal domein. We hanteren daarbij het uitgangspunt dat geld de inhoud volgt.

Waar we ontdekken dat dat knelt gaan we op zoek naar een ordening die beter aansluit bij de inhoud. Zoals aangeven bij de argumenten draagt de toepassing van het beleidskader bij aan een doelmatige inzet van beschikbare middelen en daarmee aan, een inhoudelijke onderbouwde, kostenbeheersing. Communicatie Door meerdere betrokkenen is benadrukt hoe belangrijk het is dat de boodschap van het beleidskader goed voor het voetlicht komt. Daarom wordt pro-actief ingezet op een goede communicatie richting de pers en andere betroken partijen. Waar nodig worden daarvoor afgeleide versies van (delen van) het beleidskader gemaakt.

Bijlagen 1. Beleidskader Sociaal Domein Geertruidenberg 2. Advies Adviesraad Sociaal Domein 3. Reactie college aan de ASD

Onderwerp:

p. 4/6

Een ontwerpbesluit bieden wij u hierbij vaststelling aan.

Hoogachtend, burgemeester en wethouders van Geertruidenberg, de secretaris,

de burgemeester,

R.C.J. Nagtzaam

M. Witte

Onderwerp:

p. 5/6

De raad van de gemeente Geertruidenberg; Gelezen het voorstel van burgemeester en wethouders van Geertruidenberg van 1 juni 2021.

Gelet op:

Besluit: De raad besluit: 1. Het beleidskader Sociaal Domein Gemeente Geertruidenberg vast te stellen. 2. Kennis te nemen van het advies van de Adviesraad Sociaal Domein en de reactie van het college.

Aldus vastgesteld in zijn openbare vergadering van 1 juli 2021, Geertruidenberg, de raad voornoemd, de griffier,

de voorzitter,

drs. K.M.C. Millenaar-Rammelaere

M. Witte

Onderwerp:

p. 6/6