20210212_raadsvoorstel_huisvestinginternationalemedewerkers (def.).docx

Raadsvoorstel Aan Raadsvergadering Agendanummer Onderwerp

Zaaknummer : 2021021276491 : Raad van Geertruidenberg : 8 april 2021 : : Beleidskader huisvesting internationale medewerkers

Voorstel 1.De huisvesting van short- en midstay internationale medewerkers toe te staan op de volgende locaties: a) op of aan de rand van bedrijventerreinen b) in leegstaand of leegkomend vastgoed. 2. De huisvesting van short- en midstay internationale medewerkers in specifieke gevallen toe te staan op het terrein bij agrariërs of werkgevers, middels een te verlenen vergunning. 3. De huisvesting van short- en midstay internationale medewerkers niet toe te staan op de volgende locaties: a) in woonwijken b) op vakantieparken. 4. De kwalitatieve eisen voor de huisvesting voor internationale medewerkers (zie bijlage 1) vast te stellen. 5. Om huisvesting van internationale medewerkers in woonwijken te voorkomen een paraplubestemmingsplan op te stellen en de kosten hiervoor te dekken uit de nog over te hevelen budgetten van 2020 voor Bestemmingsplan wonen. Inleiding Internationale medewerkers zijn van groot belang voor de nationale en regionale economie. In de regio West-Brabant werken momenteel circa 15.000 internationale medewerkers. Het gaat hierbij om zowel hoogals laaggeschoolde arbeiders, die gezien de huidige en toekomstige vraag alleen nog maar zullen toenemen. Als gemeente met het vierde grootste bedrijventerrein van de regio en een lijst aan bedrijven die werken met deze doelgroep, kunnen wij niet achterblijven ten opzichte van de regiogemeenten.

Momenteel is er geen enkel beleid op de huisvesting van deze doelgroep in onze gemeente. Dit leidt tot onduidelijkheid bij werkgevers in de gemeente en in de regio, een ongewenste druk op onze buurgemeenten die al wel beleid hebben geformuleerd, klachten vanuit bewoners met name over parkeerdruk en geluidsoverlast en een blinde vlek bij ons als gemeente op het gebied van toezicht. Er is geen zicht op de medewerkers die hier in de gemeente verblijven en mogelijke misstanden zoals arbeidsuitbuiting worden niet of lastig gesignaleerd. Dit is geen wenselijke situatie, vandaar dat het tijd is om beleid te maken. In regionaal verband wordt ook gesproken over dit vraagstuk, waarbij de provincie het proces aanjaagt en ondersteunt. Gezien het feit dat onze buurgemeenten Drimmelen, Altena, Dongen en Waalwijk al wel beleid hebben, moet Geertruidenberg nu ook kaders gaan stellen. Belangrijk te weten, is dat dit voorstel zich richt op de short- en midstay internationale medewerkers (voor verdere toelichting van de begrippen en achtergrondinformatie, zie bijlage 2). Long stay internationale medewerkers worden hier niet bedoeld, omdat zij hun huisvesting kunnen regelen via de reguliere wegen, dat wil zeggen via de koopmarkt of via Klikvoorwonen.

Voor de doelgroep short- en midstay internationale medewerkers is momenteel niets geregeld, wat geen wenselijke situatie is voor de inwoners, de bedrijven in onze gemeente, de gemeente en de internationale medewerkers zelf. Duidelijkheid geven over wat we gaan doen is een taak voor ons als gemeente. Beoogd effect Met het vaststellen van dit beleid wordt adequate en goede huisvesting voor internationale medewerkers geregeld.

Argumenten

1.1 Dit beleid sluit aan bij het Raadsprogramma (2018-2022) waarin staat dat we als gemeente aan de lat staan om arbeidsmigranten passende woonruimte te bieden. In het Raadsprogramma staat dat er beleid zal worden opgesteld. Hierdoor wordt de huisvesting voor de internationale medewerkers beter. 1.2 Met dit voorstel ontstaat duidelijkheid over wat binnen de gemeente Geertruidenberg is toegestaan qua huisvesting. Er ontstaat duidelijkheid voor werkgevers, internationale medewerkers en inwoners. 1.3 Grootschalige huisvesting blijkt in de praktijk beter te werken dan kleinschalig. Uit gesprekken met verschillende stakeholders (een samenvatting is terug te vinden in bijlage 2), waaronder verschillende huisvestingspartijen, verhuurders van woningen in de kernen, uitzendbureaus en de provincie blijkt dat grootschalige huisvesting in de praktijk goed werkt. In het kader van handhaving en toezicht is dit een ideale en beheersbare situatie. Zeker wanneer het pakket aan kwalitatieve randvoorwaarden vanuit de gemeente helder is, kan er goed worden gestuurd. Bovendien zijn er op dit type grootschaligere locaties ook voorzieningen die bijdragen aan een goed woon- en leefklimaat voor deze doelgroep.

Tevens verkleint deze manier van huisvesten de afhankelijkheid van de internationale medewerkers en hebben zij een informatieen aanspreekpunt, waardoor zij beter geïnformeerd kunnen worden over hun rechten en plichten, alsook praktische zaken als een huisarts e.d. Bij kleinschaligere huisvesting is er eigenlijk nagenoeg geen toezicht vanuit de gemeente. Er kan dan niet worden gecontroleerd op leefbaarheid van hun woonomgeving en mogelijke afhankelijkheid van een huisbaas, die tevens ook werkgever kan zijn. Dit noemen we ‘dubbele afhankelijkheid’ en kan mogelijk leiden tot arbeidsuitbuiting. In bijlage 2 staan de voor- en nadelen voor de verschillende locaties voor huisvesting uitgebreider beschreven. 1.4 Besluitvorming bij tijdelijke huisvesting gaat sneller en kan leegstand voorkomen. Wanneer er wordt gekozen voor huisvesting in de tijdelijkheid, kan het proces om het mogelijk te maken veel sneller verlopen. Er hoeft geen hele bestemmingsplanprocedure te worden doorlopen, maar kan er tijdelijk worden afgeweken van het bestemmingsplan. Doordat dit sneller kan worden gerealiseerd, hoeven panden minder lang leeg te staan en snijdt het mes aan twee kanten: er is minder leegstand in de gemeente met alle positieve gevolgen van dien. En de doelgroep internationale medewerkers, die tijdelijk huisvesting nodig heeft, kan snel worden geholpen aan onderdak.

Onderdak dat vanzelfsprekend wel moet voldoen aan de kwalitatieve eisen die wij als gemeente meegeven. 1.5 Er wordt rekening gehouden met de regionale afsprakenkaders. In bijlage 3 zijn de regionale afsprakenkaders terug te lezen. Ook hierin wordt de voorkeur uitgesproken voor grootschaligere locaties en de kansen in het zoeken naar mogelijkheden in de tijdelijkheid. Het beleid dat door gemeente Geertruidenberg nu wordt opgesteld, sluit daarmee aan bij de afspraken die er in de regio zijn. Door ons te houden aan regionale afspraken, wordt een zogenaamd ‘waterbedeffect’ voorkomen. Als iets immers in andere gemeenten niet is toegestaan en bij onze gemeente wel, dan krijg je een verschuiving van de doelgroep die gebruik wil maken van de opties die worden geboden. 2.1 We verwachten dat er minder klachten over parkeerdruk en geluidsoverlast komen wanneer het huisvesten in woonwijken wordt tegengegaan. Momenteel bereiken ons met regelmaat klachten over overlast m.b.t. de huisvesting van internationale medewerkers in woonwijken. Dit gaat bijvoorbeeld om een te hoge parkeerdruk of klachten over geluidsoverlast wanneer er veel volwassenen in een woning wonen. Door het opstellen van dit beleid kan deze overlast worden tegengegaan. 2.2 Woningen die nu worden onderverhuurd aan internationale medewerkers komen terug op de markt.

Woningen die worden onderverhuurd aan internationale medewerkers zijn vaak woningen in het goedkope / betaalbare (koop-)segment. Er zijn te weinig van dit type woningen beschikbaar voor de huidige vraag. Door het creëren van een grootschaligere locatie, in combinatie met het maken van afspraken met huisvesters, kunnen deze woningen terugkomen op de woningmarkt. Dit is een goede ontwikkeling voor doelgroepen die ook naarstig op zoek zijn naar een woning, bijvoorbeeld starters. 3.1 Huisvesting bij de werkgever of agrariër zelf kan een mooie maatwerkvoorziening zijn en kan middels een vergunning worden getoetst op kwalitatieve eisen. Het grootste risico dat huisvesting bij werkgevers of agrariërs met zich meebrengt, is de dubbele afhankelijkheid die kan leiden tot arbeidsuitbuiting. Wel kan huisvesting zo dicht bij de werkgever ook voordelen bieden: denk aan parkeren op eigen terrein, dichtbij het werk wonen en weinig verkeersstromen. Door het verplicht stellen van een vergunning, kan er door de gemeente zicht worden gehouden op deze locaties. Bovendien kan in het proces van vergunningverlening het pakket aan kwalitatieve eisen worden verplicht aan de initiatiefnemer, waarbij in de jaarlijkse controles hierop kan worden gehandhaafd. Hiermee Onderwerp: Raadsvoorstel huisvesting internationale medewerkers

p. 2/6

houden we als gemeente toch toezicht en is ons keuzepalet aan mogelijkheden voor huisvesting net wat breder. 4.1 Het pakket aan kwalitatieve maatregelen is een goede sturingsmogelijkheid. Door het stellen van goede kwalitatieve kaders, kan er veel worden geregeld. Hierbij kan worden gedacht aan het bijhouden van een nachtregister, het aanstellen van 24/7 toezicht op locatie, maar ook het percentage internationale medewerkers dat binnen de gemeente moet werken om zich te kunnen huisvesten op een grootschaligere locatie. Een goed doordacht pakket draagt bij aan het voorkomen van overlast en onhoudbare situaties en leidt de huisvesting in goede banen: voor de burgers, voor de bedrijven en zeker ook voor de internationale medewerkers. 4.2 Door het stellen van kwalitatieve eisen krijgen we als gemeente zicht op de huisvesting van internationale medewerkers. Wie komen er naar onze gemeente, waar verblijven zij en voor hoe lang? Allemaal gegevens die we nu niet hebben, waardoor we ook geen controlerende rol kunnen uitoefenen op bijvoorbeeld arbeidsuitbuiting. Door deze kaders kan de controlerende en handhavende rol beter worden uitgevoerd, en dragen we daarmee bij aan een veiligere en eerlijkere situatie voor de internationale medewerkers.

5.1 Het opstellen van een paraplu-bestemmingsplan is noodzakelijk om handhavend te kunnen optreden Op dit moment laten veel bestemmingsplannen in onze gemeente toe dat woningen kunnen worden bewoond door meer personen die niet gezamenlijk een huishouden vormen. Om dit in de toekomst te voorkomen en daar ook handhavend tegen te kunnen optreden moet op dit onderdeel de bestemmingsplannen worden gewijzigd. Een paraplu-bestemmingsplan is hier het instrument voor. 5.2 Er is op dit moment geen budget voor het opstellen van een paraplu-bestemmingplan. Daarom zal hierover in de Kadernota als nieuw beleid worden opgevoerd, zodat het budget kan worden afgewogen en meegenomen kan worden bij het opstellen van de begroting van 2022. Kanttekeningen 1.1 Handhaafbaarheid van de gekozen maatregelen is van groot belang. De kwalitatieve kaders die wij als gemeente vaststellen, kennen een uiteenlopend karakter. Belangrijk hiervoor is dat al deze regels ook te handhaven zijn. Bij de ontwikkeling van dit beleid is integraal gekeken naar de uitvoerbaarheid van deze maatregelen. 1.2 Onderdeel mogen zijn van de samenleving. Wanneer er wordt gekozen voor een grotere huisvestingslocatie die niet in de woonwijk is, kan dit ertoe leiden dat de internationale medewerkers zich minder snel in de samenleving zullen gaan mengen.

Dit zou kunnen worden gezien als segregatie, of niet mee mogen doen aan de samenleving (uitsluiting). Echter is het hier wel van belang goed na te denken over het doel waarmee deze internationale medewerkers in onze gemeente zijn. Omdat het hier gaat om short- en midstay medewerkers, is de intentie altijd om terug te keren naar het land van herkomst. Soms binnen drie maanden, soms binnen zes. Wanneer er zo’n korte periode wordt verbleven in de gemeente, wegen argumenten over integratie en participatie minder zwaar dan wanneer een internationale medewerker een langer of blijvend verblijf in Nederland beoogt. In dit specifieke voorstel gaat het dus om de eerste doelgroep, die maar kort verblijft en wordt aangeraden de argumenten omtrent het voorkomen van dubbele afhankelijkheid/uitbuiting en het goed kunnen monitoren van deze groep zwaarder te laten wegen dan de mogelijkheid tot het integreren in- en deelnemen aan de samenleving. 1.3 Het beleid heeft mogelijk effect op de bedrijven die gevestigd zijn op het bedrijventerrein. Door het huisvesten van internationale medewerkers kunnen omliggende bedrijven op het bedrijventerrein te maken krijgen met beperkingen, bijvoorbeeld voor uitbreiding. Er kan sprake zijn van botsing met andere wet- en regelgeving.

Belangrijk is om in alle gevallen een integrale afweging te maken van de beoogde locatie en hierin ook de belangen van de omliggende bedrijven mee te wegen. Dit heeft ook zijn plaats in de omgevingsdialoog. Hoewel beperkingen voor bedrijven natuurlijk vervelend zijn, is de huisvesting van de doelgroep internationale medewerkers ook in hun belang. Mogelijkerwijs werken ze al met deze doelgroep, of zullen zij wellicht in de toekomst nog met deze doelgroep gaan werken, wat goed mogelijk is, zeker gezien de voorspelde groei in verschillende sectoren en opleidingsniveaus. Dan is het belangrijk dat er voor deze doelgroep huisvesting is geregeld. 5.1 Huisvesting in woonwijken is nog steeds mogelijk tot het moment van vaststellen van een paraplubestemmingsplan. Op dit moment is geen budget aanwezig voor het opstellen van een paraplu-bestemmingsplan en zijn deze werkzaamheden ook niet opgenomen in de planning. Dat maakt dat het bestemmingsplan pas in 2022 opgesteld kan worden. Tot het vaststellen van het bestemmingsplan is het voor huisvesters nog steeds Onderwerp: Raadsvoorstel huisvesting internationale medewerkers

p. 3/6

mogelijk internationale medewerkers in woonwijken te huisvesten. Dit kan alleen voorkomen worden door al dit jaar budget beschikbaar te stellen en de werkzaamheden extern te laten uitvoeren. Financiën Voor het opstellen van het paraplu-bestemmingsplan is er budget benodigd. Dit is op dit moment niet voorzien. De kosten voor het op te stellen paraplu-bestemmingsplan bedragen naar verwachting €7.500,- . Dit bedrag kan gedekt worden uit het budget Bestemmingsplannen (circa €75.000,-) uit 2020 (ECL: 68100101 en FCL: 351014) dat bij de jaarrekening 2020 wordt voorgesteld om over te hevelen naar 2021. Communicatie Het onderwerp huisvesting van internationale medewerkers is een thema dat onder burgers veel vragen en mogelijk zelfs weerstand op kan roepen. Er zal dus een goed plan van aanpak moeten worden gemaakt voor de manier waarop gemeente de communicatie en participatie vormgeeft. Omgevingsdialogen voeren behoort sowieso tot het takenpakket van de gemeente. Uitvoering Na het besluit zullen een aantal zaken moeten worden geregeld. 1. Het opstellen van een paraplu-bestemmingsplan om huisvesting van internationale medewerkers op vakantieparken en in woonwijken te kunnen voorkomen. 2. Het opzetten van een vergunningsmogelijkheid voor het (beperkt) huisvesten van internationale medewerkers op terrein van werkgevers/agrariërs. 3.

Het voeren van gesprekken met stakeholders om tot ontwikkeling van een grootschaligere locatie te komen. 4. Voeren van onderhandelingsgesprekken met initiatiefnemers over het teruggeven van reguliere woningen in woonwijken, die nu worden gebruikt voor de huisvesting van internationale medewerkers. 5. Het intern uitzetten van verantwoordelijkheden in het kader van de handhaving van het opgestelde kwaliteitseisenpakket. Dit alles zal starten in Q2 van 2021 en zal doorlopen tot het einde van het jaar 2021. Het ontwikkelen van een grootschalige locatie zal pas na 2022 worden gerealiseerd. Ook het opstellen van een paraplubestemmingsplan zal in 2022 plaatsvinden.

Onderwerp: Raadsvoorstel huisvesting internationale medewerkers

p. 4/6

Bijlagen Bijlage 1 – kwalitatieve kaders voor de huisvesting van internationale medewerkers Bijlage 2 – op weg naar een beleidskader huisvesting internationale medewerkers Bijlage 3 – regionaal afsprakenkader arbeidsmigranten RWB Een ontwerpbesluit bieden wij u hierbij vaststelling aan.

Hoogachtend, burgemeester en wethouders van Geertruidenberg, de secretaris, de burgemeester,

R.C.J. Nagtzaam

M. Witte

Onderwerp: Raadsvoorstel huisvesting internationale medewerkers

p. 5/6

De raad van de gemeente Geertruidenberg; Gelezen het voorstel van burgemeester en wethouders van Geertruidenberg. Gelet op: -

De druk op de huidige woningmarkt; De noodzaak om overlast in woonwijken te voorkomen; De regionale opdracht om te komen tot beleid voor internationale medewerkers; De toenemende vraag naar huisvestingsmogelijkheden voor internationale medewerkers;

Besluit: De raad besluit: 1.De huisvesting van short- en midstay internationale medewerkers toe te staan op de volgende locaties: a) op of aan de rand van bedrijventerreinen b) in leegstaand of leegkomend vastgoed. 2. De huisvesting van short- en midstay internationale medewerkers in specifieke gevallen toe te staan op het terrein bij agrariërs of werkgevers, middels een te verlenen vergunning. 3. De huisvesting van short- en midstay internationale medewerkers niet toe te staan op de volgende locaties: a) in woonwijken b) op vakantieparken. 4. De kwalitatieve eisen voor de huisvesting voor internationale medewerkers (zie bijlage 1) vast te stellen. 5. Om huisvesting van internationale medewerkers in woonwijken te voorkomen een paraplubestemmingsplan op te stellen en de kosten hiervoor te dekken uit de nog over te hevelen budgetten van 2020 voor Bestemmingsplan wonen.

Aldus vastgesteld in zijn openbare vergadering van 8 april 2021, Geertruidenberg, de raad voornoemd, de griffier,

de voorzitter,

drs. K.M.C. Millenaar-Rammelaere

M. Witte

Onderwerp: Raadsvoorstel huisvesting internationale medewerkers

p. 6/6