REWIN jaarverslag-2022

JAARVERSLAG REWIN WEST-BRABANT 2022

REWIN JAARVERSLAG 2022

Voor woord

Het jaar 2022 stond in het teken van een snel veranderende wereld, met grote (economische) uitdagingen. Uitdagingen op het gebied van klimaat, circulair ondernemen, inclusiviteit en ketentransparantie. De regio wil door goede triple helix-samenwerking deze uitdagingen omzetten in kansen. Daarbij stond het met elkaar bepalen van de gezamenlijke ambitie centraal.

De triple helix-samenwerking Economic Board West-Brabant formuleerde

de initiatiefnemers was. Een festival vol energie, verrassingen, inspiratie, nieuwe

­daarbij een scherpe ambitie voor de regio in 2030: West-Brabant is in ­Nederland

inzichten, ontmoetingen en verbindingen. Onderdeel was de West-Brabant Summit,

dé voorloper in de transitie naar een ‘nieuwe economie’ en is dé plek voor

waar regionale bedrijven hun innovaties lieten zien. Praktijkvoorbeelden van hoe

­innovatieve ondernemers die daaraan bijdragen. Om dit te kunnen realiseren zijn

REWIN innovatie en creativiteit stimuleert voor een economisch sterk West-Brabant.

­goede ­verbindingen tussen de vele partijen uit overheid, onderwijs en bedrijfs­ leven ­essentieel. De regionale ontwikkelorganisatie REWIN pakt daarbij de rol van

Verder was de profilering van REWIN een aandachtspunt. Om de rol van REWIN

­’centrale spelverdeler’ binnen het regionaal economisch ecosysteem.

duidelijk neer te zetten, startten we in oktober 2022 met een profileringscampagne die aangeeft waar we voor staan.

Om de ambitie van de regio te halen, werken we in twee vierjaren Economische ­Agenda’s naar die ambitie toe. De Board heeft de Economische Agenda 20232026 vastgesteld. De zeven bestaande programma’s ontwikkelen we door. Voor 2023-2026 steken we vanuit de overlappende thema’s ‘Duurzame Economie’ en ­‘Innovatief Ondernemen’ in op vier programma’s, gebaseerd op het economisch

REWIN. Vol energie voor hardwerkend, ondernemend en innoverend West-Brabant.

karakter van de regio. Dit zijn respectievelijk de programma’s Circulair Ondernemen, Plantbased Ondernemen, Startup & Scale-ups en Innovatief mkb.

Vol energie werken we ook aan de toekomst van West-Brabant. Het komende jaar zullen we de basis die nu gelegd is verder doorontwikkelen. Dat vraagt om flexibili-

REWIN was in 2022 zelf ook volop in transitie. ’We verbouwden de winkel, maar

teit en andere accenten, maar gaat altijd met trots op ons mooie West-Brabant!

bleven open‘. Constante verandering vraagt ook iets qua werkwijze, specifieke vaardigheden en functioneren als flexibele, zelflerende organisatie. De verhuizing van REWIN eind december naar het nieuwe kantoor in het Merkhuis op de Triple O Campus faciliteert, met het open karakter van de ruimte, afstemming en programmaoverschrijdende samenwerking. Een van de hoogtepunten van onze activiteiten in 2022 was FIC, het Festival Innovatie en Creativiteit, waarvan REWIN een van

Stephanie ter Borg Directeur

02

REWIN JAARVERSLAG 2022

Over REWIN

REWIN is de regionale ontwikkelorganisatie voor West-Brabant. We maken ons sterk voor transformatie en een toekomstgericht West-Brabant. Met ons ­unieke netwerk initiëren en versterken we triple helix-samenwerking en zorgen we dat ­ondernemers, kennisinstellingen en overheid elkaar vinden.

Raad van Commissarissen De Raad van Commissarissen van REWIN kwam in 2022 vijf maal bijeen. De ­belangrijkste opgaven voor de RvC voor het afgelopen jaar waren de ­Economische Agenda, de positionering van REWIN en de interne organisatie, die bij continue ­externe ontwikkelingen en een nieuwe ambitie en agenda ook een constante dooront­wikkeling vraagt en blijft vragen. De profileringscampagne is positief gestart en zet REWIN duidelijk op de kaart. REWIN heeft opdracht gekregen om met de Economische Agenda 2023 - 2026 ­invulling te geven aan de nieuwe triple helix-ambitie van de regio voor 2030. Dit is in 2022 ­verder uitgewerkt in vier programma’s en wordt met betrokken ­ partijen ­gezamenlijk opgepakt. Zo vormt REWIN een sterk verbindende factor in de ­regionale ontwikkeling, vanuit gedeelde ambitie en verantwoordelijkheid. Wat doet REWIN? We organiseren samenwerkingen en stimuleren innovatieve toepassingen. Dit doen we vanuit strategische programma’s en concrete projecten​. Tussen

Als Raad van Commissarissen zien we met

bedrijven onderling, en met kennis/onderwijsinstellingen en overheden. Vol ­

­vertrouwen dat REWIN goed op koers is, met

energie voor hardwerkend, ondernemend en innoverend West-Brabant.

­gerichte focus. Vol energie voor hardwerkend, ­ondernemend en innoverend West-Brabant!

In 2022 deden we dit op basis van de oude economische agenda ‘Hub voor ­Vernieuwend Ondernemerschap (2018 – 2022) vanuit de strategische programma’s Agrofood/Biobased, Creatieve Dienstverlening, Hightech Maintenance, Logistiek, Startups, Groei MKB en Vestigen.

03

Ingrid Niessing Voorzitter Raad van Commissarissen REWIN

REWIN JAARVERSLAG 2022

WestBrabant

In West-Brabant werken we triple helix samen. De samenwerking tussen bedrijfsleven, onderwijs en overheid vindt vorm in de Economic Board West-Brabant.

16 Economic Board West-Brabant

GEMEENTEN

70.000

700.000

VESTIGINGEN

INWONERS

Deze triple helix-samenwerking formuleert de ambitie van de regio, zet de koers uit en geeft oplossings­richtingen aan. In 2022 vond heroriëntatie plaats en is de volgende ambitie voor de regio geformuleerd:

West-Brabant is in Nederland dé voorloper in de transitie naar een ‘nieuwe economie’ en is de plek voor innovatieve ondernemers die daaraan bij­dragen.

370.000

BEROEPSBEVOLKING

€31,6 MILJOEN

BRUTO BINNENLANDS PRODUCT

330.000 BANEN

HBO De activiteiten zijn uitgewerkt in de Economische Agenda 2023-2026. Voor de ­komende vier jaar zijn de kernthema’s ‘Duurzame Economie’ en ­‘Innovatief ­Onder-­ nemen’ vastgesteld met aanscherping naar vier triple helix programma’s ­Plantbased ­Onder­nemen, Circulair Ondernemen, Startup & Scale-up en Innovatief mkb.

04

AVANS EN BUAS

MBO

CURIO E.A.

DIVERSE CAMPUSSEN EN FIELDLABS

REWIN JAARVERSLAG 2022

Hightech Maintenance

West-Brabantse ondernemers, onderwijs en overheid zetten zich in 2022 ­samen weer volop in voor een optimale transitie naar industrie 4.0: een ­slimme en ­circulaire maak- en onderhoudsindustrie.

ENKELE HIGHLIGHTS West-Brabant Data Economie

Fieldlab DCMC

Partner in WCM Fieldlab

In het project West-Brabant Data ­Economie ­werden

Eind mei opende het langverwachte Fieldlab DCMC,

REWIN is partner in WCM Fieldlab Via Appia. ­REWIN

al diverse mooie cases ­afgerond. ­Bijvoorbeeld die

rond het onderhoud van ­composietmaterialen

ondersteunt de disseminatie van de n ­ ieuwe kennis­

van Cladding (Oosterhout).

­REWIN was vanaf het ­prille begin betrokken bij de

producten uit het fieldlab.

­totstandkoming. EDIH Zuid-Nederland

SynchUp!

De EDIH (European Digital Innovation Hub) Zuid-­

Ons nieuwe initiatief innovation & business­booster

Nederland werd een feit. REWIN helpt (mkb) ­bedrijven

SynchUp! stelde de eerste d ­ rie ­challenges open, van

bij het digitaliseren van hun bedrijfs­processen,

Fokker, Philips en ­Vanderlande. 4 Mkb’ers en start-

­producten, diensten en ­supply chain. Breda Robotics,

ups zijn met hun idee of oplossing op weg om een

een mede-initiatief van ­REWIN, ­breidde uit naar 18

innovatiecontract te verdienen.

partners, waaronder nu ook Curio. Werkendam Maritime ­Industries o ­ ntving een ­bijdrage uit het door RWB ­beheerde ­O&O-fonds voor de verkenning naar het ­ontwikkelen van een maritieme campus in ­Werkendam.

Vooruitblik 2023 Het programma HTM werd in 2022 afgerond. Twee pijlers ervan, ­digitalisering en robotisering, blijven van belang voor het realiseren van onze nieuwe programma­-ambities. Zowel binnen het thema Duurzame Economie als in ­Innovatief Onder­nemen zetten we die faciliterende technologieën in op weg naar de nieuwe e ­ conomie.

05

REWIN JAARVERSLAG 2022

Logistiek

2022 stond in het programma Logistiek vooral in het teken van verslimmen en verduurzamen. We zetten stappen in het ontwikkelen van praktische ­instrumenten voor de digitalisering en dataficering van logistieke processen. Verschillende samenwerkingsverbanden leverden concrete resultaten op.

ENKELE HIGHLIGHTS Logistics Robotics Experience Center

Data Science voor Logistieke Innovatie

Smart Logistics Connected

In februari was de officiële aftrap van het ­Logistics

REWIN werkte met Logistics Community Brabant en

In 2022 sloten we het O&O-project Smart ­Logistics

Robotics Experience Center, dat de ­haalbaarheid

een twintigtal bedrijven 3 jaar samen in het DALI-project

Connected af. Dit leidde tot meerdere mooie

onderzoekt van een ‘experience center’ voor

(Data Science voor Logistieke Innovatie). Het project

­successen.

­autonome mobiele robots (AMR) voor de logistieke

­nadert zijn einde en leverde vijftien concrete producten

sector, bij Schavemaker in Moerdijk. Het heeft een

en diensten op. Vorig jaar deden we o.a. in triple helix­

Digital Data Square Zuid-Nederland

demonstratiefunctie van de werking van robots

verband een pilot met Sentors en Monotch op Haven-

In Digital Data Square Zuid-Nederland werkten 15

in een operationeel logistiek bedrijf. Er is ook

en Industrieterrein Moerdijk rond het verzamelen van

bedrijven en 4 kennispartners hard aan innovaties

een d ­ emo-opstelling met AMR’s opgebouwd bij

betrouwbare data en het veilig ontsluiten daarvan. LCB

binnen de thema’s robotics & automation, smart

­Schavemaker in Breda-Hazeldonk.

ontwikkelde drie sensorkits die bedrijven kunnen testen,

supply chain contracts, digitale atlas en AR/VR &

in combinatie met een whitepaper over de toepassing

­serious gaming. Zo verkent VDL Steelweld met

van nieuwe sensoren in de logistiek. Ook deelden we

o.a. Frigo en CCT hoe een AGV (automatic guided

de opgedane kennis over de mogelijkheden om binnen

­vehicle) in het achterland kan worden ingezet en

een logistieke keten digitale samenwerking op te zetten.

een stukje over een semi-openbare weg kan rijden.

Vooruitblik 2023 Na jarenlange gerichte, programmatische inzet van REWIN voor de West-Brabantse logistieke sector, komt daar in 2023 een eind aan. Door de koerswijziging van de Economic Board West-Brabant richten we ons nu op transities die voor de regio belangrijk zijn, onder andere op het gebied van plantbased ondernemen en circulair ondernemen. ­Logistiek speelt een belangrijke rol in de daaraan gerelateerde ketens. Innovaties en slimme instrumenten uit die sector blijven dus van groot belang. Via Logistics Community Brabant blijft de toepassing ervan, ook in onze regio, geborgd. 06

REWIN JAARVERSLAG 2022

Agrofood/ Biobased

In het programma Agrofood/Biobased werkten we in 2022 verder aan het uitbouwen van de sterke punten van onze regio. De agrarische sector is er zo een. West-Brabant was en is goed in het ontwikkelen van nieuwe teeltmethodes, en het daarbij slim toepassen van moderne techniek.

ENKELE HIGHLIGHTS Samen bedenken we innovatieve manieren om

Innovatiecoalitie Ecosysteem Eiwittransitie

BioVoice

plantbased materialen toe te passen in ­producten

Zo wisten we uit de Innovatiecoalitie Ecosysteem

Ons initiatief BioVoice leverde interessante samen­

voor consumenten en bijvoorbeeld de bouw. De

Eiwittransitie Brabant financiële middelen toe

werkingen op. De mkb’er Comgoed bijvoorbeeld

nadruk komt zo steeds meer te liggen op het

te leiden naar twee West-Brabantse innovators:

­verdiende een innovatiecontract met Cosun.

­toekomstbestendig maken van de sector. REWIN

Green Protein Excellence Center en Delta Agrifood

­Comgoed bedacht een manier om digestaat uit rest-

jaagt die ontwikkelingen aan, veelal in nauwe

­Business. En haakten we ondernemers in de agro-

stromen van suikerbieten te gebruiken als ­vervanger

­samenwerking met de partners in de Innovatie-

sector aan op de kennisdelingsactiviteiten binnen

van veen in substraat voor de tuinbouw. Het ­succes

agenda Landbouw en Voedsel Noord-Brabant:

het project agroBOTS, over innovaties rond robotica.

van BioVoice legde de basis voor het afgeleide

provincie, Brainport, Agrifood Capital en BOM.

­programma SynchUp!, een product van REWIN. Slimme Agroketens-project

SeaBioComp project

We rondden het Slimme Agroketens-project af;

Andere toepassingen van biobased m ­ aterialen in

een mooie stap naar duurzamere en efficiëntere

non-food (maritieme) producten ­onderzochten

productiemethodes.

we in het SeaBioComp project, dat een ­aantal ­interessante demoproducten opleverde. ­SeaBioComp eindigt in 2023.

Vooruitblik 2023 In het programma Plantbased Ondernemen bouwen we in 2023 verder op de fundamenten van het programma ­ Agrofood/Biobased.

07

REWIN JAARVERSLAG 2022

Creatieve Dienstverlening

In het West-Brabantse sectorprogramma Creatieve Dienstverlening ­gebruiken we professionele creativiteit als sleutel tot waardecreatie. Hierin staan samenwerking en doen centraal.

ENKELE HIGHLIGHTS Zo stimuleren we West-Brabantse ondernemers om

FIC Festival

Creative Business Foundation

op een andere manier naar hun organisatie te ­

Het onbetwiste hoogtepunt van 2022 was het

Tijdens FIC werd ook de Creative Business

kijken. Doel: (door)ontwikkeling faciliteren en

Festival Innovatie en Creativiteit: FIC. Op 2 juni

­Foundation gelanceerd (CBF). Een netwerk van

­bedrijven helpen innoveren.

kwam de creatieve sector samen met innovatieve

­creatieve ondernemers, jonge talenten, onderwijs-

West-­Brabantse bedrijven, vertegenwoordigers

instellingen, gemeentes en andere organisaties.

Creatieve dienstverleners in de hele breedte van

van ­regionale overheden en onderwijsinstellingen

CBF zet zich met verrassende oplossingen in voor de

de sector - van conceptbedenkers en strategen tot

op de Triple O Campus in Breda. Het resultaat:

transitie naar de nieuwe economie.

­digitaliseringsspecialisten en imagineers – zetten

een ­prachtige synergie in festivalsfeer vol ­nieuwe

binnen het programma hun kennis en kunde in om

­inzichten, ervaringen, workshops, meetings en

mooie dingen te realiseren.

zeker ook onverwachte ontmoetingen. FIC ’22 werd een groot succes. Ook door de inbreng van de Young Creatives Community; het netwerk voor alle ­studenten die bezig zijn met een creatieve ­opleiding.

Vooruitblik 2023 Binnen het thema duurzame economie wordt ingezet op de transitie van dierlijke naar plantaardige eiwitten, naar plantaardige non-food toepassingen en van lineair naar circulair ondernemen. Creatieve denkkracht en digitalisering spelen hierin een rol om dit te laten slagen.

08

REWIN JAARVERSLAG 2022

Startups: B’WISE

Met het programma B’WISE biedt REWIN startups kennis, ondersteuning en coaching.

ENKELE HIGHLIGHTS B’WISE incubator

Braventure

2022 stond in het teken van diverse nieuwe

B’WISE heeft voor West-Brabant de trekkersrol voor

­ontwikkelingen, met als hoogtepunt de opening

Braventure, is actief als ondersteuner van aanvragen

in februari van de B’WISE incubator in Breda. De

SIR (Stimulering Innovatie in de Regio), is aanjager

locatie in Breda omvat een verdieping van ­circa

voor de Financieringstafel en is breed inzetbaar voor

duizend vierkante meter met 18 kantoren en laag-

het aantrekken van funding voor startups. In 2022

drempelige flexplekken. Er is ook een ­gezamenlijke

ondersteunde B’WISE samen met de gemeente

ontmoetingsplek voor workshops, kennissessies

Breda bijvoorbeeld startup TUX bij het verkrijgen

en evenementen: het Venture Café. Daar, en in

van funding van € 350.000 uit het Brabant Startup

héél West-Brabant, biedt B’WISE inhoudelijk

Fonds. Hiermee werd voorkomen dat TUX vertrok

support, een ondernemend netwerk en hulp bij

naar de automotive campus in Helmond.

het ophalen van funding voor West-Brabantse startups. B’WISE, de turbo voor regionale startups, zette zelf ook de turbo aan. Binnen 4 maanden zat de hele v­ erdieping vol, werd het B’WISE-team ­uitgebreid en zijn partnerships aangegaan voor het

Vooruitblik 2023

­programmeren van events en bijeenkomsten.

In 2022 heeft B’WISE ook de grondslagen gelegd voor de start van een intensief events-­programma en intensieve community building. Daarmee kan het in 2023 verder knallen. De activiteiten zijn gegroepeerd rond de 4 pijlers: B’ACCELERATED, B’FUNDED, B’CONNECTED en B’INCUBATED. De respectievelijke doelstellingen zijn versnelling van groei door nieuwe kennis, verbeteren en vergroten van de toegang tot financiering, netwerk building plus leiderschap en het bouwen van hubs binnen specifieke ketens (verticals).

9

REWIN JAARVERSLAG 2022

Groei MKB

Het programma Groei MKB verbindt mkb’ers met elkaar, met onderwijsinstellingen en met regionale overheden. In verschillende groei- en ­innovatieprojecten focust REWIN op financiering, digitalisering, ­dataficering, verduurzaming en verbinding.

ENKELE HIGHLIGHTS Parels van West-Brabant

Be inspired tour on digital & data

Symbiosis4Growth

Op 6 april vond bij B’WISE de kick-off plaats van

In 2022 gingen drie datacoaches aan de slag die

Het uitwisselen van reststromen staat centraal in

de “Parels van West-Brabant”. Uitgangspunt is

­regionale mkb-ondernemers informeren over de

het project Symbiosis4Growth. Een voorbeeld van

om de innovatieve, inspirerende West-Brabantse

noodzaak en de kansen van digitaliseren en data­

een geslaagde match zijn de soldaatvliegen van

startup- en mkb-parels in de regio te verbinden in

ficeren. Voor specifieke projecten zijn vouchers

Protix in Bergen op Zoom, die gevoed worden met

een netwerk waarin men elkaar weet te vinden en

beschikbaar. In november vond de ”Be inspired tour

rest­stromen. Het thema duurzaam kwam ook terug

inspireren.

on digital & data” plaats, een unieke bustour met 35

bij het accountmanagersoverleg met de account-

West-Brabantse directeuren langs inspirerende ­haltes

managers van de 16 West-Brabantse gemeenten

op het gebied van digitalisering en dataficering.

dat REWIN op 10 november organiseerde bij Van der Avoirt Trayplant en dat veel inspiratie opleverde.

Vooruitblik 2023 In 2023 is het aangescherpte programma Innovatief mkb erop gericht om West-Brabantse mkb’ers te helpen groeien en slagen in de transitie naar de nieuwe economie. We zullen energie steken in het uitbreiden van het ­parelnetwerk West-Brabant. Naast innovatiebevordering blijft dataficering een belangrijk aandachtspunt voor het faciliteren en realiseren van onze nieuwe programma-ambities, zowel binnen het thema Duurzame Economie als Innovatief ­Ondernemen.

10

REWIN JAARVERSLAG 2022

Vestigen

Acquisitie is het afgelopen jaar veranderd. De acquisitie van nieuwe v ­ estigers staat sowieso onder druk door schaarste aan bedrijfskavels, aanbod van arbeidskrachten en beschikbaarheid van elektriciteit. Maar als regio is er ook de duidelijke keuze gemaakt voor strategische acquisitie: het acquireren van bedrijven die een meerwaarde creëren binnen het regionale ecosysteem.

ENKELE HIGHLIGHTS In 2022 zijn diverse bedrijven begeleid bij vestiging,

Lemken

UBQ Materials

waarbij we acquisitieactiviteiten al speciaal ­hebben

Zoals het Duitse Lemken, die ca. 18 miljoen

Een ander voorbeeld is de vestiging van het

afgestemd op de programma’s van de nieuwe

gaat investeren in een nieuwe fabriek op Nieuw

­Israëlische UBQ Materials, waarvan de 1ste

­Economische Agenda: Plantbased Ondernemen,

­Prinsenland (gemeente Steenbergen) en die in

­productie­lijn gereed zal komen in het tweede

Circulair Ondernemen en Start- & Scale-ups en

oktober 2023 haar deuren zal openen. De innovaties

kwartaal van 2023, met ca. 150 werkzame personen.

Innovatieve mkb’ers.

van Lemken op het gebied van landbouwrobots

Dit ­innovatieve bedrijf maakt uit huishoudafval een

en slimme digitale onkruidbestrijdingstechnieken

grondstof voor de kunststofverwerkende industrie

Diverse vestigingen hebben we samen met onze

zijn een mooie aanvulling op de al in West-Brabant

en kan een meerwaarde vormen binnen het nieuwe

acquisitiepartner BOM (Brabantse Ontwikkelings-

aanwezige kennis en kunde. Dit sluit goed aan bij

­programma Circulair Ondernemen.

maatschappij) gerealiseerd.

het programma Plantbased Ondernemen dat als doel heeft om de regio West-Brabant voorloper en internationaal marktleider te laten zijn in de transitie van dierlijke naar plantaardige eiwitten en plant­ based non-food toepassingen.

Vooruitblik 2023 Het komende jaar zal strategische acquisitie zich richten op het binnenhalen van specifieke vestigers én specifieke kennis, in combinatie met activiteiten om bedrijven met een duidelijke toegevoegde waarde te binden aan de regio. Dit omvat het stimuleren van verbindingen tussen innovatieve bedrijven onderling en met kennisinstellingen. Acquisitie vindt daarbij ondersteunend plaats rond de thema’s Duurzame Economie en Innovatief Ondernemen.

11

REWIN West-Brabant Triple O Campus - Merkhuis Reduitlaan 25e 4814 DC Breda info@rewin.nl 076 - 56 46 780 www.rewin.nl

Volg ons

REWIN. Vol energie voor hardwerkend, ondernemend en innoverend West-Brabant