GroenLnks/PvdA Algemene Beschouwingen 2025

Algemene Beschouwingen Kadernota 2026 - 2029 GroenLinks Partij van de Arbeid Op het moment dat we dit schrijven is de regering na 11 maanden gevallen. Er waren nog voldoende problemen om op te lossen, zoals woningnood, een teveel aan stikstof, problemen in de jeugdzorg, groeiende inkomensongelijkheid, armoede voor een steeds groter deel van de bevolking in Nederland, crises in de wereld die steeds dichterbij komen. Problemen die vragen om een kordaat en slagvaardig bestuur dat ook pijnlijke beslissingen durft te nemen. Voorlopig is het kabinet demissionair, gaan we naar de stembus en zijn we zo een jaar verder voordat duidelijk wordt waar het naartoe gaat. In Etten-Leur werkt het gemeentebestuur gelukkig wel goed samen. Gemeenteraad, college en ambtelijke organisatie vinden elkaar vaak en nemen kleine en grote ambitieuze beslissingen die voor de meerderheid in Etten-Leur goed moeten uitpakken. We zijn echter ook afhankelijk van de beslissingen die in Den Haag genomen worden als het gaat om wetgeving en financiën. Toch wil GroenLinks-PvdA het hoofd niet laten hangen naar Den Haag en staan we schouder aan schouder met de andere partijen om er hier in Etten-Leur het beste van te maken voor onze inwoners, ondernemers, het onderwijs, de zorg, verenigingen en organisaties. 1.

Eigentijds bestuur en dienstverlening op maat De belangen van onze gemeente reiken verder dan de gemeentegrenzen. En omgekeerd worden onze belangen beïnvloed door beslissingen die elders, in de regio, in de provincie, in Den Haag en zelfs in Brussel worden genomen. Het is dan belangrijk dat we netwerken, samenwerken en zorgen voor contacten in de regio en daarbuiten. Twee nieuwe, in ontwikkeling zijnde samenwerkingsverbanden, zijn de ‘Baronie gemeenten’ en de ‘Stedelijke Regio Breda–Tilburg’ waar Etten-Leur deel van uit gaat maken. We zullen waakzaam moeten zijn dat we ons eigen geluid in die samenwerkingsverbanden blijven laten horen. De gemeente zet in op meer en beter contact met inwoners, ondernemers en andere maatschappelijke organisaties, zodat die weten waar ze aan toe zijn. ‘Om het vertrouwen te vergroten’, schrijft het college. Daar valt nog wel winst te behalen, horen we van inwoners die hun contactpersoon niet weten te bereiken. Als fractie herkennen we dat signaal. 2. Sociaal Etten-Leur Ook dit jaar schrijven we over de problemen in de jeugdzorg en het groeiend gebruik van de WMO. Er zijn wachtlijsten, wat onwenselijk is. Het college wil eerst het lopende onderzoek afwachten voordat besloten wordt of er structurele maatregelen genomen moeten worden.

GroenLinks Partij van de Arbeid dringt bij het college aan om dan nu tijdelijke maatregelen te treffen, zodat de achterstand weggewerkt kan worden. Net als vorig jaar gaf het college ook dit jaar weer aan dat er extra aandacht komt voor jongeren en ouderen. De daad moet bij het woord gevoegd worden! We zullen daarvoor druk blijven uitoefenen. Het vorig jaar al aangekondigde Integraal Huisvestingsplan Primair Onderwijs gaat er dan eindelijk dit jaar van komen. De in onze ogen redelijk nieuwe gebouwen moeten verduurzaamd worden. Hoezo, is dat niet bij de nieuwbouw al gebeurd? Wij hebben reeds eerder onze verbazing uitgesproken dat nieuwe schoolpleinen niet veel later met subsidie van de provincie op de schop zijn genomen om er ‘groene’ schoolpleinen van te maken. De gemeente groeit doordat we steeds meer huizen bouwen en daardoor ontstaat op diverse onderwijslocaties druk op de beschikbare klaslokalen. We zijn er trots op en we vinden het noodzakelijk dat de leerlingen in Etten-Leur goed gehuisvest zijn. Hier wordt de basis voor later gelegd. Algemene Beschouwingen Kadernota 2026-2029 GrLPvdA

1

Er zijn in Etten-Leur veel voorzieningen, op elk gebied, onderwijs, winkelcentra, wijkgebouwen, verenigingsleven, horeca, evenementen, sport en cultuur. GroenLinks-PvdA vindt het belangrijk dat deze voorzieningen er zijn en beschikbaar moeten blijven voor iedereen die daarin geïnteresseerd is. Het cultuurhuis in Etten-Leur is de Nobelaer, die ook gesubsidieerd wordt door de gemeente. Deze subsidie is de laatste jaren steeds verder afgebouwd en hun begroting is mede daardoor onder druk komen te staan. Inflatie, stijgende lonen en energieprijzen zorgen ervoor dat het verder korten op die subsidie niet langer verantwoordelijk is. Er is onderzoek gedaan dat is afgerond met een verbeterplan voor de exploitatie. Dan nog is het noodzakelijk - om de Nobelaer gezond te krijgen en te houden - dat de subsidie verhoogd wordt. Onze fractie vindt dat ook noodzakelijk. Cultuur, maken, beleven, is net zo belangrijk als sport. Het is gezond, het verbindt, en daarom vinden wij het verantwoord om het cultuurhuis de Nobelaer financieel gezond te houden zodat iedereen kan blijven genieten. Bestaanszekerheid bereik je door in een aantal primaire levensbehoeften te voorzien. Dan hebben we het over werk of en goede dagbesteding, een dak boven je hoofd, voldoende gezond voedsel, voldoende inkomen om normaal van te kunnen leven en mee te kunnen doen in de samenleving.

Om mensen daarbij te ondersteunen hebben we in Etten-Leur een minima- en armoedebeleid. Dit moet ervoor zorgen dat niemand buiten de boot valt. GroenLinks-PvdA wil dat het college eropuit gaat om deze mensen op te zoeken en hen te helpen met het bereikbaar maken van de voorzieningen die er voor hen zijn. Op het gebied van wijkgebouwen en andere sociaalmaatschappelijke accommodaties is Etten-Leur goed voorzien. Nog steeds worden nieuwe gebouwen gerealiseerd en zo mogelijk overgedragen aan de gebruikers. Daar is veel geld mee gemoeid wat mede veroorzaakt wordt door stijgende bouwkosten en lange besluitvormingsprocessen. Die hoge kosten zijn alleen verantwoord als er veel gebruik (meerdere gebruikers, verenigingen) gemaakt kan worden van deze accommodaties. 3. Ruimte voor wonen en leven Sportvoorzieningen en -verenigingen zijn belangrijk voor onze gemeente. Daar hebben we als gemeenschap veel geld voor over. Toch blijven we zoeken naar mogelijkheden om hierin keuzes te maken. Zo wenst ponyclub en paardensportvereniging Concordia Florebit een paardenbak. Volgens ons kan door samenwerking van de gemeente met de vrijwilligers van deze vereniging dit redelijk makkelijk gerealiseerd worden.

In de Kadernota schrijft het college dat de gemeenteraad ‘woningen wil toevoegen aan onze woningvoorraad zodat er een woning is voor elke Etten-Leurenaar.’ Dat lijkt GroenLinks-PvdA wat ongenuanceerd. Immers woningen worden ook gekocht en gehuurd door mensen van buiten Etten-Leur. Dus moeten we de kans op een woning voor Etten-Leurenaren, binnen de kaders van de wet, vergroten. GroenLinks-PvdA is al jaren voorstander van nieuwe woonvormen voor senioren om beschut en nog steeds zelfstandig te wonen. We zouden ook graag zien dat we de mogelijkheid bieden voor andere woonvormen, zoals tiny houses in een groene omgeving. De nieuwe wijk Haansberg wordt weer een zeer ambitieuze wijk, klaar voor de toekomst. Zo was Schoenmakershoek de eerste wijk in Etten-Leur - en misschien wel landelijk - die volledig gasloos is aangelegd. Daarna volgde de Streek met nul op de meter woningen en nu gaan we voor nieuwe zeer duurzame technieken als biobased en circulair bouwen. Daarnaast wordt het lopen en fietsen gestimuleerd door het aanleggen van goede verbindingen en het bezit van een auto ontmoedigd door de parkeerruimte te beperken. Er is veel groen met mogelijkheden om veel water op te vangen bij periodes met hevige regen. Helemaal naar de al jaren bestaande wensen en visie van GroenLinks-PvdA.

Mensen die in deze wijk gaan wonen zijn realisten die een bijdrage willen leveren aan een betere wereld met minder CO2-uitstoot; gezondere inwoners die samen willen werken en naar elkaar omkijken. Wij worden daar heel blij van.

Algemene Beschouwingen Kadernota 2026-2029 GrLPvdA

2

Gelukkig wordt nu ingezet op duurzame mobiliteit en wordt fietsen gestimuleerd. Wat ons betreft wordt op meer plaatsen in Etten-Leur de ‘auto te gast’. Daarbij hoort ook dat fietsers en voetgangers sneller groen krijgen bij de stoplichten. Veilig van A naar B komen wil iedereen. Wat ons betreft is het niet noodzakelijk om vrijliggende fietspaden, zoals die aan de Liesbosweg en die van het Bolwerk, volledig te verlichten. Of het licht moet aangaan op het moment dat er een fietser aankomt en achter hem/haar weer uitgaat. Dit om lichtvervuiling in het buitengebied te voorkomen. Al jaren is afval dumpen en het illegaal bijplaatsen van afval bij containers iedereen een doorn in het oog. Het college zet in op intensiveren van het toezicht en handhaven. Als dat de oplossing zou zijn, dan was het probleem toch allang opgelost? Wel zien wij mogelijkheden voor verbetering als de afvalcoaches zich richten met hun voorlichting op anderstaligen. We merken dat zij eenvoudigweg niet weten wat er mogelijk is om van hun afval af te komen. Daarnaast zijn er helaas nog een boel kwaadwillende lieden die betrapt en gestraft moeten worden. Behalve het huisvesten van bijzondere doelgroepen moet er ook gestuurd worden op het integreren, het opvangen en meedoen met de overige inwoners. Het samenleven van diverse culturen geeft een extra dimensie en meer begrip voor elkaars situatie. 4.

Economie en werk GroenLinks-PvdA wenst iedereen werk en/of een zinvolle dagbesteding met als resultaat bestaanszekerheid en voldoening. Daarvoor hebben we een sterke en duurzame lokale economie nodig. De grenzen voor grootschalige logistieke en procesmatige bedrijven zijn binnen Etten-Leur bereikt. Maar om nu in te zetten op het aantrekken van arbeidsintensieve bedrijven, zoals het college voorstelt, lijkt ons niet verstandig. Immers, de arbeidskrachten moeten nu al uit het buitenland aangetrokken worden. En als zij komen, dan hebben zij ook een woning nodig. Liever ziet GroenLinks-PvdA dat we inzetten op innovatieve bedrijven die een bijdrage leveren aan een betere wereld, circulair zijn of een sociaalmaatschappelijke rol kunnen spelen. We ondersteunen de bestaande ondernemers om te komen tot een circulair bedrijfsproces waarbij geen afval meer bestaat, maar alleen goederenstromen die hergebruikt kunnen worden. Dit wordt een nieuwe economie met nieuwe werkgelegenheid. Energie wordt zo veel mogelijk voor de eigen bedrijfsvoering opgewekt of doorgeleverd naar andere bedrijven of huishoudens in de buurt. Al vaker hebben wij het college gewezen op de voordelen die het aanwijzen van een Bedrijfs Investerings Zone heeft, voor de ondernemers in die zone. Als lokale overheid moeten we dat faciliteren, maar er ook in participeren door zelf middelen in dat fonds te storten.

Daardoor kunnen ondernemers en overheid elkaar stimuleren om gezamenlijke taken op zich te nemen. Een levendig, sfeervol groen centrum met een autovrije Markt en een aantrekkelijk, rustig buitengebied met mooie, schone wandel- en fietsroutes, stimuleert de bezoekersaantallen van toeristen en recreanten. Daar moet extra op ingezet worden met lokale ondernemers en organisaties die daar gezamenlijk hun voordeel (lees: omzet) mee kunnen doen. ‘Het uitvoeringsprogramma kwaliteitsverbetering landschap is in 2024 afgerond’, schrijft het college. In onze ogen is dat nooit afgerond, het kan altijd beter en daar moet blijvend aan gewerkt worden, met behulp van de bewoners en ondernemers in dat gebied. 5. Duurzaam denken en doen Het duurzaam denken en doen loopt als een rode draad door alle voorgaande programma’s. Bij alles wat we als gemeente bedenken, moeten we overwegen wat het voorstel of ons handelen betekent voor de verhouding people – planet – profit. Die moet in balans zijn, anders is het niet duurzaam genoeg en gaat het ten koste van minstens één van deze drie elementen.

Algemene Beschouwingen Kadernota 2026-2029 GrLPvdA

3

De gemeente adviseert samen met partners, zoals DuurSaam Etten-Leur, inwoners en bedrijven om te verduurzamen, te vergroenen. Het is belangrijk dat de gemeente daarin het goede voorbeeld geeft. We praten al vier jaar over het in bedrijf hebben van een circulair ambachtscentrum als voorportaal van de milieustraat en onlangs is door een meerderheid in de gemeenteraad weer besloten om de beslissing met een jaar voor zich uit te schuiven. Met als argument dat het veel geld is wat er voor nodig is en dat zij een nog beter onderbouwd voorstel willen zien. Één van de gevolgen is dat het nog meer geld gaat kosten, nog even afgezien van de vele kansen en mogelijkheden die wij in dit Circulair Ambachtscentrum zien: milieuwinst, duurzaam en sociale arbeid. Hierover zijn wij zeer teleurgesteld in de coalitiepartijen. Het consuminderen is een belangrijke beweging op weg naar minder CO2-uitstoot en het besparen van grondstoffen. Het hergebruiken van producten, het repareren in plaats van nieuw kopen, tweedehands kleding kopen, zijn ook activiteiten en bewegingen waar de gemeente met haar partners in Het Groene Hoekske onze inwoners op wijzen en voorlichten. Dit is een mooi initiatief. Samen op weg naar een schonere wereld voor ons en degenen die na ons komen.

We spreken onze dank uit aan de mensen van de griffie, het college, de ambtelijke organisatie en natuurlijk de andere partijen voor de constructieve samenwerking tot dusver, waarvan we hopen dat die op dezelfde voet doorgaat. GroenLinks-PvdA staat voor een gezonde financiële positie, met extra impulsen of investeringen waar nodig. Voor de inwoners, het milieu en de samenleving als geheel. Namens de fractie, Gilbert van den Andel, Luciën Gesser, Rob Huijskens, Esmee Dravik, Ingrid Aanen en Hans Wierema

Algemene Beschouwingen Kadernota 2026-2029 GrLPvdA

4