Raadsvoorstel Hemelwaterverordening Etten-Leur.pdf

Raadsvoorstel Datum Raadsvergadering: Agenda nr: Onderwerp

Hemelwaterverordening Etten-Leur

Van:

Jeffrey Broeders

Telefoonnummer:

4515

Email:

Jeffrey.Broeders@etten-leur.nl

Aan de leden van de raad. Voorstel 1. De Hemelwaterverordening Etten-Leur vast te stellen Inleiding Etten-Leur werkt al enige tijd aan aanpassingen om rekening te houden met klimaatverandering. We voeren al Operatie Waterweg uit om het riool aan te passen. Bij herinrichting passen we waar mogelijk en noodzakelijk ook waterbergende maatregelen toe. De achterliggende gedachte is dat veel kleine stappen tot een groter effect leiden. Al deze stappen zetten we in het openbaar gebied, maar dat is slechts 30% van het hele grondgebied in Etten-Leur. Om er voor te zorgen dat Etten-Leur ook in zijn geheel geschikt is om met klimaatverandering om te gaan, hebben we de hulp van inwoners en ondernemers nodig. Ook daar gaat het om veel kleine stappen die tot een groter effect leiden. Door bij nieuw verhard oppervlak, uitbreiding van verhard oppervlak en ingrijpende renovatie een bergingseis van 60 liter per vierkante meter toe te passen. Deze hemelwaterverordening is daarvoor het geschikte middel. In 2019 spraken we in het Verbreed Gemeentelijk Rioleringsplan (VGRP) af om zo'n verordening op te stellen. Nu is de verordening, na instemming, klaar voor gebruik. Beoogd effect en evaluatie: Uitgangspunt van de verordening is hemelwater op, naast, onder of bij nieuwe gebouwen te bergen. De gebruiker van het perceel heeft vrije keuze welke waterberging er toegepast wordt.

De bergingseis is 60 liter per vierkante meter verhard oppervlak.

De hemelwaterberging mag water vertraagd afvoeren naar het riool. Omdat er op die manier minder hemelwater in een keer direct in het riool stroomt kan het riool een piekbui beter verwerken. Daardoor lopen riolen niet of minder snel over, ook als de buien in de toekomst extremer worden. Als een riool overloopt wordt daar melding van gemaakt, zo kunnen we zien hoe vaak dat in de toekomst gebeurt. Daarbij maken we wel de kanttekening dat we niet kunnen voorspellen hoeveel piekbuien er in de toekomst komen. Naast het uitvoeren van de verordening willen we inwoners en bedrijven ook informeren en enthousiasmeren om zelf aan de slag te gaan. Dat doen we door informatie aan te bieden op onze website en sociale media. Daarnaast organiseren we regelmatig activiteiten. Op die manier zullen ook bestaande woon- en werkgebieden een bijdrage leveren. Argumenten 1.1 Door water te bergen wordt het riool minder belast Het rioolstelsel is niet gebouwd voor zeer zware regenbuien. Riolen zijn aangelegd om in dagelijks voorkomende situaties goed te functioneren. Een riool dat ook bij extreme buien goed blijft werken is technisch ingewikkeld en kost veel geld. Bij een extreme bui is het daarom belangrijk om water te bufferen. Er komt dan minder snel water op straat en de kans op schade is kleiner.

Het water dat in hemelwatervoorzieningen is geborgen wordt over een langere periode vertraagd afgevoerd. 1.2 Bij nieuwbouw kan direct met de bergingseis gewerkt worden Nieuwe gebouwen en terreinen kan je ontwerpen met de gevraagde bergingseis. Dit kan, afhankelijk van de keuze, ook gecombineerd worden met andere duurzame oplossingen zoals zonnepanelen of een groen dak. Zo ontstaat een toekomstbestendig en integraal plan wat gedurende decennia een bijdrage kan leveren aan het goed functioneren van de leefomgeving. Daarom willen we dat nieuwe panden en verhard oppervlak aan de bergingseis gaan voldoen. Tijdens de bouw controleren we de daadwerkelijke aanleg van de waterbergingen. De plicht tot onderhoud is tevens opgenomen. 1.3 Bij uitbreiding en renovatie kunnen we stapsgewijs waterberging toevoegen In het bestaan van verharding en bebouwing is uitbreiding en/of renovatie een goed moment om te kijken naar waterberging. Daarbij doorlopen we drie vragen om te bepalen in welke mate er waterberging nodig is: •

Als het gaat om een project met Omgevingsvergunning is de verordening van toepassing voor alle toe te voegen verhard oppervlak, het gebouw en eventuele verharding dus.

•

Mocht er geen omgevingsvergunning nodig zijn, dan is er pas een hemelwaterbergingseis indien er meer dan 75 vierkante meter verhard oppervlak bijkomt. Er hoeft alleen waterberging te zijn voor het verhard oppervlak van de uitbreiding.

•

Wanneer er sprake is van een ingrijpende renovatie zoals beschreven in het bouwbesluit is de bergingseis van toepassing voor al het verharde oppervlak in het perceel. Daar moet dan waterberging voor voorzien worden.

Mogelijk komen er voor hemelwaterbergingen in de toekomst subsidies. Ook willen we mensen stimuleren om eens naar de eigen tuin of perceel en de hoeveelheid verharding te kijken. Daarvoor maakten we onder andere al gebruik van de Week van ons water. 1.4 Er zijn kansen voor hergebruik en besparing Door hemelwater in een berging, regenton of een grijswatersysteem kan het water hergebruikt worden. Denk daarbij aan de tuin, het toilet, de wasmachine of in het productieproces. Daar hoeft dan geen nieuw drinkwater voor gebruikt te worden. 1.5 De bergingseisen sluiten aan bij die van Waterschap Brabantse Delta Het waterschap bepaalt hoeveel wij mogen en kunnen lozen op de zuiveringsinstallatie en sloten. Als het waterschap de eisen aanpast bekijken we welke aanvullende acties er eventueel nodig zijn. Ook gemeenten in de regio hanteren de bergingseisen van het Waterschap Brabantse Delta. 1.6 Water is onderdeel van meerdere beleidsstukken In deze hemelwaterverordening namen we droogte niet mee. Het vasthouden van water namen we alleen op in relatie tot het voorkomen van overbelasting op het riool. Verdere maatregelen betreffende wateroverlast nemen we op in de opvolger van het verbreed Gemeentelijk Rioleringsplan (vGRP) dat we in 2022 en 2023 opstellen. Daarin kijken we integraal naar bestrijding van wateroverlast in combinatie met droogte.

Daarnaast kijken we in beleid over klimaatadaptatie integraal naar droogte, hittestress en wateroverlast. Alternatieven/varianten 1.1 Hemelwater in collectieve bergingen in openbaar gebied opvangen Het is mogelijk om de bergingsvoorzieningen onder het openbaar gebied integreren. Dit kan ontwikkeling van projecten versnellen, maar het beheer en de instandhouding van die voorzieningen in het openbaar gebied komen voor rekening van de gemeente. Dat is op lange termijn financieel nadelig voor de gemeente. Dit zou een maatwerkoplossing kunnen zijn waarvoor het college kan kiezen. Gezien de structurele financiële nadelen voor de gemeente door aanleg en onderhoud heeft het echter niet de voorkeur. Indien we voor deze oplossing kiezen is het aan te raden om met de ontwikkelende partij afspraken maken over de betaling van een eenmalig of terugkerend bedrag aan de gemeente. 1.2 Lagere bergingseisen hanteren Het college heeft de mogelijkheid af te wijken van de bergingseis. Een lagere bergingseis verhoogt de kansen voor projecten, maar als besloten wordt om lagere bergingseisen te hanteren kan dat ook diverse nadelen hebben. Er kan dan vaker water op straat staan bij piekbuien met de bijbehorende nadelen. Het gaat dan onder andere om wateroverlast in gebouwen, meer hinder voor hulpdiensten en toenemende kans op gevaar voor de volksgezondheid.

Als extremere buien in de toekomst voor ernstige wateroverlast zorgen moeten we mogelijk alsnog ingrijpen met vooralsnog onbekende kosten. Het is daarnaast niet logisch om steeds verschillende

eisen te hanteren, omdat initiatiefnemers dan niet meer weten waar ze aan toe zijn. Daarom heeft dit alternatief niet de voorkeur. Kanttekeningen en risico’s 1.1 Er kan mogelijk vertraging in projecten ontstaan De toetsing van de bergingsmaatregelen kan extra tijd vergen in de procedure. We kunnen de aanvrager, als die daarom vraagt, daarom vooraf een beeld geven van de bergingsmogelijkheden ter plaatse. Eventueel kan de aanvrager in het ontwerp dan rekening houden met de aangedragen bergingsmogelijkheden. 1.2 Het toepassen van een hemelwaterberging kost bij de bouw extra ten opzichte van niets doen Het realiseren van een hemelwaterberging is een extra stap die tijd en geld kost. Ondernemers, inwoners en ontwikkelaars met bouwplannen merken dit, maar ook de gemeente zelf. De opbrengsten uit grondverkopen vallen door deze nieuwe maatregelen lager uit. Met name in de categorieën sociale woningbouw waar de gemeente een maximale vrij op naam prijs vaststelde in de doelgroepenverordening, dalen de grondopbrengsten met het extra investeringsbedrag per woning. In de praktijk gaat (binnenstedelijk) bouwen met hemelwaterberging goed samen. Water uit de berging wordt dan gebruikt voor plantsoenen of om het toilet door te spoelen. Mogelijk komen er voor de bergingsmaatregelen in de toekomst subsidies.

De nadelen op korte termijn hebben op lange termijn voordeel: er zal minder wateroverlast in de straat zijn. Dat draagt bij aan veilig ondernemen en het woonplezier. De kans dat het riool tussentijds aangepast moet worden is lager. Dat scheelt onverwachte kosten voor het riool en beperkt de kans dat de rioolheffing om die reden ineens veel hoger moet worden. 1.3 De verordening na 1 juli 2023 vaststellen kost meer werk en tijd Als op 1 juli 2023 de Omgevingswet in werking treedt zal ook het tijdelijk Omgevingsplan in werking treden. Als de raad de hemelwaterverordening voor die tijd vaststelt maakt deze van rechtswege onderdeel uit van het tijdelijke Omgevingsplan. Na 1 juli 2023 is het niet meer mogelijk om de hemelwaterverordening afzonderlijk vast te stellen. Het tijdelijke Omgevingsplan moeten we dan wijzigen met inachtneming van de bepalingen van de Omgevingswet. Het wijzigen van een tijdelijk Omgevingsplan is nieuw voor de gemeente en dit zal meer tijd in beslag nemen. Het is daarom raadzaam de hemelwaterverordening voor de inwerkingtreding van de Omgevingswet vast te stellen. Toelichting Financieel De investeringen voor de aanleg van de hemelwaterberging bij woningen of bedrijven komen in eerste aanleg voor rekening van de ondernemers, inwoners en ontwikkelaars. Een belangrijk deel van de kosten komt ook tot uitdrukking in de verkoopprijs van gronden.

Bij de verkoop van bedrijfsgronden leiden de extra kosten voor hemelwaterberging tot een lagere taxatiewaarde van bouwgrond. Daardoor daalt de opbrengst uit grondverkopen voor de gemeente.

Bij woningbouw leidt de extra eis tot hogere bouwkosten. Bij verkoop van grond leidt dat tot een lagere grondopbrengst voor woningen uit de doelgroepenverordening. Het gaat dan om sociale huurwoningen, koopwoningen tot € 270.000 en koopwoningen tot € 355.000. De extra kosten mogen we bij deze woningen niet doorbelasten naar de koper. Daarom daalt de grondopbrengst met het extra bedrag dat bouwers investeren om deze woningen van hemelwaterberging te voorzien. Zowel bij de toekomstige verkoop van bedrijfsgrond als gronden voor woningbouw moeten we dus rekening houden met lagere opbrengsten uit verkopen. De exacte financiële omvang zal afhangen van het, op gemeentegronden, te realiseren woningbouwprogramma en bedrijfsgebouwen. Omdat de kosten voor de aanleg van hemelwaterbergingen nog niet vaststaan, is de omvang van het financiële nadeel in de grondexploitaties nog niet te benoemen. De mogelijke subsidie zoals genoemd onder 1.3 bij de argumenten is geen onderdeel van deze verordening. Juridisch De verordening bevat nieuwe juridische afspraken. Deze zijn intern met juristen afgestemd. Personeel De toetsing en handhaving leiden tot extra taken, maar er is vooralsnog geen noodzaak om de capaciteit uit te breiden. Duurzaamheid People Door te werken volgens verordening blijft de leefomgeving veiliger en toegankelijker.

Onveilige situaties rondom wateroverlast of droogte komen minder voor of worden vermeden. Planet Hemelwater beland in de grond, op een dak of wordt hergebruikt. Al het drinkwater dat we daarvoor niet hoeven te gebruiken blijft langer beschikbaar. Dat is voordelig voor de planeet, inwoners en ondernemers. Waterschap Brabantse Delta gaf aan blij te zijn met de ontwikkeling van een hemelwaterverordening in Etten-Leur. Profit Door wateroverlast te beperken en voorkomen kan het normale leven doorgaan. Dat is zowel voor inwoners als ondernemers relevant. De extra investeringen voor ondernemers, inwoners en ontwikkelaars met bouwplannen kunnen nadelige invloed hebben op bouwkosten. Daar staat een bijdrage aan een betere leefomgeving op korte en lange termijn tegenover. Ook wordt de kans op onverwachte extra kosten voor riolering kleiner. Planning Na de vaststelling wordt de verordening gepubliceerd. De inwerkingtreding van de regeling is drie maanden na het besluit.

Communicatie en participatie Na het raadsbesluit publiceren we de verordening en passen we alle informatie op gemeentelijke communicatiekanalen aan. Zo weten initiatiefnemers vanaf welke datum de nieuwe verordening van kracht is en welke vereisten van toepassing zijn. Bijlagen 1. Hemelwaterverordening Etten-Leur

Etten-Leur, 1 november 2022 burgemeester en wethouders,

Dhr. drs. C. Smits gemeentesecretaris

Mw. dr. M.W.M. de Vries burgemeester