CV Masterplan Haansberg - 30 oktober 2025

Etten-Leur

Versie oktober 2025

Masterplan Haansberg

Masterplan Haansberg 2025

Inhoud

2|

Voorwoord

4

1. 1.1 1.2 1.3 1.4 1.5

Inleiding Waarom gaan we Haansberg ontwikkelen? Waarom een Masterplan? Status van het document Wat is de opdracht? Van weiland naar woonwijk

6 7 7 7 8 10

2. 2.1 2.2

Haansberg maken we Samen Leren van wat vooraf ging Startnotitie participatie 2025-2027

14 15 17

3. 3.1 3.2 3.3

Gebiedsidentiteit Ligging van het gebied Ontstaansgeschiedenis Gebiedskenmerken van Haansberg

20 21 22 24

4. 4.1 4.2 4.3 4.4 4.5

Stedenbouwkundige hoofdstructuur Verkeer op orde Gewoon groen Verplaatsen en verblijven Het nieuwe wonen en werken Samen leven

30 31 33 42 46 53

5. 5.1 5.2 5.3

Ontwikkelstrategie op hoofdlijnen Uitgangspunten Fasering Strategie gronduitgifte

58 59 60 61

6.

Kwaliteit en instrumentarium openbare ruimte

62

7.

Ruimtelijke ordening

64

8.

Financiële onderbouwing

66

|3

Masterplan Haansberg 2025

Voorwoord Wat is belangrijk voor Etten-Leur in 2040? Waar moeten we rekening mee houden? De nieuwe wijk Haansberg biedt een mooie kans om Etten-Leur verder te ontwikkelen en mooier te maken. Hier kunnen we nieuwe ideeën realiseren die een voorbeeld kunnen zijn voor andere wijken in onze gemeente en omgeving. We richten ons op het verbeteren van de kwaliteit van leven, met een nieuw woongebied dat verschillende woonvormen en voorzieningen biedt met vooral meer ruimte voor groen en onze gezondheid. Het Masterplan Haansberg is opgesteld in overleg met onze inwoners, partners en andere betrokkenen. Dit plan geeft de hoofdlijnen en uitgangspunten aan waarmee we niet alleen willen voldoen aan de basis, maar ook waarde willen toevoegen aan wonen en leven in Etten-Leur. Het Masterplan is belangrijk omdat het richting geeft aan onze doelen en hoe het gebied eruit moet komen te zien. Omdat de toekomst onzeker is en bouwen, wonen en leven constant veranderen, is het nodig om nieuwe benaderingen te kiezen in plaats van vast te houden aan oude manieren. Door inwoners en belanghebbenden vroeg bij het plan te betrekken, willen we ervoor zorgen dat zoveel mogelijk inwoners en betrokkenen achter deze verandering staan en op de hoogte zijn van de afwegingen en beslissingen bij de plannen. We staan nog maar aan het begin.

Met de komende uitdagingen willen wij met lef een bijdrage leveren aan een betere wereld (Global Goals). Wij nodigen iedereen uit om juist nu, in deze fase van de ontwikkeling van Haansberg, met ons mee te doen. Het proces dat we samen ingaan, is er een van halen en brengen. En van afwegen wat wenselijk is, en wat al of (nog) niet haalbaar is. Doet u mee? Etten-Leur maken we samen! Jean-Pierre Schouw Wethouder Leefomgeving, Etten-Leur

4|

|5

Masterplan Haansberg 2025

1. Inleiding Dit hoofdstuk laat zien wat we willen bereiken met het gebied. We leggen uit hoe samenwerking helpt om Haansberg beter te maken en hoe belangrijk het is dat mensen samenwerken, meedenken, en meedoen. 1.1 Waarom gaan we Haansberg ontwikkelen 1.2 Waarom een Masterplan 1.3 Status van het document 1.4 Wat is de opdracht

1.1 Waarom gaan we Haansberg ontwikkelen

1.2 Waarom een Masterplan?

In de afgelopen decennia heeft Etten-Leur zich vooral binnenstedelijk ontwikkeld. Dat betekent dat binnen het bebouwde gebied is gezocht naar ruimte waar nog woningen bijgebouwd konden worden. Met het oog op actuele woonbehoeften kiezen we volgens de Woonzorgvisie voor maatregelen die gericht zijn op beter gebruik van de bestaande woningen, transformatie van panden en een strategische aanpak van binnen- en buitenstedelijke locaties. De uitbreiding van Etten-Leur met Haansberg is noodzakelijk. De bevolking en de vraag naar (variatie in) woningen groeit. Dit is een koers die Etten-leur eind jaren 90 heeft ingezet door de aankoop van gronden en door Haansberg toen al in beleidsdocumenten te vermelden als ontwikkellocatie.

Het bouwen, wonen en ons leven is in beweging. Niet alles wat vroeger goed werkte, is vandaag nog steeds geschikt. Haansberg is een projectgebied van één vierkante kilometer. We ontwikkelen Haansberg stap voor stap. Niet in één keer, maar in meerdere fases. Onderweg sturen we bij, grijpen we kansen en bewaken we de balans tussen wensen, kwaliteit én betaalbaarheid. We maken van waardevolle weilanden een levendige woonwijk. Waar we rekening houden met uiteenlopende belangen en ambities. Dit Masterplan is een ruimtelijke en maatschappelijke verkenning, en vormt de basis voor verdere uitwerking en het gesprek met inwoners, bedrijven, regio, partners en samenwerkingsverbanden.

Met Haansberg versterken we Etten-Leur We willen dat iedereen fijn kan wonen en leven in Etten-Leur. Een dak boven het hoofd is een basisbehoefte. Daarom vinden we het belangrijk dat we de woonwensen en -behoeften van Etten-Leurenaren zoveel mogelijk binnen de gemeente kunnen vervullen. Ook als zorg en ondersteuning nodig is. Tweederde van alle woningen wordt betaalbaar gebouwd. Er komt nieuwbouw om doorstroming te realiseren en om te bouwen (aan) wat we nog missen. We werken aan een duurzamere leefomgeving die aansluit bij de behoefte van vandaag maar vooral ook met nieuwe ideeën voor de dag van (over)morgen. Onze inwoners en ondernemers profiteren mee. Er komen brede, groene, vrij liggende wandel- en fietsverbindingen vanuit het centrum richting het EttenLeurse buitengebied, via het beekdal richting onze buurgemeenten. Een nieuw aanbod aan voorzieningen en woningtypes die nieuwe doelgroepen of markten kunnen aanspreken. Nieuwe ideeën en inzichten kunnen in Haansberg leiden tot concepten die ook toepasbaar zijn in andere wijken. Haansberg kan ruimte bieden aan functies die op hun huidige plek in Etten-Leur minder goed passen. Die vrijgekomen plekken kunnen daarna opnieuw ontwikkeld worden, wat de structuur en functies in de gemeente versterkt.

6|

1.3 Status van het document Deze versie van het Masterplan Haansberg beschrijft de uitgangspunten voor deze nieuwe woonwijk, de ontwikkelrichting en de stedenbouwkundige opzet waarop inmiddels de eerste besluiten zijn genomen en waarop ook de komende jaren nog besluiten worden gebaseerd. Tijdens de ontwikkeling delen we de grote thema’s met inwoners en belanghebbenden. Zo behouden we de dialoog en creëren we draagvlak voor de ambities van deze nieuwe woonwijk. We blijven bij onze ambities, we gaan ook experimenteren en niet alles is direct haalbaar of betaalbaar. De ambities van dit plan worden concreter naarmate ze verwerkt worden in het omgevingsplan, de zogeheten Bopa’s (vergunningen), beeldkwaliteitsplannen, het realisatieproces en inrichtingsplannen en zo worden opgenomen in besluitvormingen. Nieuwe inzichten kunnen leiden tot herziening van het plan op basis van nationaal, regionaal en/of lokaal beleid. Het Masterplan wordt geactualiseerd in 2027/2028.

|7

Masterplan Haansberg 2025

Hoe doen we dit? Binnen de woonzorgvisie Trotser op Etten-Leur werken we aan vier hoofdthema’s:

Onze woonzorgvisie 202se4r -op2Et0ten2-L9eur Trot

1.4 Wat is de opdracht?

In de Omgevingsvisie en in het raadsprogramma Etten-Leur 2022-2026 staan doelstellingen die zijn vertaald naar thema’s voor onze wijk van de toekomst.

Onze gemeenteraad stelde op 11 juli 2022 de omgevingsvisie ‘Etten-Leur doet het gewoon!’ vast. Dit koersdocument geeft de komende jaren richting aan de inspanningen van onze gemeente. De ontwikkeling van Haansberg inclusief het stedelijk uitloopgebied kreeg in de omgevingsvisie voorrang. Voor iedereen goed wonen in Etten-Leur Woonzorgvisie Etten-Leur: “Een dak boven je hoofd is een basisbehoefte. We vinden het belangrijk dat we de woonwensen en behoeften van EttenLeurenaren zoveel mogelijk binnen de gemeente kunnen vervullen. Ook als zorg en ondersteuning nodig is. Zo lang mogelijk thuis kunnen blijven wonen en mee kunnen doen in de samenleving is wat we onze inwoners willen bieden. We bouwen naar behoefte van onze inwoners.” Met de nieuwbouw in Haansberg vergroten we niet alleen het woningaantal, maar willen we ook zorgen dat het woningaanbod beter aansluit op de kwalitatieve behoeften van onze doelgroepen. Een locatie waar we invulling geven aan de woningbouwopgaven en aan belangrijke thema’s als biodiversiteit, duurzaamheid, sociale cohesie, mobiliteit, voorzieningen, gezondheid etc. Deze thema's zijn immers allemaal nodig om Etten-Leur in zijn geheel op de toekomst voor te bereiden. OM GEV ING SVIS IE ET TEN ETTEN- LEUR DOET HET GEWOO

N!

-LEU R

Ze vormen in de gebiedsontwikkeling van Haansberg de rode draad: Wat willen we? We willen dat iedereen fijn kan wonen en leven in Etten-Leur. Een dak boven je hoofd is een basisbehoefte. Daarom vinden we het belangrijk dat we de woonwensen en -behoeften van Etten-Leurenaren zoveel mogelijk binnen de gemeente kunnen vervullen. Ook als zorg en ondersteuning nodig is. Zo lang mogelijk thuis kunnen blijven wonen en mee kunnen doen in de samenleving is wat we onze inwoners willen bieden.

‘Inwoners willen steeds langer thuis wonen. Hiervoor zijn niet alleen geschikte woningen nodig, maar ook aandacht voor welzijn, passende zorg en een leefbare woonomgeving.’ René Verwijmeren Wethouder gezondheid

‘‘Het is belangrijk dat we er samen voor zorgen dat het voor iedereen goed wonen is en blijft in Etten-Leur.

Met wie doen we dat? Het uitvoeren van onze ambities kunnen we niet alleen. We werken samen met onze partners, belanghebbenden en uitvoerenden, zoals woningcorporatie Alwel en bouwers, makelaars en ontwikkelaars. Daarnaast werken we natuurlijk samen zorg- en welzijnspartijen als Avoord, Surplus en Ggz Breburg. Uiteraard doen we dit ook samen met onze inwoners.

Nieuwbouw als kwalitatieve aanvulling

Verduurzamen van bestaande woningen, zo veel mogelijk eigenaren gaan isoleren

Betaalbare woningen voor iedereen, tenminste 2/3 van wat we nog bouwen

Levensloopgeschikt maken van woningen om zo lang mogelijk thuis te kunnen blijven wonen

Nieuwbouw huur en koop om doorstroming te realiseren, zeker voor eigen inwoners

Bestaande woningvoorraad beter benutten door nieuwe vormen zoals bijvoorbeeld woningdelen, woningsplitsen en ombouwen van gebouwen naar (tijdelijke) woningen

Vernieuwende woonvormen, vooral bouwen wat we nog niet hebben

Een aantrekkelijke woonomgeving met een sterke sociale basis, iedereen kan meedoen Een groene en gezonde woonomgeving met ruimte voor spelen en bewegen Naast wonen, welzijn en zorg kijken we naar duurzaamheid, mobiliteit, economie en de inrichting van onze buitenruimte.

Een omgeving die voor iedereen goed toegankelijk en bereikbaar is Veerkrachtige en vitale wijken waar mensen naar elkaar omzien

Wijken waar mensen die hulp nodig hebben welkom zijn Een duidelijk plan voor elke wijk. Plannen die we samen met inwoners maken en uitvoeren

| Woonzorgvisie 2024-2029

Woningen voor (urgente) aandachtsgroepen, vooral betaalbare huurwoningen

Leefbare woonomgeving

Dat geldt voor ouderen, met goede zorg en ondersteuning, maar ook voor andere doelgroepen, zoals gezinnen en jonge starters!” Jean Pierre Schouw Wethouder leefomgeving

Toekomstbestendige woningvoorraad

Voldoende mogelijkheden voor ontmoeting, zowel binnen als buiten

8|

Etten-Leur maken we Samen. Met een hoofdletter S geschreven door de gemeenteraad in het raadsprogramma Etten-Leur 2022-2026. In een steeds veranderende samenleving wil Etten-Leur een gemeente blijven met stadse voorzieningen en een dorps karakter. Daarbij draait het om mensen, samenwerken, balans en een goede rolverdeling tussen gemeente, inwoners en andere partners.

Volg ons op

Betekenisvol leven Extra aandacht voor jongeren, senioren, kwetsbare inwoners en inwoners met een zorgvraag: voor jongeren een bruisende gemeente; voor senioren voldoende mogelijkheden voor ontmoeting Samen met de woningcorporatie en zorg- en welzijnsaanbieders bieden we zorg en ondersteuning aan huis of op goed bereikbare plaatsen in buurt en wijk Inzetten op zelfredzaamheid en samenredzaamheid, aandacht voor preventie, eenzaamheid, dementievriendelijke gemeente, mantelzorgondersteuning e.d.

www.etten-leur.nl

Gewoon groen

Verplaatsen en verblijven

Nieuwe wonen en werken

Samen leven

Vanuit deze vier inhoudelijke thema’s ontwikkelen we Haansberg verder. Ieder thema kent zijn eigen uitdagingen en ambities, waarbij voorop staat dat we het samen willen doen. Etten-Leur maken we Samen! Haansberg in de regio Etten-Leur is onderdeel van de Stedelijke Regio Breda Tilburg (SRBT). Dit is een samenwerking van negentien gemeenten, vier waterschappen en de provincie. Deze samenwerking is gebaseerd op het principe dat dit gebied werkt als één stedelijk systeem, doordat de inwoners dagelijks gebruikmaken van elkaars voorzieningen. Treinstations, werkgebieden, winkelcentra, onderwijsinstellingen, recreatieparken, natuurgebieden zijn voorbeelden van een voorziening die zich bevinden in een gemeente, maar die worden benut door inwoners van de regio. Belangrijk doel van de samenwerking is daarom het stedelijk systeem (het daily urban system) ook in de toekomst goed te laten functioneren. Daardoor blijven de regionale voorzieningen voor de hele regio goed beschikbaar. Grote lokale ruimtelijke ingrepen die goed worden uitgevoerd dragen bij aan de verdere versterking van dat stedelijk systeem van de SRBT.

|9

Masterplan Haansberg 2025

De ontwikkelrichting van de SRBT is verwoord in ‘Ontwikkelstrategie Stedelijke Regio Breda Tilburg, samen bouwen aan het goede nest’. Dit document beschrijft de regionale opgaves en welk soort oplossingen het stedelijk systeem kunnen versterken. Deze ontwikkelprincipes komen op het volgende neer: Bodem- en watersystemen zijn sturend bij ruimtelijke ontwikkelingen; Economische innovatie en verstedelijking gaan hand in hand; Een woning moet dienen als een hefboom, dus ook andere doelen bereiken dan alleen de behoefte aan een woning; Meer mobiliteitsgelijkheid door ruimte te bieden voor verandering in mobiliteitsgedrag; Groen en voorzieningen groeien mee met verstedelijking. Deze vijf ontwikkelprincipes zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden. De samenhang tussen deze principes vormt de basis voor de integrale uitwerking van deze ontwikkelstrategie en de opgaven in de regio. Gebiedsontwikkeling Haansberg is een grote lokale ontwikkeling die het functioneren van het regionaal stedelijk systeem van de SRBT beïnvloedt. In dit masterplan wordt daarom aangesloten op deze ontwikkelprincipes. De uitgangspunten van dit masterplan en specifiek de stedenbouwkundige opzet voor Haansberg zijn op 11 september 2024 toegelicht op de zogenaamde afwegingstafel van de SRBT.

Deze tafel dient om als regio vinger aan de pols te houden bij de vraag of we de goede dingen doen vanuit regionaal perspectief en de ontwikkelprincipes. Daarnaast gebruiken we deze tafel voor de regionale afstemming die nodig is bij ruimtelijke initiatieven waar de provincie om vraagt. Aan de afwegingstafel is geconstateerd dat Haansberg bijdraagt aan de opgave van de regio en ontwikkelprincipes hanteert die aansluiten bij de gemaakte afspraken. De afwegingstafel geeft ook een aantal adviezen om het masterplan verder te versterken en (nog) beter te laten aansluiten op de ambities uit de Ontwikkelstrategie. Deze adviezen zijn verwerkt in hoofdstuk 3.

1.5 Van weiland naar woonwijk Etten-Leur doet het gewoon! In 1964 kreeg Etten-Leur het eerste overdekte winkelcentrum van Nederland, in 1999 werd rijksweg 58 (A58), omgelegd en in 2007 kreeg Etten-Leur de eerste grote aardgasloze woonwijk van Europa, Schoenmakershoek. In lijn met deze unieke ingrepen uit het verleden willen we met Haansberg weer een grote vernieuwende en toegevoegde waarde bieden. Die waarde moet niet alleen gelden voor bestaande wijken in Etten-Leur, maar ook voor die van de regio. Om die redenen willen we in Haansberg nieuwe en vernieuwende concepten toepassen. Wij willen ver gaan in concrete ideeën voor duurzaamheid, inclusiviteit, brede welvaart, energie en korte (consumenten) ketens in de nieuwe wijk. Voor ons is het daarbij belangrijk dat deze ideeën óók toegepast kunnen worden op bestaande woonwijken elders in Etten-Leur en binnen onze regio. Haansberg wordt zo op onderdelen ook een experiment. Dat is Etten-Leur in het verleden vaker geweest. Die voortrekkersrol past bij onze eigenzinnige gemeente. De wereld om ons heen verandert snel: actuele urgente voorbeelden zijn de woningcrisis, de energiemarkt die onder druk staat en de klimaatverandering. We zien veel beweging richting meer duurzaamheid, circulariteit, gezondheid en toepassing van info- en biotechnologie. Op veel fronten ontstaan nieuwe inzichten die we willen meewegen in de ontwikkeling.

Wat is belangrijk voor onze leefomgeving?

Trendverkenning Trendverkenning Gewoon Groen Klimaatverandering. Winters worden natter, in de zomer neemt de kans op hevige regenbuien toe. Er is sprake van steeds langere droge periodes en een afnemende biodiversiteit. Het veranderende klimaat kan nadelig zijn voor onze gezondheid en veiligheid. Groen is niet alleen fijn om in te leven maar ook noodzakelijk om Haansberg beter bestand te maken tegen het veranderende klimaat. De energietransitie. We moeten van het aardgas af. Dat is steeds zichtbaarder in onze woonomgeving: beeldbepalende zonnedaken en steeds meer luchtwarmtepompen en airco’s langs of op de woningen. Er is meer electriciteit nodig. Om het elektriciteitsnet niet te veel te belasten stellen we hoge eisen aan de kwaliteit van gebouwen en gebruiken we zoveel mogelijk lokale energiebronnen die we bij voorkeur collectief gebruiken. De komende jaren verwachten we veel innovaties op het gebied van energie. Dat is nodig om de (tijdige) leveringszekerheid van energie te kunnen waarborgen. Duurzamer leven. We zien ontwikkelingen en een toenemende bewustwording richting een duurzamer leven. Goed en bewuster omgaan met je omgeving, de natuur, het milieu en daarbij grondstoffen beperken en hergebruiken in de woningbouw, onze openbare ruimte en in het eigen huis. Oplossingen om de luchtkwaliteit en daarmee onze gezondheid te verbeteren ontwikkelen zich eveneens om ons heen.

Zoetwaterbeschikbaarheid. De beschikbaarheid van zoetwater van voldoende kwaliteit is geen vanzelfsprekendheid, met name in droge zomers.

10 |

1)

Bron: CBS.

“In 1971 bestond een huishouden gemiddeld uit 3,20 personen; begin 2021 was dat gedaald naar 2,14.” 1 Natuur steeds belangrijker. Uit diverse onderzoeken blijkt dat er veel voordelen zijn aan groen. Denk aan een zo groen(blauw) mogelijke buitenruimte, waarbij we verharding zo veel mogelijk beperken. En aan groen zorgvuldig inpassen rondom parkeerkoffers, voorzieningen en gebouwen. We hopen dat bewoners van Haansberg bewust kiezen voor groener wonen en hun daken, gevels, erfscheidingen en tuinen zo groen mogelijk inrichten. We onderzoeken waar we dit willen reguleren en hoe we inwoners kunnen stimuleren om te kiezen voor groene daken, gevels, tuinen en erfafscheidingen. Ketensamenwerking. Om grote veranderingen mogelijk te maken hebben we de hele keten nodig. Dit begint bij gezamenlijke ambities. Neem als voorbeeld de transitie naar houtbouw: van biobased ambities, naar biobased beleid, naar biobased boeren, naar biobased bouwen. (Biobased betekent: biologisch, hernieuwbaar en duurzaam)

| 11

Masterplan Haansberg 2025

Trendverkenning het nieuwe Wonen en Werken Woningmarkt in beweging. Enorme prijsstijgingen en tekorten maken het vinden van een passende woning steeds moelijker. Oorzaken zijn de toenemende bevolkingsgroei en vergrijzing, afname van gezinsgrootte en een groeiend aantal alleenstaanden. Er is behoefte aan betaalbare, kleinere woningen en veel vraag naar nieuwe woonvormen zoals de woningen op de Veldbloemenhof, tiny houses en collectieve woonvormen. Betaalbare en passende woningen zijn bij voorkeur beschikbaar voor inwoners van Eten-Leur, voor doelgroepen als starters, doorstromers en ouderen. Vraag naar bijzondere collectieve woonvormen en zelfbouwen. Nieuwe woonvormen en -concepten voor groepen inwoners die dezelfde ideeën en wensen hebben, die ze zelf willen ontwikkelen, zijn in opkomst. Bijvoorbeeld rondom het duurzamer wonen en samenleven en kunnen zorgen voor elkaar. Omvang en samenstelling bevolking verandert. Door een gezondere leefstijl en medische technieken neemt het aantal ouderen toe en worden we ook steeds ouder. Naar verhouding neemt het aantal jongeren af en vormt immigratie de voornaamste oorzaak van onze bevolkingsgroei. Kunstmatige intelligentie. Kunstmatige intelligentie wordt inmiddels alom toegepast en zal naar verwachting een enorme vlucht nemen, met impact op alle aspecten van onze samenleving. Niemand weet nog hoe. Ondernemers ondernemen.

Ondernemers anticiperen op veranderingen in de markt. Thuiswerken heeft een vlucht genomen en bij gebrek aan brandstoffen, voedsel en duurzame energievormen zoekt men naar alternatieven voor de toekomst. Het ondernemerschap in de wijk kan bijdragen aan duurzame en circulaire economie, slimme technologieën, versterking van lokale economie, gezondheid en welzijn. Het is ook belangrijk om hier een koppeling te maken met wonen en werken in de gemeente. We moeten zorgen voor een goed evenwicht tussen wonen en werken. Er moeten voldoende banen in de omgeving zijn, zodat onze nieuwe inwoners op korte afstand kunnen werken.

12 |

Trendverkenning Samen Leven Steeds meer aandacht voor gezondheid. We zien een duidelijke verschuiving van gerichte genezing naar het bevorderen van gezondheid en preventie. Mensen zijn langer gezond en willen langer prettig en veilig thuis wonen. Deze ambitie vraagt om een bredere kijk op gezondheid, waarin niet alleen voldoende medische zorg, maar ook de leefomgeving, de sociale verbinding en welzijn centraal staan. In Haansberg betekent dit investeren in een openbare ruimte met meer verblijfskwaliteit, plekken die uitnodigen tot ontmoeting, beweging en ontspanning, oplossingen die een buurt socialer en gezonder maken. De bevolkingssamenstelling verandert, Etten-Leur vergrijst en het aandeel eenpersoonshuishoudens neemt toe. Etten-Leur vergrijst, het aandeel 65-plussers neemt de komende jaren fors toe tussen 2024 en 2030 met circa 13% en tussen 2030 en 2040 met nog eens 22%. Naast deze groei is er ook nog sprake van een dubbele vergrijzing: naast de groei van het aantal ouderen worden de ouderen ook steeds ouder. In 1971 bestond een huishouden gemiddeld uit 3.2 personen 3. Begin 2024 was dat gedaald naar 2,2. Het aantal eenpersoonshuishoudens groeit echter al jaren. Ook in Etten-Leur is die trend zichtbaar; als gemeente houden we daar in ons woningaanbod rekening mee.

Terwijl de groei van de bevolking de afgelopen tien jaar met circa 15% toenam, nam het aantal huishoudens in diezelfde periode toe met zo'n 25%.

Inclusiviteit. 1 op de 3 inwoners van Etten-Leur heeft een beperking, variërend van inwoners met dementie, een verstandelijke en zintuigelijke beperking of kampt met psychische problematiek. Inwoners met een beperking nemen meer actief deel aan de samenleving onder andere door allerlei initiatieven, producten en diensten. Om hun participatie mogelijk te maken is het belangrijk dat basisvoorzieningen 'inclusief' zijn ingericht. Dit betekent dat ze toegankelijk, begrijpelijk en bruikbaar moeten zijn voor iedereen. Inclusieve voorzieningen dragen bij aan gelijke kansen, zelfstandigheid en sociale verbondenheid voor alle inwoners.

| De wijk van de toekomst volgens de toekomstige bewoners? Ontwerptekening Visie op Haansberg door Basisschool De Pontus.

Sociale verbondenheid Er is een omslag nodig naar een samenleving waarin meer ruimte is voor zelfredzaamheid en samenredzaamheid. Het huidige zorgsysteem staat onder druk door de toenemende vergrijzing en krapte op de arbeidsmarkt. Door inwoners te versterken in hun eigen kracht en onderlinge betrokkenheid, bevorderen we gezondheid en geluk. Dit voorkmomt eenzaamheid en draagt bij aan een veerkrachtige en inclusieve samenleving. Nog steeds 13% van alle volwassenen is sterk eenzaam, voldoet 43% niet aan de beweegrichtlijn (minstens 150 minuten per week matig intensieve inspanning) en heeft 54% overgewicht. Verandering kost tijd Er is begrip voor maatschappelijke trends en ontwikkelingen. Het is belangrijk om inwoners vroegtuidig mee te nemen in het proces. Trendverkenning thema Verplaatsen en Verblijven Onze mobiliteit verandert. Een toename aan (snellere) elektrische fietsen, stepjes, (bezorg)scooters vragen om bredere fietspaden. De particuliere kilometer met de eigen auto neemt af en maakt plaats voor de (elektrische) bezorgpakketdiensten in de wijk, in de straat en soms op de stoep. De aanwezigheid van voorzieningen dichtbij, veilig en comfortabel te voet en te fiets kunnen gaan voorziet in de essentiële behoefte in de wijk, scheelt autokilometers en draagt bij aan de doelstelling om van Haansberg een gezonde, groene duurzame woonwijk te maken. Van bezit naar gebruik.

Waarom bezitten als je het ook kunt huren, lenen of delen met anderen? Voor steeds meer (jonge) inwoners is het delen van spullen vanzelfsprekender. Dit biedt kansen voor de sociale cohesie; er ontstaan immers ontmoetingen. Spullen delen kan gaan om kleine voorwerpen als een grasmaaier, trap of boormachine en over grotere voorwerpen als fietsen en auto’s. Voordeel is daarnaast een besparing van kosten in aanschaf en ruimte voor opslag of parkeren. Zoals eerder aangegeven vraagt verandering tijd en is de verwachting dat de gemeente hier een pro-actieve rol moet nemen.

2)

Publicatie CBS, september 2024. 3) Bron: CBS 2021.

Zelfrijdend vervoer. De ontwikkeling van autonoom vervoer vordert gestaag. Personenshuttles worden in Nederland al op verschillende manieren in het openbaar vervoer toegepast. Voor de verbinding tussen het station en Haansberg kan dit een optie zijn. Voor autonoom rijdende auto’s geldt dat in Nederland ‘ondersteunend rijden’ (level 3, hands-off) al mogelijk is. Experimenten met volledig zelfrijdende auto’s (level 4) vinden momenteel op besloten locaties plaats. Volledig zelf opererende auto’s (level 5 ‘mind off’) vragen nog veel aanpassingen op juridisch vlak (o.a. aansprakelijkheid) maar vooral een mentale aanpassing bij de gebruiker. Op het gebied van technologie volstaat de huidige techniek nog niet. De verwachting is dat dit nog vele jaren zal vergen.

“Bijna kwart Nederlanders gebruikt kunstmatige intelligentie zoals ChatGPT.”2 | 13

Masterplan Haansberg 2025

2. Haansberg maken we Samen We vinden het belangrijk om al in een vroeg stadium te investeren in het communicatie- en participatietraject. Om te komen tot dit Masterplan volgden we het Plan van aanpak voor communicatie en participatie. Voor 2025-2027 willen we opnieuw afspraken maken om inwoners, geïnteresseerden en andere partijen te betrekken bij de plannen. In dit hoofdstuk leggen we uit hoe we dat gaan doen. 2.1 Leren van wat vooraf ging 2.2 Startnotitie participatie 2025-2027

2.1 Leren van wat vooraf ging Wat ging er goed? Waar zijn we trots op? Wat houden we aan? Wat kan er beter? Waar willen we aan werken? We zijn trots op Etten-Leur! Dat vinden we als gemeente niet alleen zelf, maar wordt ook bevestigd door onze inwoners, ondernemers en partners. Etten-Leur heeft prachtige woonwijken, met een mooi centrum waar het prettig wonen en leven is. De eerste stappen in Haansberg gezet Na de vaststelling van de Omgevingsvisie in 2022 zijn de eerste besluiten voor de gebiedsontwikkelingen in Haansberg genomen; De verkeersafwikkeling op basis van een interne ontsluiting rotonde Kattestraat terug op de Hoevenseweg ter hoogte van de Oude Grind. De uitgangspunten over de visie op Haansberg. Themaverkenning met eerste uitgangspunten voor deze woonwijk op basis van een brede dialoog afgestemd. Gronden in eigendom overgenomen en algemene samenwerkingsafspraken met ontwikkelaars en woningbouwvereniging Alwel. 1e woonbuurt Veldbloemenhof in 2024. Op de hoogte brengen en in gesprek gaan We vonden het belangrijk om al in een vroeg stadium met onze inwoners in gesprek te gaan over de plannen. Een grote openbare bijeenkomst “Visie op Haansberg” vormde een belangrijk onderdeel in het communicatie- en participatietraject. In de aanloop is een campagne georganiseerd om onze inwoners en belangstellende te activeren en vroegtijdig te betrekken bij onze plannen.

Dat had een opkomst van maar liefst 600 bezoekers tot resultaat. Daar zijn we niet alleen trots op, het heeft ook veel effect gehad. Iedereen is op de hoogte gebracht, we gaan Haansberg in ontwikkeling nemen. Vanaf het begin zijn alle belangstellenden geïnformeerd over de eerste ideeën voor deze woonwijk. Persoonlijk kennis gemaakt met de direct omwonenden, partners, grondeigenaren en gebruikers (direct belanghebbenden).

14 |

| Op 14 juni 2023 mochten we 150 bezoekers verwelkomen tijdens een inloopbijeenkomst.

Om de hoeveelheid gesprekken en bijeenkomsten overzichtelijk te houden hebben we er in een vroeg stadium voor gekozen om vaste onderwerpen en thema’s op ‘thematafels’ en ‘omgevingstafels’ te bespreken. Het gros van de bezoekers wilde met name goed op de hoogte blijven. Zo’n 1300 geïnteresseerden ontvangen inmiddels onze Haansberg-nieuwsbrief en volgen de ontwikkelingen op de voet via de projectenwebsite www.haansbergetten-leur.nl Betrekken bij de ontwikkeling “Wilt u meedenken en -doen?” Velen zijn betrokken geweest bij de omgevingstafels. In Haansberg willen we meer dan ‘alleen’ informeren. We willen samenwerken. Een grote groep inwoners, omwonenden, toekomstige inwoners, organisaties en diverse belanghebbenden zijn inmiddels betrokken bij Haansberg. Er zit heel veel kennis, energie, ervaring en gevoel in de samenleving. Dit alles willen we graag benutten om samen de nieuwe woonwijk te realiseren. Daarom blijven we met elkaar in gesprek.

| 15

Masterplan Haansberg 2025

Wat hebben we met de vragen, tips en ideeën gedaan? Veel tips en ideeën zijn meegenomen in de beleidskeuzes. Over mogelijke verkeersmaatregelen in en rondom Haansberg bijvoorbeeld. Er is met ons meegedacht over het groenontwerp voor de Veldbloemenhof. Inwoners hebben ons getipt over waar op dit moment al wateroverlast optreedt, zodat we daar in ons nader onderzoek rekening mee kunnen houden. Er zijn zorgen geuit. Over waterhuishouding, verkeersdrukte, bouwhoogte en over waar en welke voorzieningen er komen. We hebben teruggekregen dat het voor inwoners vaak onduidelijk is waar welk besluit wordt genomen. Er is behoefte aan transparantie en vroegtijdig inzicht in de besluitvorming. Niet iedereen is gewend of bekend met het vroege stadium waarop we belangstellenden laten meedenken. Vaak zie je dat betrokkenen willen reageren op een voorstel of plan vanuit de gemeente. Dat je al mee kunt doen aan de stap die hieraan voorafgaat en plannen samen kunt ontwikkelen, is een nieuw proces in onze gemeente. Nieuwe inzichten leiden soms tot aanpassingen. Ook kunnen meerdere avonden nodig zijn om tot besluitvorming te komen. De suggesties die zijn gedaan over de wijze van particpatie hebben we meegenomen in de vernieuwde aanpak. De gemeenteraad heeft besloten deze aanpak als uitgangspunt te nemen voor de participatie vanaf 2025.

| Op 17 september 2024 vond de tweede bewonersbijeenkomst over deelgebied Haansberg-Oost plaats.

2.2 Startnotitie participatie We hanteren we de volgende aanpak. Actieve communicatie. Een grote groep belanghebbenden, geïnteresseerden wil goed op de hoogte blijven van wat er speelt in en rondom Haansberg. Wat zijn de uitgangspunten voor communicatie en participatie in de volgende fase: Bijhouden van de projectwebsite www.haansbergetten-leur.nl De frequentie van de nieuwsbrief verhogen naar 10x per jaar. We richten het fysieke informatiepunt Haansberg in, achter Hoevenseweg 28 die te bereiken is vanaf de Floralaan, tegenover de Veldbloemenhof. Bezoekers kunnen daar algemene informatie vinden over het project en kunnen daar fysiek terecht met vragen over de ontwikkeling. We maken Haansberg toegankelijker voor publiek met activaties zoals bijvoorbeeld een ommetje Haansberg. Zo'n ommetje is een gezonde wandeling waarbij we belangstellenden tegelijkertijd kunnen ontmoeten en informeren. We organiseren 2 x per jaar een Haansbergdag met onze partners. Op deze bijeenkomsten worden de onderwerpen en thema’s die op dat moment relevant en actueel zijn besproken, gepresenteerd en teruggekoppeld via de nieuwsbrief en projectenwebsite. Het Stadslab is gereed in ons openbare Stadskantoor, daar is ook informatie over Haanberg te vinden. Vragen over de ontwikkeling kunnen altijd gesteld worden via haansberg@etten-leur.nl

| Nieuwbrief Haansberg.

| Website Haansberg.

16 |

| 17

 Haansbergdag We organiseren ongeveer twee maal per jaar samen met onze partners een Haansbergdag. Op deze bijeenkomsten willen we alle belanghebbenden informeren over de lopende projecten en hen erbij betrekken. De bijeenkomsten zijn openbaar en voor iedereen toegankelijk. Tijdens de bijeenkomsten delen we informatie en gaan we in gesprek over verschillende onderdelen van het plan, bijvoorbeeld over de invulling van het stedelijk uitloopgebied of over de plannen voor de buitenruimte in Haansberg-Oost.

"We zijn benieuwd naar uw ideeën en uw mening."

We proberen bijtijds, in elk geval vier weken van tevoren te laten weten op welke datum we deze bijeenkomsten houden en welke onderwerpen op de agenda staan. Informatie over deze bijeenkomsten én over de agendapunten versturen we via onze nieuwsbrieven en plaatsen we op onze website. We maken van alle bijeenkomsten verslagen. Deze delen we via onze nieuwsbrief en publiceren we uiterlijk drie weken na een bijeenkomst op onze website. Procedures en vergunningen ter inzage Om Haansberg te kunnen ontwikkelen zijn meerdere planologische procedures nodig. Hiervoor gaan we werken met wijzigingen van het omgevingsplan en zogehete Bopa’s: vergunningen voor activiteiten die niet binnen het omgevingsplan passen. Tijdens de terinzagelegging van ontwerpwijzigingen en verleende vergunningen organiseren we per procedure een informatiemoment buiten de Haansbergdagen. Op deze momenten lichten wij de voorgestelde wijziging/ vergunning toe.

18 |

| Bron: YouTube Gemeente Etten-Leur Welkomstvideo voor Haansbergdag Verplaatsen en Verblijven september 2025

Verantwoordelijkheden Bij de Haansberg-bijeenkomsten die hierboven beschreven staan halen we kennis, ideeën en meningen op over de plannen. Het uiteindelijke besluit over wat er wel en wat niet in (o.a. het omgevingsplan) Haansberg komt, is en blijft een verantwoordelijkheid voor het college van burgemeester en wethouders en de gemeenteraad. De gemeenteraad geeft met het Masterplan de koers aan, en neemt vervolgens in 2025-2026 het besluit over het Omgevingsplan en de ruimtelijke (bouw)plannen. In de raadsbehandelingen krijgen onze inwoners en andere belanghebbenden de mogelijkheid om standpunten in te brengen waarop de gemeenteraad een besluit kan baseren. U kunt de raadsbehandelingen bijwonen of volgen via Vergaderingen EttenLeur - iBabs Publieksportaal. Samenwerken De gemeente neemt de regierol en werkt graag samen om de ambities voor deze wijk te mogelijk te maken. Een gebiedsontwikkeling zoals Haansberg gaat niet simpelweg over het stapelen van stenen of het uitvoeren van projecten. Het gaat over het toevoegen van publieke waarde in samenwerkende coalities van ons als gemeente met de projectontwikkelaars, onze maatschappelijke partners, inwoners en ondernemers. We onderzoeken doorlopend welke samenwerkingsvormen we willen aangaan, en welke initiatieven we in het proces van realisatie kunnen en willen ondersteunen. Etten-Leur en dus ook Haansberg maken we Samen.

| Op 3 september 2025 mochten we 450 bezoekers verwelkomen tijdens de Haansbergdag Verplaatsen en Verblijven

Masterplan Haansberg 2025

3. Gebiedsidentiteit

3.1 Ligging van het gebied Haansberg ligt in het noordwesten van Etten-Leur, begrensd door de Hoevenseweg, Bankenstraat, Goorstraat en Oude Grind/Haansberg. De plannen reiken verder dan alleen dit gebied. Met een oppervlakte van ongeveer één vierkante kilometer is er ruimte voor een nieuwe woonwijk en een groen uitloopgebied voor de stad.

In dit hoofdstuk kijken we naar het gebied waar Haansberg komt. We hebben hiervoor onderzoeken gedaan, zoals archeologische en ecologische studies en informatie verzameld over de geschiedenis.

Begrenzing gebied Haansberg5 De omgeving van Haansberg is gevarieerd.

Deze inzichten helpen ons om de nieuwe wijk te ontwerpen met oog voor het verleden en de natuur. Zo wordt de identiteit en het landschap de basis voor de woningbouw.

Zuid: bedrijventerrein Vosdonk, woonwijk De Grient en centrum Etten-Leur;

3.1 Ligging van het gebied 3.2 Ontstaansgeschiedenis 3.3 Gebiedskenmerken van Haansberg

Oost: bestaande direct aangrenzende woonwijken Sanderbanken; Noord en west: landbouwgebied, buitengebied.

| Overzichtsfoto gebied Haansberg. Bron: gemeente Etten-Leur. | Begrenzing Bron: gemeente gebied Etten-Leur. Haansberg. Bron: gemeente Etten-Leur. 5)

20 |

21 |

5)

Bron: gemeente Etten-Leur.

| 21

Masterplan Haansberg 2025

3.2 Ontstaansgeschiedenis Dronebeelden Haansberg - Centrum

De Heemkundekring Jan uten Houte deed onderzoek naar de historie van de naam van het plangebied. Men belandde bij bronnen uit de 17de eeuw. Haansberg als historische wijk Pieter Nuijts beschreef eind 17de eeuw de Vrijheid, ongeveer tegelijk met de kaart van 1677. Hij vermeldde de elf wijken die werden gebruikt voor gemeentelijke administratie, zoals bevolkingsregistratie en onroerendgoedbelasting. Haansberg (Den Haansbergh) was een van de grootste wijken, begrensd door de Laakse Vaart, Mark, Leurse Haven en ConcordialaanHoevenseweg. Dit gebied omvatte ook de polders ten noorden van Etten. Geologische invloed op straatpatronen Verschillende straten lopen vanuit het dorp naar Haansberg, meestal van zuid naar noord door de geologie van het gebied. West-Brabant heeft sinds de ijstijden verhogingen (donken) beekdalen, allemaal noord-zuid gericht. Oude wegen zoals de Hoge Donk, Bankenstraat, Haansberg, Meeuwisdijk en Hanekinderstraat laten dit patroon zien. De weg Haansberg, een van de oudste, met eeuwenlange bewoning, loopt tegenwoordig vanaf de Concordialaan tot Kelsdonk. | Bron: YouTube Gemeente Etten-Leur 'Haansberg in Vogelvlucht'gemeente Etten-Leur.

Haansberg nu en in de toekomst

Vroeger waren vaste straatnamen zeldzaam; locaties werden vaak genoemd naar bewoners of eigenaren, zoals Willekensakker of Hagensakker. De herkomst van de naam Haansberg is niet zeker. Het Straatnamenboek van de Heemkundekring Jan uten Houte geeft enkele mogelijkheden: het kan afgeleid zijn van korhaan of patrijshaan, van hanengevechten, of van het oude spel hanekappen. De naam Haansberg werd al in 1267 vermeld als intra terminos de Haneberge, en later in 1326, 1433, 1475 en 1769 met variaties zoals Haneberge, Haenberch en Haensbergh.

OP ZOEK NAAR VERHALEN EN BEELDEN OVER HET GEBIED We blijven nieuwsgierig naar verhalen en beelden over Haansberg in de loop der tijd. Misschien kunnen we deze meenemen in de planvorming of op een andere wijze behouden voor de toekomst.

In het noorden van Haansberg, tussen de Hoevenseweg, Bankenstraat, Goorstraat en Haansberg, ligt het gebied dat ook wel Danenberg wordt genoemd. De naam Danenberg kan mogelijk synoniem zijn aan Haansberg (d’Hanenberg), maar dit is niet meer dan een aanname.

| Bron: Youtube Gemeente Etten-LeurBron 'Haansberg: Nu en in de toekomst'

22 |

Ontwikkeling van het gebied Van oudsher was Haansberg een landbouwgebied met natte weiden en polders in het noorden. De ontwikkeling van de wijk, en met name van de straat Haansberg en de nieuwbouwwijk Haansberg is te bekijken via een tijdlijn op www.topotijdreis.nl.

Heeft u een verhaal over Haansberg en wilt u dit met ons delen? E-mail naar : haansberg@etten-leur.nl.

| Bron: detail van de kaart door Steven Vereijck uit 1677. Deze kaart hangt in het Vergadercentrum van het oude raadhuis aan de Markt te Etten-Leur.

| 23

Masterplan Haansberg 2025

Ruilverkavelingspatronen | Efficiënt bewerken In de jaren 70 en 80 vond in dit gebied ruilverkaveling plaats, zoals in veel agrarische gebieden. Het doel was grotere landbouwkavels te creëren die efficiënter bewerkt konden worden met landbouwmachines. Dit veranderde de oorspronkelijke, natuurlijke structuur van kavels, slootjes en beplanting in een strakker, meer rationeel patroon.

Gebruik | Dit is Haansberg In en rondom de wijk Haansberg liggen de straten Goorstraat, Bankenstraat, Hoevenseweg, Haansberg en Oude Grind. Hier wonen mensen, er zijn agrarische ondernemingen en de straten worden gebruikt als fiets- en wandelroute. Ook is er kunst en cultuur aanwezig. De Blikvanger is hier letterlijk een van. Een andere blikvanger is de kenmerkende Watertoren langs de Hoevenseweg die vanuit de hele omgeving te zien is.

| Het gebied voor de gebiedsontwikkeling. Bron: Gemeente Etten-Leur.

De huidige buurtbewoners hebben aandacht voor elkaar. Er zijn verschillende belangenverenigingen, waaronder een kopgroep voor de belangen van het Buitengebied en de buurtvereniging De Haansberg. De verenigingen organiseren sociale events en activiteiten.

| Luchtfoto Haansberg.

3.3 Gebiedskenmerken van Haansberg Archeologie | Met respect voor ons erfgoed De grond in het gebied Haansberg bestaat uit zand. In het noorden is de grond vlak, in het zuiden ligt een zandheuvel. Vanaf de Middeleeuwen hebben boeren hier extra grond opgebracht voor de landbouw. Er kunnen hier oude spullen in de grond zitten - archeologische resten uit de tijd dat mensen hier voor het eerst woonden, tot nu. Op meerdere plekken worden er proefsleuven gegraven om eventuele restanten te vinden. Ook als er tijdens graafwerkzaamheden archeologische sporen of resten worden gevonden, gaat er een melding naar het bevoegd gezag en nemen we de bevindingen mee in de planvorming.

| Bankenstraat met zicht op watertoren.

De woningbouwplannen voor Haansberg zijn bij de buurtbewoners al vele jaren bekend. Er zijn zorgen over de impact die de nieuwe woonwijk heeft op de huidige leefomgeving: op het verkeer, op het water en op de rust en ruimte die de bewoners nu ervaren.

Het volledige archeologische onderzoeksrapport is op de projectwebsite te bekijken.

| Goorstraat met zicht op kerk- en watertoren.

24 |

| Bron: YouTube Gemeente Etten-Leur Archeologisch onderzoek Haansberg

| 25

Masterplan Haansberg 2025

Gebiedskenmerken ecologie In het gebied zijn woningen, stallen, agrarische gronden, houtwallen, sloten, losse bomen en siertuinen. In de directe nabijheid zijn geen Natura 2000-gebieden of NatuurNetwerken. In het noorden liggen de dichtstbijzijnde natuurgebieden: Kelsdonk/Zwermlaken (Staatsbosbeheer). In dit gebied komen veel verschillende soorten voor, mogelijk zelfs meer dan de hieronder genoemde. Zoogdieren: Soorten zoals de boommarter, bunzing, steenmarter en diverse vleermuizen kunnen aanwezig zijn. Aanvullend onderzoek is nodig om hun aanwezigheid te bevestigen.  ogels: Diverse vogelsoorten, waaronder de boerenzwaluw, buizerd en huismus, V kunnen in het gebied broeden. Extra onderzoek is nodig voor dieren met nesten die het hele jaar door beschermd zijn.  aatplanten: Beschermde soorten zoals de knolspirea en wilde ridderspoor V kunnen aanwezig zijn. Vervolgonderzoek is noodzakelijk.  eptielen en amfibieën: Soorten zoals de hazelworm en kamsalamander kunR nen aanwezig zijn. Aanvullend onderzoek is nodig bij ingrepen in hun habitat.  issen en insecten: De grote modderkruiper en insecten zoals de grote vos V (vlinder) kunnen aanwezig zijn. Aanvullend onderzoek is nodig bij ingrepen in hun leefgebied. | Boer bewerkt landeren in Haansberg.

De volledige ecologische quickscan leest u op onze projectwebsite.

Ecologie | Behoud en ontwikkeling van groene waarden Het landschap, de groene ruimtes en de biodiversiteit spelen een steeds grotere rol in stedenbouw. Ze helpen bij het behouden van cultuurhistorie, bestrijden van hittestress en wateroverlast, verbeteren van de gezondheid en verhogen de leefkwaliteit. De groenstructuur verbindt de verschillende wijken en alle belangrijke functies aan elkaar . In Haansberg wordt het gebied omgevormd van landbouwgrond naar een groene woonwijk. Om de natuur en de houtopstanden te beschermen is een ecologische quickscan uitgevoerd. Dit geeft inzicht in flora, fauna en mogelijke effecten, en helpt bij het ontwikkelen van plannen die rekening houden met beschermde soorten en bestaande natuurwaarden.

26 |

De quickscan geeft een eerste beeld. Verdere onderzoeken en maatregelen om soorten te beschermen stemmen we in de volgende stappen van de ontwikkeling af met de betrokken partijen.

| 27

‘Bodem en water sturend’: bodem is de basis Bodem en water spelen een belangrijke rol bij het plannen van het gebied. Dit betekent dat natuurlijke waterstromen en bodemgesteldheid worden meegenomen in de inrichting. Dit is belangrijk voor een gezonde en duurzame leefomgeving. “Water” gaat over hoe we regenwater, grondwater en andere waterbronnen kunnen beheren om droogte of overstromingen te voorkomen. “Bodem” verwijst naar de soorten grond en hun eigenschappen, die belangrijk zijn voor bouwprojecten en natuurontwikkeling.

Grondwatermonitoring Peilbuizen zijn geplaatst om de grondwaterstanden nauwkeurig te meten over meerdere jaren. Dit helpt om duurzame en klimaatbestendige plannen te maken. Nader onderzoek en afstemming met het waterschap zijn nodig voor een goed watersysteemontwerp. Ondergrondse leidingen Een transportwaterleiding van Brabant Water loopt door het gebied. Deze leiding en de beschermingszone moeten zorgvuldig worden ingepast; op deze plek kunnen geen woningen worden gebouwd.

Lees het hele rapport Bodem en Water Sturend op onze projectwebsite. Gezondheid en leefklimaat Met het beëindigen van de geitenhouderij zijn de gezondheidsrisico’s weggenomen, waardoor woningbouw weer mogelijk is.

GEBIEDSKENMERKEN SAMENGEVAT Oppervlaktewater: Het gebied heeft vooral kleine watergangen die afvoeren naar de Laaksche Vaart. Het water stroomt zonder obstakels naar het laagste punt. Er is geen tot weinig ruimte voor de uitbreiding van de afvoerstructuur, omdat de Laaksche Vaart geen extra water meer aankan. Het hoogteverschil (in het gebied Haansberg circa 4 meter) biedt kansen om water op natuurlijkere wijze vast te houden. Grondwaterstand: De grondwaterstand verschilt per locatie. Bodem: De bodem bestaat uit zand met kleilagen. Klei houdt water tegen, dus niet overal kan water goed in de bodem wegzakken. Oppervlaktewater: Het gebied bevat voornamelijk droogvallende watergangen die afvoeren naar de Laaksche Vaart. In het plangebied stroomt het water zonder obstakels af naar het laagste punt.

28 |

Milieubelemmeringen Haansberg grenst aan bedrijventerrein Vosdonk, een industrieterrein waar lawaaiige bedrijven mogen opereren. Dit terrein heeft een geluidszone die deels over Haansberg loopt. Volgens de omgevingsvisie is de geluidszone groter dan de daadwerkelijke geluidshinder van de bedrijven. Onderzoek bevestigt dat het verschil tussen de zonegrens en de werkelijke geluidscontour aanzienlijk is. Voor Haansberg wordt onderzocht of de geluidszone verkleind kan worden binnen de nieuwe Omgevingswet, zonder de activiteiten op Vosdonk te belemmeren.

Masterplan Haansberg 2025

4. Stedenbouwkundige hoofdstructuur In dit hoofdstuk beschrijven we hoe het gebied Haansberg wordt ingericht met aandacht voor de bestaande omgeving, de natuur en het nieuwe wonen. We leggen uit hoe we groene ruimtes, woningen en wegen plannen, zodat ze goed op elkaar aansluiten. Het doel is om een fijne plek te maken waar mensen kunnen wonen, werken en ontspannen, met veel groen en een goed watersysteem. Dit plan houdt rekening met de natuur en zorgt ervoor dat het gebied aantrekkelijk en duurzaam wordt voor iedereen. We werken stap voor stap aan het gebied, een methode die ook wel ‘lagenbenadering’ wordt genoemd. Elk thema is een laag en heeft een functie. Door ze apart te bekijken, zien we precies wat nodig is en zorgen we ervoor dat alles goed bij elkaar past in het uiteindelijke plan. 4.1 Verkeer op orde 4.2 Gewoon groen 4.3 Verplaatsen en verblijven 4.4 Het nieuwe wonen en werken 4.5 Samen leven

4.1 Verkeer op orde Voordat de eerste bewoners in Haansberg komen wonen, willen we zorgen dat het verkeer en de infrastructuur goed geregeld zijn. Dit betekent dat we zorgen voor veilige wegen die extra verkeer aankunnen, en dat kabels en leidingen ondergronds goed zijn aangelegd. Uitgevoerde maatregelen 2024-2025 In 2023 is besloten om de nieuwe woonbuurt Veldbloemenhof te bouwen, een rotonde aan te leggen bij de Kattestraat-Hoevenseweg, en de Floralaan aan te leggen. Maatregelenpakket voor 2025-2028 Haansberg-Oost moet zowel ondergronds als bovengronds op orde zijn voor de komst van nieuwe bewoners. Hiervoor zijn ten minste de volgende maatregelen nodig: Maatregelenpakket 1: Bouwrijp voorbereidingen Haansberg-Oost 1a. Aanleg van een tijdelijke ontsluitingsweg voor het bouwverkeer door Haansberg-Zuid tussen de rotonde Kattestraat en Haansberg-Oost. Deze tijdelijke ontsluitingsweg zetten we ook in voor landbouw- en zwaarverkeer. Zodoende willen we een veilige weg creëren voor het grote verkeer en de overlast op andere wegen beperkt houden. Tegelijkertijd leggen we hoofdkabels en leiding aan in de leidingenstrook. (Zie P. 32 voor extra toelichting op de kaart) 1b. Bouwrijp maken. Het plangebied Haansberg-Oost maken we bouwrijp. We leggen ondergrondse kabels en leidingen aan en voeren grondwerkzaamheden uit als voorbereiding op de bouw van de woningen. 1c. Aanbrengen knip*.

Zodra 1a en 1b zijn afgerond brengen we een knip aan op de Haansberg(straat). Meer informatie hierover vindt u in de notitie op de projectwebsite van Haansberg. Maatregelenpakket 2: Aanpassingen aan de straten Haansberg, Hoevenseweg en Oude Grind. 2a. Hoevenseweg vanaf rotonde Kattestraat tot aan de Concordialaan. Er is groot onderhoud nodig en gelijktijdig worden er kabels en leidingen aangepast. We onderzoeken of er meer ruimte gevonden kan worden voor fietsers en voetgangers.

| Aanleg rotonde Kattestraat-Hoevenseweg en de Floralaan.

2b. Aanleg nieuwe rotonde Oude Grind. Om de nieuwe woonwijk te ontsluiten gaan we uit van een nieuwe rotonde op de Hoevenseweg ter hoogte van de Oude Grind. 2c. Aanpassen rotonde Concordialaan. Dit zorgt voor een betere doorstroming van het verkeer. 2d. Aanpassingen aan de straten Oude Grind en Haansberg. Ondergronds kabels en leidingen vervangen/aanleggen en de aansluiting maken op de nieuwe rotonde

*Hier moet nog een besluit over worden genomen

30 |

| 31

Masterplan Haansberg 2025

Sa nd er

VERKEER OP ORDE SAMENGEVAT Buitengebied

De infrastructuur van Haansberg moet goed geregeld zijn. Boven- en ondergronds moet de komst van nieuwe bewoners worden voorbereid. Er komen veilige wegen die extra verkeer aankunnen. De ondergrondse kabels en leidingen worden goed aangelegd.

H

Goorstraat Buitengebied H

Beekdal Laakse vaart

Stedelijk uitloop gebied

Haansberg Oost H

3a. Inpasbaarheid Noordelijke Randweg 3b. Rotonde of verkeerslichten N640 – Hoevenseweg 3c. Mogelijkheid eenrichtingsverkeer Hoevenseweg

H

Haansberg Noord Vogelbos

Maatregelen nutspartijen, aanleg hoofdnet kabels en leidingen In Haansberg-Zuid ligt een grote waterleiding van Brabant Water. Deze leiding loopt van west naar oost en bepaalt deels de opzet van de wijk. Rond de leiding geldt namelijk een beschermingszone met beperkingen. Deze zone wordt onderdeel van de groenstructuur van de wijk. Daarnaast zijn nieuwe transportkabels en verdeelstations nodig om Haansberg van stroom te voorzien én om het elektriciteitsnet in Etten-Leur te versterken. Om ruimte efficiënt te gebruiken en de bereikbaarheid te verbeteren, worden de kabels binnen dezelfde strook als de waterleiding aangelegd.

Verkeer H

Legenda

Infra en objecten

H Leidingstraat

Voetpad

Trace waterleiding

Woonstraat 30km/h

Ov-punt Hubs

s tr

H

H

Zoekgebied verdeelstation

H

Omgevingstafels verkeer op orde 2025-2030 Om het verkeer en de infrastructuur in en rond Haansberg te verbeteren, worden knelpunten opgelost en een hoofdstructuur van kabels en leidingen aangelegd. Deze aanpassingen gebeuren in fasen en verspreid over meerdere jaren. Tijdens de uitvoering zijn tijdelijke maatregelen zoals omleidingen nodig.

H

nsb

erg

Ba

nk en

Gebiedsontsluitingsweg

Stedelijk uitloop gebied

aat

Fietspad

Randweg

Haa

H H

Veldbloemenhof

H

Haansberg Zuid

H

N6

ree

Ent

H

H

H

H

40 H

N 6 40

nsewe

te Kat

Vosdonk

g

str.

Hoeve

Maatregelenpakket 3: Onderzoek aanvullende maatregelen Verkeer blijft de komende jaren een belangrijk thema in de planvorming rond Haansberg. Net als het bouwen van woningen is het een onmisbaar onderdeel van de ontwikkeling van dit nieuwe woongebied. De gesprekken en reacties laten zien dat bewoners verkeersveiligheid, bereikbaarheid en leefbaarheid heel belangrijk vinden. Dat geldt ook voor ons als gemeente. We zijn blij met de opgehaalde input en nemen deze mee in de verdere verkeersonderzoeken en de uitwerking van de maatregelenpakketten.

Centrum

Station

Deze maatregelen bespreken we met de omgeving en de feedback die we krijgen, verwerken we zoveel mogelijk in de plannen. Tijdens overlegmomenten, zoals omgevingstafels en Haansbergdagen, presenteren we de plannen en verzamelen we reacties van bewoners en betrokkenen om knelpunten beter aan te pakken en de plannen verder af te stemmen. Op de projectenpagina hebben we de verkeerskundige informatie met rapporten en verslagen van bijeenkomsten gebundeld op de pagina verkeerskundig en infrastructureel op orde brengen.

4.2 Thema: Gewoon groen In Haansberg begrijpen we dat de natuur heel belangrijk is voor een goede levenskwaliteit. De wijk als onderdeel van de natuur, en niet andersom. We kiezen voor een gezond en prettig leefklimaat, voor een duurzame en leefbare ontwikkeling van Haansberg. Een plek waar ook de biodiversiteit de ruimte krijgt, waar kinderen meer opgroeien mét en ín de natuur en waar de natuur zelf zijn gang kan gaan. Met veel bomen, omdat ze belangrijk zijn. Ze geven ons niet alleen rust, speelplezier en ontspanning, maar ook zuurstof en schaduw. We spelen in op nieuwe mogelijkheden rond biobased bouwen en kijken hoe we ondernemers en inwoners kunnen stimuleren om lokaal, duurzaam en seizoensgebonden producten te verbouwen en verkopen. Haansberg wordt zo een wijk waar duurzaamheid echt wordt toegepast. We richten ons op thema’s als klimaatadaptatie, biodiversiteit (groen en blauw), energie en circulariteit. Groen is vanaf de start het verbindende element. In dit hoofdstuk beschrijven we per thema hoe we deze ambitie waar gaan maken. We werken met het principe ‘water en bodem sturend’, wat betekent dat we functies en ruimtegebruik afstemmen op de natuurlijke kenmerken van water en bodem. De groene en blauwe hoofdstructuur vormt de ruggengraat van het plan, van de hogere zuidoosthoek tot de lagere noordwesthoek.

Groenstructuren in oost-west richting verbinden de verschillende velden. We beschermen bestaande cultuurhistorische groenwaarden en voegen robuuste groene verbindingen toe. Waterbeheer, natuurontwikkeling en recreatie staan centraal. Het stedelijk uitloopgebied ontwikkelt mee. De zone langs de Bankenstraat en een deel van de Goorstraat zal gevormd worden door functies die passen in deze zone. In 2025-2026 werken we de groenblauwe hoofdstructuur verder uit en starten we met de uitvoering.

Wilt u ook lid worden van de omgevingstafel verkeer op orde? Meld u zich dan aan via haansberg@etten-leur.nl.

32 |

| 33

GEWOON GROEN! SAMENGEVAT Haansberg wordt een groene wijk, met behoud van cultuurhistorische waarden. Er komt ruimte voor biodiversiteit, er komen veel bomen en kinderen krijgen alle ruimte om buiten in het groen te spelen. Water en Bodem zijn sturend bij de ontwikkeling van de wijk. De wijk krijgt een groenblauwe hoofdstructuur. Er komen oplossingen om water vast te houden, te infiltreren en vertraagd af te voeren. Het stedelijk uitloopgebied ontwikkelt mee.

Besluiten die zijn genomen (Raadsbesluiten 2023-2024) De ambities van het Groenplan Etten-Leur gelden als minimum in het ontwerp van Haansberg. Een goede verhouding tussen uitgeefbaar en het openbaar gebied. Maximaal inzetten op een groene inrichting van openbaar gebied en een minimum aan verharding. Zoveel mogelijk biobased gebiedsontwikkeling op basis van haalbaarheid en betaalbaarheid.

| Wethouder Ger de Weert:

Biodiversiteit is uitgangspunt voor de gebiedsontwikkeling.

“Groen niet als sluitpost, maar vanaf de start als het verbindende element.”

Energieconcept voor de wijk op basis van leefbaarheid, betaalbaarheid en leveringszekerheid. Streven naar een zelfvoorzienende wijk.

34 |

| 35

Masterplan Haansberg 2025

1. Behouden en ontwikkelen groen (biodiversiteit)

Dit rapport vormt de basis voor een uitgebreid waterbeheerplan dat we in 2025 opstellen. Het uitgangspunt is een watersysteem dat water zo lang mogelijk in de wijk houdt, onder andere om benedenstrooms overlast te beperken. We onderzoeken hoe we schoon hemelwater kunnen benutten in de wijk en zo drinkwater kunnen besparen. Watergangen, vijvers en poelen zijn van levensbelang voor planten en dieren. Water heeft een verkoelende functie en dient als recreatieve voorziening in de wijk. Het waterbeheerplan vormt het uitgangspunt voor alle verdere ontwikkelingen, van aanleg van de wandel- en fietspaden tot aan het inrichten van de openbare ruimte. Een gedegen watersysteem moet in droge en natte periodes in balans kunnen blijven.

Daar waar mogelijk willen we waardevolle boomstructuren behouden en versterken. We voegen nieuwe groene verbindingen toe, met een groenblauwe hoofdstructuur die aansluit op het stedelijk uitloopgebied en het buitengebied. Behouden ontwikkeling van bestaande diersoorten In het gebied zijn naast groen (flora) ook dieren (fauna) aanwezig. We richten ons op het behouden van bestaande soorten en het aantrekken van nieuwe, die allemaal goed in het gebied kunnen leven en de biodiversiteit verbeteren. We creëren verschillende biotopen , zoals bomen voor schuilplaatsen, open landschappen voor jacht, vochtige gebieden voor drinkwater, en bloemrijke graslanden voor insecten. Nestkasten ondersteunen vogels en vleermuizen. In 2025 volgt aanvullend onderzoek om deze aanpak verder uit te werken. Meer informatie is te vinden in het ecologische onderzoeksrapport op onze projectwebsite. | Nat(uurlijk) spelen. Bron: Nanda Sluijsmans.

Ontwikkelen van groenblauwe woonbuurten Hoewel de woonbuurten een relatief hoge dichtheid hebben (30-40 woningen per hectare), willen we ze vergroenen, inclusief de voorzieningen. Hiermee voldoen we ruimschoots aan de “groen-norm”, verbeteren we de kwaliteit van het landschap en versterken we de biodiversiteit. Dit betekent zoveel mogelijk verschillende soorten met verschillende hoogtes, groei- en bloeiwijzen, vruchtdragend, bladverliezend en groenblijvend. Naast gebruiksgroen houden we met de uitwerking ook rekening met kijkgroen. Zeker in stedelijke verdichting is het uitzicht op mooi groen belangrijk. Verharding beperken we tot het noodzakelijke, met voorkeur voor waterdoorlatende opties zolang dit niet leidt tot hinder (struikelgevaar). Een stoep in een 30km-straatje is overbodig. Waar verharding niet nodig is, kiezen we voor groen. We willen voorkomen dat de geparkeerde auto het straatbeeld bepaalt. We kiezen voor een “groene blik”. Parkeren wordt groen geïntegreerd, met hubs en deelmobiliteit centraal. Centraal gelegen hubs/parkeerplaatsen worden flexibel, we houden er rekening mee dat we deze kunnen op- en afschalen of ergens anders voor kunnen inzetten.

| Regenwater slim hergebruiken. Bron: BWT Nederland

2. Klimaatbestendige waterhuishoudelijke maatregelen Klimaatverandering brengt meer wateroverlast, hitte en droogte met zich mee door intensere regenbuien en langere droogteperiodes. Dit vraagt om slim waterbeheer, waarbij water en bodem de basis vormen voor de ontwikkeling van Haansberg. Deze veranderingen maken het noodzakelijk om ons waterbeheer te verbeteren, zodat we nog beter voorbereid zijn op toekomstige uitdagingen. De groene en blauwe structuren vormen de basis van de wijk. Bij de inrichting van Haansberg zijn water en bodem sturend in de gebiedsontwikkeling. Om te bepalen wat er nodig is, is er verkennend onderzoek uitgevoerd “Bodem en Water sturend Haansberg”. Het volledige onderzoeksrapport “Water en Bodem sturend Haansberg” is te lezen op onze projectwebsite.

Het waterbeheerplan in Haansberg gaat uit van de volgende uitgangspunten; Aandacht voor periodes van langdurige droogte en hevige en/of langdurige neerslag. Er is een robuuste waterstructuur nodig dat het overtollige water in het hele plangebied vasthoudt. We voldoen in de basis aan de normen uit de hemelwaterverordening (60mm/m2) en het beleid van het Waterschap Brabantse delta. We benutten kansen om tot 70mm/m2 op gebiedsniveau te komen. In de hoge gebieden, vanaf de entree Haansberg, houden we regenwater zo lang mogelijk vast en laten het langzaam in de grond zakken. Dit helpt om de grondwatervoorraad aan te vullen, zodat parken, tuinen en bomen genoeg water hebben tijdens droge periodes. In de lage gebieden in het stedelijk uitloopgebied vangen we water ook op in bijvoorbeeld retentievijvers. Hierdoor zal de druk op het afvoersysteem (Laaksche Vaart) op de afvoerpieken afnemen. We onderzoeken koppelkansen, bijvoorbeeld als retentievijvers kunnen worden gecombineerd met natuurontwikkeling, spelen en recreatie. In Haansberg gaan we slim en zuinig om met water. We besparen drinkwater door regenwater te gebruiken, bijvoorbeeld voor het beregenen van tuinen en het spoelen van toiletten. Daarnaast onderzoeken we met partners de mogelijkheid om in de toekomst lokaal water te zuiveren. Naast voldoende ruimte voor water is er aandacht voor de waterkwaliteit in Haansberg.