Definitief Verslag infoavond klimaatadaptatie

Verslag informatieavond klimaatadaptatie 12-12-2022

Aanwezigen: -

-

11 raadsleden o Erik Hommel (APB) o Ellis Snel (Ons Etten-leur) o Nathan Landman (Ons Etten-leur) o Kitty Hoevenberg (CDA) o Max Lambregts (CDA) o Frans Martens (VVD) o Wijnand van Gestel (VVD) o Djuna Maes (PvdA / Groen Links) o Ron Dujardin (D’66) o Erik Vissers (D’66) o Eric Menheere (Ons Etten-Leur) Jack van Beers Ger de Weert René Reijngoudt Martijn Klootwijk (Klimaatsupport) Ingrid Staps Marije Baars

Bespreking Visiedocument -

Link toesturen klimaatportaal: https://www.klimaatportaalbaronie.nl/ Op dit portaal vind je inzichten over klimaateffecten voor de gemeente Etten-Leur

1. Adaptief landelijk gebied -

-

Waar ligt scheiding tussen verantwoordelijkheid gemeente en waterschap? o Hoofdregel is dat Waterschap verantwoordelijk is voor de afvoer van regenwater via waterwegen, sloten en vaarten in het gebied. Gemeente Etten-Leur staat voor opvang hemelwater in wijken en industriegebied en de berging cq geleidelijke afvoer. o Blijft een wisselwerking tussen beide partijen, in overleg worden beslissingen genomen. o Hangt veel af waar het water vandaan komt, water stopt niet bij gemeentelijke grenzen Geeft het waterschap reactie op de gepresenteerde stukken? o Waterschap is betrokken geweest bij de uitwerking van het visiedocument. Wat bedoel je met organisch materiaal o Bijv mest, maar ook breder restproducten van een agrarisch bedrijf. We willen zoveel mogelijk (her)gebruik maken van restproducten van een bedrijfsproces

2. Gezond en groen wonen -

In hoeverre worden hier meetbare doelstellingen aan gekoppeld? 1 van 7

-

-

-

o Die zitten in de visie nog niet verwerkt, maar die kunnen wel verwerkt worden in uitvoeringsprogramma of op project basis als we de uitvoering in gaan Huurwoning: zijn dat afspraken tussen gemeente en Alwel of tussen Alwel en huurders? o Uiteindelijk tussen gemeente en Alwel. Afspraken hierover komen terug in de jaarlijkse prestatieafspraken. De kansen kunnen meer benut worden voor sociale huur Is het altijd mogelijk om dat (groene daken) uit te voeren op oudere woningen? o Dat is afhankelijk van de constructie, Een deel van de oudere woningen heeft platte daken die voldoende draagkracht hebben om de last te kunnen dragen. Nader onderzoek is gewenst in die situaties. Is de subsidie ook voor constructie aanpakken van dak? o Nee, is alleen voor het groen zelf. De constructie aanpassen is voor kosten van de particuliere woningbezitter

3. Aangename en aantrekkelijke bedrijventerreinen 4. Ontwikkelingen klimaatbestendig -

-

Schaalgrootte van effecten is toch groot? In de algemene zin lijkt het toch mee te vallen in Etten-Leur? o Er zijn wijken die onder de groennorm zitten o Rene Reijngoudt: in de oudere wijken zie je vaak minder groen, vaak was er toen geen sturing op groen normen. Bij herstructurering oudere wijken zijn er wel kansen om te vergroenen. De groennorm is ook een rekenkundige manier om naar groen te kijken. In het voorbeeld van de Van ’t Hofstraat is in de nieuwe opzet is het herontwikkelde stuk groener (meer m2 groen) dan in de oude situatie. Rekenkundig is de groennorm daar gedaald om dat wij woningen toegevoegd hebben (gestapelde bouw: aantal m2 groen delen door aantal woningen). o Centrum West en wijk Hooghuis zijn voorbeelden van wijken die een onder de huidige groennorm zitten. Wat moet onderzoek uitwijzen voor groenfonds? o Onderzoek of het mogelijk is voor de gemeente, is er draagvlak en of je er voor kiest ja of nee Is het ook mogelijk om dit met andere partijen op te zetten (groenfonds)? o Dat zou zeker kunnen, moet blijken uit vervolg onderzoek

5. Betrokken en actieve mensen -

Is er al naar het werkplein gekeken? o Nog geen contact mee gelegd in deze fase, maar is zeker een partij waar capaciteit kan worden gezocht voor uitvoering projecten o Tip: Ook relatie leggen met vrijwilligers ( Etten-Leur voor elkaar)

Verdere vragen / opmerkingen visiestuk -

Belangrijk dat we als gemeente het goede voorbeeld geven 2 van 7

-

-

-

o Zwembad bijzondere situatie, dat mist een groene uitstraling. Parkeerterrein is helemaal dicht gestraat (geen open grasbeton bijvoorbeeld)  Plein voor de Nobelaer is erg groot en verhard. René Reijngoudt geeft aan dat wij toen nog veel minder bezig waren met klimaatadapatief inrichten.  De tuin is wel aangelegd waarbij rekening is gehouden met biodiversiteit (inclusief bomen ) o Konden bij parkeerterrein van de Nobelaer geen grasbetonklinkers?  Had achteraf gezien wel gekund, maar daar is bij het ontwerp en vervolgens de uitvoering nog geen rekening mee gehouden. o Etten-Leur heeft relatief veel openbare parkeerplekken met verharding. Hoe zou dat in de toekomst anders kunnen (meer vergroenen). Het is goed om de daar een visie op te hebben. Maar brengt ook discussie op gang (hoger gras). Tip: Ook kijken welke mogelijkheden hebben we op gemeente grond zelf om het goede voorbeeld te geven en rekening houden met nieuwe projecten. Parkeerstroken met grasbetontegels in de reconstructie in de Wildbaan is een mooi voorbeeld Bij zwembad zou je ook stukken parkeren uit kunnen halen en daarvoor bomen planten. René Reijngoudt geeft aan dan meer naar geclusterd groen moeten kijken of bomen in grotere plantvakken moeten plaatsen, zodat de bomen zich ook op een goede manier kunnen ontwikkelen.

Overdekking parkeerplekken Nobelaer met zonnepanelen is een interessant optie (opwekken energie, schaduwwerking). Dan ook kijken om water af te voeren naar retentiebekken

Uitvoeringsprogramma -

-

-

-

Ga je gelijk vanaf het begin starten om de doelen te halen of wacht je tot 2025? o Straks komen we bij de 2 ambities die we met elkaar gesteld hebben komt terug in niveau basis en basis+, maar als raad heb je invloed op maatregelen en het gewenst tempo Is er al duidelijk hoeveel tijd we hebben om de doelstellingen te realiseren? Zit er bijvoorbeeld een bepaalde vrijblijvendheid in de tijd? o We zien allemaal dat er urgentie is en dat aanpassingen nodig zijn in het klimaat. We stellen nu een aantal lokale doelen. De vraag is of dat voldoende effect heeft. Temperatuur is wel flink stijgende. We toetsen ook aan landelijke doelen die in 2030 en 2050 zijn gesteld. Heb je een idee welke maatregelen het meeste opleveren? o Lokaal kan je vanuit je data wel zien welke gebieden het eerst aangepakt zouden kunnen worden waar meeste winst behaald kan worden. Projecten zijn nog niet benoemd en gebieden nog niet aangewezen. Die analyse moet nog plaatsvinden. Een voorbeeld is om zwarte dakbedekking te vervangen door witte dakbedekking (gaat in de zomer temperatuur van 80 graden naar 40 graden). Waarom eigen projecten vastgoed (in tabel) 2 plusjes maar staat dat er geen klimaat adaptieve projecten zijn? [slide 35] o Dit klopt. Aan de ene kant is er de beleving dat dit al wel tussen de oren zit. Aan de andere kant is deze gekoppeld met vastgoed ne sportcomplexen. Daar 3 van 7

-

-

zijn gesprekken over gevoerd. Dat verklaart de ++ i.p.v. de +. Al met al is het beleving Wat bedoelen we met afkoppelen? [slide 40] o Water afvoering afkoppelen zodat het niet direct terecht komt in riolering maar zodat het water multifunctioneel wordt ingezet Is het in dit plaatje in 2025 basis+? o Nee in dit plaatje hanteren we het basis niveau. Daarnaast is in de cijfers nog geen rekening gehouden met inflatie. Voor basis+ is ook een kostenplaatje In budget heb je ook keuzes gemaakt wat wanneer moet gebeuren? [slide 43] o Ja in activiteiten gekeken wat zijn chronologische / logische projecten, maar niet gekeken waar we de meeste impact hebben o Vanuit actie communicatieplan wordt er dan weer gekeken waar je mee begint en waar op korte termijn de meeste winst te behalen valt oftewel waar zit het laaghangend fruit. Bij alle projecten in de komende periode moet het tweede natuur worden om klimaat adaptieve maatregelen mee gaan nemen om dat te kunnen doen heb je extra middelen nodig om dat in de openbare ruimte uit te voeren. [slide 43] o Ook geld nodig om anders om te gaan met plannen maken, eventueel bijscholen/omscholen moet je op investeren om het op een andere manier te gaan doen o Voorbeeld gebruik bureau Orbis bij herontwikkeling Fri-Jado terrein. Dit bureau heeft in verschillende projecten ervaring met vergroenen ruimte.

Zit ook een leer effect naar de eigen organisatie. Gaat erom dat je inzet op bevorderen van de biodiversiteit. We moeten investeren op kennis bevordering die er nu nog niet altijd is. o René Reijngoudt merkt op dat er nog een flinke slag geslagen moet worden om anders om te gaan met budgetten (bijvoorbeeld bij aanpassing riolering / bestrating). In deze budgetten moet ook ruimte komen voor biodiversiteit en vergroening van de openbare ruimte. o In de toekomst wil je dat projecten in de openbare ruimte integraler aangepakt worden, dit vraagt tijd en investering vooraf (transitietijd)

Mentimeter -

Onderstaande afbeeldingen geven de resultaten van de Mentimeter weer.

4 van 7

Vraag 1: Welke speerpunten wil je meegeven?

5 van 7

Vraag 2: Gaan we stimuleren of reguleren?

Vraag 3: Waar leggen we prioriteit (inwoners/ondernemers/eigen organisatie/nieuwbouw)

-

Anders toevoegen: als overheid zelf eerst moet je het goede voorbeeld te geven

6 van 7

Vraag 4: Hoe snel willen we doorgroeien naar Basis+?

Vragen: -

-

-

In hoeverre hebben wij te maken met wet-regelgeving buiten Etten-Leur om? o Er komt wel steeds meer stimulering vanuit rijksoverheid om dingen uit te voeren, meer stimulering maar geen regulering. Geld wel maar niet altijd de middelen en handjes om het uit te voeren Wat interessant is wat is je invloed als gemeente Etten-Leur? o Met dit plan zoomen we in op hoe verbeteren we het leefklimaat op gebied van klimaatadaptatie op niveau Etten-Leur Hitte stres verlagen d.m.v. witte daken als mooi voorbeeld, groen dak nog beter Subsidieregeling inwoners, laagdrempelig maken vs. misbruik voorkomen. o Regeling moet je makkelijk maken, als je het moeilijk maakt gaan mensen er geen gebruik van maken o Regeling simpel maken maar gebruik makende van cofinanciering en steekproefsgewijs controleren met corona gebruik Regenton echt goed idee en groene daken. Ik ben vooral benieuwd welke maatregelen grootste effect hebben en of dat inzichtelijk gemaakt kan worden. Antea onderzoek, hoe is het gesteld met het openbare groen en groen van inwoners? Test gratis aangeboden, data beschikbaar. Kan je daar ook Funda dingen aankoppelen in combi met verloop woningen. Waar moet je als eerste beginnen Waar ga je op monitoren en wat zijn de indicatoren? Veel genoemd dat er nog onderzoek gedaan moet worden, wordt dat nog vooraf gedaan? o Nee gaat mee in de plannen komende jaren, kort cyclisch 7 van 7