Wijziging omgevingsplan Woongebied - Haansberg-Oost - motivering_toelichting_Bijlage 8

Aanvullend onderzoek Haansberg-Oost, Etten-Leur

In het kader van een flora- en fauna-activiteit Omgevingswet

Tekst, foto's en samenstelling Collegiale toetsing Naam initiatiefnemer In opdracht van Naam opdrachtgever Rapportnummer Status rapport Datum oplevering rapport Aantal pagina's Wijze van citeren

Dorus Smits Ed Michels Joost Verschuren

Gemeente Etten-Leur Gemeente Etten-Leur 2025_130103_08_AO_01 Concept 12-09-2025 20 Dorus Smits, Aanvullend onderzoek project Haansberg-Oost, Etten-Leur, in het kader van een flora- en fauna-activiteit Omgevingswet. Rapport 2025_130103_08_AO_01, Ecodat Landschap & Ecologie, Etten-Leur

Ecodat Landschap & Ecologie Dorpenbaan 15 5021 DE, Rijen 06-81698968 info@ecodat.nl www.ecodat.nl

2 Ecodat Landschap & Ecologie

Aanvullend Onderzoek- Project Haansberg-Oost- Etten-Leur

Inhoudsopgave 1.

2.

3.

4.

Inleiding ............................................................................................................................................5 1.1.

Aanleiding ...............................................................................................................................5

1.2.

Samenvatting Quickscanrapportage .......................................................................................5

1.3.

Doelstelling..............................................................................................................................6

Projectgebied & Omgeving ...............................................................................................................7 2.1.

Bebouwing ..............................................................................................................................7

2.2.

Groene elementen ..................................................................................................................7

2.3.

Ecologische potenties..............................................................................................................7

Wettelijk kader .................................................................................................................................8 3.1.

Vrijstelling binnen provincie Noord-Brabant ..........................................................................8

3.2.

Voorzorgsmaatregelen ............................................................................................................8

3.3.

Vergunningsplicht ...................................................................................................................8

3.4.

Gebiedsbescherming ..............................................................................................................9

3.5.

Algemene zorgplicht ter bescherming van de natuur .............................................................9

3.6.

Houtopstanden .......................................................................................................................9

Kaders en uitgangspunten ............................................................................................................. 10 4.1.

Het studiegebied .................................................................................................................. 10

4.2.

Onderzoeksmethodiek ......................................................................................................... 10

4.3.

Geïnventariseerde soorten .................................................................................................. 11

4.3a Vleermuizen ........................................................................................................................... 11 4.3b Marterachtigen ...................................................................................................................... 11 4.3c Vogels met jaarrond beschermde nesten .............................................................................. 12 4.3d Overige Zoogdieren ............................................................................................................... 12 4.3e Amfibieën .............................................................................................................................. 13 4.4. 5.

Volledigheid van het onderzoek........................................................................................... 13

Resultaten ...................................................................................................................................... 14 5.1.

Vleermuizen ......................................................................................................................... 14

5.1a Vaste rust- en/of verblijfplaatsen .......................................................................................... 14 5.1b Foerageergebied .................................................................................................................... 14 5.1c Vliegroutes ............................................................................................................................. 14 5.2.

Marterachtigen .................................................................................................................... 14

5.3.

Eekhoorn .............................................................................................................................. 14

5.4.

Vogels ................................................................................................................................... 14 3

Ecodat Landschap & Ecologie

Aanvullend Onderzoek- Project Haansberg-Oost- Etten-Leur

5.5.

Amfibieën (landhabitat) ....................................................................................................... 14

5.6.

Overige dieren...................................................................................................................... 14

6.

Ingreep........................................................................................................................................... 15

7.

Toetsing Omgevingswet: effecten ................................................................................................. 16

8.

9.

7.1.

Vleermuizen ......................................................................................................................... 16

7.2.

Marterachtigen .................................................................................................................... 16

7.3.

Overige dieren (eekhoorn, broedvogels en amfibieën) ....................................................... 16

Conclusie ....................................................................................................................................... 17 8.1.

Algemeen ............................................................................................................................. 17

8.2.

Resultaten ............................................................................................................................ 17

8.3.

Effecten ................................................................................................................................ 17

8.4.

Toetsing ................................................................................................................................ 17

8.5.

Advies ................................................................................................................................... 17

Gegevensbronnen ......................................................................................................................... 18

Bijlage 1 - Cameravallen ........................................................................................................................ 19 Bijlage 2 – Toekomstige situatie ............................................................................................................ 20

4 Ecodat Landschap & Ecologie

Aanvullend Onderzoek- Project Haansberg-Oost- Etten-Leur

1.

Inleiding

1.1. Aanleiding Gemeente Etten-Leur (hierna initiatiefnemer) is voornemens om projectgebied Haansberg Oost te herinrichten. Hiertoe wordt er, onder andere, het terrein bouwrijp gemaakt, worden grondwerkzaamheden verricht, straten (fietspaden en trottoirs) aangelegd en huizen gebouwd. Volgens nationale en internationale regelgeving is het verplicht om, voordat een ingreep plaatsvindt, onderzoek te doen naar het eventueel voorkomen van beschermde flora en fauna. In november 2024 heeft Ecodat BV een QuickScan rapportage opgeleverd met diens bevindingen (Michels, E.W.A., QuickScan projectgebied Haansberg Oost, Etten-Leur, in het kader van de Wet natuurbescherming. Rapport 2024_130103_05_QS_02, Ecodat Landschap & Ecologie, EttenLeur). Onderhavige rapportage is een voortzetting van dit onderzoek en moet dan ook als zodanig gelezen worden.

1.2. Samenvatting Quickscanrapportage Er is nader onderzoek noodzakelijk naar het voorkomen van en het gebruik van het plangebied door de volgende soorten: ▪

▪ ▪

▪

▪

Marterachtigen o Bunzing o Steenmarter o Wezel Eekhoorn Vogels o Buizerd o Ransuil o Roek o Sperwer o Steenuil Amfibieën (landhabitat) o Alpenwatersalamander o Kamsalamander Boombewonende vleermuizen o Onderzoek naar de aan-/afwezigheid van: ▪ Kraamverblijven ▪ Zomerverblijven ▪ Paarverblijven o Soorten: ▪ Baardvleermuis ▪ Bosvleermuis ▪ Franjestaart ▪ Gewone dwergvleermuis ▪ Gewone grootoorvleermuis ▪ Kleine dwergvleermuis ▪ Rosse vleermuis ▪ Ruige dwergvleermuis

5 Ecodat Landschap & Ecologie

Aanvullend Onderzoek- Project Haansberg-Oost- Etten-Leur

1.3. Doelstelling Met behulp van dit onderzoek worden de volgende vragen beantwoord: ▪ ▪ ▪ ▪ ▪ ▪ ▪ ▪

Komen er marterachtigen voor in het plangebied? Welke soorten vleermuizen komen voor in het plangebied? Komen er beschermde amfibieën voor in het plangebied? Komen er beschermde broedvogels (nesten) voor in het plangebied? Zijn er sporen of nesten van de eekhoorn in het plangebied? Welke functies heeft het plangebied voor deze beschermde soorten? Leidt de ingreep (mogelijk) tot overtreding van de verbodsbepalingen uit de Omgevingswet? Welke vervolgstappen zijn nodig om overtreding van de Omgevingswet (OW)(zoveel mogelijk) te voorkomen?

Bij aanwezigheid van beschermde soorten wordt ingeschat wat mogelijk nadelige effecten zijn bij uitvoering van de plannen en hoe deze voorkomen of verkleind kunnen worden. Bij de beoordeling worden ook eventuele wettelijke verplichtingen meegenomen. Kan er volstaan worden met het vermijden/beperken van negatieve effecten, of is een vergunning voor een floraen fauna-activiteit in het kader van de OW nodig? De aanpak van het beperken van negatieve effecten en/of de mitigatieopgave wordt ook in onderhavig rapport besproken.

6 Ecodat Landschap & Ecologie

Aanvullend Onderzoek- Project Haansberg-Oost- Etten-Leur

2.

Projectgebied & Omgeving

Het projectgebied betreft de herinrichting van de Haansberg-Oost in Etten-Leur.

Figuur 1: plangebied Haansberg-Oost, Etten-Leur, rood omkaderd

2.1. Bebouwing In het projectgebied bevinden zich vele woningen, stallen, schuurtjes en andere opstallen, welke, volgens de huidige inzichten, niet gesloopt gaan worden.

2.2. Groene elementen Binnen het projectgebied liggen agrarische gronden, houtwallen, sloten, losse bomen en siertuinen (laatstgenoemde zijn geen onderdeel zijn van de ingreep).

2.3. Ecologische potenties Het projectgebied bestaat uit agrarische gronden met houtwallen, sloten, losse bomen en siertuinen. In deze habitats zullen vele soorten hun leefgebied hebben.

7 Ecodat Landschap & Ecologie

Aanvullend Onderzoek- Project Haansberg-Oost- Etten-Leur

3.

Wettelijk kader

Per 1 januari 2024 is de Wet natuurbescherming opgegaan in de Omgevingswet (hierna: OW) en de bijbehorende uitvoeringsregelgeving. De OW bundelt een groot aantal wetten op het gebied van bouwen, milieu, water, ruimtelijke ordening, natuur en landschap. De bescherming van vogels en hun leefgebieden blijft inhoudelijk grotendeels hetzelfde. De wet bevat regels voor beschermde soorten en natuurgebieden. Wat soorten en hun leefgebieden betreft, zijn deze regels grotendeels gebaseerd op de Europese Vogelrichtlijn en Habitatrichtlijn, aangevuld met nationale soorten. Activiteiten waarbij schade gedaan wordt aan beschermde dieren of planten zijn verboden, tenzij dit uitdrukkelijk is toegestaan (het “nee, tenzij”-principe). Het is dan ook altijd zaak dat, waar mogelijk, activiteiten zonder schade aan beschermde dieren en planten uitgevoerd worden. De wet erkent de intrinsieke waarde van in het wild levende diersoorten. In de wet is dan ook een zorgplicht opgenomen: iedereen moet 'voldoende zorg' in acht nemen voor alle in het wild voorkomende dieren en planten en hun leefomgeving (dus niet alleen de beschermde). Via de OW is de bescherming van diverse planten en dieren in Nederland vastgelegd. Naast de algemeen geldende zorgplicht voor alle in het wild levende planten en dieren (artikel 11.27 van de OW), geldt voor een aantal soorten een aanvullend beschermingsregime.

Deze aanvullend beschermde soorten zijn onderverdeeld in drie groepen, namelijk: ▪ ▪ ▪

Vogels (artikel 11.37 alle soorten uit de Europese Vogelrichtlijn); Overige strikt beschermde soorten, waaronder soorten uit de Europese Habitatrichtlijn (artikel 11.46, dit betreffen o.a. vleermuizen); Nationaal beschermde soorten, waaronder soorten uit de Rode Lijst (artikel 11.54).

Het is volgens de OW niet toegestaan om (het leefgebied van) beschermde soorten aan te tasten. Dit is vastgelegd middels verbodsbepalingen: activiteiten die schadelijk zijn voor beschermde dier- en plantensoorten zijn verboden.

3.1. Vrijstelling binnen provincie Noord-Brabant Provincies hebben de bevoegdheid om met een provinciale verordening vrijstelling te verlenen voor nationaal beschermde soorten in het kader van bestendig beheer en onderhoud en ruimtelijke ontwikkeling. In het geval van de provincie Noord-Brabant worden de volgende nationaal beschermde soorten vrijgesteld: aardmuis, bastaardkikker, bosmuis, Bruine kikker, dwergmuis, dwergspitsmuis, egel, Gewone bosspitsmuis, Gewone pad, haas, huisspitsmuis, Kleine watersalamander, konijn, meerkikker, Ondergrondse woelmuis, ree, Rosse woelmuis, Tweekleurige bosspitsmuis, veldmuis, vos, Wild zwijn, woelrat. Deze soorten worden daarom in voorliggende rapportage buiten beschouwing gelaten.

3.2. Voorzorgsmaatregelen Een overtreding van de verbodsbepalingen uit de OW is veelal te voorkomen door (voorafgaand aan de werkzaamheden) voorzorgsmaatregelen te treffen. Deze voorzorgsmaatregelen zijn gericht op het behoud van de functionaliteit van de groeiplaats van flora en de voortplantingsen/of vaste rust- en verblijfplaats van fauna. Daarnaast voorkomen de voorzorgsmaatregelen de negatieve gevolgen van een activiteit op individuen (o.a. doding en verwonding).

3.3. Vergunningsplicht 8 Ecodat Landschap & Ecologie

Aanvullend Onderzoek- Project Haansberg-Oost- Etten-Leur

Een vergunningsplicht (artikel 11.37, 11.46 en 11.54 uit de OW) is van toepassing als een overtreding van de verbodsbepalingen uit de OW niet kan worden voorkomen door het nemen van voorzorgsmaatregelen. Het is mogelijk om met een goed onderbouwd projectplan een vergunning flora- en fauna-activiteiten aan te vragen bij de desbetreffende provincie. De provincie toetst de aanvraag vervolgens aan drie criteria: ▪ ▪ ▪

Dient het planvoornemen één van de in de wet genoemde belangen (bijvoorbeeld in het belang van de instandhouding van natuurlijke habitats)? Is er een andere ‘bevredigende’ oplossing mogelijk? Doet de vergunning afbreuk aan de gunstige staat van instandhouding van de soort?

3.4. Gebiedsbescherming Via de OW is tevens de bescherming van gebieden vastgelegd. De gebiedsbescherming houdt samengevat in dat een ingreep, in of nabij Natura 2000-gebieden, geen dusdanig negatieve effecten op de kwalificerende habitats en/of soorten mag hebben, dat deze zich op de lange termijn niet kunnen handhaven. Voor projecten die een (significant) negatief effect kunnen hebben op de instandhoudingsdoelen van het betreffende Natura 2000-gebied is een vergunningsaanvraag noodzakelijk. Naast de bescherming van Natura 2000-gebieden via de OW kunnen gebieden via de ruimtelijke kaders beschermd worden middels het NatuurNetwerk Nederland.

3.5. Algemene zorgplicht ter bescherming van de natuur Iedereen moet zich volgens artikel 11.27 van de OW voldoende zorgvuldig gedragen om beschadiging van Natura 2000-gebieden, bijzondere nationale natuurgebieden of in het wild levende dieren en planten en hun directe leefomgeving te vermijden of, als dat niet mogelijk is, zo veel mogelijk te beperken.

3.6. Houtopstanden De bescherming van houtopstanden conform artikel 11.16 Besluit activiteiten leefomgeving (hierna: Bal), heeft als doel om het aanwezige areaal bos in Nederland te behouden. In de definitie van houtopstand in de OW staat geen minimale omvang. Dus ook onder de 10 are of maximaal 20 bomen in rijbeplanting is sprake van houtopstand onder de OW. De OW spreekt van ‘bebouwingscontour houtkap’, welke de gemeenteraad vaststelt in het omgevingsplan. Met het aanwijzen van de bebouwingscontour houtkap bepaalt de gemeente in feite wanneer de regels in het Bal over het vellen van houtopstanden gelden. Die gelden namelijk alleen buiten de bebouwingscontour houtkap. Wel blijft het onder de OW zo, dat voor zo’n kleine omvang de rijksregels over het vellen en herbeplanten niet gelden. Om bossen te beschermen en vanwege internationale regels geeft het Rijk regels voor het vellen van houtopstanden, herbeplanten, het verhandelen en bezit van hout(producten). De rijksregels gelden als sprake is van het (deels) vellen van houtopstanden. Bij het vellen hoort een herbeplantingsplicht. Er zijn uitzonderingen. In geval van houtkap binnen de bebouwde kom, zal derhalve bij de betreffende gemeente moeten worden nagegaan of deze bomen onder de bebouwingscontour houtkap horen. Buiten de bebouwde kom, zal er nagegaan moeten worden of er sprake is van een uitzondering.

Indien dat niet het geval is, zal er bij de provincie navraag gedaan moeten worden wat de restricties zijn.

9 Ecodat Landschap & Ecologie

Aanvullend Onderzoek- Project Haansberg-Oost- Etten-Leur

4.

Kaders en uitgangspunten

4.1. Het studiegebied Het studiegebied bevindt zich aan de oostzijde van de Haansberg in Etten-Leur en omvat een afwisselend landschap met agrarische gronden, erfbeplanting, houtwallen, sloten en enkele opstallen. Binnen de geplande ingreep zal het gebied worden heringericht tot een woonwijk met woningen, siertuinen, openbaar groen en infrastructuur zoals wegen en paden. Deze ontwikkeling vereist het bouwrijp maken van het terrein, waarbij bestaande landschapselementen zoals bomen, houtwallen en sloten deels zullen verdwijnen.

4.2. Onderzoeksmethodiek Onderstaande tabel geeft een compleet overzicht van de uitgevoerde veldbezoeken: Tabel 1. Datum en tijdstip van en weersomstandigheden tijdens de inventarisaties. datum type gebieden Uur van tot temp wind

Neer. pers

Resultaat

15-8-2024

marters

5-9-2024

marters

26-9-2024

marters

11-10-2024

marters

3-3-2025

salamander

24-3-2025

salamander

24-4-2025

salamander

12-5-2025

salamander

3-3-2025

roofvogel

24-3-2025

roofvogel

24-4-2025

roofvogel

12-5-2025

roofvogel

16-4-2025

uilen

28-4-2025

HaansbergOost Etten Leur HaansbergOost Etten Leur HaansbergOost Etten Leur HaansbergOost Etten Leur

1

12:00

13:00

19 C

2 bft

geen

1

1

08:00

09:00

21 ◦C 1 bft

geen

1

plaatsen camera's verversen voer

1

08:00

09:00

15 ◦C 2 bft

geen

1

verversen voer

1

12:00

13:00

9 ◦C

1 bft

geen

1

ophalen camera's

HaansbergOost Etten Leur HaansbergOost Etten Leur HaansbergOost Etten Leur HaansbergOost Etten Leur

1

12:00

13:00

11 ◦C 1 bft

geen

1

1

08:00

09:00

14 ◦C 2 bft

geen

1

1

08:00

09:00

12 ◦C 3 bft

geen

1

1

08:00

09:00

14 ◦C 1 bft

geen

1

niets aangetroffen niets aangetroffen niets aangetroffen niets aangetroffen

HaansbergOost Etten Leur HaansbergOost Etten Leur HaansbergOost Etten Leur HaansbergOost Etten Leur HaansbergOost Etten Leur

1

12:00

13:00

11 ◦C 1 bft

geen

1

1

08:00

09:00

12 ◦C 3 bft

geen

1

1

08:00

09:00

12 ◦C 3 bft

geen

1

1

08:00

09:00

14 ◦C 1 bft

geen

1

1

22:00

23:00

11 ◦C 2 bft

geen

1

uilen

Haansberg1 Oost Etten Leur

08:00

09:00

18 ◦C 2 bft

geen

1

12-5-2025

uilen

Haansberg1 Oost Etten Leur

08:00

09:00

14 ◦C 1 bft

geen

1

27-5-2025

uilen

Haansberg1 Oost Etten Leur

22:00

23:00

14 ◦C 2 bft

geen

1

◦

Geen nesten aangetroffen Geen nesten aangetroffen Geen nesten aangetroffen Geen nesten aangetroffen ik heb hier geen uilen aangetroffen ik heb hier geen uilen aangetroffen ik heb hier geen uilen aangetroffen ik heb hier geen uilen aangetroffen

10 Ecodat Landschap & Ecologie

Aanvullend Onderzoek- Project Haansberg-Oost- Etten-Leur

14-2-2025

eekhoorn

Haansberg1 Oost Etten Leur

09:00

10:00

13 ◦C 2 bft

geen

1

3-3-2025

eekhoorn

Haansberg1 Oost Etten Leur

12:00

13:00

11 ◦C 1 bft

geen

1

24-3-2025

eekhoorn

Haansberg1 Oost Etten Leur

08:00

09:00

12 ◦C 3 bft

geen

1

5-9-2024

vleermuizen

2

20:15

22:30

14 ◦C 1 bft

geen

2

26-9-2025

vleermuizen

2

19:30

21:30

15 ◦C 1 bft

geen

2

29-5-2025

vleermuizen

3

21:47

00:47

18 ◦C 2 bft

geen

4

5-7-2025

vleermuizen

3

22:02

01:02

18 ◦C 2 bft

geen

4

11-7-2025

vleermuizen

HaansbergOost Etten Leur HaansbergOost Etten Leur HaansbergOost Etten Leur HaansbergOost Etten Leur HaansbergOost Etten Leur

3

02:32

05:32

17 ◦C 1 bft

geen

4

Geen nesten of sporen aangetroffen Geen nesten of sporen aangetroffen Geen nesten of sporen aangetroffen geen verblijven aangetroffen geen verblijven aangetroffen geen verblijven aangetroffen geen verblijven aangetroffen geen verblijven aangetroffen

4.3. Geïnventariseerde soorten 4.3A VLEERMUIZEN De inventarisaties zijn zoveel mogelijk uitgevoerd volgens geldende protocollen en richtlijnen. Voor de onderzoeksmethode van vleermuizen is het vleermuisprotocol aangehouden (versie 2021). Dit is een door het Netwerk Groene Bureaus (NGB), de Zoogdiervereniging en het bevoegd gezag goedgekeurde methodiek voor vleermuisonderzoek. Er is onderzoek gedaan naar boombewonende vleermuissoorten. Niet meegenomen zijn de gebouwbewonende, omdat deze geen verblijven hebben in dit gebied. Het vleermuisonderzoek is uitgevoerd met behulp van batdetectors (Batscanner stereo en Batlogger M2). Een batdetector zet de voor mensen onhoorbare ultrasone geluiden van vleermuizen om in hoorbare geluiden. Aan de hand van de frequentie, het ritme en de toonkwaliteit van de geluiden in combinatie met vliegbeeld, silhouet en biotoop is het mogelijk om de vleermuissoorten te onderscheiden. Indien nodig worden opnames gemaakt om het geluid van moeilijk te determineren soorten achteraf te analyseren met behulp van het programma Bat Explorer. Het vleermuisonderzoek geeft inzicht in de functie van de bebouwing (verblijfplaatsen) en de groenzones in het (vlieg- en/of foerageer) gebied. Vleermuizen kunnen op meerdere manieren gebruik maken van de bomen in verschillende perioden van het jaar.

Er zijn daarom meerdere bezoekronden uitgevoerd in de actieve periode van vleermuizen tussen april en september. De volgende bezoekronden zijn uitgevoerd: • 4 bezoeken (waarvan twee voor zonsopkomst en twee na zonsondergang) in de periode 15 mei en 15 juli om kraam- en zomerverblijfplaatsen en vlieg- en foerageergebieden te onderzoeken met een tussenliggende periode van minimaal 20 dagen. • 2 bezoeken in de periode van 15 augustus en 1 oktober om paar- en zomerverblijfplaatsen en vlieg- en foerageergebieden te onderzoeken. 4.3B MARTERACHTIGEN Als eerste zijn de potenties van het onderzoeksgebied en de omgeving ervan in kaart gebracht. Hierin komt duidelijk naar voren dat er meer dan voldoende foerageergebied is voor kleine marterachtigen en de boom- & steenmarter. Gelet op het feit dat er in de directe omgeving hoge braamstruiken, opslag van kleine bomen en een stuk bos aanwezig zijn, zijn verblijfplaatsen van zowel kleine marterachtigen als de boom- en steenmarter niet uitgesloten. Een eerste veldonderzoek naar de aanwezigheid van 11 Ecodat Landschap & Ecologie

Aanvullend Onderzoek- Project Haansberg-Oost- Etten-Leur

marterachtigen binnen het plangebied is uitgevoerd door potentieel geschikte delen af te speuren naar verblijfplaatsen en sporen (zoals wissels, uitwerpselen en prooiresten). Om de trefkans voor de zeer moeilijk waar te nemen marterachtigen (met name de bunzing is lastig voor de cameraval te krijgen) te vergroten is gebruik gemaakt van Struikrovers; een vaste opstelling waarin aangepaste wildcamera’s geplaatst zijn. Bij het onderzoek werd daarnaast gebruik gemaakt van lokstof om de kans op waarnemingen te vergroten. In het plangebied liggen agrarische gronden, houtwallen, sloten, losse bomen. Daarom is het volgens de Handreiking kleine marterachtigen nodig om 15 cameravallen en 11 Struikrovers te plaatsen. De struikrovers, voorzien van lokvoer, zijn door het gehele gebied geplaatst. De cameravallen, voorzien van lokvoer bevestigd aan een Jiggler, zijn geplaatst nabij vermoedelijke looproutes en schuilmogelijkheden. Door alle camera’s tegelijkertijd te laten functioneren, is er een grote dekking ontstaan en hiermee is de trefkans zo groot mogelijk. De cameravallen (waaronder de struikrovers) zijn in de voorgeschreven periode geplaatst voor een termijn van zes weken. Dit aantal camera’s is ook voldoende om boom- en steenmarter en kleine marterachtigen aan te tonen, dan wel uit te sluiten.

Het uitgebreider zoeken naar sporen van marterachtigen, vond plaats tijdens 4 veldbezoeken in de periode tussen de plaatsing en het ophalen van de cameravallen. Hierdoor is er tussendoor ook een controlemoment om vast te stellen of de camera’s niet verstoord zijn door voorbijgangers. Zo kon voorkomen worden dat pas aan het eind van de onderzoeksperiode verstoring van een of meerdere camera’s opgemerkt werd. Om te zorgen dat de vallen tussendoor niet verstoord raakten, werden deze tijdens dat bezoek niet gehanteerd. Menselijke geursporen rondom de vallen werden voorkomen door voorafgaand aan het bezoek de zolen van de schoenen in te smeren met anijsolie. 4.3C VOGELS MET JAARROND BESCHERMDE NESTEN Voor vogelsoorten waarvan het nest een jaarrond beschermde status heeft, is actief gezocht naar aanwezige nesten en nest-indicerend gedrag binnen de zone waar verstoring door de geplande werkzaamheden mogelijk is. Veldonderzoek per locatie In de wintermaanden, wanneer het bladerdek afwezig is, zijn twee inventarisatierondes uitgevoerd gericht op het opsporen van zichtbare nesten van roofvogels en roeken. Deze inventarisaties vonden plaats op momenten met voldoende zicht op de boomstructuren en nestlocaties. In de periode tussen half maart en half mei zijn twee aanvullende inventarisatierondes uitgevoerd om nest-indicerend gedrag vast te stellen of uit te sluiten.

Hierbij wordt gelet op territoriaal gedrag, balts, nestbouw en voedergedrag. Tussen beide bezoeken zat een minimale tussenperiode van tien dagen, waarbij één van de bezoeken plaatsvindt in de tweede of derde week van april, volgens de richtlijnen voor broedvogelinventarisatie. 4.3D OVERIGE ZOOGDIEREN Voor de eekhoorn is actief gezocht naar nesten en sporen die duiden op de aanwezigheid van deze soort, binnen de zone waar verstoring door de geplande werkzaamheden mogelijk is. Veldonderzoek per locatie In de wintermaanden, wanneer het bladerdek afwezig is, is het plangebied driemaal onderzocht op de aanwezigheid van eekhoornnesten. Daarnaast is het gebied systematisch afgezocht op sporen zoals vraatsporen, uitwerpselen en looproutes die wijzen op de aanwezigheid van eekhoorns. Het onderzoek is uitgevoerd volgens de eisen zoals vastgelegd in de

12 Ecodat Landschap & Ecologie

Aanvullend Onderzoek- Project Haansberg-Oost- Etten-Leur

Soortinventarisatieprotocollen in het kader van de Wet natuurbescherming (versie juli 2017) van het Netwerk Groene Bureaus, en het Kennisdocument eekhoorn (versie 1.0, juli 2017) van BIJ12. 4.3E STRIKT BESCHERMDE AMFIBIEËN In de maanden juni en oktober zijn twee veldbezoeken uitgevoerd binnen het onderzoeksgebied om vast te stellen of er overwinterende amfibieën aanwezig waren in hun zomerbiotopen. Tijdens deze bezoeken zijn houtwallen, liggende (dode) bomen, stenen en andere potentiële schuilplaatsen onderzocht. Ook is de aanwezige poel onderzocht op de aanwezigheid van amfibieën. Daarnaast zijn in de maanden mei en juni gerichte inventarisaties uitgevoerd op de houtwallen om de aanwezigheid van volwassen exemplaren vast te stellen. Tijdens deze bezoeken is ook de omliggende zomerbiotoop onderzocht op sporen en waarnemingen van amfibieën. In augustus is dit onderzoek herhaald om de seizoensgebonden aanwezigheid te bevestigen of uit te sluiten. Tussen de veldbezoeken werd steeds een minimale tussenperiode van twee weken aangehouden, volgens de richtlijnen voor soortgericht ecologisch onderzoek.

4.4. Volledigheid van het onderzoek Het onderzoek is uitgevoerd volgens de voor de verschillende soortgroepen beschikbare monitoringrichtlijnen. De inventarisatie blijft echter een steekproef. Het is mogelijk dat soorten en functies niet zijn waargenomen tijdens de veldbezoeken, terwijl ze op een ander tijdstip wel zichtbaar of aanwezig waren. De steekproef is volgens de geldende richtlijnen acceptabel; het bevoegd gezag vraagt van de initiatiefnemer dat hij alles doet wat redelijkerwijs van hem verwacht mag worden. Met de gekozen onderzoeksmethodiek en de geleverde inspanning is hieraan ruimschoots voldaan.

13 Ecodat Landschap & Ecologie

Aanvullend Onderzoek- Project Haansberg-Oost- Etten-Leur

5.

Resultaten

5.1. Vleermuizen 5.1A VASTE RUST- EN/OF VERBLIJFPLAATSEN Er zijn geen vaste verblijfplaatsen van vleermuizen aangetroffen. 5.1B FOERAGEERGEBIED Binnen het plangebied is er geen foerageerroute waargenomen. 5.1C VLIEGROUTES Er is geen duidelijke vliegroute geconstateerd binnen het plangebied.

5.2. Marterachtigen Tijdens de monitoring is eenmalig een juveniele boommarter waargenomen. Het dier bevond zich in een verkenningsfase, op zoek naar een eigen territorium. De waarneming vond plaats bij camera 5 (zie bijlage 1). Gelet op het feit dat het slechts een eenmalige opname is, gecombineerd met het feit dat het gebied, vanwege de ligging naast een woonwijk en een open karakter heeft, er dagelijks mensen zijn die hun honden uitlaten, is het zeer onwaarschijnlijk dat de boommarter er zijn territorium gevonden heeft. Het lijkt eerder een passerend dier.

5.3. Eekhoorn Tijdens het veldbezoek zijn binnen het plangebied geen eekhoorns of sporen daarvan aangetroffen. Er zijn geen aanwijzingen dat deze soort het gebied gebruikt als leefgebied of voortplantingslocatie.

5.4. Vogels Binnen het plangebied is specifiek gekeken naar het mogelijk voorkomen van de volgende broedvogelsoorten: buizerd (Buteo buteo), ransuil (Asio otus), roek (Corvus frugilegus), sperwer (Accipiter nisus) en steenuil (Athene noctua). Tijdens het veldbezoek zijn geen broedvogelnesten of territoriumindicaties van deze soorten aangetroffen. Er zijn geen aanwijzingen dat deze soorten het gebied gebruiken als broedlocatie.

5.5. Strikt beschermde amfibieën (landhabitat) Onderzoek naar het voorkomen van amfibieën in landhabitat, specifiek de alpenwatersalamander (Ichthyosaura alpestris) en de kamsalamander (Triturus cristatus), heeft geen individuen of sporen van deze soorten binnen het plangebied opgeleverd.

5.6. Overige dieren Tijdens het veldbezoek zijn er geen amfibieën, broedvogelnesten of overige zoogdieren (eekhoorns) aangetroffen binnen het plangebied. Er zijn daarom geen aanwijzingen dat deze soortgroepen gebruikmaken van het gebied als leefgebied of voortplantingslocatie.

14 Ecodat Landschap & Ecologie

Aanvullend Onderzoek- Project Haansberg-Oost- Etten-Leur

6.

Ingreep

Initiatiefnemer is voornemens om het gebied aan de oostzijde van de Haansberg in Etten-Leur te herontwikkelen tot een woonwijk. Het studiegebied omvat een afwisselend landschap met agrarische gronden, erfbeplanting, houtwallen, sloten en enkele opstallen. Binnen de geplande ingreep zal het terrein worden heringericht met ruimte voor woningen, siertuinen, openbaar groen en infrastructuur, zoals wegen en paden. Voor de realisatie hiervan is het noodzakelijk het gebied bouwrijp te maken, waarbij bestaande landschapselementen zoals bomen, houtwallen en sloten (deels) zullen verdwijnen.

15 Ecodat Landschap & Ecologie

Aanvullend Onderzoek- Project Haansberg-Oost- Etten-Leur

7.

Toetsing Omgevingswet: effecten

7.1. Vleermuizen Tijdens het veldonderzoek zijn er geen vleermuisverblijven aangetroffen binnen het studiegebied. Er zijn geen aanwijzingen dat het gebied een functie vervult als essentieel foerageergebied, door de kleine hoeveelheid aan foeragerende vleermuizen, of onderdeel uitmaakt van een vaste vliegroute. De voorgenomen ingreep zal naar verwachting dan ook geen negatieve effecten hebben op vleermuizen of hun leefomgeving.

7.2. Marterachtigen Onderzoek in het plangebied heeft voldoende bewijs geleverd dat het gebied onderdeel uitmaakt van het leefgebied van de boommarter. Tijdens de monitoring is eenmalig een juveniel individu waargenomen, vermoedelijk op zoek naar een eigen territorium. Omdat er geen vaste rust- of verblijfplaatsen zijn vastgesteld, duidt deze waarneming op incidenteel gebruik van het gebied als doortrek- of foerageergebied.

7.3. Overige dieren (eekhoorn, broedvogels en amfibieën) Tijdens het veldbezoek zijn binnen het plangebied geen individuen of verblijfsplaatsen van strikt beschermde amfibieën, broedvogelnesten of eekhoorns aangetroffen. Er zijn daarom geen aanwijzingen dat deze soortgroepen het gebied gebruiken als leefgebied of voortplantingslocatie. De voorgenomen ingreep zal naar verwachting dan ook geen negatieve effecten hebben op deze soorten en hun leefgebied.

16 Ecodat Landschap & Ecologie

Aanvullend Onderzoek- Project Haansberg-Oost- Etten-Leur

8.

Conclusie

8.1. Algemeen Het onderzoek is uitgevoerd in overeenstemming met het Vleermuisprotocol 2021 en de richtlijnen uit de relevante Kennisdocumenten voor marterachtigen, vleermuizen, broedvogels en overige soortgroepen, zoals opgenomen in het Soortinventarisatieprotocol van het Netwerk Groene Bureaus (versie juli 2017). Hiermee kan worden gesteld dat het plangebied afdoende is geïnventariseerd en dat de zorgplicht volgens de OW voldoende in acht is genomen.

8.2. Resultaten • •

Er zijn geen vleermuisverblijven, broedvogelnesten, amfibieën of overige zoogdieren zoals eekhoorns aangetroffen. Eénmalig is een juveniele boommarter waargenomen, op zoek naar een eigen territorium. Er zijn geen vaste rust- of verblijfplaatsen van strikt beschermde marterachtigen vastgesteld binnen het plangebied.

8.3. Effecten • •

De herinrichting van het gebied zal leiden tot het deels verdwijnen van landschapselementen, zoals houtwallen, bomen en sloten, wat mogelijk invloed heeft op het gebruik van het gebied door marterachtigen. Voor de overige soortgroepen zijn geen negatieve effecten te verwachten, gezien hun afwezigheid in het plangebied.

8.4. Toetsing • •

Er is geen sprake zijn van een overtreding van artikel 11.37 lid 1 sub a en b van het Besluit activiteiten leefomgeving (Bal), onderdeel van de OW. Omdat er geen sprake is van vaste rust- en/of verblijfplaatsen. Een vergunningaanvraag bij de Omgevingsdienst is noodzakelijk als uit aanvullend onderzoek blijkt dat sprake is van een vaste rust- of verblijfplaats of structureel gebruik van het gebied door beschermde soorten.

8.5. Advies Er zijn geen vleermuizen, broedvogelnesten, strikt beschermde amfibieën of overige zoogdieren zoals eekhoorns aangetroffen. De werkzaamheden kunnen daarom doorgang vinden zonder dat mitigerende maatregelen noodzakelijk zijn. Voor marterachtigen geldt dat er geen sprake is van vaste rust- en/of verblijfplaatsen van marterachtigen, hierdoor zijn er geen mitigerende maatregelen nodig, en hoeft er geen vergunning aangevraagd te worden. Toevoegend, worden negatieve effecten op de soort en beschermde functies voorkomen door het behoud van de aanwezige bomen. Volgens het Rapport Houtige opstanden, Haansberg Oost (EcoDat BV, 2024) blijkt uit de toekomstschets van de groen-blauwstructuur (bijlage 2) dat de meeste groenstructuren behouden blijven of worden teruggebracht. De uiteindelijke inrichting laat zien dat er groenstroken worden geïntegreerd binnen de nieuwe woonwijk. Gezien de toekomstige situatie en het feit dat de boommarter geen permanente rust- of verblijfplaats heeft in het gebied, maar het slechts gebruikt als doorgangsroute, is er geen sprake van een overtreding van de OW. De werkzaamheden kunnen daarom doorgang vinden zonder dat mitigerende maatregelen noodzakelijk zijn. Wel blijft de zorgplicht van kracht.

17 Ecodat Landschap & Ecologie

Aanvullend Onderzoek- Project Haansberg-Oost- Etten-Leur

9.

Gegevensbronnen ▪

▪ ▪ ▪ ▪ ▪

▪ ▪ ▪

▪ ▪

Barataut, M., 2015. Acoustic Ecology of European Bats. Species Identification, Study of their Habitats and Foraging Behaviour.Biotope, Mèze. Muséum national d’Histoire naturelle, Paris [Inventaires et biodiversité series]. BIJ12, 2017. Kennisdocumenten van diverse vleermuissoorten. Versie 1.0. BIJ12, Utrecht. Dietz, C., O. von Helversen & D. Nill, 2011. Vleermuizen. Alle soorten van Europa en Noord-West Afrika. Tirion Natuur. Ecodat BV. (2024). Rapport Houtige opstanden, Haansberg Oost. Ecodat BV. Rijen Handreiking Kleine marters in relatie tot soortenbescherming, provincie Noord-Brabant, 11 oktober 2017. Michels, E.W.A., QuickScan projectgebied Haansberg Oost, Etten-Leur, In het kader van een flora- en fauna-activiteit Omgevingswet. Rapport 2024_130103_05_QS_02, Ecodat Landschap & Ecologie, Etten-Leur. Middleton, N., A. Froud & K. French. (2014) Social Calls of the Bats of Britain and Ireland. Pelagic Publishing, Exeter. Pfalzer, G., 2002. Inter- und intraspezifische Variabilität der Soziallaute. Fachbereich Biologie der Universität Kaiserslautern. Sachteleben, J. & O. von Helversen, 2006.Songflight behaviour and mating system of the pipistrelle bat (pipistrellus pipistrellus) in an urban habitat. In: Acta Chiropterologica 8(2): 391-401.

Soortinventarisatieprotocollen in het kader van de Omgevingswet (versie juli 2017) van het Netwerk Groene Bureaus Vleermuisvakberaad Netwerk Groene Bureaus, Zoogdiervereniging, 2021. Vleermuisprotocol 2021, maart 2021. Geraadpleegd van www.netwerkgroenebureaus.nl/werken-aan-kwaliteit/vleermuisprotocol/.

18 Ecodat Landschap & Ecologie

Aanvullend Onderzoek- Project Haansberg-Oost- Etten-Leur

Bijlage 1 - Cameravallen • Cameraval • Struikrover

Figuur 2: positie van de struikrovers (geel) en de cameravallen (blauw) in het gebied Haansberg-oost.

19 Ecodat Landschap & Ecologie

Aanvullend Onderzoek- Project Haansberg-Oost- Etten-Leur

Bijlage 2 – Toekomstige situatie

Figuur 3: Toekomstschets groen/blauw structuur

Figuur 4: Toekomstschets woonkavels

20 Ecodat Landschap & Ecologie

Aanvullend Onderzoek- Project Haansberg-Oost- Etten-Leur

QUICKSCAN PROJECTGEBIED HAANSBERG- OOST In het kader van een flora- en fauna-activiteit Omgevingswet

Ecodat Landschap & Ecologie

Quickscan projectgebied Haansberg te Etten-Leur

0

Tekst, foto's en samenstelling

E.W.A. Michels

Collegiale toetsing

K.T. Berger

In opdracht van

Gemeente Etten-Leur

Ter attentie van

Mw. I. Staps

Rapportnummer

2024_130103_05_QS_01

Status rapport Datum oplevering rapport Aantal pagina's Wijze van citeren

Ecodat Landschap & Ecologie

46 Michels, E.W.A., Quickscan projectgebied Haansberg Oost, Etten-Leur, in het kader van de Wet natuurbescherming. Rapport 2024_130103_05_QS_01, Ecodat Landschap & Ecologie, Etten-Leur

Quickscan projectgebied Haansberg Oost te Etten-Leur

1

1.

I NHOUD

Inleiding en doel................................................................................................................ 3

1.1 Aanleiding......................................................................................................................... 3 1.2 Doel .................................................................................................................................. 3 2.

Beschrijving van het projectgebied.................................................................................. 4

2.1 Ligging en omgeving......................................................................................................... 4 2.2 Huidige situatie ................................................................................................................ 5 3.

Wettelijk kader........................................................... Fout! Bladwijzer niet gedefinieerd.

4.

Werkwijze en onderzoeksinspanning. ............................................................................ 12 Werkwijze ....................................................................................................................... 12

4.1 Zoogdieren ..................................................................................................................... 13 4.2 Vogels ............................................................................................................................. 18 4.3 Vaatplanten .................................................................................................................... 20 4.4 Reptielen ........................................................................................................................ 21 4.5 Amfibieën ...................................................................................................................... 22 4.6 Vissen ............................................................................................................................ 24 4.7 Insecten ......................................................................................................................... 25 5.

Houtopstanden ............................................................................................................... 27

6.

Conclusies en aanbevelingen .......................................................................................... 28

Geraadpleegde bronnen ........................................................................................................ 33 Bijlage 1 Quickscanhulp ......................................................................................................... 34 Bijlage 2 foto’s........................................................................................................................ 37

Ecodat Landschap & Ecologie

Quickscan projectgebied Haansberg Oost te Etten-Leur

2

1. I NLEIDING EN DOEL 1.1 Aanleiding De gemeente Etten-Leur (hierna initiatiefnemer) is voornemens om projectgebied Haansberg Oost, gemeente Etten-Leur, te herinrichten. Hiertoe wordt er, onder andere, het terrein bouwrijp gemaakt, worden grondwerkzaamheden verricht, straten (fietspaden en trottoirs) aangelegd en huizen gebouwd. Volgens nationale en internationale regelgeving is het verplicht om, voordat een ingreep plaatsvindt, onderzoek te doen naar het eventueel voorkomen van beschermde flora en fauna.

1.2 Doel Met behulp van dit onderzoek worden de volgende vragen beantwoord: • • • •

Welke beschermde soorten flora en fauna komen mogelijk voor in het projectgebied? Welke functies heeft het projectgebied voor deze mogelijk aanwezige beschermde soorten? Welke beschermde gebieden (Natura 2000-gebieden en NatuurNetwerken (Nederland / Noord-Brabant)) komen mogelijk voor in het projectgebied? Leidt de ingreep mogelijk tot overtreding van de verbodsbepalingen uit de Wet natuurbescherming?

Ecodat Landschap & Ecologie

Quickscan projectgebied Haansberg Oost te Etten-Leur

3

2. B ESCHRIJVING VAN HET PROJECTGEBIED 2.1 Ligging en omgeving De quickscan is ten behoeve van het projectgebied Haansberg Oost te Etten-Leur. Onderstaande figuren geven aan dat de woonwijk ten oosten van de straat Haansberg gaat komen.

Figuur 1 & 2: de grenzen van het projectgebied zijn rood omlijnd.

Ecodat Landschap & Ecologie

Quickscan projectgebied Haansberg te Etten-Leur

4

2.2 H UIDIGE SITUATIE Panden In het projectgebied bevinden zich vele woningen, stallen, schuurtjes en andere opstallen, welke, volgens de huidige inzichten, niet gesloopt gaan worden. Groenelementen Binnen het projectgebied liggen agrarische gronden, houtwallen, sloten, losse bomen en siertuinen (laatstgenoemde zijn geen onderdeel zijn van de ingreep). (zie foto bijlage) Ecologische potenties Het projectgebied bestaat uit agrarische gronden met houtwallen, sloten, losse bomen en siertuinen. In deze habitats zullen vele soorten hun leefgebied hebben. In een verdere verkenning zullen we hier dieper op ingaan. Hiervan zal een losse rapportage gemaakt worden.

Ecodat Landschap & Ecologie

Quickscan projectgebied Haansberg Oost te Etten-Leur

5

2.3 T OEKOMST IGE SITUATIE In het projectgebied zal een woonwijk aangelegd worden met woningen, siertuinen, moestuinen, openbaar groen, straten, fietspaden en trottoirs. In naastliggende figuur (03) is in een impressie-schets opgenomen hoe de wijk eruit gaat zien. In geel gemarkeerd zijn de woonkavels, met hierin (in bruin) de woningen. Middels de kleur groen is het openbaar groen weergegeven en de straten zijn grijs gekleurd.

Ecodat Landschap & Ecologie

Quickscan projectgebied Haansberg Oost te Etten-Leur

6

Gebiedsbescherming Europese Natura 2000-gebieden Het projectgebied bevindt niet zich in de directe nabijheid van gebieden die zijn aangewezen als Europees Natura 2000-gebied. Eventueel verstorende factoren t.a.v. een dergelijk gebied, zoals oppervlakteverlies, versnippering, verdroging en verstoring door trilling, licht en geluid zijn met de voorgenomen planontwikkeling en werkwijze niet aanwezig. Door de omvang van het project is het noodzakelijk om een stikstofdepositieberekening (Aerius-berekening) te maken en rekening te houden met de uitslag.

Figuur 04: Natura2000 -kaart provincie Noord-Brabant. De N-2000 gebieden zijn grijs ingekleurd.

Ecodat Landschap & Ecologie

Quickscan projectgebied Haansberg te Etten-Leur

7

NatuurNetwerken (o.a. NNN, NNB) Het projectgebied maakt geen onderdeel uit van het Nationaal NatuurNetwerk, het NatuurNetwerk Brabant of een ander gelijkwaardig netwerk. De ligging van gebieden die onderdeel uitmaken van deze netwerken zijn in het figuur hieronder weergegeven. Met de voorgenomen planontwikkeling is er geen sprake van directe vernietiging van deze netwerken. Van negatieve uitstralingseffecten door geluid, licht en verdroging op een NatuurNetwerk zal geen sprake zijn.

Figuur 05: NatuurNetwerk-kaart provincie Noord-Brabant. De NNN en NNB zijn groen ingekleurd.

Ecodat Landschap & Ecologie

Quickscan projectgebied Haansberg Oost te Etten-Leur

8

3. O MGEVINGSWET Per 1 januari 2024 is de Wet natuurbescherming opgegaan in de Omgevingswet en de bijbehorende uitvoeringsregelgeving. De Omgevingswet bundelt een groot aantal wetten op het gebied van bouwen, milieu, water, ruimtelijke ordening, natuur en landschap. De bescherming van vogels en hun leefgebieden blijft inhoudelijk grotendeels hetzelfde. De wet bevat regels voor beschermde soorten en natuurgebieden. Wat soorten en hun leefgebieden betreft, zijn deze regels grotendeels gebaseerd op de Europese Vogelrichtlijn en Habitatrichtlijn, aangevuld met nationale soorten. Activiteiten waarbij schade gedaan wordt aan beschermde dieren of planten zijn verboden, tenzij dit uitdrukkelijk is toegestaan (het “nee, tenzij”-principe). Het is dan ook altijd zaak dat, waar mogelijk, activiteiten zonder schade aan beschermde dieren en planten uitgevoerd worden. De wet erkent de intrinsieke waarde van in het wild levende diersoorten. In de wet is dan ook een zorgplicht opgenomen: iedereen moet 'voldoende zorg' in acht nemen voor alle in het wild voorkomende dieren en planten en hun leefomgeving (dus niet alleen de beschermde). Via de Omgevingswet (OW) is de bescherming van diverse planten en dieren in Nederland vastgelegd.

Naast de algemeen geldende zorgplicht voor alle in het wild levende planten en dieren (artikel 11.27 van de OW), geldt voor een aantal soorten een aanvullend beschermingsregime. Deze aanvullend beschermde soorten zijn onderverdeeld in drie groepen, namelijk: • • •

vogels (artikel 11.37 alle soorten uit de Europese Vogelrichtlijn); overige strikt beschermde soorten, waaronder soorten uit de Europese Habitatrichtlijn (artikel 11.46, dit betreffen o.a. vleermuizen); nationaal beschermde soorten, waaronder soorten uit de Rode Lijst (artikel 11.54).

Het is volgens de OW niet toegestaan om (het leefgebied van) beschermde soorten aan te tasten. Dit is vastgelegd middels verbodsbepalingen: activiteiten die schadelijk zijn voor beschermde dier- en plantensoorten zijn verboden. Vrijstelling binnen provincie Noord-Brabant Provincies hebben de bevoegdheid om middels een provinciale verordening vrijstelling te verlenen voor nationaal beschermde soorten in het kader van bestendig beheer en onderhoud en ruimtelijke ontwikkeling. In het geval van de provincie Noord-Brabant worden de volgende nationaal beschermde soorten vrijgesteld: aardmuis, bastaardkikker, bosmuis, bruine kikker, bunzing, dwergmuis, dwergspitsmuis, egel, gewone bosspitsmuis, gewone pad, haas, hermelijn, huisspitsmuis, kleine watersalamander, konijn, meerkikker, ree, rosse woelmuis, veldmuis, vos, wezel, woelrat. Deze soorten worden daarom in voorliggende rapportage buiten beschouwing gelaten. Ecodat Landschap & Ecologie

Quickscan projectgebied Haansberg Oost te Etten-Leur

9

Voorzorgsmaatregelen Een overtreding van de verbodsbepalingen uit de OW is veelal te voorkomen door (voorafgaand aan de werkzaamheden) voorzorgsmaatregelen te treffen. Deze voorzorgsmaatregelen zijn gericht op het behoud van de functionaliteit van de groeiplaats van flora en de voortplantings- en/of vaste rust- en verblijfplaats van fauna. Daarnaast voorkomen de voorzorgsmaatregelen de negatieve gevolgen van een activiteit op individuen (o.a. doding en verwonding). Vergunningsplicht Een vergunningsplicht (artikel 11.37, 11.46 en 11.54 uit de OW) is van toepassing als een overtreding van de verbodsbepalingen uit de OW niet kan worden voorkomen door het nemen van voorzorgsmaatregelen. Het is mogelijk om met een goed onderbouwd projectplan een vergunning flora- en fauna-activiteiten aan te vragen bij de desbetreffende provincie. De provincie toetst de aanvraag vervolgens aan drie criteria: • • •

Dient het planvoornemen één van de in de wet genoemde belangen (bv.in het belang van de instandhouding van natuurlijke habitats)? Is er een andere ‘bevredigende’ oplossing mogelijk? Doet de ontheffing afbreuk aan de gunstige staat van instandhouding van de soort?

Gebiedsbescherming Via de OW is tevens de bescherming van gebieden vastgelegd. De gebiedsbescherming houdt samengevat in dat een ingreep, in of nabij Natura 2000-gebieden, geen dusdanig negatieve effecten op de kwalificerende habitats en/of soorten mag hebben, dat deze zich op de lange termijn niet kunnen handhaven. Voor projecten die een (significant) negatief effect kunnen hebben op de instandhoudingsdoelen van het betreffende Natura 2000-gebied is een vergunningsaanvraag noodzakelijk. Naast de bescherming van Natura 2000-gebieden via de OW kunnen gebieden via de ruimtelijke kaders beschermd worden middels het NatuurNetwerk Nederland. Algemene zorgplicht ter bescherming van de natuur Iedereen moet zich volgens artikel 11.27 van de OW voldoende zorgvuldig gedragen om beschadiging van Natura 2000-gebieden, bijzondere nationale natuurgebieden of in het wild levende dieren en planten en hun directe leefomgeving te vermijden of, als dat niet mogelijk is, zo veel mogelijk te beperken. Houtopstanden De bescherming van houtopstanden conform artikel 11.16 Bal, heeft als doel om het aanwezige areaal bos in Nederland te behouden. In de definitie van houtopstand in de OW staat geen minimale omvang. Dus ook onder de 10 are of maximaal 20 bomen in rijbeplanting is sprake van houtopstand onder de OW.

Ecodat Landschap & Ecologie

Quickscan projectgebied Haansberg Oost te Etten-Leur

10

De OW spreekt van ‘bebouwingscontour houtkap’, welke de gemeenteraad vaststelt in het omgevingsplan. Met het aanwijzen van de bebouwingscontour houtkap bepaalt de gemeente in feite wanneer de regels in het Besluit activiteiten leefomgeving (Bal) over het vellen van houtopstanden gelden. Die gelden namelijk alleen buiten de bebouwingscontour houtkap. Wel blijft het onder de OW zo, dat voor zo’n kleine omvang de rijksregels over het vellen en herbeplanten niet gelden. Om bossen te beschermen en vanwege internationale regels geeft het Rijk regels voor het vellen van houtopstanden, herbeplanten, het verhandelen en bezit van hout(producten). De rijksregels gelden als sprake is van het (deels) vellen van houtopstanden. Bij het vellen hoort een herbeplantingsplicht. Er zijn uitzonderingen. In geval van houtkap binnen de bebouwde kom, zal derhalve bij de betreffende gemeente moeten worden nagegaan of deze bomen onder de bebouwingscontour houtkap horen. Buiten de bebouwde kom, zal er nagegaan moeten worden of er sprake is van een uitzondering. Indien dat niet het geval is, zal er bij de provincie navraag gedaan moeten worden wat de restricties zijn.

Ecodat Landschap & Ecologie

Quickscan projectgebied Haansberg Oost te Etten-Leur

11

4. W ERKWIJZE EN ONDERZOEKSINSPANNING . Werkwijze Het onderzoek is uitgevoerd middels het verrichten van een veldbezoek en een bureauonderzoek. Op deze wijze is inzicht verkregen in de aanwezigheid van geschikt habitat en de daarbij te verwachten beschermde soorten, gesitueerd op of nabij de onderzoekslocatie. Het veldbezoek is afgelegd op 24 juni 2024. Tijdens dit veldbezoek is de gehele onderzoekslocatie, alsmede de directe omgeving, beoordeeld. Gedurende het veldbezoek is gelet op de mogelijke aanwezigheid van beschermde en bedreigde soorten op basis van de aanwezige habitat. Geen van de panden staan (momenteel) op de nominatie om (geheel of gedeeltelijk) gesloopt of gerenoveerd te worden. De panden zijn dan ook niet meegenomen in deze quickscan. Verder is aan de hand van verspreidingsatlassen, andere standaardwerken en op basis van “expert judgement” nagegaan welke bijzondere planten- en diersoorten er voor kunnen komen op de onderzoekslocatie en zijn omtrent gebiedsbescherming gegevens van de provincie Noord-Brabant geraadpleegd. Actuele verspreidingsgegevens van flora en fauna zijn uit de Nationale Databank Flora en Fauna (NDFF) opgevraagd. De quickscan flora en fauna is een toets van de ecologische potenties van de onderzoekslocatie en betreft geen volwaardig soort(en) specifiek onderzoek.

Er zijn in het onderhavige onderzoek geen inventarisaties uitgevoerd van soorten en soortgroepen. Een ecologische inventarisatie beslaat meerdere veldbezoeken gedurende de voor de soortgroep meest gunstige periode van het jaar. Het voorkomen van planten- en diersoorten in een gebied wordt mede bepaald door de aanwezigheid van geschikt leefgebied. Een soort kan in zijn leefgebied gebruik maken van verschillende plekken om te verblijven. Al deze plekken (biotopen) kunnen een bepaalde functie voor de soort vervullen. In dit hoofdstuk wordt op basis van de aanwezige habitat / verblijfsmogelijkheden samen met verspreidingsgegevens beschreven welke beschermde soorten binnen de onderzoekslocatie kunnen voorkomen. Afhankelijk van de soort wordt ingegaan op de potentiële aanwezigheid van vaste rust- en verblijfplaatsen, foerageergebied en verbindingsroutes. Tevens wordt beoordeeld of de voorgenomen plannen een negatief effect kunnen hebben op de mogelijk aanwezige beschermde soorten. Tevens wordt beschreven welke juridische implicaties dit voor het project heeft.

Ecodat Landschap & Ecologie

Quickscan projectgebied Haansberg Oost te Etten-Leur

12

4.1

Z O O GD I E R E N

Bureaustudie In de Quickscanhulp worden alle soorten uit categorie 1 en 2 benoemd, dus ook de soorten waarvoor door de provincie Noord-Brabant vrijstelling is verleend. Deze soorten waarvoor vrijstelling is verleend, betreffen onder andere de bosmuis, dwergmuis, egel, haas, huisspitsmuis, konijn, ree en vos. Volgens de Quickscanhulp komen de volgende soorten voor op korte afstand van het projectgebied waarvoor geen provinciale vrijstelling is verleend: • • • •

Boommarter Bunzing Steenmarter Wezel

•

Eekhoorn

• • • • • • • • • • •

Baardvleermuis Bosvleermuis Franjestaart Gewone dwergvleermuis Gewone grootoorvleermuis Kleine dwergvleermuis Laatvlieger Meervleermuis Rosse vleermuis Ruige dwergvleermuis Watervleermuis

Voor alle soorten geldt dat zij binnen een afstand van 1 tot 5 km (vleermuizen tot 10 km) waargenomen zijn. Hierbij is niet bekend wat de activiteit van de soort was (passerend, foeragerend, verblijvend in een verblijfplaats, sporen, etc.). Marterachtigen De beschermde boommarter, bunzing en steenmarter komen voor in het NDFF. Het leefgebied van deze marterachtigen hangt zeer sterk samen met de aanwezigheid van voldoende prooidieren en dekking (Murphy & Dowding, 1994; Alterio 1998). Over het algemeen hebben ze voorkeur voor kleinschalige, structuurrijke, extensief beheerde, agrarische cultuurlandschappen met voldoende verbindende lijnvormige landschapselementen, dekking en de aanwezigheid van verblijfplaatsen en prooidieren (Criel, 1990; Klemola, et al., 1999; Červinka, et al., 2013; Magrini, et al., 2009; Rozema et al. 2017; Twisk, et al., 2010).

Ecodat Landschap & Ecologie

Quickscan projectgebied Haansberg Oost te Etten-Leur

13

Boommarter (Martes martes) Bij de boommarter wordt al gauw gedacht aan oud (loof)bos. In Nederland klopt dat beeld in ieder geval niet; de boommarter komt hier in allerlei typen en leeftijden bos voor. Boommarters leven bijvoorbeeld ook in de jonge bossen van de Flevopolders en in moerasbossen in Overijssel en Utrecht. Bunzing (Mustela putorius) De bunzing komt voor in allerlei verschillende landschapstypen, maar zijn voorkeur gaat uit naar een kleinschalig landschap met voldoende schuilmogelijkheden en water in de buurt. Dit kunnen oeverbegroeiingen, droge sloten, heggen, houtwallen, bosranden en akkerranden zijn, maar ook meer waterrijke gebieden zoals rietvelden of moerasgebieden. Daarnaast komt hij ook voor in vrij open terreinen, zoals weidegebieden met sloten. Vooral in de winter komt de bunzing ook wel in de buurt van boerderijen voor; daar kunnen ze tussen strobalen en op hooizolders warm blijven, en muizen en ratten bemachtigen. Steenmarter (Martes foina) De steenmarter dankt zijn naam aan zijn voorkeur voor steenachtige biotopen en schuilplaatsen, zoals steengroeven, rotsige hellingen en gebouwen. De steenmarter komt vooral voor in parklandschap, maar ook in volkomen bosloze gebieden, steengroeven en rotsige hellingen. Hij is vooral te vinden in de nabijheid van dorpen en boerderijen en tegenwoordig zelfs in grote steden (de steenmarter is een ‘cultuurvolger’ ).

Hij heeft een voorkeur voor gebieden met kleinschalige landbouw, met oude schuren, heggen en geriefhoutbosjes. Daarbij is de aanwezigheid van elementen zoals groenstroken, heggen, bosjes, greppels en bermen van belang, omdat de steenmarter daar zijn voedsel zoekt. In de bergen komt de steenmarter tot een hoogte van 2400 meter voor. Wezel (Mustela nivalis) De wezel komt voor in heel Europa, behalve in Ierland. In Nederland komt hij nog overal voor, maar minder dan vroeger. Op de Waddeneilanden ontbreekt de soort. De soort leeft tot boven de boomgrens. Wezels leven bij voorkeur in open, droge natuur- en cultuurlandschap (Rd) maar verder in veel verschillende biotopen (zoals bossen, duinen, wei- en akkerland. Meestal in droger gebied dan de hermelijn. Echter overal waar woelmuizen ontbreken, ontbreekt ook de wezel. Ze zoeken graag dekking op, bijvoorbeeld bij bosschages, houtstapels of heggen. Ook bewonen ze vaak oude holen van muizen, ratten en konijnen die bekleed wordt met veren of haren van prooidieren. Goede schuilmogelijkheden èn de aanwezigheid van voldoende geschikt voedsel zijn de enige eisen die de wezel aan zijn omgeving stelt.

Ecodat Landschap & Ecologie

Quickscan projectgebied Haansberg Oost te Etten-Leur

14

Veldwerk Gedurende het veldbezoek is gezocht naar sporen zoals uitwerpselen en vraatsporen, aanwijzingen voor een verblijf, afgebeten veren of loopsporen van bijvoorbeeld marterachtigen. Deze zijn niet aangetroffen. Gelet op de aard van het plangebied met schuren, overhoekjes, hopen steen, hopen takken, sloten, houtwallen, etc. is het gebied erg aantrekkelijk voor marterachtigen. Aanvullend onderzoek zal moeten uitwijzen of het projectgebied gebruikt wordt door marterachtigen. Overige grondgebonden zoogdieren Bever (Castor fiber) Bevers komen voor in het overgangsgebied tussen land en water zoals moerassen, beken, rivieren en meren. De bever heeft een voorkeur voor rivieren en meren omzoomd door (broek)bossen met bomen als wilg en populier. De aanwezigheid van bossen op de oevers is een vereiste, maar ze gebruiken ook oevers zonder bos. De bever kan door het bouwen van dammen en het omknagen van bomen en struiken zijn eigen leefomgeving vormen/verbeteren en daarbij een grote invloed op het landschap hebben. Er is geen voorkeur voor stromend of stilstaand water, maar een waterdiepte van minimaal 50 cm is een vereiste. Aangezien er geen stromend water in het projectgebied aanwezig is, is het zeer onwaarschijnlijk dat het projectgebied onderdeel is van de leefomgeving van de bever.