Normenkader toegankelijkheid

Normenkader Toegankelijkheid

INHOUD Inleiding ..............................................................................................................................3 Aanpak ................................................................................................................................5 Specifieke afspraken ............................................................................................................7 Planning en financiën ...........................................................................................................9 Bijlage 1: Overzichtskaart .........................................................Error! Bookmark not defined.

2

INLEIDING Aanleiding Openbare ruimte verbindt alle plekken en voorzieningen met elkaar. Die openbare ruimte is pas optimaal toegankelijk als die door iedereen te bereiken en te gebruiken is. Specifiek voor oudere mensen en mensen met een functiebeperking kan dat bijdragen aan (langer) zelfstandig functioneren. We willen er met dit normenkader voor zorgen dat alle mensen die zelfstandigheid blijvend kunnen ervaren. Dit sluit aan op de doelstellingen uit de woonzorgvisie 2024.

Wat is toegankelijkheid in openbare ruimte Toegankelijkheid in openbare ruimte gaat over zorgen dat iedereen er gebruik van kan maken, ongeacht de ervaren functionele of fysieke beperking. Daarbij moet het gebruik mogelijk zijn en op een gelijkwaardige manier. Dit is ook geregeld in het Verdrag Handicap van de Verenigde Naties (VN)1. Nederland ondertekende het verdrag en daarom geven we daar als gemeente uitvoering aan met dit normenkader en de uitwerking daarvan in de openbare ruimte. We kijken daarbij ook naar dementievriendelijkheid. Daarbij gaat het, bovenop toegankelijkheid, ook over herkenbaarheid van de omgeving. We streven daarbij naar integrale toegankelijkheid, waarbij we rekening houden met bereikbaarheid, toegankelijkheid, bruikbaarheid en uitgankelijkheid. Iemand moet er kunnen komen, zich in het gebied kunnen verplaatsen, heeft voorzieningen nodig om ergens te zijn en in geval van nood ook kunnen vluchten. Als die voorwaarden op orde zijn kan iedereen deelnemen aan het maatschappelijk leven. Ook kunnen mensen met een beperking dan zelfstandig inkopen doen. Tot slot is er een voordeel voor iedereen omdat een opgeruimde openbare ruimte in goede staat voor iedereen prettiger is.

Wet- en regelgeving Er is geen landelijke wetgeving op het gebied van toegankelijkheid van openbare ruimte. Wel zijn er richtlijnen van kennisplatform CROW2, dat richtlijnen opstelt voor de openbare ruimte en een kennisnetwerk toegankelijkheid heeft. De Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) heeft ook invloed op toegankelijkheid. De wet draait erom dat mensen mee kunnen doen aan alle dingen

1 2

VN Verdrag Handicap: https://wetten.overheid.nl/BWBV0004045/2016-07-14#Verdrag_2 Kennisplatform CROW: https://www.kennisnetwerktoegankelijkheid.nl/

3

in de maatschappij. Het toegankelijk maken van de openbare ruimte zodat mensen (langer) zelfstandig kunnen leven maakt daar deel van uit.

De toegankelijkheid van de openbare ruimte in 2025 In 2025 zie je op straat dat er heel wat voorzieningen zijn voor mensen met een beperking. Daarbij lijkt het soms wat willekeurig. Het kan het in het ene nieuwe gebied uitstekend geregeld zijn, terwijl er in het andere oudere gebied nog een hoop werk te doen is. De toegankelijkheid komt op plekken met veel mensen eerder onder druk te staan. Er is weinig ruimte en oriënteren om daarna rustig een keuze te maken is lastiger. Daarnaast zijn er een hoop losse en vaste elementen op straat zoals reclameborden, paaltjes of geparkeerde fietsen. Zo’n situatie kan ook spanning veroorzaken of zelfs tot ongelukken leiden. Het uitdenken, aanleggen en beheren van openbare ruimte is daarom belangrijk. Dat is, met alle wensen en eisen die we tegenwoordig aan openbare ruimte stellen, al een behoorlijke opgave. De toegankelijkheid heeft daarbij hoge aandacht. En na de aanleg gaat het ook over beheer en handhaving. Naast een gedegen voorbereiding en een goede uitvoering is daarom ook de toetsing door ervaringsdeskundigen nodig. Daar gaan we extra aandacht aan geven. Ook in tijdelijke situaties, zoals tijdens bouwwerkzaamheden met omleidingen. Daarna, in het dagelijks gebruik, kijken we of op basis van meldingen extra aanpassingen nodig zijn. Het wegnemen van knelpunten in toegankelijkheid heeft daarbij een andere aanpak nodig.

Het gaat immers niet om ongemak, maar om een limitatie om de openbare ruimte te kunnen gebruiken.

Afbeelding 1: Ruimtegebruik van mensen met hulpmiddelen en/of een beperking 4

AANPAK Doel We willen de openbare ruimte voor iedereen toegankelijk maken. Alle gebruikers moeten zich zonder problemen kunnen verplaatsen en daar komen waar ze willen. Daarbij nemen we als uitgangspunt dat mensen zoveel als mogelijk dit zonder hulp kunnen doen.

Uitgangspunten in de leidraad inrichting openbare ruimte (LIOR) We leggen nieuwe en te vernieuwen openbare ruimte volgens de juiste uitgangspunten aan. Daarvoor nemen we richtlijnen op in de LIOR, het normenboek en het moederbestek. Dat is de basis van waaruit we werken als we de openbare ruimte ontwerpen. Daarnaast bestaan er ook andere beleidsplannen, zoals het mobiliteitsplan, waarin uitgangspunten over toegankelijkheid zijn opgenomen. Bij de toepassing van de uitgangspunten is niet te voorkomen dat we afwegingen moeten maken. Elke beperking leidt tot andere behoeften en die behoeften kunnen tegenstrijdig zijn. De LIOR is een bestaand document dat we steeds aanpassen naar de nieuwe eisen. We nemen de toegankelijkheidsrichtlijnen op voor: -

Voetpaden Oversteekplaatsen Parkeerplaatsen Straatmeubilair Halteplaatsen voor openbaar vervoer Overbrugging van hoogteverschillen

Het normenboek bevat alle normen die we in acht nemen bij het inrichten van de openbare ruimte. Het moederbestek is een set regels die we gebruiken als we de openbare ruimte inrichten.

Uitgangspunten in beheer en onderhoud Om ervoor te zorgen dat de openbare ruimte blijft voldoen maken we beheerafspraken in het verhardingenplan, groenplan en straatmeubilairplan. Daarnaast bestaan er ook andere beleidsplannen waarin beheerafspraken zijn opgenomen.

5

We zorgen ervoor dat de openbare ruimte aan een afgesproken niveau blijft voldoen. Dat kan door het opvolgen van meldingen en het regelmatig uitvoeren van klein en groter herstelwerk. Ook hebben we een vaste onderhouds- en vervangingscyclus. Voor specifieke routes kunnen we een ander beheerniveau afspreken. Dat regelen we in het verhardingenplan.

Opzet bij projecten We zorgen ervoor dat alle voorzieningen in de openbare ruimte gericht zijn op een veilige en toegankelijke inrichting voor alle gebruikers. Waar dat mogelijk is moeten ze voldoen aan de richtlijnen toegankelijkheid. Als we daarvan afwijken onderbouwen we de afwijking en leggen dat vast. We betrekken ervaringsdeskundigen bij de toetsing van nieuwe en te vernieuwen openbare ruimte. De tekening moet daarbij duidelijk inzicht geven in de toegankelijkheid van de openbare ruimte.

Wie zijn ervaringsdeskundigen Wij vinden dat de mensen die een beperking hebben en daarmee deelnemen aan het dagelijks leven ervaringsdeskundigen zijn. Zij bieden gedurende het hele proces hun blik op het functioneren van openbare ruimte. Dat start met de uitgangspunten en loopt helemaal door tot beheer. Per locatie en situatie kan de samenstelling van de groep ervaringsdeskundigen wijzigen.

6

SPECIFIEKE AFSPRAKEN Toegankelijke routes Op een aantal routes, die veel door mensen met een beperking gebruikt worden, gaan we de situatie verbeteren. Denk bijvoorbeeld aan de wandeling van ouderenwoningen naar de apotheek, supermarkt of het wijkcentrum. Ook de route van station naar het centrum via de Anna van Berchemlaan voegden we toe. Met de ervaringsdeskundigen bepaalden we welke routes dit zijn. Ook brachten zij de knelpunten voor verschillende beperkingen in beeld. Daar doen we meerdere dingen mee: -

Als het snel kan: de knelpunten op korte termijn oplossen als dat mogelijk is. Als het iets langer duurt: de knelpunten meenemen in het verbeterplan voor de wegen en paden die onder toegankelijke routes vallen. Altijd: de knelpunten in de Leidraad Inrichting Openbare Ruimte van een oplossing voorzien, zodat het gelijk bij aanleg goed gaat.

Stapsgewijs krijgt Etten-Leur meer toegankelijke routes en nemen we de uitgangspunten ook mee in de (her)aanleg van openbare ruimte. We vragen de ervaringsdeskundigen daar regelmatig bij. Een overzichtskaart van alle toegankelijke routes staat in bijlage 1. Alle andere routes zijn ook toegankelijk. Daar besteden we, buiten het regulier onderhoud volgens het verhardingenplan, groenplan en straatmeubilairplan nu (nog) geen extra aandacht aan.

Bijzondere plekken In Etten-Leur hebben we een aantal plekken ‘Bijzondere Plekken’ genoemd. Dat komt voort uit de functie die een plek heeft of een specifieke inrichting. De volgende locaties vallen onder de bijzondere plekken: -

Omgeving Van Bergenplein, Leurse Haven, Turfschip en Geerkade Omgeving NS-station met Zonnestad en Stationsplein Omgeving Winkelhart tussen Bijvang, Roosendaalseweg, Dreef, Oude Bredaseweg en Anna van Berchemlaan Rotondes en wegvak Parklaan tussen Valpoort en Couperuslaan/Plantijnlaan. Parken: Brabantpark en Oderkerkpark Begraafplaatsen en gedenkparken

Een overzichtskaart van alle bijzondere plekken staat in bijlage 1. Op alle andere plekken is regulier onderhoud van toepassing volgens het verhardingenplan, groenplan en straatmeubilairplan.

7

Beheerniveau We hanteren een hoger beheerniveau voor toegankelijke routes en bijzondere plekken. We geven meldingen op de toegankelijke routes altijd prioriteit. Het beheerniveau staat in het Verhardingenplan.

8

PLANNING EN FINANCIËN Planning We brengen in 2026 de aandachtspunten op de toegankelijke routes en de bijzondere plekken in beeld. Daaraan koppelen we een uitvoeringsplan voor de korte- en langere termijn.

Financiën De financiën voor het beheer van de toegankelijke routes en de bijzondere plekken regelen we in het verhardingenplan. Uit het bovengenoemde onderzoek zal duidelijk worden hoeveel werk er op korte termijn uitgevoerd moet worden. Daarvoor doen we een voorstel bij de kadernota in 2026.

9

BIJLAGE 1: OVERZICHTSKAART GEBIEDSINDELING