CConstaterende datEtten-Leur
Koppel je AI →
Document · PDF

Kadernota 2027-2030 - CONCEPT - 27052026

Raad besluit 29 juni 2026, gemeente Etten-LeurBij agendapunt: . Vaststellen Kadernota 2027-203027.000 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 3 van 4

Voorziening afval | We verrekenen het uitvoeren van de motie afval met de voorziening afval. 4. Uitvoeringsplan circulaire economie | We nemen middelen op voor het door de raad vastgestelde beleid Circulaire economie om onder andere afval en bouwen circulair te laten verlopen. We dekken de kosten uit de specifieke uitkering Capaciteit Decentrale Overheden Klimaat- en Energiebeleid (CDOKE). 5. Dekking uitvoeringsplan circulaire | We nemen middelen op voor het door de raad vastgestelde beleid Circulaire economie om onder economie | andere afval en bouwen circulair te laten verlopen. We dekken de kosten uit de specifieke uitkering Capaciteit Decentrale Overheden Klimaat- en Energiebeleid (CDOKE). 6. Indexering maaien openbaar groen | We indexeren de budgetten vanaf 2026 op basis van huidige contractafspraken. We dekken dit uit de stelpost indexeringsbudgetten (zie programma 1) 7. Indexering groenonderhoud door WVS | We indexeren de budgetten vanaf 2026 op basis van huidige contractafspraken. We dekken dit uit de stelpost indexeringsbudgetten (zie programma 1) 8. Overig | Administratieve wijzigingen tussen de programma's.

Kadernota 2027-2030 - CONCEPT | 69 Paragrafen Vanuit het Besluit Begroting en Verantwoording Provincies en Gemeenten moeten we een aantal verplichte paragrafen bij de begroting en het jaarverslag opnemen, dit zijn: Lokale heffingen, Weerstandsvermogen en risicobeheersing, Onderhoud kapitaalgoederen, Financiering, Bedrijfsvoering, Verbonden partijen en Grondbeleid. Naast deze verplichte onderdelen nemen we ook een paragraaf Investeringen op. De belangrijkste ontwikkelingen in 2026 en voor de jaren 2027-2030 leest u hieronder. 70 Kadernota 2027-2030 - CONCEPT Lokale heffingen Aanpassing tarieven Belastingen De stijging van de belastingtarieven baseren we op de door het Centraal Planbureau gepubliceerde cijfers van de ‘prijs netto materiële overheidsconsumptie’. Leges Bij de stijging van de leges volgen we de stijging van de loonkosten. Dat doen we omdat de legeskosten vooral bestaan uit loonkosten. De uitgangspunten voor de berekeningen van de leges en tarieven van de gemeentelijke opbrengsten leest u hier. 71Kadernota 2027-2030 - CONCEPT Weerstandsvermogen en risicobeheersing Uitgangspunten Het weerstandsvermogen is de relatie tussen alle bekende risico’s waarvoor we geen maatregelen nemen en de weerstandscapaciteit. De weerstandscapaciteit bestaat uit de mogelijkheden en de middelen die de gemeente heeft (of kan hebben) om onvoorziene kosten op te vangen.

Door de financiële risico’s te beheersen en de weerstandscapaciteit hierop af te stemmen, voorkomen we dat elk risico dat zich voordoet direct dwingt tot bezuinigen of om de tarieven te verhogen. 72 Kadernota 2027-2030 - CONCEPT Onderhoud kapitaalgoederen Onderhoud kapitaalgoederen Om ervoor te zorgen dat kapitaalgoederen, bijvoorbeeld gebouwen en wegen, lang mee gaan is onderhoud nodig. In deze paragraaf beschrijven we het beleid over het onderhoud van kapitaalgoederen. Ook geven we informatie over de uitgaven voor dit onderhoud. De kapitaalgoederen verdelen we in: • kapitaalgoederen openbaar gebied; • kapitaalgoederen gebouwen; • kapitaalgoederen sportaccommodaties. Ontwikkelingen openbaar gebied - 1 Kwaliteitsniveaus beheer openbare ruimte De kwaliteitsniveaus zijn met de komst van het Groenplan en het Verhardingenplan herzien. Tegelijkertijd is er ook een Normenkader Toegankelijkheid en een Straatmeubilairplan vastgesteld. Wegbeheer We beoordelen de onderhoudsvoorziening voor verhardingen iedere twee jaar. Dit is de basis van het Beheerplan verhardingen dat in 2025 is vastgesteld. In dit Beheerplan verhardingen zijn alle financiële consequenties op basis van de gewenste kwaliteitsnorm uit het college uitvoeringsprogramma opgenomen. Groenbeheer We koppelen grootschalige werkzaamheden in het openbaar groen aan de planning voor werkzaamheden aan de weg en/of riool.

Daardoor werken we zo efficiënt mogelijk. In 2027 staat een groot aantal werkzaamheden aan riolering en wegen gepland. Aanpassing of vervanging van het openbaar groen is dan ook noodzakelijk. Het budget voor het beplanten van opengevallen plaatsen, ook wel inboet genoemd, nemen we op in de exploitatiebegroting. Aanpassingen in het groenbeheer naar aanleiding van het groenplan, zoals meer biodiversiteit en het vergroenen van het stedelijk gebied, voerden we door vanaf 2025. Ook in de komende jaren nemen we hiervoor budget op in de exploitatiebegroting. In 2025 zijn de maaiwerkzaamheden in het openbaar gebied opnieuw aanbesteed. Deze aanbesteding leverde weinig en tegenvallende inschrijvingen op. Op dit moment zijn de maaiwerkzaamheden niet van de gewenste kwaliteit. Daarom onderzoeken we of een andere aanpak mogelijk is. Afhankelijk van de uitkomst van het onderzoek kunnen de kosten voor de maaiwerkzaamheden in de toekomst hoger uitvallen. 73Kadernota 2027-2030 - CONCEPT Openbare verlichting en Verkeersregelinstallaties We spraken af heel Etten-Leur te voorzien van LED-verlichting. Hiermee versnellen we de wens om te verduurzamen (CO2-verlaging). We verwachten dat deze ombouw eind 2026 is afgerond. Het beheerkader openbare verlichting is in 2025 geactualiseerd. Riolering Het Gemeentelijk Waterplan 2024-2028 stelde de raad in 2023 vast.

De hierin omschreven wijze van rioolbeheer voeren we vanaf 2024 zo uit. Sloten en waterpartijen Voor het jaarlijks onderhoud van sloten en waterpartijen werken we samen met het Waterschap en omliggende gemeenten. Deze nieuwe overeenkomst voeren we vanaf 2025 uit. Het binnenstedelijk en landelijk baggeren laten we uitvoeren volgens de planning van het Waterschap. Hiervoor wordt (gedeeltelijk) elektrisch materieel gebruikt. Voor het grootschalige onderhoud (baggeren en in het voorgeschreven model brengen) stellen we een nieuw plan op. Deze werkzaamheden voeren we nu uit wanneer dat nodig is uit. Om wateroverlast te voorkomen is een meerjarenplanning noodzakelijk. We verwachten dat hierdoor de kosten toenemen. Ontwikkelingen openbaar gebied - 2 Leurse Haven We zijn al enige tijd in gesprek met de Provincie over het vaarwegbeheer. Onderdeel van deze gesprekken is een onderzoek naar de huidige staat van de vaarweg en wat de (beheer)kosten zijn om de Leurse Haven geschikt te hebben en houden als vaarweg. Het streven is om in 2026 duidelijkheid te hebben over wie de rol van vaarwegbeheerder toekomt en wat de benodigde (beheer)kosten zijn. Begin 2026 vond een onderzoek plaats naar de onderhoudstoestand van de Leurse Haven in relatie tot de vaarwegklasse, die mogelijk op de Leurse Haven wordt gelegd.

Mocht de gemeente Etten-Leur worden aangewezen als vaarwegbeheerder dan moeten we de benodigde (beheer)kosten, waarvoor nog geen budget is, opnemen in de begroting. Westpolderplas In 2023 is het onderzoek naar de blauwalgenproblematiek afgerond en voorgelegd aan de gemeenteraad. In 2024 stelden we samen met het waterschap een werkplan op met een schatting van de kosten. Omdat de kosten hoog uitvallen is een contra-expertise uitgevoerd. De conclusies zijn in het najaar van 2025 toegelicht aan een afvaardiging van de gemeenteraad. In 2027 gaan we de maatregelen uitvoeren. Hiervoor wordt een budget aangevraagd voor het investeringsplan. Begraafplaats In 2027 krijgt de begraafplaats aan de Zundertseweg een opknapbeurt. Hierbij herstellen we 74 Kadernota 2027-2030 - CONCEPT paden, verbeteren we de vindbaarheid en vergroenen we de entree en het centrale plein. We vragen hiervoor een budget aan in het investeringsplan. Parkeermeters Bij de Nobelaer wordt een extra (nieuwe variant) parkeermeter bijgeplaatst. Op de overige parkeermeters zijn geen bijzonderheden. Speel- en beweegtoestellen In het recent vernieuwde speel- en beweegbeleid staat de Etten-Leurse visie met  financiële consequenties op spelen en bewegen voor de komende jaren. We willen dat jong en oud ter bevordering van gezondheid en welzijn veel spelen en bewegen, zodat dit vanzelfsprekend wordt in hun leefstijl.

Het speel- en beweegbeleid vormt de basis voor de speelplannen per wijk en de vervanging van bovenwijkse voorzieningen. Elke wijk komt eens per 7 tot 10 jaar aan de beurt voor een nieuw speelplan. De kosten hiervan zijn opgenomen op het investeringsplan. De planning loopt op schema. Het onderhoud van de speel- en beweegtoestellen en de bijbehorende ondergronden gebeurt secuur. Drie keer per jaar wordt er een operationele inspectie door de eigen dienst uitgevoerd en één keer per jaar een veiligheidsinspectie door een erkend inspectiebedrijf. Voor de verbeteringen die uit deze inspecties voortvloeien gebruiken we het beschikbare exploitatiebudget. Afvalinzameling In 2027 houden we de kapitaalgoederen voor de afvalinzameling (inzamelmiddelen, ondergrondse voorzieningen, container- en milieustraatvoorzieningen en logistieke middelen) doelmatig in stand. Het onderhoud is gericht op veiligheid en beschikbaarheid, naleving van wet- en regelgeving en het borgen van de kwaliteit van de ingezamelde grondstofstromen. Dit is in lijn met het grondstoffenplan 2025-2030 en de ambitie van minimaal 60% circulariteit in 2030. De overeenkomst voor huur en transport van containers op de milieustraat loopt in 2027 af. We onderzoeken de mogelijkheden deze werkzaamheden in eigen beheer uit te voeren.

Mogelijk leidt dit tot meer structurele onderhoudslasten (onder andere voor keuringen, reparaties, vervanging van slijtdelen en beheer van de containervoorraad). In 2027 voeren we het reguliere onderhoud uit. Waar nodig voeren we extra reinigingen uit, vervangen we onderdelen en passen we, indien noodzakelijk, het onderhoudsregime aan. Dit helpt om vervuiling en bijplaatsingen te beperken en de kwaliteit van de grondstoffen te verbeteren. We benutten de uitkomsten van metingen en pilots (grondstofkwaliteit, zwerfafval en bijplaatsingen) om beheer en onderhoud te optimaliseren. 75Kadernota 2027-2030 - CONCEPT In 2026 werken we aan een Voorlopig Ontwerp voor de nieuwe Gemeentewerf. Dit plan wordt nog in 2026 gepresenteerd en van de benodigde budgetten voorzien. Bij positieve besluitvorming kan in 2027 met de realisatie begonnen worden. We onderzoeken aanpassingen om de milieustraat toekomstbestendig te maken en voor te bereiden op de circulaire economie. Meer goederen moeten hergebruikt worden. Ook dit plan wordt in 2026 gepresenteerd en kan bij positieve besluitvorming in 2027 uitgevoerd worden. Voor het Circulair Ambachtscentrum werken we aan een aangepaste businesscase. Indien dit leidt tot een positief besluit, kan ook met deze bouw worden gestart.

Ontwikkelingen gebouwen Op dit moment bespreken we de volgende veranderingen in het gebouwen bestand: • nieuwbouw tijdelijke school Haansberg; • nieuwbouw school Haansberg. Vanuit duurzaamheid onderzoeken we de mogelijkheden om gemeentelijke gebouwen te voorzien van dak-en/of gevelgroen. Onderhoud kapitaalgoederen elektrische installaties gemeentelijke objecten Nieuwe medewerkers die met elektrische installaties werken, krijgen hiervoor een training. We zorgen ervoor dat de werkzaamheden aan elektrische installaties worden uitgevoerd volgens de geldende wet- en regelgeving. Ontwikkelingen sportaccommodaties Buitensportaccommodaties In 2027 worden kunstgrasveld 4 van Unitas, het kunstgrasveld van Internos en waterveld 2 van Hockeyclub Etten-Leur gekeurd op sportfunctionaliteit en bruikbaarheid volgens de gestelde norm van NOC*NSF. Aan de hand van de uitslag van deze keuring bepalen we of we starten met de voorbereidingen voor vervanging van deze velden. Voorziening Inventaris gymlokalen Het standaard onderhoud is gelijk aan 2026. 76 Kadernota 2027-2030 - CONCEPT Financiering Financiering 2026 We sloten in het tweede kwartaal 2026 een langlopende lening af van € 10 miljoen. De rente op de kapitaalmarkt blijft flink in beweging door de internationale onrust. Het rentepercentage van de afgesloten lening is 2,84% (looptijd 2 jaar).

We gingen in de begroting 2026 voor langlopende leningen uit van 3,0%. Financieringstekorten dekken we met kasgeldleningen. Kasgeldleningen kosten op dit moment tussen de 2,0% en 2,3%. We sluiten een langlopende lening af, wanneer financiering met kasgeld (door de kasgeldlimiet) niet meer mogelijk is. 2027-2030 Aan onze investeringen en grondexploitaties rekenen we 1,25% rente toe. Voor deze kadernota gebruiken we het percentage die we in de begroting 2026 berekenden. Bij het opstellen van de begroting 2027 bepalen we het percentage opnieuw. 77Kadernota 2027-2030 - CONCEPT Bedrijfsvoering Algemeen De organisatie ontwikkelt zich om te blijven voldoen aan de wensen en behoeften van de samenleving nu en in de toekomst. We werken aan de bestuurlijke doelen op een manier die past bij de uitgangspunten van het raadsprogramma. Onze organisatieontwikkeling is gebaseerd op zes bouwstenen: Etten-Leur maken we samen, we leren en experimenteren, we maken slim gebruik van digitale ontwikkelingen, we doen wat we zeggen en werken aan onze doelen en ambities. Daarbij bepalen het nieuwe raadsprogramma en college-uitvoeringsprogramma onze agenda. Loonkosten De Cao Gemeenten heeft een looptijd tot en met 31 maart 2027. Voor de loonkosten 2027-2030 maken we een inschatting van de CAO stijging. Hiervoor gebruiken we de indexcijfers van het Centraal Plan Bureau.

Deze cijfers gebruikt de Rijksoverheid ook bij het opstellen van de circulaires van het gemeentefonds. 78 Kadernota 2027-2030 - CONCEPT Verbonden partijen Ontwikkelingen Onze uitgangspunten bij regionale samenwerking zijn kwaliteitsverbetering, krachtenbundeling en kostenbeheersing. In deze paragraaf melden we kort de bijzonderheden voor 2027 en de jaren daarna. Gemeenschappelijk Regeling ICT West-Brabant-West Met de overgang van ICTWBW van een uitvoerende beheerorganisatie naar een regie-organisatie is de organisatie aan het veranderen. In 2027 en 2028 verschuiven taken en kosten naar leveranciers en deelnemers. Gemeenschappelijke Regeling Beschermd Wonen regio Breda De komende periode realiseren we woonvormen die momenteel nog ontbreken zoals een voorziening hoog complex. Daarnaast versterken we de samenwerking tussen de maatschappelijke opvang en beschermd wonen in onze regio. Gemeenschappelijke Regeling Veiligheidsregio Midden- en West Brabant De veiligheidsregio werkt aan de uitdagingen van vandaag en morgen. De huidige mondiale ontwikkelingen krijgen hierbij de bijzondere aandacht. De effecten van de uitval van vitale infrastructuur, maatschappelijke onrust en extreem weer zijn de risico’s die prioriteit krijgen. Stimulering van zelfredzaamheid en weerbaarheid wordt daardoor een groter onderdeel van de activiteiten van de veiligheidsregio.

Gemeenschappelijke regeling Regio De Baronie Regio De Baronie stelt in 2027 de Kernagenda 2027-2031 vast. Hierin staat welke projecten de tien gemeenten gezamenlijk oppakken. De gemeenteraad kan een zienswijze op de concept Kernagenda kenbaar maken. De samenwerking in Regio De Baronie wordt versterkt door de oprichting van een gezamenlijke adviescommissie van raadsleden. Gemeenschappelijke Regeling Regio West-Brabant (RWB) De RWB Nieuwe Stijl krijgt vorm: economietaken worden belegd bij REWIN, Regio De Baronie en Stedelijke Regio West-Brabant. Gemeenschappelijke Regeling Gemeentelijke Gezondheidsdienst West Brabant (GGD) GGD West-Brabant en GGD Hart voor Brabant houden een verkennend onderzoek over mogelijke samenwerkingsvormen in de toekomst. Gemeenteraden zullen in 2027 in dit onderzoek worden meegenomen. Gemeenschappelijke Regeling Nazorg Gesloten Stortplaatsen Bavel-Dorst en Zevenbergen 79Kadernota 2027-2030 - CONCEPT In april 2026 heeft de Provincie Noord-Brabant een naheffingsaanslag opgelegd voor het beheer van de gesloten stortplaats Zevenbergen. De Provincie gaf aan dat per 1 januari 2030 het beheer van deze stortplaats moet worden overgedragen. Deze naheffing leidt tot een verhoging van de kosten voor deze gemeenschappelijke regeling. We verwerken deze verhoging in de begroting 2027.

80 Kadernota 2027-2030 - CONCEPT Grondbeleid Grondbeleid In deze paragraaf beschrijven we onze visie en de doelstellingen van het grondbeleid voor de komende jaren. Zo maken het college en de gemeenteraad haar ambities en doelstellingen kenbaar. Visie op het grondbeleid In 2024 stelde de gemeenteraad twee belangrijke documenten vast: de nota Grondbeleid en de nota Kostenverhaal en Financiële bijdragen. De nota Grondbeleid beschrijft de manier waarop de doelstellingen van het ruimtelijk beleid worden gerealiseerd. De nota Kostenverhaal en Financiële bijdragen regelt hoe de kosten voor de verbetering van de fysieke leefomgeving, zoals infrastructuur en andere voorzieningen, toegerekend worden aan personen, bedrijven en organisaties. In 2025 is het Beleid circulaire economie Etten-Leur vastgesteld.  In dit beleid zijn de landelijke doelstellingen van 50% reductie in 2030 en 100% reductie in 2050 opgenomen. Algemene ontwikkelingen De omgevingsvisie geeft een beeld van de veranderingen in het bestaand stedelijk gebied en van de toekomstige uitbreiding daarvan tot 2040. Duurzame ambities Het omgevingsprogramma is één van de zes kerninstrumenten van de Omgevingswet. Het bevat concrete maatregelen voor bescherming, beheer, gebruik en ontwikkeling van de leefomgeving. Het omgevingsprogramma duurzaamheid bevat onder andere maatregelen voor klimaatadaptatie, energie en circulaire economie.

Hiermee willen we onze inwoners, ondernemers en organisaties beschermen tegen de gevolgen van het veranderende klimaat. Dit kost ruimte. Vanuit de klimaatvisie 2023-2030 zoeken we naar oplossingen en ruimte om de juiste maatregelen te kunnen treffen. Ook zoeken we ruimte en mogelijkheden om de energietransitie te ondersteunen en te versnellen. In het Beleid circulaire economie 2025-2030 Etten-Leur staat dat we de nationale doelstellingen voor circulaire economie volgen. Voor het grondbeleid betekent dit dat we kijken naar: • minder en slimmer grondgebruik (zoals compacter en multifunctioneel); • het stimuleren van de inzet van hergebruikte en biobased materialen voor de bebouwing (zoals Het Nieuwe Normaal); • het stimuleren van circulaire bedrijvigheid (zoals reparatie, herstel, tweedehands) met uitgiftevoorwaarden of omgevingsplan. Wonen Met de Woondeal van maart 2023 deden de gemeenten in de woningmarktregio’s Breda en Tilburg, samen met de provincie, een voorstel aan het Rijk om tot 2040 gezamenlijk een deel van het landelijke woningtekort op te lossen. Etten-Leur doet daaraan mee. De provinciale bevolkings- 81Kadernota 2027-2030 - CONCEPT en woningbouwbehoefteprognoses en regionaal woningmarktonderzoek vormen getalsmatig de basis voor de afspraken in de regionale Woondeal.

Programmering De opgave voor Etten-Leur kan volgens nu bekende afspraken en plannen oplopen tot ongeveer 4.100 woningen in 2040. In de huidige programmering van woningbouw staan, voor de periode tot 2040 nog ongeveer 4.470 woningen gepland. In totaal zouden we daarmee komen op 5.640 woningen. De doelen van de gemeenteraad en het college voor de jaren 2026-2030 worden opgenomen in het nieuw op te stellen raadsprogramma en het college uitvoeringsprogramma. Woningcategorieën Bij het ontwikkelen van de verschillende locaties houden we er, waar mogelijk en wenselijk, rekening mee dat er minimaal 30% sociale huur en 40% betaalbare koop/middeldure huur wordt gerealiseerd. Het resterende deel wordt ingevuld met dure woningen. Locaties In de periode 2026 tot en met 2030 komen de meeste woningen op nieuwe locaties buiten bestaand stedelijk gebied. De gemeenteraad nam hierover in de omgevingsvisie een besluit. Bedrijventerreinen In de loop van 2023 maakten de gemeenten en provincie nieuwe afspraken over bedrijventerreinen die lopen tot 2030. Hergebruik heeft de hoogste prioriteit. Programmering In 2025 is de programmering van de strategische regionale bedrijventerreinen op het niveau van heel West-Brabant uitgewerkt. Begin 2025 is het economisch toekomstbeeld West-Brabant vastgesteld. Hierin kenmerkt de regio zich als innovatieve, circulaire en plantbased regio.

In het bestuurlijk overleg regionale programmeringsafspraken is gekozen om te programmeren op het economisch groeiscenario laag (in de periode 2025 t/m 2030) en hoog (periode 2031 t/m 2040). Door deze keuze wil de regio meer ruimte voor groei en innovatie kunnen bieden na 2030, een grotere stimulans voor circulaire en plantbased clusters geven en ook meer werkgelegenheid aan zich binden. Ook wordt op deze manier beter ingespeeld op de nog onzekere extra ruimtevraag als gevolg van de geopolitieke situatie. Er wordt verder uitgegaan van een programmering die zicht aanpast. Via jaarlijkse monitoring wordt regionaal afgewogen of het gekozen groeiscenario moet worden bijgesteld en indien nodig de fasering van de ontwikkeling van zachte plannen moet worden herzien. Daarnaast zijn regionaal ook kwalitatieve afspraken gemaakt. De afspraken hebben betrekking op zorgvuldig en zuinig ruimtegebruik en bereikbaarheid. Locaties Voor Etten-Leur zijn geen nieuwe bedrijventerreinen opgenomen. Dit betekent dat de huidige werklocaties de omvang bereikt hebben. Er zal bezien moeten worden hoe de thema’s economie, sociaal, mobiliteit en duurzaamheid een goede rol naast elkaar kunnen hebben. Herstructurering 82 Kadernota 2027-2030 - CONCEPT is hierin een belangrijk middel. Voor Vosdonk is een rapport toekomstbestendig Vosdonk 2040 opgesteld en in maart 2026 door de raad vastgesteld.

Dit document is het richtinggevend kompas voor de ontwikkeling van Vosdonk richting 2040. Het schetst waar we naartoe willen, maar schrijft niet tot in detail voor hoe alles eruit moet zien. Met andere woorden: het is geen blauwdruk of eindbeeld, maar een dynamische visie die de belangrijkste thema’s bundelt en helpt om in een veranderende omgeving de juiste keuzes te maken. Deze visie biedt houvast bij toekomstige ontwikkelingen en beslissingen, zonder de flexibiliteit te verliezen om in te spelen op nieuwe inzichten, kansen of omstandigheden. Kwaliteitsverbetering landschapsbeleid Gemeenten moeten zich bij de ruimtelijke ordening houden aan de provinciale Omgevingsverordening. In de Omgevingsverordening van de provincie Noord-Brabant staan onder andere regels over het versterken van omgevingskwaliteit. Het gaat hier om de regeling ‘Kwaliteitsverbetering landschap’.  De gemeente moet de ontvangen bijdragen gebruiken voor de doelen in het buitengebied die in de provinciale Omgevingsverordening staan. De gemeente moet regelmatig aan de provincie rapporteren over hoe de voorziening Kwaliteitsverbetering landschap wordt besteed. Lopende projecten zijn: een eenvoudige parkeerplaats langs de Loosweg en ontsnipperingsmaatregelen. In de komende jaren komt daar het stedelijk uitloopgebied in Haansberg bij.

In 2018 sloten de gemeente en het Waterschap Brabantse Delta een samenwerkingsovereenkomst om de aanleg van 30 kilometer ecologische verbindingszones mogelijk te maken. Deze samenwerkingsovereenkomst loopt nog tot 1 januari 2028, maar wordt mogelijk verlengd om de nog resterende opgave van 13 kilometer te realiseren. We werken samen plannen uit voor de aanleg van enkele ecologische verbindingszones langs de Kibbelvaart. Deze verbindingszones worden naar verwachting eind 2026/begin 2027 aangelegd. Risico's Aan het uitvoeren van grondbeleid zijn risico’s verbonden. Deze risico’s beheersen we door risicomanagement. Onderdeel hiervan is, naast het voorkomen en beperken van risico’s, ook het vormen van reserves (weerstandscapaciteit) om de nadelen van het eventueel voordoen van risico’s op te kunnen vangen. De financiële bedrijfsvoering van het Grondbedrijf is zo opgezet dat we risico’s in principe opvangen binnen de reserve Grondexploitatierisico's zonder dat we een beroep doen op de reguliere bedrijfsvoering van de gemeente. Scenario's Om schommelingen in de markt weer te geven werken we naast de normale risicoberekeningen nog twee scenario’s uit waarbij we tegenvallers in de markt meenemen. 83Kadernota 2027-2030 - CONCEPT Investeringen Krediet aanpassingen In de eerste bestuursrapportage 2026 stellen we de volgende aanpassingen in de investeringskredieten voor.

Nieuw (bedragen x € 1.000) | Verhogingkredietbedrag 1. Tunnel en Oostelijke randweg | 2.000 | 4.500 2. Herontwikkeling Oude Kerkstraat / Kattestraat | 1.800 | 4.800 3. Multifunctionele accommodatie Haansberg | 225 | 325 4. Camera's centrum | 65 | 65 5. Mobile devices | 56 | 100 6. Extra parkeerplaatsen Olympiade | 50 | 50 7. Camera's afvalverzamelplaatsen | 40 | 40 Totaal | 4.236 1. Tunnel en Oostelijke randweg We nemen extra krediet op voor het onderzoek naar het voortzetten van het project Oostelijke Randweg en tunnel zoals door de Raad besloten in maart 2026. 2. Herontwikkeling Oude Kerkstraat / Kattestraat Uit het krediet voor de Oude Kerkstraat nemen we ook werkzaamheden aan de Kattestraat mee. Het gaat om de boring van een hemelwater riool onder het spoor en de aanpassing van de spoorwegovergang. Hiervoor verhogen we het krediet met € 1,8 miljoen. Omdat deze projecten niet meer in de grondexploitatie Vosdonk-Noord zitten, verviel in de jaarrekening 2025 de verliesvoorziening van het grondbedrijf en voegden we € 1,8 miljoen toe aan de algemene reserve. 3. MFA Haansberg We vullen het voorbereidingskrediet voor de multifunctionele accommodatie Haansberg aan. Uit dit krediet zijn kosten gemaakt voor energieaansluitingen die later nodig zijn op de locaties in Haansberg. Deze kosten deden zich eerder voor dan verwacht.

In verband met netcongestie en wachttijden is de aanvraag daarom al ingediend. Ook viel het honorarium van de architect hoger uit dan verwacht. 4. Camera's centrum We breiden het cameratoezicht in het centrum uit. Hiervoor zijn 5 extra camera's nodig. 5. Mobile devices Ieder jaar wordt hiervoor € 75.000 beschikbaar gesteld. De overschotten of tekorten van het ene jaar worden verwerkt op het budget van het volgende jaar. Door de tekorten van de afgelopen jaren is het budget begin 2026 slechts € 44.000. Dit willen we op € 100.000 brengen. Omdat dit krediet de afgelopen jaren structureel is overschreden door hogere prijzen en meer 84 | Kadernota 2027-2030 - CONCEPT personeelsleden, wordt ook voor de komende jaren € 100.000 per jaar voorgesteld in plaats van € 75.000. 6. Extra parkeerplaatsen Olympiade Krediet voor de aanleg van extra parkeerplaatsen aan de Olympiade. 7. Camera's afvalverzamelplaatsen We schaffen extra camera's aan voor het toezicht op afvalverzamelplaatsen naar aanleiding van de motie van de gemeenteraad van 9 maart 2026. Kapitaallasten investeringsplan 2027-2030 Om nieuwe investeringen te kunnen doen, nemen we jaarlijks een bedrag aan kapitaallasten (rente en afschrijving) op als beschikbare investeringsruimte.

Deze bedragen zijn (inclusief de voorgestelde wijziging in deze kadernota): 2027: € 240.000 2028: € 260.000 2029: € 180.000 2030: € 180.000 Het bedrag dat we hiervoor kunnen investeren is afhankelijk van de levensduur van de investering. 85Kadernota 2027-2030 - CONCEPT Financiële positie Financiële positie reserves en voorzieningen Inleiding Binnen het financiële beleid van Etten-Leur onderscheiden we meerdere elementen, waaronder de reserves en voorzieningen. In december 2025 stelde de gemeenteraad het ‘Beleidskader reserves en voorzieningen’ in de ‘financiële verordening gemeente Etten-Leur 2025’ vast. We actualiseren het inzicht in de financiële positie ieder jaar bij het opstellen van de kadernota. Doelstelling De doelstelling van deze ‘Financiële positie reserves en voorzieningen 2026’ is om een actueel beeld te geven van de ontwikkeling van onze reserves en voorzieningen. Zo kan de gemeenteraad zijn kaderstellende rol uitvoeren. Hierbij hoort onder andere het vaststellen van de uitgangspunten voor de reserves en voorzieningen. Deze uitgangspunten zijn afgeleid uit het ‘Beleidskader reserves en voorzieningen’. Voor de financiële positie reserves en voorzieningen geldt als basis de uitkomsten van de jaarrekening 2025 en de mutaties uit deze kadernota. Bij elke reserve en voorziening staat een overzicht met de verwachte stortingen en bestedingen.

De bedragen voor 2030 namen we over van 2029. Bij het opstellen van de begroting 2027 actualiseren we deze bedragen. Samenvatting Deze samenvatting bevat de belangrijkste wijzigingen en beslispunten van de financiële positie. De gemeente Etten-Leur heeft op 1 januari 2026 10 reserves en 18 voorzieningen. We actualiseerden de uitgangspunten en het te verwachten verloop van de reserves en voorzieningen. Als basis voor deze actualisatie gebruikten we de ‘Financiële positie reserves en voorzieningen 2025’, die als onderdeel van de kadernota 2026-2029 werd vastgesteld. Naast enkele tekstuele wijzigingen stellen we voor: 1. de ‘Financiële positie reserves en voorzieningen 2026’ vast te stellen. 86 Kadernota 2027-2030 - CONCEPT Reserves 2025-2030 De ontwikkeling van de reserves van 2025 tot en met 2030 staat in dit overzicht.

(bedragen x €1.000) | 2025 | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Algemene reserve | 27.494 | 27.494 | 27.494 | 27.494 | 27.494 | 27.494 Algemene reserve | 27.494 | 27.494 | 27.494 | 27.494 | 27.494 | 27.494 Dekkingsreserve Kapitaallasten Onderwijs | 8.810 | 8.332 | 7.872 | 7.429 | 6.987 | 6.544 Sportvoorzieningen | 4.667 | 4.380 | 4.094 | 3.807 | 3.521 | 3.234 Bestemmingsreserves (dekking) | 13.476 | 12.712 | 11.966 | 11.237 | 10.507 | 9.778 Bomenfonds | 54 | 54 | 54 | 54 | 54 | 54 Nog uit te voeren werkzaamheden | 3.788 | 1.192 | 1.192 | 1.192 | 1.192 | 1.192 Infrastructurele oplossingen | 5.500 | 7.000 | 8.500 | 10.000 | 11.500 | 13.000 Bestemmingsreserves (overig) | 9.342 | 8.245 | 9.745 | 11.245 | 12.745 | 14.245 Grondexploitatierisico's | 17.240 | 17.240 | 17.240 | 17.240 | 17.240 | 17.240 Realisatie Omgevingsvisie | 25 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 Cultuur | 213 | 163 | 113 | 63 | 13 | 0 Reserves Grondbedrijf | 17.478 | 17.403 | 17.353 | 17.303 | 17.253 | 17.240 Reserves Algemene Dienst en Grondbedrijf | 67.790 | 65.854 | 66.558 | 67.279 | 68.000 | 68.757 Kadernota 2027-2030 - CONCEPT | 87 Algemene reserve De reserves van de gemeente Etten-Leur worden onderverdeeld in de algemene reserve, de bestemmingsreserves en de bestemmingsreserves van het Grondbedrijf. Algemene reserve De gemeente Etten-Leur heeft een algemene reserve.

We gebruiken deze reserve voor het opvangen van risico’s in algemene zin en het opvangen van risico’s waarvoor geen (toereikende) bestemmingsreserves zijn ingesteld. Algemene reserve Datum instelling | Vóór 2000 Soort reserve | Algemene reserve Doelstelling/ | De algemene reserve rekenen we tot de middelen die we inzetten om tegenvallers in de exploitatie op te vangen bestemming | (weerstandscapaciteit). Het gebruik van deze reserve gaat niet ten koste van de uitvoering van de programma's. Boven het minimumniveau is dit een vrije reserve. Dit geldt zolang er geen concrete bestemming is gegeven. Periode reserve | Niet bepaald. Minimum | € 0 Maximum | Geen maximum bepaald. Overige toevoegingen | - Jaarlijkse toevoeging - Buitengewone baten - Voordelige rekeningsaldi na geautoriseerde resultaatbestemmingen Wijze van besteding | Indien nodig halen we geld uit deze reserve voor het realiseren van beleidsdoelstellingen.

We verwachten de komende jaren de volgende bestedingen: (bedragen x €1.000) | 2025 | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Stand 1 januari | 21.815 | 27.494 | 27.494 | 27.494 | 27.494 | 27.494 Stortingen | 9.991 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 Onttrekkingen | 4.313 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 Stand 31 december | 27.494 | 27.494 | 27.494 | 27.494 | 27.494 | 27.494 88 | Kadernota 2027-2030 - CONCEPT Bestemmingsreserves Een bestemmingsreserve is een reserve waaraan de gemeenteraad een bepaalde bestemming heeft gegeven. Bestemmingsreserves verdelen we in dekkingsreserves en overige bestemmingsreserves. Dekkingsreserves Er zijn twee reserves gevormd voor de dekking van de kapitaallasten van investeringen met een economisch nut (onderwijs en sportvoorzieningen). Deze investeringen moeten we activeren zonder dat eventuele bijdragen uit reserves hierop in mindering zijn gebracht. Kapitaallasten Onderwijs Dekkingsreserve kapitaallasten Onderwijs Datum instelling | 2005 Soort reserve | Dekkingsreserve. Doelstelling/ | De reserve gebruiken we voor de dekking van een gedeelte van de kapitaallasten van brede scholen. bestemming Periode reserve | Afschrijvingsperiode scholen (zie hiervoor de financiële verordening). Minimum | € 0 Maximum | Niet bepaald. Overige toevoegingen | Het deel van de jaarlijkse kapitaallasten van de brede scholen dat lager is dan het vastgestelde bedrag in de begroting.

Wijze van besteding | Het deel van de jaarlijkse kapitaallasten van de brede scholen dat hoger is dan het vastgestelde bedrag in de begroting. We verwachten de komende jaren de volgende bestedingen: (bedragen x €1.000) | 2025 | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Stand 1 januari | 9.275 | 8.810 | 8.332 | 7.872 | 7.429 | 6.987 Stortingen | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 Onttrekkingen | 465 | 478 | 459 | 443 | 443 | 443 Stand 31 december | 8.810 | 8.332 | 7.872 | 7.429 | 6.987 | 6.544 Kadernota 2027-2030 - CONCEPT | 89 Sportvoorzieningen Dekkingsreserve kapitaallasten Sportvoorzieningen Datum instelling | 2010 Soort reserve | Dekkingsreserve. Doelstelling/ | De reserve gebruiken we voor de dekking van de afschrijvingen van sportvoorzieningen in sportparken Lage bestemming | Banken, De Streek, Hoge Neerstraat en Trivium. Periode reserve | Afschrijvingsperiode sportvoorzieningen. Minimum | € 0 Maximum | Boekwaarde sportvoorzieningen. Overige toevoegingen | Niet van toepassing. Wijze van besteding | Jaarlijkse afschrijving van de sportvoorzieningen.

We verwachten de komende jaren de volgende bestedingen: (bedragen x €1.000) | 2025 | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Stand 1 januari | 4.953 | 4.667 | 4.380 | 4.094 | 3.807 | 3.521 Stortingen | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 Onttrekkingen | 286 | 286 | 286 | 286 | 286 | 286 Stand 31 december | 4.667 | 4.380 | 4.094 | 3.807 | 3.521 | 3.234 90 | Kadernota 2027-2030 - CONCEPT Bomenfonds Reserve | Bomenfonds Datum instelling | 2019 Soort reserve | Overige bestemmingsreserve. Doelstelling/ | Met het geld van de reserve Bomenfonds vervangen we gekapte bomen. bestemming Periode reserve | Niet bepaald. Minimum | € 0 Maximum | Niet bepaald. Overige toevoegingen | Niet van toepassing. Wijze van besteding | Met de reserve Bomenfonds planten we nieuwe bomen aan in het openbaar gebied. Deze aanplant kan plaatsvinden vanuit gemeentelijk of een burgerinitiatief. We verwachten de komende jaren de volgende bestedingen: (bedragen x €1.000) | 2025 | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Stand 1 januari | 54 | 54 | 54 | 54 | 54 | 54 Stortingen | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 Onttrekkingen | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 Stand 31 december | 54 | 54 | 54 | 54 | 54 | 54 Kadernota 2027-2030 - CONCEPT | 91 Nog uit te voeren werkzaamheden Reserve | Nog uit te voeren werkzaamheden Datum instelling | 2021 Soort reserve | Overige bestemmingsreserve. Doelstelling/ | Het college voert de door de raad vastgestelde begroting uit.

In de praktijk zijn afwijkingen onvermijdelijk. bestemming | Bijvoorbeeld omdat activiteiten, waar geld voor beschikbaar is gesteld, nog niet zijn uitgevoerd. Uitvoering vindt in de volgende jaren plaats. Om dit rechtmatig op te lossen maken we gebruik van deze reserve. Toevoeging vindt plaats op twee manieren: 1. Wanneer gedurende het jaar blijkt dat geld bij bepaalde activiteiten overblijft voegen we dit via een begrotingswijziging toe aan de reserve. In de jaren daarna zetten we dit geld in om deze activiteiten nog uit te voeren; 2. Ook komt het voor dat we geld beschikbaar krijgen gesteld voor een project. De uitvoering loopt vaak over meerdere jaren. Voor deze projecten voegen we het overschot aan het einde van het jaar toe aan deze reserve. In de jaren daarna onttrekken we het geld weer. Periode reserve | Niet bepaald. Minimum | € 0 Maximum | Niet bepaald. Overige toevoegingen | Niet van toepassing Wijze van besteding | Het geld dat in een jaar is toegevoegd wordt in het daaropvolgende jaren aangewend voor de dekking van de kosten.

We verwachten de komende jaren de volgende bestedingen: (bedragen x €1.000) | 2025 | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Stand 1 januari | 2.861 | 3.788 | 1.192 | 1.192 | 1.192 | 1.192 Stortingen | 3.274 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 Onttrekkingen | 2.347 | 2.597 | 0 | 0 | 0 | 0 Stand 31 december | 3.788 | 1.192 | 1.192 | 1.192 | 1.192 | 1.192 92 | Kadernota 2027-2030 - CONCEPT Infrastructurele oplossingen Reserve | Infrastructurele oplossingen Datum instelling | 2022 Soort reserve | Overige bestemmingsreserve. Doelstelling/ | De reserve gebruiken we voor grote infrastructurele oplossingen. bestemming Periode reserve | 2022-2032 Minimum | € 0 Maximum | € 15.000.000 Overige toevoegingen | Niet van toepassing Wijze van besteding | De reserve gebruiken we voor grote infrastructurele oplossingen. (bedragen x €1.000) | 2025 | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Stand 1 januari | 4.000 | 5.500 | 7.000 | 8.500 | 10.000 | 11.500 Stortingen | 1.500 | 1.500 | 1.500 | 1.500 | 1.500 | 1.500 Onttrekkingen | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 Stand 31 december | 5.500 | 7.000 | 8.500 | 10.000 | 11.500 | 13.000 Kadernota 2027-2030 - CONCEPT | 93 Reserves Grondbedrijf De bestemmingsreserves van het Grondbedrijf zijn: • Reserve Exploitatierisico’s; • Reserve Realisatie Omgevingsvisie; • Reserve Cultuur.

94 Kadernota 2027-2030 - CONCEPT Grondexploitatierisico's Reserve | Exploitatierisico's Datum instelling | Vóór 2000 Soort reserve | Bestemmingsreserve Doelstelling/ | De reserve is voor de dekking van risico’s die zich voordoen gedurende de ontwikkeling en uitvoering van (nog bestemming | niet) in ontwikkeling genomen plannen en van de verspreide percelen. Periode reserve | Niet bepaald. Minimum | € 0 Maximum | Niet bepaald. De hoogte van de reserve bepalen we op basis van de stand van zaken in de afzonderlijke exploitatiegebieden, de investeringen die gedaan zijn in nog niet in exploitatie genomen complexen en de grondvoorraad in het complex verspreide percelen. Overige toevoegingen | Wanneer nodig vindt er een aanpassing plaats ten laste van de reserve realisatie Omgevingsvisie. Is de reserve realisatie Omgevingsvisie niet toereikend  vindt de aanpassing plaats ten laste van de Algemene reserve. Wijze van besteding | Wanneer dat nodig is vindt er een aanpassing plaats ten gunste van de reserve realisatie Omgevingsvisie. Dit gebeurt pas nadat eerdere toevoegingen vanuit de Algemene reserve zijn teruggestort.

We verwachten de komende jaren de volgende bestedingen: (bedragen x €1.000) | 2025 | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Stand 1 januari | 13.000 | 17.240 | 17.240 | 17.240 | 17.240 | 17.240 Stortingen | 4.240 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 Onttrekkingen | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 Stand 31 december | 17.240 | 17.240 | 17.240 | 17.240 | 17.240 | 17.240 Kadernota 2027-2030 - CONCEPT | 95 Realisatie Omgevingsvisie Reserve | Realisatie Omgevingsvisie Datum instelling | 2005 Soort reserve | Bestemmingsreserve. Doelstelling/ | Met deze reserve realiseren we (voor zover mogelijk) de doelstellingen en ambities uit het uitvoeringsprogramma bestemming | van de Omgevingsvisie. Periode reserve | Niet bepaald. Minimum | € 0 Maximum | Niet bepaald, afhankelijk van projectenbundel. Voor de Omgevingsvisie is een overzicht opgesteld van gewenste projecten met een berekening van de hiervoor benodigde financiële middelen. Deze berekening vormt de basis voor de stand van de reserve. Overige toevoegingen | Nadat de andere reserves van het Grondbedrijf minimaal de gewenste of noodzakelijke omvang hebben bereikt, voegen we winsten uit de exploitatie van het Grondbedrijf, aan deze reserve toe. Wijze van besteding | Deze reserve is uitsluitend beschikbaar voor het uitvoeren van de projecten uit in het uitvoeringsprogramma van de Omgevingsvisie.

We verwachten de komende jaren de volgende bestedingen: (bedragen x €1.000) | 2025 | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Stand 1 januari | 438 | 25 | 0 | 0 | 0 | 0 Stortingen | 2.251 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 Onttrekkingen | 2.664 | 25 | 0 | 0 | 0 | 0 Stand 31 december | 25 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 96 | Kadernota 2027-2030 - CONCEPT Cultuur Reserve | Cultuur Datum instelling | Vóór 2000 Soort reserve | Bestemmingsreserve. Doelstelling/ | Deze reserve gebruiken we om in woonwijken en op bedrijventerreinen, na oplevering en inrichting, culturele bestemming | elementen aan te brengen (bijvoorbeeld kunstwerken). Periode reserve | Vanaf 1 januari 2023 brengen we de kosten van te plaatsen kunstwerken rechtstreeks ten laste van de grondexploitatie. Deze reserve wordt daarmee overbodig. Na gebruik heffen we de reserve op. Minimum | € 0 Maximum | Niet bepaald. De omvang van de reserve bepalen we door het tempo van de uitwerking van de plannen per wijk. Overige toevoegingen | Vanaf 1 januari 2023 doen we geen stortingen meer vanuit de grondexploitatie. Wijze van besteding | Na afronding van een nieuwbouwlocatie stellen we in overleg met de bewoners een plan op om in de wijk culturele elementen (kunstwerken) te plaatsen. Jaarlijks halen we de werkelijk bestede bedragen uit deze reserve.

We verwachten de komende jaren de volgende bestedingen: (bedragen x €1.000) | 2025 | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Stand 1 januari | 213 | 213 | 163 | 113 | 63 | 13 Stortingen | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 Onttrekkingen | 0 | 50 | 50 | 50 | 50 | 13 Stand 31 december | 213 | 163 | 113 | 63 | 13 | 0 Kadernota 2027-2030 - CONCEPT | 97 Voorzieningen 2025-2030 De ontwikkeling van de voorzieningen van 2025 tot en met 2030 staat in dit overzicht. (bedragen x €1.000) | 2025 | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Voorziening Verhardingen | 19.902 | 18.654 | 15.426 | 14.104 | 12.783 | 11.461 Voorziening Onderhoud Gebouwen | 1.211 | 1.244 | 1.190 | 759 | 327 | -104 Voorziening Onderhoud zwembad | 764 | 865 | 965 | 1.066 | 1.166 | 1.267 Voorziening Onderhoud Nobelaer | 950 | 1.188 | 1.425 | 1.663 | 1.900 | 2.138 Voorziening Sportaccommodaties | 2.100 | 2.952 | 3.232 | 3.524 | 3.816 | 4.107 Voorziening Inventaris gymlokalen | 228 | 207 | 200 | 174 | 148 | 123 Voorziening Veiligheid elektrische installaties | 224 | 33 | 82 | 131 | 179 | 228 Totaal onderhoudsvoorzieningen | 25.379 | 25.142 | 22.521 | 21.420 | 20.320 | 19.219 Voorziening Riolering | 3.697 | 3.512 | 3.515 | 3.519 | 3.518 | 3.517 Voorziening Afval | 2.682 | 2.226 | 1.770 | 1.314 | 850 | 386 Voorziening Dubieuze debiteuren | 130 | 130 | 130 | 130 | 130 | 130 Voorziening Dubieuze debiteuren Werkplein | 436 | 436 | 436 | 436 | 436 | 436

Voorziening Pensioen politieke ambtsdragers | 2.907 | 2.908 | 2.909 | 2.910 | 2.911 | 2.912 Voorziening Spaarovereenkomsten personeel | 123 | 123 | 123 | 123 | 123 | 123 Voorziening Verlof Individueel Keuzebudget | 1.193 | 1.193 | 1.193 | 1.193 | 1.193 | 1.193 Voorziening Personeel | 0 | 36 | 86 | 136 | 180 | 224 Voorziening Regeling Vervroegde Uittreding | 60 | 60 | 60 | 60 | 60 | 60 Voorziening Kwaliteitsverbetering landschap | 551 | 551 | 551 | 551 | 551 | 551 Totaal overige voorzieningen | 11.780 | 11.176 | 10.774 | 10.372 | 9.952 | 9.533 Voorziening exploitatietekorten Grondbedrijf | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 Totaal voorzieningen | 37.159 | 36.318 | 33.295 | 31.793 | 30.272 | 28.752 98 | Kadernota 2027-2030 - CONCEPT Verhardingen De voorzieningen van de gemeente Etten-Leur zijn onderverdeeld in onderhoudsvoorzieningen, overige voorzieningen en de voorziening exploitatietekorten Grondbedrijf. Een voorziening geeft de geschatte hoogte aan van de omvang van de verplichting of het risico. De gemeente Etten-Leur heeft zeven onderhoudsvoorzieningen: Voorziening | Verhardingen Grondslag | De voorziening zorgt voor een gelijkmatige verdeling van de lasten voor het groot onderhoud aan verhardingen over een aantal begrotingsjaren. Na elke tweejaarlijkse weginspectie herberekenen we de meerjarige onderhoudskosten en de storting in de voorziening.

Investeringen niet-zijnde-groot-onderhoud komen ten laste van het investeringsplan. Kortcyclisch/dagelijks onderhoud nemen we op in de exploitatiebegroting. Looptijd | Onbepaald. Toevoeging | Jaarlijkse toevoeging is gebaseerd op een meerjaren onderhoudsplanning. De jaarlijkse storting is toereikend om minimaal de komende 10 jaar het terugkerend groot onderhoud voor wegverhardingen uit te voeren volgens de kwaliteitsniveaus die de raad vaststelde. Aanwending | De kosten voor grootschalig onderhoud worden rechtstreeks ten laste van de voorziening gebracht. We verwachten de komende jaren de volgende bestedingen: (bedragen x €1.000) | 2025 | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Stand 1 januari | 21.690 | 19.902 | 18.654 | 15.426 | 14.104 | 12.783 Stortingen | 1.911 | 1.911 | 1.911 | 1.911 | 1.911 | 1.911 Verminderingen | 3.699 | 3.158 | 5.139 | 3.232 | 3.232 | 3.232 Stand 31 december | 19.902 | 18.654 | 15.426 | 14.104 | 12.783 | 11.461 Onderhoud gebouwen Voorziening | Onderhoud gebouwen Grondslag | Deze voorziening is voor de dekking van kosten van groot onderhoud aan gemeentelijke gebouwen; musea, monumenten, cultuurhistorische gebouwen, civiele kunstwerken, welzijnsgebouwen, binnensportaccommodaties en kunstobjecten. Looptijd | Onbepaald. Toevoeging | Jaarlijkse toevoeging ten laste van de exploitatie, gebaseerd op een meerjaren onderhoudsplanning die het college ieder jaar vaststelt.

Aanwending | De kosten voor grootschalig onderhoud worden rechtstreeks ten laste van de voorziening gebracht. We verwachten de komende jaren de volgende bestedingen: (bedragen x €1.000) | 2025 | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Stand 1 januari | 1.895 | 1.211 | 1.244 | 1.190 | 759 | 327 Stortingen | 690 | 690 | 690 | 690 | 690 | 690 Verminderingen | 1.375 | 657 | 744 | 1.122 | 1.122 | 1.122 Stand 31 december | 1.211 | 1.244 | 1.190 | 759 | 327 | -104 Kadernota 2027-2030 - CONCEPT | 99 Onderhoud zwembad Voorziening | Onderhoud zwembad Grondslag | Het zwembad werd in 2018 in gebruik genomen. Deze voorziening is voor de dekking van de kosten van het groot onderhoud. Looptijd | Onbepaald. Toevoeging | Jaarlijkse toevoeging ten laste van de exploitatie, gebaseerd op een meerjaren onderhoudsplanning. Aanwending | De kosten voor grootschalig onderhoud brengen we rechtstreeks ten laste van de voorziening. We verwachten de komende jaren de volgende bestedingen: (bedragen x €1.000) | 2025 | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Stand 1 januari | 663 | 764 | 865 | 965 | 1.066 | 1.166 Stortingen | 101 | 101 | 101 | 101 | 101 | 101 Verminderingen | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 Stand 31 december | 764 | 865 | 965 | 1.066 | 1.166 | 1.267 Onderhoud Nobelaer Voorziening | Onderhoud Nobelaer Grondslag | Het cultureel centrum namen we in 2022 in gebruik.

Deze voorziening is voor de dekking van de kosten van het groot onderhoud van het pand. Looptijd | Onbepaald. Toevoeging | Jaarlijkse toevoeging ten laste van de exploitatie, gebaseerd op een meerjaren onderhoudsplanning. Aanwending | De kosten voor grootschalig onderhoud worden rechtstreeks ten laste van de voorziening gebracht. We verwachten de komende jaren de volgende bestedingen: (bedragen x €1.000) | 2025 | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Stand 1 januari | 713 | 950 | 1.188 | 1.425 | 1.663 | 1.900 Stortingen | 238 | 238 | 238 | 238 | 238 | 238 Verminderingen | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 Stand 31 december | 950 | 1.188 | 1.425 | 1.663 | 1.900 | 2.138 100 | Kadernota 2027-2030 - CONCEPT Sportaccommodaties Voorziening | Sportaccommodaties Grondslag | Deze voorziening is voor de dekking van het grootschalig, planmatig onderhoud, dat in de komende jaren wordt uitgevoerd aan alle gemeentelijke sportparken (natuurgrasvelden, kunstgrasvelden en de atletiekbaan). Deze lasten blijken uit het rekenmodel ‘Planmatig onderhoud buitensportaccommodaties’. Looptijd | Onbepaald. Toevoeging | Jaarlijkse storting ten laste van de exploitatie, gebaseerd op een meerjaren onderhoudsplanning. Aanwending | De voorziening gebruiken we voor het uitvoeren van grootschalige onderhoudswerkzaamheden aan gemeentelijke sportvelden. Kortcyclisch/dagelijks onderhoud nemen we op in de exploitatiebegroting.

We verwachten de komende jaren de volgende bestedingen: (bedragen x €1.000) | 2025 | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Stand 1 januari | 4.953 | 4.667 | 4.380 | 4.094 | 3.807 | 3.521 Stortingen | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 Onttrekkingen | 286 | 286 | 286 | 286 | 286 | 286 Stand 31 december | 4.667 | 4.380 | 4.094 | 3.807 | 3.521 | 3.234 Inventaris gymlokalen Voorziening | Inventaris gymlokalen Grondslag | De voorziening is voor de dekking van het groot onderhoud aan de inventaris van de gymlokalen. Dit leidt tot een gelijkmatige verdeling van de lasten over een aantal begrotingsjaren. Deze lasten blijken uit het rekenmodel ‘Planmatig onderhoud gymtoestellen’. Looptijd | Onbepaald. Toevoeging | Jaarlijkse storting ten laste van de exploitatie, gebaseerd op een meerjaren onderhoudsplanning. Aanwending | De voorziening gebruiken we voor het uitvoeren van grootschalig onderhoud aan en vervanging van gymtoestellen. Kortcyclisch/dagelijks onderhoud nemen we op in de exploitatiebegroting.

We verwachten de komende jaren de volgende bestedingen: (bedragen x €1.000) | 2025 | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Stand 1 januari | 225 | 228 | 207 | 200 | 174 | 148 Stortingen | 33 | 33 | 33 | 33 | 33 | 33 Verminderingen | 30 | 55 | 40 | 59 | 59 | 59 Stand 31 december | 228 | 207 | 200 | 174 | 148 | 123 Kadernota 2027-2030 - CONCEPT | 101 Veiligheid elektrische installaties Voorziening | Veiligheid elektrische installaties Grondslag | De voorziening zorgt voor een gelijkmatige verdeling van de lasten (zes-jaarlijkse keuringen van elektrische installaties). Looptijd | Onbepaald. Toevoeging | Jaarlijkse toevoeging ten laste van de exploitatie, gebaseerd op een meerjaren onderhoudsplanning. Aanwending | Kosten met betrekking tot de keuringen en de hieruit voortkomende kosten van aanpassingen. We verwachten de komende jaren de volgende bestedingen: (bedragen x €1.000) | 2025 | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Stand 1 januari | 162 | 224 | 33 | 82 | 131 | 179 Stortingen | 117 | 117 | 117 | 117 | 117 | 117 Verminderingen | 55 | 308 | 68 | 68 | 68 | 68 Stand 31 december | 224 | 33 | 82 | 131 | 179 | 228 Riolering Voorziening | Riolering Grondslag | Betaald rioolrecht besteden we volledig aan riolering. Het verschil tussen ontvangen rioolrecht en de gemaakte kosten voor riolering nemen we op in deze voorziening.

We zetten de voorziening ook in om schommelingen in het tarief te voorkomen. Looptijd | Onbepaald. Toevoeging | Een positief resultaat op het product ‘Riolering’ voegen we toe aan deze voorziening. Aanwending | Een negatief resultaat op het product ‘Riolering’ dekken we door een bijdrage uit deze voorziening. We verwachten de komende jaren de volgende bestedingen: (bedragen x €1.000) | 2025 | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Stand 1 januari | 3.788 | 3.697 | 3.512 | 3.515 | 3.519 | 3.518 Stortingen | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 Verminderingen | 91 | 184 | -3 | -3 | 1 | 1 Stand 31 december | 3.697 | 3.512 | 3.515 | 3.519 | 3.518 | 3.517 102 | Kadernota 2027-2030 - CONCEPT Afval Voorziening | Afval Grondslag | Betaalde afvalstoffenheffing besteden we volledig aan afval. Het verschil tussen de ontvangen afvalstoffenheffing en de gemaakte kosten voor afval nemen we op in deze voorziening. We zetten de voorziening ook in om schommelingen in het tarief te voorkomen. Looptijd | Onbepaald. Toevoeging | Een positief resultaat op het product ‘Afval’ voegen we toe aan de voorziening. Aanwending | Een negatief resultaat op het product ‘Afval’ dekken we door een bijdrage uit de voorziening.

We verwachten de komende jaren de volgende bestedingen: (bedragen x €1.000) | 2025 | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Stand 1 januari | 2.960 | 2.682 | 2.226 | 1.770 | 1.314 | 850 Stortingen | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 Verminderingen | 277 | 456 | 456 | 456 | 464 | 464 Stand 31 december | 2.682 | 2.226 | 1.770 | 1.314 | 850 | 386 Dubieuze debiteuren Voorziening | Dubieuze debiteuren Grondslag | Voor dubieuze debiteuren is een voorziening gevormd. De hoogte is gebaseerd op de invorderingsmogelijkheden. Looptijd | Onbepaald. Toevoeging | Op basis van de jaarlijkse beoordeling voegen we (indien nodig) een bedrag toe. Aanwending | Bedragen die we niet meer kunnen invorderen. We verwachten de komende jaren de volgende bestedingen: (bedragen x €1.000) | 2025 | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Stand 1 januari | 160 | 130 | 130 | 130 | 130 | 130 Stortingen | 68 | 50 | 50 | 50 | 50 | 50 Verminderingen | 98 | 50 | 50 | 50 | 50 | 50 Stand 31 december | 130 | 130 | 130 | 130 | 130 | 130 Kadernota 2027-2030 - CONCEPT | 103 Dubieuze debiteuren Werkplein Voorziening | Dubieuze debiteuren Werkplein Grondslag | Voor dubieuze debiteuren van de Participatiewet is een voorziening gevormd. De hoogte is gebaseerd op de invorderingsmogelijkheden voor debiteuren op het gebied van sociale zekerheid. Looptijd | Onbepaald.

Toevoeging | Op basis van de jaarlijkse beoordeling voegen we (indien nodig) een bedrag toe. Aanwending | Bedragen die we niet meer kunnen invorderen. We verwachten de komende jaren de volgende bestedingen: (bedragen x €1.000) | 2025 | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Stand 1 januari | 447 | 436 | 436 | 436 | 436 | 436 Stortingen | 128 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 Verminderingen | 139 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 Stand 31 december | 436 | 436 | 436 | 436 | 436 | 436 Pensioen politieke ambtsdragers Voorziening | Pensioen politieke ambtsdragers Grondslag | Voor (oud) wethouders is een pensioenvoorziening gevormd. Looptijd | Onbepaald. Toevoeging | Op basis van een actuele berekening vinden (wanneer nodig) toevoegingen plaats. Aanwending | Uitbetaling van de pensioenen. In 2028 dragen we de pensioenen over aan de Stichting Pensioenfonds ABP.

We verwachten de komende jaren de volgende bestedingen: (bedragen x €1.000) | 2025 | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Stand 1 januari | 3.258 | 2.907 | 2.908 | 2.909 | 2.910 | 2.911 Stortingen | 0 | 84 | 84 | 84 | 84 | 84 Verminderingen | 352 | 83 | 83 | 83 | 83 | 83 Stand 31 december | 2.907 | 2.908 | 2.909 | 2.910 | 2.911 | 2.912 104 | Kadernota 2027-2030 - CONCEPT Spaarovereenkomsten personeel Ook de overige voorzieningen lichten we toe: Voorziening | Spaarovereenkomsten personeel Grondslag | De gemeente is met een aantal personeelsleden een spaarverlofovereenkomst aangegaan. Voor de uit deze overeenkomsten voortvloeiende verplichtingen vormen we een voorziening. Looptijd | Afhankelijk van uitbetaling verplichtingen. Toevoeging | Afhankelijk van verplichtingen. Aanwending | Afhankelijk van uitbetaling van verplichtingen. We verwachten de komende jaren de volgende bestedingen: (bedragen x €1.000) | 2025 | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Stand 1 januari | 117 | 123 | 123 | 123 | 123 | 123 Stortingen | 6 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 Verminderingen | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 Stand 31 december | 123 | 123 | 123 | 123 | 123 | 123 Verlof Individueel Keuzebudget Voorziening | Verlof Individueel Keuzebudget Grondslag | Op basis van de Cao Gemeenten kunnen medewerkers verlof sparen voor later. Dit verlof verjaart niet.

Looptijd | Onbepaald Toevoeging | Jaarlijks op basis van het verlofoverzicht van 31 december. Aanwending | Afhankelijk van de opname van verlof. We verwachten de komende jaren de volgende bestedingen: (bedragen x €1.000) | 2025 | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Stand 1 januari | 1.046 | 1.193 | 1.193 | 1.193 | 1.193 | 1.193 Stortingen | 219 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 Verminderingen | 71 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 Stand 31 december | 1.193 | 1.193 | 1.193 | 1.193 | 1.193 | 1.193 Kadernota 2027-2030 - CONCEPT | 105 Personeel Voorziening | Personeel Grondslag | Deze voorziening is ingesteld om de financiële gevolgen van met name tijdelijke (onvermijdbare) boventalligheid en/of afvloeiing van medewerkers mogelijk te maken. Looptijd | Afhankelijk van getroffen regelingen. Toevoeging | Afhankelijk van getroffen regelingen. Aanwending | Afhankelijk van getroffen regelingen. We verwachten de komende jaren de volgende bestedingen: (bedragen x €1.000) | 2025 | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Stand 1 januari | 25 | 0 | 36 | 86 | 136 | 180 Stortingen | 0 | 36 | 50 | 50 | 44 | 44 Verminderingen | 25 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 Stand 31 december | 0 | 36 | 86 | 136 | 180 | 224 Regeling Vervroegde Uittreding Voorziening | Regeling Vervroegde Uittreding (RVU) Grondslag | In de CAO-gemeenten 2024-2025 is vastgelegd dat medewerkers gebruik kunnen maken van de Regeling Vervroegd Uittreden (RVU).

De RVU geeft de mogelijkheid om eerder te stoppen met werken. Wanneer medewerkers zich hiervoor aanmelden zijn we verplicht hiervoor deze voorziening te vormen. Medewerkers ontvangen een uitkering om de periode tussen ontslag en pensioen te overbruggen. Looptijd | Onbepaald. Toevoeging | Jaarlijks op basis van de medewerkers die gebruik maken van de regeling. Aanwending | Afhankelijk van uitbetaling verplichtingen. We verwachten de komende jaren de volgende bestedingen: (bedragen x €1.000) | 2025 | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Stand 1 januari | 97 | 60 | 60 | 60 | 60 | 60 Stortingen | 48 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 Verminderingen | 84 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 Stand 31 december | 60 | 60 | 60 | 60 | 60 | 60 106 | Kadernota 2027-2030 - CONCEPT Kwaliteitsverbetering landschap Voorziening | Kwaliteitsverbetering landschap Grondslag | De provinciale regeling ‘Kwaliteitsverbetering landschap’ schrijft voor dat een omgevingsplan (voorheen bestemmingsplan) dat een ontwikkeling mogelijk maakt in het buitengebied, ook moet regelen dat die ontwikkeling  gecompenseerd wordt door een fysieke verbetering van de landschappelijke kwaliteit van het gebied of de omgeving. Als die niet mogelijk is dient hiervoor een bijdrage betaald te worden waarna de gemeente de verbetering doet. Looptijd | Onbepaald Toevoeging | Jaarlijks op basis van bijdragen van derden of eigen grondexploitaties.

Aanwending | Kosten en bijdragen aan kwaliteitsverbeteringen. We verwachten de komende jaren de volgende bestedingen: (bedragen x €1.000) | 2025 | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Stand 1 januari | 578 | 551 | 551 | 551 | 551 | 551 Stortingen | 38 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 Verminderingen | 64 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 Stand 31 december | 551 | 551 | 551 | 551 | 551 | 551 Exploitatietekorten Grondbedrijf Voorziening | Exploitatietekorten Grondbedrijf Grondslag | Als een exploitatie een verwacht negatief resultaat op de einddatum laat zien moet hier volgens de geldende regelgeving een voorziening voor gevormd worden. Looptijd | Onbepaald. Toevoeging | Zodra we op een grondexploitatie een tekort verwachten storten we dat tekort in deze voorziening. Als tijdens de looptijd van de grondexploitatie het tekort wijzigt, passen we de voorziening daar op aan. Aanwending | Zodra we een grondexploitatie met een negatief resultaat afsluiten halen we het tekort uit deze voorziening.

We verwachten de komende jaren de volgende bestedingen: (bedragen x €1.000) | 2025 | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Stand 1 januari | 1.788 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 Stortingen | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 Verminderingen | 1.788 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 Stand 31 december | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 Kadernota 2027-2030 - CONCEPT | 107 Uitgangspunten Uitgangspunten Uitgangspunten Voor het opstellen van de kadernota 2027-2030 actualiseren we de meerjarenraming. Het Centraal Planbureau publiceerde in maart het Centraal Economisch Plan 2026. Dit plan wordt gebruikt voor de meerjarige begrotingsramingen van het kabinet. In de kadernota gebruiken we de indexpercentages uit dit plan. Gemeentefonds We ramen de algemene uitkering uit het gemeentefonds tegen lopende prijzen. Dit betekent dat in deze raming de loon- en prijsontwikkeling van de rijksuitgaven is meegenomen. Bij het opstellen van de kadernota 2027-2030 herrekenen we de uitkeringen uit het gemeentefonds op basis van actuele ontwikkelingen en op basis van de laatst bekende circulaire. Onvoorzien In de meerjarenraming nemen we de post onvoorzien op: (bedragen x € 1.000) | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Onvoorzien | 150 | 150 | 150 | 150 108 | Kadernota 2027-2030 - CONCEPT Inwoners en woningen Voor de kadernota 2027-2030 actualiseren we de prognoses voor inwoner- en woningaantallen.

De actuele cijfers baseren we op de Basisregistratie Adressen en Gebouwen (BAG), databestand Burgerzaken en het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS). We houden voor de groei van de woningvoorraad vanaf 2025 nadrukkelijk rekening met een minimaal aantal te bouwen woningen zoals vastgelegd in het addendum van de regionale Woondeal van februari 2026. Etten-Leur wordt gevraagd in de jaren 2022 tot en met 2030 nog minstens 1.900 nieuwe woningen te realiseren. Ons actuele bouwprogramma ligt daarboven. We voldoen daarbij aan de afspraak om tenminste 130% capaciteit te plannen. Omdat de definitie van een woning(eenheid) voor de verschillende onderdelen binnen de begroting verschillend is, geven we in deze interne kaderbrief de mutatie van de woningaantallen als kader mee. woningen | toename | inwoners | toename 2026 | 20.476 | 146 | 46.129 | 190 2027 | 20.622 | 592 | 46.319 | 770 2028 | 21.214 | 661 | 47.089 | 859 2029 | 21.875 | 303 | 47.948 | 394 2030 | 22.178 | 291 | 48.342 | 378 2031 | 22.469 | 226 | 48.720 | 294 2032 | 22.695 | 226 | 49.014 | 294 2033 | 22.921 | 225 | 49.308 | 293 2034 | 23.146 | 351 | 49.601 | 456 2035 | 23.497 | 351 | 50.057 | 456 2036 | 23.848 | 50.513 Kosten Personeelskosten De collectieve arbeidsovereenkomst (cao) heeft een looptijd tot 31 maart 2027. We actualiseerden de personeelskosten 2026 op basis van deze cao.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://ettenleur.bestuurlijkeinformatie.nl/Document/LoadAgendaItemDocument/c741b73d-5d1c-4f4d-ad79-c2600dc97cc7?agendaItemId=34429874-6051-47f7-80d9-37254318f493