CConstaterende datEtten-Leur
Koppel je AI →
Document · PDF

Etten-Leur - Begroting 2027 def

Met de raad in gesprek 27 oktober 2026, gemeente Etten-LeurBij agendapunt: . Begroting 2027 inclusief college uitvoeringsplan 2026-203054.386 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 7

BEGROTING 2027- CONCEPT Inhoudsopgave Samenvatting 8 Samenvatting 8 Voorwoord 8 Van kadernota naar begroting 10 Overzicht financiële mutaties 11 Toelichting financiële mutaties 12 Ontwikkeling algemene reserves 14 Mutaties reserves 15 Toelichting reserves 16 Structureel saldo begroting 17 PDF 18 Rapportage 2026 19 1. Eigentijds bestuur en dienstverlening op maat in Etten-Leur 19 Ontwikkelingen 19 1.1 Vertrouwen in de overheid 20 1.2 Communicatie en participatie 22 1.3 Dienstverlening en menselijke maat 24 1.4 Ondermijnende criminaliteit 26 Financiële ontwikkelingen 27 2. Sociaal Etten-Leur 31 Ontwikkelingen 31 2.1 Iedereen moet mee kunnen doen 33 2.2 Minima- en armoedebeleid 35 2.3 Wijkvoorzieningen en -gebouwen/accommodaties 37 2.4 Jong zijn in Etten-Leur 40 2.5 Gezond oud worden en zelf- en samenzorg 43 Financiële ontwikkelingen 45 3. Ruimte voor wonen en leven in Etten-Leur 48 3.1 Woningbouw 49 3.2 Verkeersafwikkeling 52 3.3 Verkeersveiligheid 54 3.4 Beheer en onderhoud van het openbaar gebied 55 3.5 Huisvesting bijzondere doelgroepen 57 Financiële ontwikkelingen 59 4. Economie en werk in Etten-Leur 61 4.1 Zo veel mogelijk mensen aan het werk 62 4.2 Het versterken van de economie 64 2 Begroting 2027- concept 4.3 Toerisme en recreatie 66 4.4 Een levendig centrum 67 4.5 Agrarische sector 69 Financiële ontwikkelingen 70 5.

Duurzaam denken en doen in Etten-Leur 71 Ontwikkelingen 71 5.1 Duurzaam wonen 73 5.2 Duurzame woon- en leefomgeving 76 5.3 Duurzaam produceren 78 5.4 Duurzame bedrijven- en industrieterreinen 80 Financiële ontwikkelingen 82 Begroting 2027 84 1. Bestuur en dienstverlening 84 1.1 Veilige en weerbare samenleving 84 1.2 Betrokken inwoners en duidelijke communicatie 84 1.3 Gebiedsgericht en wijkgericht werken 85 1.4 Digitale, veilige en datagedreven dienstverlening 85 Indicatoren 85 Risico's 87 Wat kost het? 87 Welke activiteiten voeren we uit in programma 1? 88 Verbonden partijen 89 2. Samen Leven 90 2.1 Verenigingen, vrijwilligers en cultuur 90 2.2 Gezond en vitaal leven 90 2.3 Bestaanszekerheid en meedoen 90 2.4 Toegankelijke en betaalbare zorg 91 2.5 Jongeren, onderwijs en ontwikkeling 91 2.6 Sterke wijken en sociale samenhang 92 Indicatoren 92 Risico's 94 Wat kost het? 94 Welke activiteiten voeren we uit in programma 2? 95 Verbonden partijen 96 3. Wonen en verplaatsen 98 3.1 Voldoende woningen bouwen 99 3.2 Samenhangende gebiedsontwikkeling 99 3.3 Betaalbaar en passend wonen 99 3.4 Kwalitatieve, groene en toegankelijke openbare ruimte 100 3.5 Bereikbare en verkeersveilige gemeente 100 Indicatoren 100 3Begroting 2027- concept Risico's 101 Wat kost het? 102 Welke activiteiten voeren we uit in programma 3? 102 Verbonden partijen 103 4.

Economie en werken 104 4.1 Toekomstbestendige bedrijventerreinen 104 4.2 Levendige centra en vitale wijkvoorzieningen 104 4.3 Vrijetijdseconomie, toerisme en erfgoed 105 4.4 Toekomstbestendige agrarische sector en buitengebied 105 Indicatoren 105 Risico's 106 Wat kost het? 107 Welke activiteiten voeren we uit in programma 4? 107 Verbonden partijen 108 5. Duurzaam denken en doen 108 5.1 Circulaire economie en grondstoffen 109 5.2 Aardgasvrije en energiezuinige woningen 109 5.3 Energie-infrastructuur en netcongestie 109 5.4 Duurzame en innovatieve bedrijven 110 5.5 Klimaatbestendige en gezonde leefomgeving 110 5.6 Duurzame gebouwen en vastgoed 110 Indicatoren 110 Risico's 112 Wat kost het? 112 Welke activiteiten voeren we uit in programma 5? 113 Verbonden partijen 114 Paragrafen 116 Lokale heffingen 117 Lokale heffingen 117 Beleid en ontwikkelingen 117 Overzicht hoofdlijnen van de diverse belastingen en heffingen 118 Tarieven 2027 119 Verwachte inkomsten 119 Kwijtscheldingsbeleid 120 Kostendekkendheid tarieven 121 Weerstandsvermogen en risicobeheersing 123 Weerstandsvermogen en risicobeheersing 123 Risico's 124 Weerstandsvermogen 127 Financiële kengetallen 128 4 Begroting 2027- concept Onderhoud kapitaalgoederen | 130 Onderhoud kapitaalgoederen | 130 Beleid en ontwikkelingen onderhoud kapitaalgoederen openbaar gebied - | 131 Beheerplannen Beleid en ontwikkelingen onderhoud

kapitaalgoederen openbaar gebied - | 132 Wegbeheer Beleid en ontwikkelingen onderhoud kapitaalgoederen openbaar gebied - | 133 Groenbeheer Beleid en ontwikkelingen onderhoud kapitaalgoederen openbaar gebied - Riolering | 134 en afval Beleid en ontwikkelingen onderhoud kapitaalgoederen openbaar gebied - overig | 136 Beleid en ontwikkelingen onderhoud kapitaalgoederen gebouwen | 138 Beleid en ontwikkelingen onderhoud kapitaalgoederen sportaccommodaties | 139 Uitgaven voor onderhoud kapitaalgoederen | 140 Financiering | 141 Financieringsbehoefte 2027 | 141 Kasgeldlimiet | 141 Renterisiconorm | 142 Renteschema | 142 Opgenomen geldleningen | 143 Bedrijfsvoering | 144 Organisatieontwikkeling | 144 Rechtmatigheid en privacy | 144 Personele sterkte 2027 | 145 Bedrijfsvoeringsrisico's | 145 Indicatoren | 147 Verbonden partijen | 148 Wat zijn verbonden partijen? | 148 Tweede bestuursrapportage 2026 | 148 Zienswijzen | 148 Richtlijnen kaders begroting 2028 van de gemeenschappelijke regelingen | 148 Wie zijn onze verbonden partijen? | 151 Grondbeleid | 173 Algemene ontwikkelingen | 173 Wonen | 174 Werken | 176 Kostenverhaal en financiële bijdragen | 177 Kwaliteitsverbetering landschap | 179 Risico's | 180 Investeringen | 182 Investeringen 2026 | 182 Begroting 2027- concept | 5 Tweede bestuursrapportage 2026 | 182 Investeringsplan 2027-2030 | 184 Toelichtingen Investeringsplan 2027-2030 | 185

Openbaarheid | 186 Openbaarheid | 186 Subsidies | 188 Subsidies | 188 Begrotingssubsidies | 188 Financieel | 189 Wat zijn de kosten en opbrengsten per programma? | 190 Totaal overzicht per programma | 190 Lokale heffingen | 191 Uitkering gemeentefonds | 191 Dividenden | 191 Financieringsfunctie | 191 Overhead | 192 Vennootschapsbelasting | 193 Post onvoorzien | 193 Meerjarenraming 2027-2030 | 194 Hoe ziet de balans er in 2027 uit? | 195 Prognose balans | 195 Activa en passiva | 195 EMU-Saldo | 196 Reserves en voorzieningen | 197 Reserves | 197 Reserves 2027 | 197 Toelichting mutatie reserves | 198 Meerjarenperspectief reserves | 199 Voorzieningen | 200 Voorzieningen 2027 | 200 Toelichting mutatie voorzieningen | 201 Meerjarenperspectief voorzieningen | 202 Incidentele baten en lasten | 203 Incidentele baten en lasten | 203 1. Bestuur en dienstverlening | 203 2. Samen Leven | 204 3. Wonen en verplaatsen | 205 4. Economie en werken | 205 5.

Duurzaam denken en doen | 205 Totaal | 206 6 | Begroting 2027- concept Verwachte structurele toevoegingen en onttrekkingen reserves 207 Taakvelden 208 Totaal taakvelden 208 Programma 1 Bestuur en dienstverlening 211 Programma 2 Samen Leven 211 Programma 3 Wonen en verplaatsen 212 Programma 4 Economie en werken 212 Programma 5 Duurzaam denken en doen 212 Uitgangspunten 2027-2030 213 Inwoner- en woningaantallen 213 Kosten 214 Opbrengsten 215 Besluitvorming 216 Besluitvorming 216 Besluitvorming 216 Toezeggingen 217 Vragen gemeenteraad 217 Beoordeling provincie 217 Contact en privacy 218 Contact 218 Contact 218 Privacybeleid 218 7Begroting 2027- concept Samenvatting Samenvatting Voorwoord Koers houden, kansen pakken, krachten bundelen Onder die titel presenteren we het college-uitvoeringsplan, gebaseerd op het ambitieuze raadsprogramma waaraan iedereen heeft bijgedragen. Deze begroting is een vertaling van deze ambities voor het jaar 2027. We bouwen voort op wat in de vorige periode is gerealiseerd voor onze inwoners, bedrijven en verenigingen van Etten-Leur en geven tegelijk ruimte aan nieuwe en aangescherpte ambities die uw raad heeft aangegeven. De doelen en acties uit het college-uitvoeringsplan namen we in deze begroting op; de verdere toelichting staat in het plan zelf. Per programma hebben we indicatoren gekozen om de ontwikkeling te volgen.

Ook autonome ontwikkelingen en de financiële gevolgen van de tweede bestuursrapportage zijn verwerkt. Lees de financiële toelichting voor meer informatie hierover. Vervolgens lag er een flinke puzzel want de beschikbare middelen en de uitvoeringscapaciteit passen niet altijd bij de uitgesproken ambities. Slimme balans zoeken Financieel zochten we een slimme balans tussen gerichte, soms incidentele investeringen en structurele middelen die nodig zijn voor de uitvoering van gemeentelijke taken. We zijn financieel voorzichtig en tegelijkertijd ondernemend. We gaan ervoor om de komende periode aanvullende financiering te verkrijgen op diverse beleidsterreinen. En we zoeken naar creatieve combinaties tussen beleidsterreinen. Zo combineren we bijvoorbeeld de uitvoering van de wijkpaspoorten uit het Groenplan, waarvoor nog geen budget was geraamd, waar mogelijk met de reserveringen voor klimaatmaatregelen. Vooruit blijven kijken en omgaan met onzekerheden De septembercirculaire geeft financiële ruimte. Voor de jaren daarna ontbreekt nog duidelijkheid vanuit het kabinet. We spreken niet meer van ravijnjaren, maar houden rekening met aanhoudende financiële druk en wachten de besluitvorming in Den Haag af. Zo verwachten we in het voorjaar nog financiële consequenties vanuit de aanbevelingen van de commissie van Ark rond de jeugdzorg.

Tegelijk willen we investeren, zoals in de herinrichting van de Markt en de nieuwbouw van de Gemeentewerf, maar moeten we ook denken aan de grote investeringen die na 2030 nog volgen zoals voor basisscholen en op termijn de tunnel en randwegen. Die zijn nu nog niet zichtbaar, maar komen er wel aan. Besluitvorming in de komende raadsperiode vraagt om een stabiele financiële basis, ook gezien de onzekerheden rond inflatie, indexeringen en renteontwikkelingen. 8 Begroting 2027- concept Uitvoeringskracht nodig Voor de uitvoering van onze ambities is voldoende menskracht en een professionele organisatie nodig. De organisatie ontwikkelt mee door werkwijzen aan te passen en nieuwe digitale middelen, waaronder AI, verantwoord te benutten binnen de kaders van nieuwe wetgeving. Daarbij houden we nadrukkelijk oog voor de menselijke maat. De gevraagde extra capaciteit is deels nodig voor autonome ontwikkelingen en nieuwe wettelijke taken en deels voor de uitvoering van het college- uitvoeringsplan. Daarbij wegen we steeds kritisch af wat incidenteel kan, wat structureel nodig is en wat bijdraagt aan goed werkgeverschap. De indeling van de begroting De tweede bestuursrapportage 2026 en de begroting 2027 presenteren we naast elkaar.

In de bestuursrapportage rapporteren we nog over onderwerpen uit de vorige collegeperiode, terwijl de begroting al uitgaat van nieuwe onderwerpen en acties uit het nieuwe college-uitvoeringsplan. In de nieuwe indeling van het plan is het sociaal domein gebundeld in programma 2, inclusief inkomen en werk vanuit de Participatiewet en het Werkplein, die voorheen onder programma 4 vielen. Vanaf de eerste bestuursrapportage 2027 hanteren we volledig de vernieuwde indeling. Meten is weten In elk programma staan indicatoren waarmee we volgen of we op koers liggen en de gewenste effecten bereiken. Via de bronlinks zijn de actuele scores en aanvullende indicatoren beschikbaar. Uitgangspunt is, zoals afgesproken in het raadsprogramma, dat we minimaal het niveau van vergelijkbare gemeenten bereiken als we lager scoren, en ons huidige niveau behouden als we beter scoren. Richting de eerste bestuursrapportage in 2027 en kadernota willen we hierover met de gemeenteraad in gesprek: welke indicatoren zeggen daadwerkelijk iets over onze inzet en welke streefwaarden spreken we af? Daarbij kijken we, zoals in het raadsprogramma staat, niet alleen naar de cijfers maar ook naar de verhalen erachter. Tot slot Met deze begroting starten we de nieuwe raadsperiode. Een periode waarin we koers houden, kansen pakken en de krachten bundelen van gemeenteraad, college, organisatie en samenleving.

Zo werken we stap voor stap aan onze ambities voor de ontwikkeling van Etten-Leur, met oog voor wat financieel en organisatorisch haalbaar is en met ruimte om bij te sturen wanneer ontwikkelingen daarom vragen. Vanuit die gezamenlijke verantwoordelijkheid bouwen we verder aan een sterk, veerkrachtig en toekomstgericht Etten-Leur. 9Begroting 2027- concept Van kadernota naar begroting Op 6 juli 2026 stelde de gemeenteraad de kadernota 2027-2030 vast. De ontwikkelingen en voorstellen in de tweede bestuursrapportage 2026 en de begroting 2027 leiden tot het volgende meerjarenperspectief 2026-2030. Bij de toelichting op het financiële resultaat nemen we voordelen op als een positief bedrag en nadelen als een negatief bedrag. (bedragen x € 1.000) | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Kadernota 2027-2030 | 179 | 2.837 | 510 | 1.103 | 2.512 Actualisatie begroting 2027-2030 | -41 | -2.687 | -3.768 | -3.477 | -3.470 Saldo 2e bestuursrapportage 2026 - begroting 2027 | 138 | 150 | -3.258 | -2.374 | -958 Een samenvatting van de mutaties bij het opstellen van de begroting 2027 leest u hier. 10 | Begroting 2027- concept Overzicht financiële mutaties In het overzicht leest u een samenvatting van de mutaties bij het opstellen van de begroting 2027. In de programma's nemen we financiële overzichten op met meer details en toelichtingen.

Bij de toelichting op het financiële resultaat nemen we voordelen op als een positief bedrag en nadelen als een negatief bedrag.We ronden de bedragen af op € 1.000. Hierdoor kunnen afrondingsverschillen ontstaan. (bedragen x € 1.000) | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 1. Uitbreiding personeel | -150 | -2.032 | -2.920 | -2.816 | -2.902 2. Algemene uitkering (septembercirculaire 2026) | -526 | 381 | 440 | 604 | 663 3. Nabetaling Nazorg gesloten stortplaatsen | -700 | 0 | 0 | 0 | 0 4. Participatiewet | -625 | -406 | 22 | 29 | 45 5. Openbaar groen | -97 | -368 | -368 | -368 | -368 6. ICT kosten | -310 | -130 | -86 | 19 | 24 7. Inburgering | -307 | -371 | -371 | -371 | -371 8. Voorziening APPA | -251 | 0 | 0 | 0 | 0 9. Jeugdzorg | -200 | -135 | -135 | 0 | 0 10. Ruimtelijke visies | 0 | 0 | -200 | -100 | 0 11. Voorziening onderhoud gebouwen | -173 | -173 | -173 | -173 | -173 12. Onroerendezaakbelasting | -144 | 0 | 0 | 0 | 0 13. Proef hoogbegaafdheidsklas | 0 | -130 | 0 | 0 | 0 14. Onderwijsagenda | 0 | -120 | -120 | -120 | -120 15. Trampolinegroep | 0 | 0 | -180 | -180 | -180 16. De Verbinding | 0 | 0 | -150 | -150 | -150 17. Toeslagenaffaire | 164 | 0 | 0 | 0 | 0 18. Evenementenbudget jongeren | 0 | -100 | 0 | 0 | 0 19. Evenementenbudget algemeen | 0 | -100 | 0 | 0 | 0 20. Missie en visie op Erfgoed | 0 | 0 | 0 | -80 | 0 21. Lichtshow jaarwisseling 2027/2028 | 0 | -75 | 0 | 0 | 0 22.

Beschermd Wonen 2026 | 746 | 0 | 0 | 0 | 0 23. Verkoop vergadercentrum | 500 | 0 | 0 | 0 | 0 24. Vrijval taakmutaties | 374 | 0 | 0 | 0 | 0 25. Opbrengst Projecten | 300 | 0 | 0 | 0 | 0 26. Wmo | 268 | 348 | 348 | 348 | 348 27. Organisatiekosten Werkplein | 172 | 0 | 0 | 0 | 0 28. Grondverkoop | 160 | 0 | 0 | 0 | 0 29. Rente langlopende leningen | 147 | 0 | 0 | 0 | 0 30. Rente en afschrijvingen | 642 | 1.281 | 314 | -228 | -540 31. Budget indexeringen | -316 | 258 | 262 | 266 | 254 32. Overig | 285 | -815 | -451 | -157 | 0 Totaal wijzigingen | -41 | -2.687 | -3.768 | -3.477 | -3.470 Begroting 2027- concept | 11 Toelichting financiële mutaties Onderwerp | Toelichting 1. Uitbreiding personeel | Door de groei van het aantal taken, de groei van de organisatie en het realiseren van de ambities uit het raadsprogramma is extra capaciteit nodig. 2. Algemene uitkering (septembercirculaire 2026) | We actualiseren de begroting op basis van de septembercirculaire 2026. 3. Nabetaling Nazorg gesloten stortplaatsen | We betalen de naheffing Nazorg Gesloten Stortplaats Zevenbergen in één keer. 4. Participatiewet | Hogere uitkeringslasten, minder kosten minimabeleid en hogere re-integratiekosten. 5.

Openbaar groen | De kosten voor openbaar groen nemen toe door areaaluitbreidingen, hogere onderhouds- en uitvoeringskosten en aanvullende beheermaatregelen voortvloeiend uit het Groenplan en het bomenbeheer. Een deel van deze kostenontwikkeling wordt opgevangen door de uitvoering van maaiwerkzaamheden in eigen beheer vanaf 2027. 6. ICT kosten | Door ontwikkelingen op het gebied van software en ICT samenwerking passen we de begroting aan. 7. Inburgering | We verlagen de Rijksbijdrage inburgering naar het niveau van inburgeringskosten. 8. Voorziening APPA | Bureau PROambt berekende de hoogte van de voorziening Algemene Pensioenwet Politieke Ambtsdragers (APPA). We storten € 35.000 voor de twee extra wethouders. Door de hogere indexering is € 216.000 nodig voor de overige deelnemers. 9. Jeugdzorg | De cijfers over de eerste helft van 2026 laten een tekort zien bij de niet-vrij toegankelijke jeugdzorg. Binnen de jeugdbescherming en de jeugdzorg met intensieve begeleiding is juist sprake van een overschot. 10. Ruimtelijke visies | We huren stedenbouwkundige bureaus in voor de visies Grauwe Polder, Stationsgebied, Etten- Leur Noord en de herijking van de Omgevingsvisie. 11. Voorziening onderhoud gebouwen | We rekenden de onderhoudsvoorziening gebouwen door. Daaruit blijkt dat een verhoging van de storting in de voorziening nodig is om alle toekomstige werkzaamheden uit te voeren. 12.

Onroerendezaakbelasting | De WOZ waarde van de panden in Etten-Leur is minder hard gestegen dan waarmee in de begroting rekening is gehouden. Door de lagere WOZ waarde is de opbrengst van de onroerendezaakbelasting lager. 13. Proef hoogbegaafdheidsklas | Met Integraal Kindcentrum De Vincent starten we een proef om hoogbegaafde leerlingen beter te ondersteunen. Het doel is om ervoor te zorgen dat deze leerlingen binnen hun eigen school het onderwijs en de begeleiding krijgen die zij nodig hebben. Hiervoor is vaak een ander aanbod nodig dan in een reguliere klas. 14. Onderwijsagenda | Er is extra budget nodig voor de onderwijsagenda om aan de afspraken met de onderwijspartners te voldoen. Tot 2027 gebruikten we hiervoor budget van onderwijsachterstanden dat is niet meer mogelijk. 15. Trampolinegroep | De verbinding onderwijs en jeugdzorg maakt onderdeel uit van het doorontwikkelplan Jeugdzorg 2026-2030. Met de trampolinegroep zorgen we voor preventieve interventie. Leerlingen in het basisonderwijs krijgen hier begeleiding en hun leerkracht coaching. Hierdoor kan de leerling groeien in ontwikkeling, maar wel op de eigen basisschool blijven. Voor de uitvoering van deze taak nemen we dit budget op tot en met 2030. 16. De Verbinding | De verbinding onderwijs en jeugdzorg maakt onderdeel uit van het doorontwikkelplan Jeugdzorg 2026-2030.

De Verbinding ondersteunt jeugdigen in het basisonderwijs die dreigen thuis komen te zitten of dat al doen. In de veilige omgeving van de Verbinding worden jeugdigen en hun omgeving begeleid, zodat zij weer met plezier naar school kunnen. Voor de uitvoering van deze taak nemen we dit budget op tot en met 2030. 17. Toeslagenaffaire | We bieden ondersteuning aan slachtoffers van de kinderopvang toeslagaffaire. Het Rijk vergoedt de kosten van de brede ondersteuning voor 100%. De uitvoeringskosten declareren we op basis van normbedragen van het Rijk. Onze uitvoeringskosten zijn lager dan de normbedragen die we daarvoor ontvangen. 18. Evenementenbudget jongeren | We nemen een evenementenbudget van € 100.000 voor jongeren op. Het overschot nemen we jaarlijks mee en vullen het budget weer aan. 19. Evenementenbudget algemeen | We nemen een evenementenbudget op voor algemene evenementen. Het overschot nemen we jaarlijks mee en vullen het budget weer aan tot € 100.000. 20. Missie en visie op Erfgoed | Een extern bureau stelt een visie op erfgoed op. Als deze visie is opgesteld volgt er een voorstel met daarin ook de financiële gevolgen om de visie uit te voeren. 21. Lichtshow jaarwisseling 2027/2028 | Ondanks onze inspanningen is het niet gelukt om voor de jaarwisseling van 2026/2027 een evenement te organiseren.

Daarom richten we ons op de jaarwisseling van 2027/2028 om samen met vrijwilligers een lichtshow te organiseren. 22. Beschermd Wonen 2026 | Breda organiseert Beschermd wonen en krijgt daarvoor geld van het Rijk. Breda paste de begroting 2026 aan. 23. Verkoop vergadercentrum | We verkochten begin juli het vergadercentrum. 12 | Begroting 2027- concept Onderwerp Toelichting 24. Vrijval taakmutaties We ontvingen via het gemeentefonds geld voor diverse taken. De taken voeren we uit binnen de beschikbare budgetten. 25. Opbrengst Projecten We ontvangen hogere financiële bijdragen voor woningbouwprojecten. 26. Wmo Het gebruik van huishoudelijke ondersteuning met bemiddeling en van woonvoorzieningen daalt. Tegelijkertijd maken meer inwoners gebruik van huishoudelijke ondersteuning. 27. Organisatiekosten Werkplein Het Werkplein maakte minder kosten dan verwacht. Het hield rekening met een hogere stijging van de lonen dan uiteindelijk is afgesproken in de Cao 2026. Daarnaast zijn verschillende vacatures nog niet of later ingevuld. 28. Grondverkoop We verkochten een perceel grond. 29. Rente langlopende leningen De rentelasten vallen lager uit omdat in 2026 minder langlopende leningen zijn afgesloten. 30. Rente en afschrijvingen We beoordelen al onze investeringen: wanneer verwachten we de uitgaven en wanneer is de investering klaar? We actualiseren de planning van de investeringen. 31.

Budget indexeringen In de kadernota namen we budget op voor prijsstijgingen. Een deel van dit budget gebruiken we op de diverse programma's om de gestegen kosten op te vangen. 32. Overig Meerdere afwijkingen, uitgebreidere specificatie in de programma's. 13Begroting 2027- concept Ontwikkeling algemene reserves We actualiseren de meerjarenbegroting 2026-2030 en brengen het verloop van de algemene reserve in de komende jaren in beeld. Het overzicht van alle reserves en voorzieningen staat hier. In de grafiek staat het verloop van de algemene reserve vanaf 2014 tot en met 2030. De positieve resultaten van de afgelopen jaren voegden we toe aan de algemene reserve. We houden nog geen rekening met het jaarlijkse rekeningresultaat. Bij een positief resultaat stijgt de reserve. Bij een negatief resultaat (of bij inzet van de reserve voor dekking van lasten) daalt de reserve. Stand Algemene reserve Rekeningresultaat 2014 2015 2016 2017 2018 2019 2020 2021 2022 2023 2024 2025 2026 2027 2028 2029 -10.000 0 10.000 20.000 30.000 40.000 14 Begroting 2027- concept Mutaties reserves Reserve nog uit te voeren werkzaamheden Bij de tweede bestuursrapportage 2026 beoordelen we of we de geplande werkzaamheden daadwerkelijk in 2026 uitvoeren. Het is mogelijk dat we werkzaamheden moeten uitstellen naar 2027. Wanneer dat zo is, verlagen we de budgetten voor 2026 en reserveren we dit bedrag.

Voor 2027 doen we juist het tegenovergestelde: we onttrekken aan de reserve en vergroten het budget. We gebruiken hiervoor de reserve Nog uit te voeren werkzaamheden. In deze bestuursrapportage verlagen we de budgetten in 2026 met € 1.600.000. Voor de Onderwijsagenda verhogen we het budget met € 311.000. In de programma's lichten we deze posten ook toe. (bedragen x € 1.000) | programma | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 1. Subsidies duurzaamheid | 5 | 1.235 | -1.235 | 0 | 0 2. Volkshuisvestingsprogramma | 5 | 113 | -113 | 0 | 0 3. Realisatiestimulans Volkshuisvesting | 3 | 252 | 0 | 0 | 0 4. Onderwijsagenda | 2 | -311 | 0 | 0 | 0 Reserve nog uit te voeren werkzaamheden | 1.289 | -1.348 | 0 | 0 Mutaties reserves 2026 Bij de programma’s geven we deze mutaties bruto weer: uitgaven die we betalen uit een reserve laten we apart zien. De gemeenteraad krijgt hierdoor inzicht in deze mutaties.

De totale reservemutaties in 2026 zijn: (bedragen x € 1.000) | 2026 Stortingen in reserves | 4.184 Onttrekkingen aan reserves | -3.541 Saldo | 643 Toelichting: De belangrijkste reservemutaties in de tweede bestuursrapportage 2026 zijn: Stortingen: • Algemene reserve: storting € 3.405.000 vanuit de Reserve Grondexploitatierisico's; • Reserve Realisatie Omgevingsvisie: storting € 564.000 door winstneming Vosdonk en Haansberg en € 215.000 overboeking vanuit de Reserve Grondexploitatierisico's Onttrekkingen: • Reserve Grondexploitatierisico's: onttrekking € 3.405.000 aan de Algemene reserve en € 215.000 aan de Reserve Realisatie Omgevingsvisie Begroting 2027- concept | 15 • Reserve Cultuur: verlaging van de onttrekking met € 50.000 omdat deze werkzaamheden worden gerealiseerd in 2027; • Reserve Kapitaallasten onderwijs: verlaging van de onttrekking met € 29.000. Investeringen in onderwijs worden in 2026 afgerond, vanaf 2027 start de afschrijving. Een toelichting op de mutaties met reserves staat bij de programma's. Toelichting reserves Onderwerp Toelichting 1. Subsidies duurzaamheid De uitkering Capaciteit decentrale overheden klimaat en energiebeleid (CDOKE) die we ontvangen voor het uitvoeren van klimaat- en energiebeleid nemen we via de reserve Nog uit te voeren werkzaamheden mee naar 2027. 2.

Volkshuisvestingsprogramma We ontvingen in 2025 een rijksbijdrage voor het opstellen van een volkshuisvestingsprogramma en een huisvestingsverordening. Deze werkzaamheden worden pas in 2027 uitgevoerd. We nemen het bedrag via de reserve Nog uit te voeren werkzaamheden mee naar 2027. 3. Realisatiestimulans Volkshuisvesting De ontvangsten van de realisatiestimulans Volkshuisvesting zetten we apart in de reserve Nog uit te voeren werkzaamheden. Het doel van de realisatiestimulans Volkshuisvesting is het realiseren van betaalbare woningen. 4. Onderwijsagenda Voor de uitvoering van de onderwijsagenda 2026 onttrekken we aan de reserve Nog uit te voeren werkzaamheden. 16 Begroting 2027- concept Structureel saldo begroting Voor een structureel evenwicht in de begroting is inzicht in de incidentele lasten en baten noodzakelijk. In hoofdlijn zijn alle baten en lasten structureel. Of een bedrag incidenteel is, is afhankelijk waarvoor dit bedrag bedoeld is. Ook moet er sprake zijn van een duidelijke einddatum. In de overzichten van de 'incidentele baten en lasten per programma’ leggen we uit welke incidentele lasten en baten we opnemen in de begroting.

Het structureel resultaat ziet er als volgt uit: Structureel saldo begroting (bedragen | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 x € 1.000) Lasten | -198.251 | -199.109 | -192.685 | -196.041 exclusief mutaties reserves Baten | 200.298 | 197.260 | 191.545 | 195.872 exclusief mutaties reserves Saldo | 2.048 | -1.849 | -1.140 | -168 van baten en lasten Toevoegingen | -4.713 | -3.190 | -3.263 | -3.600 reserves Onttrekkingen | 2.816 | 1.782 | 2.029 | 2.810 reserves Resultaat | 150 | -3.258 | -2.374 | -958 Incidentele | 6.261 | 2.398 | 1.963 | 1.500 lasten (inclusief incidentele toevoegingen reserves) Incidentele | -4.703 | -1.185 | -906 | -424 baten (inclusief incidentele onttrekkingen reserves) Structureel | 1.708 | -2.045 | -1.317 | 118 resultaat Uit deze tabel blijkt dat er in de begroting 2027 meer incidentele lasten dan incidentele baten zijn opgenomen. Het structurele resultaat is in 2027 positief. Begroting 2027- concept | 17 De provincie geeft in de richtlijnen aan dat de gemeente in aanmerking komt voor het normale toezicht wanneer de begroting 2027 reëel en structureel in evenwicht of positief is. Dit wordt repressief toezicht genoemd. We verwachten dat we met het aanbieden van deze begroting voldoen aan de eis van de provincie. PDF Klik op deze link om het Pdf bestand van begroting 2027 te lezen. De ‘pdf-versie’ van de begroting ziet er niet optimaal uit.

De digitale presentatie staat voorop. 18 Begroting 2027- concept Rapportage 2026 1. Eigentijds bestuur en dienstverlening op maat in Etten-Leur We werken aan een betrouwbare en servicegerichte organisatie voor onze inwoners en partners zoals het onderwijs, ondernemers, andere overheden en maatschappelijke organisaties, verenigingen en instellingen. Een organisatie zonder onnodige drempels en procedures waarbij de menselijke maat het uitgangspunt is van onze dienstverlening. Dat vraagt om professionals die binnen de wetten en regelgeving ruimte voor maatwerk zien en benutten. De gemeente inspireert, stimuleert en faciliteert en zoekt actief de dialoog en samenwerking op. Veel aandacht gaat uit naar het vroegtijdig betrekken van inwoners en andere partijen bij de ontwikkeling, uitvoering en evaluatie van beleid. Bestuurders en de organisatie gaan tijdig met inwoners in gesprek over maatschappelijke vraagstukken. Voor een goed functionerende gemeente is ook de relatie tussen de gemeenteraad, het college en de ambtelijke organisatie van groot belang, evenals een goede samenwerking in de regio zowel ambtelijk als bestuurlijk als politiek. Ontwikkelingen Proces Kernagenda Regio De Baronie opgestart Het proces om te komen tot een kernagenda 2027-2031 wordt eind 2026 opgestart. Vanuit de omvorming van de RWB zijn taken (en budget) al overgegaan naar De Baronie. Dit is verwerkt in de begroting 2027.

Of er vanuit de nieuwe kernagenda nog behoefte is aan nadere financiering is nog niet bekend. Gemeenteraden worden betrokken bij het proces van totstandkoming van de kernagenda. De kernagenda wordt tot slot altijd nog voorgelegd aan de gemeenteraden voor een zienswijze. Gebieds- en wijkgericht werken Begin 2025 hebben we gekeken hoe het wijkgericht werken in de praktijk verloopt. Daaruit bleek dat er behoefte is aan een aanpak die beter aansluit op de toekomst. Er is meer samenhang nodig, duidelijkheid over rollen en een betere samenwerking tussen wijkgericht werken, partners en projecten. Sindsdien zijn er nieuwe ontwikkelingen bij gekomen, zoals de invoering van de Omgevingswet en de doelen uit het raadsprogramma en het collegeuitvoeringsplan. Hierdoor is de opgave groter en breder geworden. 19Begroting 2027- concept 1.1 Vertrouwen in de overheid Wat wil de gemeenteraad bereiken? De gemeenteraad zet in op het vergroten van het vertrouwen van de inwoners, ondernemers en andere (maatschappelijke) partners in het gemeentebestuur. Meer en beter contact vanuit de gemeente met hen zodat zij weten waar ze aan toe zijn. De gemeenteraad wil zichtbaar en benaderbaar zijn. Maatschappelijk effect • Inwoners, ondernemers en andere (maatschappelijke) partners krijgen meer vertrouwen in de gemeente/het gemeentebestuur.

• De gemeente betrekt (we betrekken onze) inwoners, ondernemers en andere (maatschappelijke) partners meer en beter bij wat de gemeente doet (we doen). • De gemeente(-raad) is zichtbaar en benaderbaar. Wat zijn de doelen? 1. Inwoners, ondernemers en andere (maatschappelijke) partners weten altijd wie hun contactpersoon is bij de gemeente. 2. Raadsvergaderingen worden gehouden op een prettig toegankelijke locatie. 3. Inwoners, ondernemers en andere maatschappelijke partners worden verwelkomd wanneer ze ‘aankloppen’ bij de gemeente. 4. De gemeente treedt vaker naar buiten en spreekt met inwoners, ondernemers en andere (maatschappelijke) partners die met de gemeente willen spreken. Ambitie en metingen De actuele cijfers staan hier: www.waarstaatjegemeente.nl/burgerpeiling Let op: wijzig bovenaan de pagina de gemeentenaam 'Aa en Hunze' in 'Etten-Leur'. Wat is onze ambitie en wat hebben we gemeten? Alle inspanningen van de gemeente waarderen inwoners tenminste met een 6,4. (waarstaatjegemeente cijfer 2023 is 6,3 en waarstaatjegemeente cijfer 2025 is 6,3). Het opkomstpercentage voor de gemeenteraadsverkiezingen in 2026 is hoger dan 46,3% (de opkomst in 2026 was 48,6%). 20 Begroting 2027- concept Wat is de stand van zaken in 2026? Wat gaat goed? Afstemming met maatschappelijke partners Met maatschappelijke partners en middelbare scholieren voerden we gesprekken over het concept raadsprogramma.

De hierbij verzamelde informatie verwerkten we in het definitieve raadprogramma. Toegankelijkheid van raadsvergaderingen De nieuwe raadzaal is in gebruik genomen. Dit biedt meer mogelijkheden voor inwoners om actief deel te nemen tijdens 'met de raad in gesprek' en de vergaderingen live te volgen op de publieke tribune of via de livestream. Project Raadzaal en Herindeling Publiekshal Project is afgerond en overgedragen aan de lijnorganisatie per 1 mei 2026. Wat heeft aandacht nodig? Afstemming met maatschappelijke partners Het raadsprogramma wordt vertaald in een college-uitvoeringsprogramma en in de begroting 2027 inclusief meerjarenraming 2027-2030. Het voorbereiden van het goede gesprek over de begroting en het college uitvoeringsplan vraagt onze aandacht. Toegankelijkheid van raadsvergaderingen Het oplossen van problemen met de live-uitzendingen van de vergaderingen kost veel tijd. De uitwerking van het raadscommunicatieplan kost meer tijd dan vooraf geraamd en is daarom in fases verdeeld.

Project Raadzaal en Herindeling Publiekshal - Acties uit het college uitvoeringsprogramma voor 2026: Naam project Omschrijving planning: Afstemming met maatschappelijke partners Tweemaal per jaar (ruim voor de kadernota en ruim voor de begroting) een bijeenkomst organiseren met maatschappelijke partners om antwoord te krijgen op de vraag: 'liggen we op koers met de uitvoering van het raadsprogramma en zijn er eventueel bijstellingen nodig gegeven maatschappelijke ontwikkelingen?' 2026 Toegankelijkheid van raadsvergaderingen De gemeenteraad wil zichtbaar en benaderbaar zijn. 2026 Project Raadzaal en Herindeling Publiekshal Toegankelijke locatie voor raadsvergaderingen en een publiekshal die aansluit bij de opgave dienstverlening. (Met oog voor werkplekken van RWB/Werkplein). 2026 21Begroting 2027- concept 1.2 Communicatie en participatie Wat wil de gemeenteraad bereiken? Het doel van de gemeenteraad is dat inwoners, ondernemers en andere (maatschappelijke) partners beter begrijpen wat de gemeente doet en waarom. Door duidelijke communicatie in heldere taal weten mensen beter waar ze terecht kunnen bij de gemeente en worden ze dus beter geholpen. Met goede communicatie en participatie verlopen projecten beter en hebben inwoners, ondernemers en andere (maatschappelijke) partners meer invloed op wat de gemeente doet.

Inwoners moeten meer regie krijgen over hun woon- en leefomgeving doordat de gemeente openstaat voor hun expertise en initiatieven en deze waar nodig ondersteunt. Dat geldt ook voor ondernemers en andere (maatschappelijke) partners. De gemeenteraad zet in op een betere toegankelijkheid van de gemeente, zowel digitaal als persoonlijk. Voor inwoners, ondernemers en andere (maatschappelijke) partners moet duidelijk zijn welke informatie zij waar kunnen vinden en met wie zij contact kunnen opnemen. Maatschappelijk effect • Inwoners, ondernemers en andere (maatschappelijke) partners begrijpen wat de gemeente doet en waarom. • Inwoners, ondernemers en andere (maatschappelijke) partners weten, zowel persoonlijk als digitaal, waar en waarvoor ze bij de gemeente terecht kunnen. • Inwoners, ondernemers en andere (maatschappelijke) partners hebben (meer) regie over hun woon- en leefomgeving. Wat zijn de doelen? 1. We gebruiken heldere taal (altijd, maar in het bijzonder wanneer we met onze inwoners, ondernemers en andere (maatschappelijke) partners communiceren). 2. We zijn bereikbaar en informatie is vindbaar en begrijpelijk. 3. We leggen altijd uit wat we doen en waarom. 4. We betrekken inwoners, ondernemers en andere (maatschappelijke) partners actief bij (communiceren actief over) plannen en activiteiten. 5.

De gemeente biedt ruimte voor initiatieven van inwoners, ondernemers en andere (maatschappelijke) partners. Ambitie en metingen De actuele cijfers staan hier: www.waarstaatjegemeente.nl/burgerpeiling Let op: wijzig bovenaan de pagina de gemeentenaam 'Aa en Hunze' in 'Etten-Leur'. 22 Begroting 2027- concept Wat is onze ambitie en wat hebben we gemeten? Samenwerking met inwoners waarderen inwoners tenminste met een 6,0. (waarstaatjegemeente cijfer 2023 is 5,7 en waarstaatjegemeente cijfer 2025 is 5,8). Het gemiddelde cijfer dat inwoners geven voor de communicatie en voorlichting van de gemeente is tenminste een 6,5. (waarstaatjegemeente cijfer 2023 is 6,0 en waarstaatjegemeente cijfer 2025 is 6,1). Wat is de stand van zaken in 2026? Wat gaat goed? Evaluatie wijkgericht werken Evaluatie wijkgericht werken is afgerond. De formatie van wijkmanagers is op orde gebracht en er zijn goede afspraken gemaakt over fysieke vraagstukken. De wijkmanagers kunnen zich daardoor richten op sociaal maatschappelijke vraagstukken. Wat heeft aandacht nodig? Evaluatie wijkgericht werken Op dit moment werken we aan het toekomstbestendig maken van het wijkgericht werken en het aan de slag kunnen met gebiedsplannen en wijkagenda's. Dit is opgenomen in het college-uitvoeringsprogramma.

Acties uit het college uitvoeringsprogramma voor 2026: Naam project Omschrijving planning: Evaluatie wijkgericht werken Wijkgericht werken als methodiek en de positionering van de wijkmanager evalueren. 2026 23Begroting 2027- concept 1.3 Dienstverlening en menselijke maat Wat wil de gemeenteraad bereiken? Het doel is dat iedereen mee kan doen in Etten-Leur. Inwoners, ondernemers en andere (maatschappelijke) partners mogen niet belemmerd worden door te complexe regels, door te weinig digitale vaardigheden of andere obstakels zoals een taalbarrière of fysieke ontoegankelijkheid. In onze dienstverlening moet de mens, het bedrijf, de vereniging of de maatschappelijke organisatie meer centraal staan. We verplaatsen ons beter in de persoon, ondernemer of (maatschappelijke) partner en helpen diegene door de complexe wereld van de overheid heen. Maatschappelijk effect • Inwoners en andere partners vinden de gemeentelijke dienstverlening, zowel persoonlijk als digitaal, duidelijk vindbaar, toegankelijk, betrouwbaar en begrijpelijk. Dit geldt ook voor mensen die minder digitaal vaardig zijn. • Inwoners en andere partners ervaren de gemeentelijke dienstverlening als eerlijk en begripvol. Wat zijn de doelen? 1. We leggen zowel digitaal als fysiek beter en persoonlijker contact met inwoners, ondernemers en andere (maatschappelijke) partners. 2.

De gemeentewebsite en andere dienstverleningskanalen zijn duidelijk vormgegeven en goed toegankelijk, ook voor mensen die minder digitaalvaardig zijn. 3. Goede dienstverlening is gebaat bij ‘regelruimte’: handelingsperspectief om te doen wat in een specifiek geval nodig is. 4. Voor burgers die zelf goed aan de slag kunnen, richten we de werkprocessen zo in dat hun zelfwerkzaamheid beloond wordt met vloeiende dienstverleningsprocessen, korte tijdsbelasting en vlotte afhandeling. Ambitie en metingen De actuele cijfers staan hier: www.waarstaatjegemeente.nl/klantbeleving Let op: wijzig bovenaan de pagina de gemeentenaam 'Aa en Hunze' in 'Etten-Leur'. Wat is onze ambitie en wat hebben we gemeten? Inwoners waarderen de directe dienstverlening tenminste met een 6,6. (waarstaatjegemeente cijfer 2023 is 6,55 en waarstaatjegemeente cijfer 2025 is 6,6). Tenminste 61,9% van de inwoners is (zeer) tevreden over hostmanship van de gemeente. (waarstaatjegemeente cijfer 2023 is 61,9% (zeer) tevreden en waarstaatjegemeente cijfer 2025 is 63,8% (zeer) tevreden). 24 Begroting 2027- concept Inwoners waarderen de digitale dienstverlening tenminste met een 6,7. (waarstaatjegemeente cijfer 2023 is 6,47 en waarstaatjegemeente cijfer 2025 is 6,81).

Wat is de stand van zaken in 2026? Wat gaat goed? Inclusieve gemeente en de menselijke maat We werken aan het structureel versterken van hostmanship en menselijk contact in onze dienstverlening. Hiervoor ontwikkelen we lesmateriaal dat wordt opgenomen in ons leer- en ontwikkelplatform en het krijgt een vaste plek in ons introductieprogramma voor nieuwe medewerkers. In het laatste kwartaal leveren we het (online) magazine ‘Menselijk contact’ en is de eerste basistraining ‘Menselijk contact’ klaar voor gebruik. Verbeteren digitale dienstverlening We werken continu aan het verbeteren van onze digitale dienstverlening, zodat inwoners en ondernemers hun zaken met de gemeente steeds eenvoudiger, toegankelijker en waar mogelijk digitaal kunnen regelen. Een belangrijke stap in onze digitale dienstverlening is de implementatie van de Wet modernisering elektronisch bestuurlijk verkeer. De implementatie is afgerond en de uitvoering is geborgd in onze organisatie. Hiermee bieden we inwoners en ondernemers de mogelijkheid om formele berichten en aanvragen digitaal bij de gemeente in te dienen.

Wat heeft aandacht nodig? Inclusieve gemeente en de menselijke maat - Verbeteren digitale dienstverlening - Acties uit het college uitvoeringsprogramma voor 2026: Naam project Omschrijving planning: Inclusieve gemeente en de menselijke maat We werken eraan dat onze dienstverlening voor iedereen, zowel fysiek als digitaal, toegankelijk is en dat iedereen kan meedoen. In de wijze waarop we onze dienstverlening uitvoeren houden we rekening met de persoonlijke mogelijkheden en behoeften van mensen. We betrekken onze inwoners hierbij. 2026 Verbeteren digitale dienstverlening Met de rapportage van de onderzoeksopdracht digitale dienstverlening bepalen we de agenda van ontwikkelingen en verbeteracties voor de digitale dienstverlening in de komende vier jaren. We zetten in op het vernieuwen gemeentelijke website www.etten-leur.nl en het verbeteren van de integrale sturing op de online dienstverlening. We doen dit samen met onze inwoners. 2026 25Begroting 2027- concept 1.4 Ondermijnende criminaliteit Wat wil de gemeenteraad bereiken? We willen het fenomeen ondermijnende criminaliteit zo effectief mogelijk aanpakken. Er wordt blijvend gewerkt aan de bewustwording voor bewoners, ondernemers, maar zeker ook ons eigen bestuur en organisatie. We zetten samen met partners zoals de Taskforce-RIEC, politie en andere partners in op het voorkomen van ondermijnende criminaliteit en (woon-) fraude.

Bij constateren van ondermijnende criminaliteit wordt hierbij ook door de gezamenlijke partners opgetreden, en worden door deze partners de boetes opgelegd die binnen hun mogelijkheden liggen. Maatschappelijk effect Inwoners en ondernemers voelen zich veilig in hun woon- en werkomgeving. Wat zijn de doelen? 1. Inwoners, ondernemers en onze eigen organisatie weten wat ze (ook anoniem) kunnen doen bij een vermoeden van ondermijnende activiteiten in hun omgeving. 2. We onderzoeken en pakken ontvangen signalen op met de samenwerkingspartners. Ambitie en metingen De actuele cijfers staan hier: Dashboard - Openbare orde en veiligheid - Etten-Leur (waarstaatjegemeente.nl) Let op: wijzig bovenaan de pagina de gemeentenaam 'Aa en Hunze' in 'Etten-Leur'. Wat is de stand van zaken in 2026? Wat gaat goed? Ondermijning We werken continu aan het vergroten van het bewustzijn voor signalen die gericht zijn op mogelijke ondermijnende activiteiten. Wat heeft aandacht nodig? Ondermijning Het herkennen van signalen voor ondermijning blijft een continu proces waar aandacht voor nodig is. Acties uit het college uitvoeringsprogramma voor 2026: Naam project Omschrijving planning: Ondermijning Ondermijning op de agenda zetten (onder andere cybercrime en aanpak mensenhandel), werken aan bewustwording, zorgen voor een duidelijk meldpunt voor signalen. Samen met partners pakken we deze signalen aan.

Het veiligheidsprogramma passen we daarop aan. 2026 26 Begroting 2027- concept Financiële ontwikkelingen We verantwoorden onze financiële cijfers op hoofdlijnen. Dat betekent dat we afwijkingen alleen toelichten wanneer ze € 50.000 of hoger zijn. De post “overig” gaat telkens over één of meerdere afwijkingen die kleiner zijn dan € 50.000. Posten die politiek relevant zijn lichten we wel toe. Bij de toelichting op het financiële resultaat nemen we voordelen op als een positief bedrag en nadelen als een negatief bedrag. We ronden de bedragen af op € 1.000. Hierdoor kunnen afrondingsverschillen ontstaan. (bedragen x € 1.000) | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Actualisatie begroting 2026-2030 1. Algemene uitkering (septembercirculaire 2026) | -264 | 707 | 631 | 801 | 866 2. Verkoop vergadercentrum | 500 | 0 | 0 | 0 | 0 3. Voorziening APPA | -251 | 0 | 0 | 0 | 0 4. Onroerendezaakbelasting | -144 | 0 | 0 | 0 | 0 5. Vervangen servicedesk software | -97 | 0 | 0 | 0 | 0 6. Softwarekosten | -87 | 0 | 0 | 0 | 0 7. ICT - exploitatiekosten | -126 | 0 | 0 | 0 | 0 8. I-Samenwerking | 0 | -130 | -130 | -130 | -130 9. Bijdrage ICT WBW | 0 | 0 | 221 | 332 | 343 10. Werkplekbeheer | 0 | 0 | -177 | -183 | -189 11. Voorziening onderhoud gebouwen | -65 | -77 | -77 | -77 | -77 12. Bijdrage BWB | 60 | 0 | 0 | 0 | 0 13. Bijdrage RWB | 0 | 162 | 166 | 170 | 157 14.

Bijdrage Regio de Baronie | 0 | -55 | -55 | -55 | -55 15. Lichtshow jaarwisseling 2027/2028 | 0 | -75 | 0 | 0 | 0 16. Uitbreiding wethouders | -150 | -280 | -291 | -300 | -310 17. Griffie - junior Raadsadviseur | 0 | -96 | -100 | -103 | -106 18. Extra teamleiders | 0 | -406 | -422 | -436 | -450 19. Projectleider | 0 | -135 | -141 | -145 | -150 20. Participatieadviseur | 0 | -121 | -126 | -130 | -134 21. Communicatieadviseur | 0 | -106 | -110 | -114 | -118 22. Communicatie medewerker | 0 | -96 | -100 | -103 | -106 23. Bestuurs- en directiesecretaresse | 0 | -85 | -89 | -91 | -95 24. Information security officer | 0 | -96 | -100 | -103 | -106 25. Medewerker weerbaarheid | 0 | -64 | -66 | -68 | -71 26. Inkoopregisseur | 0 | -80 | -110 | -114 | -118 27. Medewerker servicepunt | 0 | -76 | -79 | -81 | -84 28. KAM-veiligheidsfunctionaris | 0 | -48 | -50 | -51 | -53 29. Medewerker gebouwenbeheer | 0 | -106 | -110 | 0 | 0 30. Subsidie coördinator | 0 | -83 | -86 | -89 | -92 31. Gebiedsregisseur | 0 | -120 | -126 | -130 | -134 32. Boa's | 0 | -313 | -325 | -336 | -346 33. Innovatieprogramma Digitale stad | 0 | -75 | -75 | 0 | 0 34. Medewerkers balie | 0 | -76 | -79 | -82 | -84 35. Inhuur subsidiecoördinator | 0 | -150 | -150 | 0 | 0 36. Inhuur subsidiecoördinator extra subsidies | 0 | 150 | 150 | 0 | 0 37. Overhead toename personeelsbestand | 0 | -150 | -155 | -160 | -165 38.

Overige kosten uitbreiding personeel | 0 | -180 | -180 | -180 | -180 39. Indiensttreding 2027 | 0 | 760 | 0 | 0 | 0 40. Rente langlopende leningen | 147 | 0 | 0 | 0 | 0 41. Investeringen | -238 | 991 | 519 | -78 | -293 42. Rentelasten | 0 | 290 | -205 | -150 | -247 43. Vrijval taakmutaties | 374 | 0 | 0 | 0 | 0 44. Algemene reserve | -3.405 | 0 | 0 | 0 | 0 45. CDOKE | -169 | 0 | 0 | 0 | 0 Begroting 2027- concept | 27 (bedragen x € 1.000) | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 46. Budget indexeringen | 150 | 1.425 | 1.471 | 1.515 | 1.811 47. Overheveling taakmutaties naar programma 2 | 147 | 520 | 718 | 718 | 718 48. Overig | -226 | -263 | -135 | -103 | -125 Totaal wijzigingen | -3.844 | 1.463 | 27 | -56 | -123 Toelichting tekst Onderwerp | Toelichting 1. Algemene uitkering | We actualiseren de begroting op basis van de septembercirculaire 2026. (septembercirculaire 2026) 2. Verkoop vergadercentrum | We verkochten begin juli het vergadercentrum. 3. Voorziening APPA | Bureau PROambt berekende de hoogte van de voorziening Algemene Pensioenwet Politieke Ambtsdragers (APPA). We storten € 35.000 voor de twee extra wethouders. Door de hogere indexering is € 216.000 nodig voor de overige deelnemers. 4. Onroerendezaakbelasting | De WOZ waarde van de panden in Etten-Leur is minder hard gestegen dan waarmee in de begroting rekening is gehouden.

Door de lagere WOZ waarde is de opbrengst van de onroerendezaakbelasting lager. 5. Vervangen servicedesk software | Eenmalige installatiekosten voor nieuwe servicedesksoftware. 6. Softwarekosten | Hogere softwarekosten door de vervanging van verouderde applicaties door toekomstbestendige cloudoplossingen. Het uitfaseren van de verouderde applicaties leidt tot een besparing op de kosten van servers, licenties en beheer. De hogere softwarekosten worden daarmee gedeeltelijk gecompenseerd. 7. ICT - exploitatiekosten | Door toename van het aantal medewerkers bij de gemeente, het verwerken van data in de cloud en het gebruik van Copilot stijgen de kosten die we hiervoor aan ICT WBW betalen. Vanaf 2027 zijn deze extra kosten al in de begroting van ICT WBW verwerkt. 8. I-Samenwerking | Gemeenten werken regionaal samen aan digitalisering. Ze delen kennis en mensen, zodat digitale systemen goed blijven werken en kunnen meegroeien met de toekomst. Om deze samenwerking goed te laten functioneren is structureel geld nodig. Daarvoor is vanaf 2027 jaarlijks € 130.000 beschikbaar. Dit geld wordt gebruikt om gezamenlijke regionale functies te betalen die werken aan regionale digitale projecten. 9. Bijdrage ICT WBW | Door de omvorming van ICT WBW van een servicegerichte naar een regieorganisatie nemen de kosten van ICT WBW af. Diverse taken worden weer door de deelnemers zelf uitgevoerd.

Het voordeel op de gemeentelijke bijdrage wordt gebruikt om de taken binnen de gemeentelijke organisatie op te pakken. 10. Werkplekbeheer | Door de omvorming van ICT WBW van een servicegerichte naar een regieorganisatie nemen de kosten van ICT WBW af. Diverse taken gaan we als deelnemer zelf uitvoeren. Het voordeel op de gemeentelijke bijdrage gebruiken we om de taken binnen de gemeentelijke organisatie op te pakken. Om deze taken uit te voeren zijn minimaal twee medewerkers nodig. 11. Voorziening onderhoud gebouwen | We rekenden de onderhoudsvoorziening gebouwen door. Daaruit blijkt dat een verhoging van de storting in de voorziening nodig is om alle toekomstige werkzaamheden uit te voeren. 12. Bijdrage BWB | Door het slim inzetten van AI en lagere personeelskosten is de bijdrage aan de Gemeenschappelijke Regeling Belastingsamenwerking West-Brabant (BWB) dit jaar lager. 13. Bijdrage RWB | Door de verschuiving van taken naar andere partners wordt de bijdrage aan de Gemeenschappelijke Regeling Regio West-Brabant (RWB) lager. 14. Bijdrage Regio de Baronie | Door het toevoegen van taken wordt de bijdrage aan Gemeenschappelijke regeling Regio De Baronie hoger. 15. Lichtshow jaarwisseling 2027/2028 | Ondanks onze inspanningen is het niet gelukt om voor de jaarwisseling van 2026/2027 een evenement te organiseren.

Daarom richten we ons op de jaarwisseling van 2027/2028 om samen met vrijwilligers een lichtshow te organiseren. 16. Uitbreiding wethouders | In de nieuwe raadsperiode werken we met twee extra wethouders. 17. Griffie - junior Raadsadviseur | De gemeenteraad stelde het raadsprogramma 2026 tot en met 2030 vast. Om de ambities uit het programma uit te voeren, namen we na overleg met de fractievoorzitters een extra junior raadsadviseur aan. 18. Extra teamleiders | Door de groei van het aantal medewerkers zijn drie extra teamleiders nodig. Zo voorkomen we dat de teams te groot worden. 19. Projectleider | Voor de uitvoering van diverse actuele en complexe opgaven, waaronder het Aanvullend Zorg- en Welzijnsakkoord (AZWA), het plan van aanpak naar aanleiding van het HHM-onderzoek, sterke Locale Teams en de opvang van Oekraïners, is inzet van een projectleider noodzakelijk. 20. Participatieadviseur | De raad vraagt om extra aandacht voor participatie en communicatie. Het beleid wordt op dit moment uitgevoerd door de adviseur bestuur en directie. Binnen die capaciteit lukt het niet om 28 | Begroting 2027- concept Onderwerp | Toelichting de gevraagde ambitie en kwaliteitsverbetering op te pakken. Daarvoor hebben we een fulltime participatieadviseur nodig. 21.

Communicatieadviseur | De ambities uit het raadsprogramma en het bieden van goede ondersteuning aan het college zorgen ervoor dat onze huidige capaciteit onvoldoende is. We breiden de formatie uit met een communicatieadviseur. 22. Communicatie medewerker | De ambities uit het raadsprogramma en het bieden van goede ondersteuning aan het college zorgen ervoor dat onze huidige capaciteit onvoldoende is. We breiden de formatie uit met een communicatiemedewerker. 23. Bestuurs- en directiesecretaresse | Het bieden van goede ondersteuning aan het college zorgt ervoor dat onze huidige capaciteit onvoldoende is. We breiden de formatie uit met een medewerker bestuurssecretariaat. 24. Information security officer | De toenemende digitalisering en de nieuwe Cyberbeveiligingswet vragen om structurele versterking van informatiebeveiliging. Met een Information Security Officer vergroten we de digitale weerbaarheid van de organisatie en beschermen we gegevens van inwoners, ondernemers en medewerkers. 25. Medewerker weerbaarheid | Een van de onderdelen van het programma weerbaarheid is de bedrijfscontinuïteit van de gemeente zelf. We moeten zorgen dat we onze belangrijkste processen uit kunnen blijven voeren. Om dit continu aandacht te kunnen geven is extra capaciteit nodig. 26. Inkoopregisseur | We zijn gestart met het verbeteren van het inkoopproces en het contractbeheer.

Aanleiding hiervoor waren onrechtmatigheden bij inkopen. We huren hiervoor een specialist in. Een vaste proceseigenaar is nodig om de verbeteringen vast te houden en de organisatie te ondersteunen bij inkoop en contractmanagement. 27. Medewerker servicepunt | We hebben capaciteit voor het Facilitair servicepunt nodig door groei van de organisatie en uitbreiding taken. 28. KAM-veiligheidsfunctionaris | Op basis van de risico-inventarisatie en -evaluatie bij de buitendienst voegen we een KAM- veiligheidsfunctionaris toe. De KAM-veiligheidsfunctionaris is verantwoordelijk voor Kwaliteit, Arbeidsomstandigheden (Arbo) en Milieu. Deze functie helpt om veiligheidsrisico's beter in beeld te brengen en aan te pakken. 29. Medewerker gebouwenbeheer | Door de groeiende vastgoedportefeuille, verduurzamingsopgaven, openbare verlichtingsprojecten en diverse ontwikkelprojecten neemt de werkdruk binnen Team Gebouwenbeheer de komende jaren verder toe. Om deze tijdelijke piek in werkzaamheden op te vangen, de continuïteit van de uitvoering te waarborgen en uitgestelde projecten op te pakken zetten we voor een periode van twee jaar een extra medewerker Gebouwenbeheer in. Na deze periode beoordelen we of structurele uitbreiding van de formatie noodzakelijk is. 30.

Subsidie coördinator | Voor het vastleggen van regels voor het aanvragen, verstrekken, beheren en verantwoorden van subsidies (duurzaam subsidiebeleid) maken we de functie van subsidiecoördinator structureel. 31. Gebiedsregisseur | Het wijkgericht werken maken we toekomstbestendig. Voor het opstellen van integrale gebiedsplannen en wijkagenda's is een gebiedsregisseur noodzakelijk. 32. Boa's | We hebben 4 extra boa's nodig. Dit doen we om zichtbaar aanwezig te zijn in alle wijken. Ook willen we structureel samenwerken met inwoners en partners. Met de extra inzet kunnen we meldingen beter opvolgen en resultaten behalen op het gebied van leefbaarheid en veiligheid. Ook de nieuwe wetgeving die in werking treedt, vraagt om extra inzet. 33. Innovatieprogramma Digitale stad | We onderzoeken, ontwikkelen en implementeren innovatieve digitale toepassingen. Dit draagt bij aan een efficiënte, toekomstbestendige datagedreven gemeente. 34. Medewerkers balie | We hebben medewerkers voor de ontvangstbalie nodig. Zo kunnen we de dienstverlening naar de inwoners op niveau houden. 35. Inhuur subsidiecoördinator | Inhuur van een subsidiecoördinator voor het werven en aanvragen van subsidies. 36. Inhuur subsidiecoördinator extra | Inhuur van een subsidiecoördinator voor het werven en aanvragen van subsidies. subsidies 37.

Overhead toename | Door de uitbreiding van het personeelsbestand stijgen de kosten van de ondersteunende diensten personeelsbestand | (bijvoorbeeld bij financiën, informatie en HRM). 38. Overige kosten uitbreiding personeel | Er is extra budget nodig voor de kosten die horen bij extra personeel. Denk aan laptops, softwarelicenties en andere hulpmiddelen die medewerkers nodig hebben om hun werk te doen. 39. Indiensttreding 2027 | Niet iedere nieuwe medewerker komt op 1 januari 2027 in dienst. We gaan ervan uit dat ongeveer een kwart later start. 40. Rente langlopende leningen | De rentelasten vallen lager uit omdat in 2026 minder langlopende leningen zijn afgesloten. 41. Investeringen | We beoordelen al onze investeringen: wanneer verwachten we de uitgaven en wanneer is de investering klaar? We actualiseren de planning van de investeringen. 42. Rentelasten | Voor de begroting 2026 brachten we onze financieringsbehoefte in beeld. Voor toekomstige financieringen gaan we nu uit van een rente van 3,25%. In 2027 is het financieringstekort kleiner dan we dachten. Hierdoor ontstaat een voordeel op de rentelasten. Door een stijging van de rente nemen de rentelasten vanaf 2028 verder toe. Begroting 2027- concept | 29 Onderwerp Toelichting 43. Vrijval taakmutaties We ontvingen via het gemeentefonds geld voor diverse taken. De taken voeren we uit binnen de beschikbare budgetten. 44.

Algemene reserve Vanuit de reserve Grondexploitatierisico's doen we een storting in de Algemene reserve. We draaien hiermee de mutatie uit jaarrekening 2025 terug (zie programma 2). 45. CDOKE We nemen de uitkering Capaciteit Decentrale Overheden Klimaat- en Energiebeleid op ter dekking van de hiervoor gemaakte kosten. Een deel van de opbrengst is al in de begroting opgenomen. Dit bedrag wordt verrekend in programma 5. 46. Budget indexeringen In de kadernota namen we budget op voor prijsstijgingen. Een deel van dit budget gebruiken we op de diverse programma's om de gestegen kosten op te vangen. 47. Overheveling taakmutaties naar programma 2 Ontvangsten uit de algemene uitkering voor specifieke taken boeken we over van programma 1 naar programma 2. 48. Overig Eén of meerdere afwijkingen, kleiner dan € 50.000. 30 Begroting 2027- concept 2. Sociaal Etten-Leur Etten-Leur is een inclusieve gemeente waar iedereen alle kansen krijgt om mee te doen. Iedereen moet zich prettig en veilig kunnen voelen in zijn eigen leefomgeving. Samen zijn we verantwoordelijk voor schone en leefbare straten, buurten en wijken. Voor iedereen in Etten- Leur die dat nodig heeft moeten (sport)voorzieningen, zorg en ondersteuning toegankelijk en beschikbaar zijn. We denken vanuit het perspectief van mensen.

Daarom spannen we ons in om zoveel als mogelijk problemen te voorkomen en de zorgvragers vroegtijdig te signaleren en te ondersteunen. We werken samen aan een gemeente waarin iedereen zelf regie voert over zijn/ haar leven en de mogelijkheid krijgt om talenten en kwaliteiten te ontwikkelen en te benutten. Het beleid van de gemeente richt zich op alle doelgroepen, zogenaamd inclusief beleid. De komende jaren is er vanuit dit beleid wel extra aandacht voor de doelgroepen jongeren en ouderen. Ontwikkelingen Jeugdzorg plus In 2027 worden stappen gezet om de landelijke opdracht naar 0 gesloten plaatsen in 2030 te realiseren. Dit vraagt om afbouw van gesloten plaatsen, maar ook om de opbouw van passende alternatieven. De doelgroep, die nu geplaatst wordt in de gesloten jeugdzorg, zal er namelijk in de toekomst ook zijn. Op dit moment werken we deze alternatieven verder uit. Daarbij is niet te voorspellen of deze alternatieven uiteindelijk goedkoper zijn dan de huidige gesloten jeugdzorg. Wel is duidelijk dat de ontwikkeling en opbouw ervan een investering vraagt van de jeugdzorgregio’s West-Brabant-West en Zeeland. Indien nodig vragen we bij de eerste bestuursrapportage 2027 aanvullende middelen om deze financiële gevolgen op te vangen.

Gemeenschappelijke Regeling Jeugdzorg Vanaf 2027 wordt de gemeentelijke samenwerking binnen de jeugdzorg op basis van de Gemeenschappelijke Regeling geformaliseerd en verder ingericht. Eventuele extra financiële consequenties leggen we in 2027 voor aan de gemeenteraad. Wmo - Huishoudelijke ondersteuning De Centrale Raad van Beroep bepaalde dat bij ondersteuning door iemand vanuit het sociaal netwerk niet langer uitgegaan mocht worden van het minimumloon. Aangesloten moet worden bij de CAO (Verpleging, Verzorging Thuis). Nu de basis voor deze goedkope constructie (Huishoudelijke ondersteuning met bemiddeling, sociaal netwerk) wegviel, hevelen we deze cliënten over naar Huishoudelijke ondersteuning zorg in natura (zin). Hierdoor neemt het aantal cliënten met een persoonsgebonden budget (PGB) af. Dit zien we terug in een daling van de kosten persoonsgebonden budget. Daarnaast zien we nog steeds een lichte stijging van het aantal inwoners dat gebruik maakt van Huishoudelijke Ondersteuning. 31Begroting 2027- concept De resultaten van de maatregel van HO light zijn over 2025 positief. Dit positieve resultaat verwachten we ook in 2026. Voor deze maatregel hielden we in de begroting 2026 rekening met een besparing van € 163.000.

Door deze drie ontwikkelingen binnen de Huishoudelijke ondersteuning (minder persoonsgebonden budget/meer zorg in natura, stijging aantallen en HO light) verwachten we in 2026 een besparing op de kosten van Huishoudelijke ondersteuning. Informele zorg De ondersteuningsvraag binnen de informele zorg neemt toe. Daarom is het steunpunt mantelzorg tijdelijk uitgebreid. Deze uitbreiding is nog niet meerjarig verwerkt in de begroting 2027 en verder. In het tweede kwartaal van 2027 evalueren we de inzet. Op basis van deze evaluatie besluiten we of voortzetting van de uitbreiding in 2027 en de jaren daarna nodig en wenselijk is. Ontwikkelingen maatschappelijk vastgoed - Haansberg We realiseren in nieuwbouwwijk Haansberg een Kindcentrum, een wijkgebouw en de accommodaties voor Jeugdland en scouting. In de eerste helft van 2027 leggen we de financiering in een voorstel voor aan de gemeenteraad. Veilig Thuis Op basis van de huidige inzichten verwachten we dat vanaf 2026 aanvullende middelen voor Veilig Thuis nodig zijn. Ondanks eerder getroffen financiële en bestuurlijke maatregelen blijven de wettelijke termijnen onder druk staan en is er nog onvoldoende zicht op een duurzaam financieel en organisatorisch herstel.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://ettenleur.bestuurlijkeinformatie.nl/Document/LoadAgendaItemDocument/a4729c5e-0f21-4f28-be18-ccde40f476f1?agendaItemId=a3f90583-5c6c-4e70-91b4-4dd1641ca596