Concept raadsprogramma 2026-2030 - 2 juni 2026

In deze raadsperiode actualiseren we daarom onder meer het onderdeel over het buitengebied in het omgevingsplan. Toekomstbestendige bedrijventerreinen

Acties 2026-2030 uitgelicht Economie en werk Arbeidsmarkt ▪ Fysieke locatie Werkcentrum WestBrabant in Etten-Leur ▪ Programma bevordering instroom MBOleerlingen op de arbeidsmarkt Toerisme en recreatie ▪ Kop van de markt opnieuw inrichten ▪ Opstellen uitvoeringsplan Toerisme 20262030 Levendige centra ▪ Renovatie winkelcentrum (incl. 200 woningen) ▪ Integrale visie Etten-Leur Noord en uitwerking in concrete deelplannen Agrarische sector en buitengebied ▪ Actualiseren onderdeel buitengebied omgevingsplan Toekomstbestendige bedrijventerreinen ▪ Gemeente voert actief grondbeleid Wijkeconomie ▪ Verkennen van mogelijkheden voor MKBbedrijvigheid in wijken en het buitengebied ▪ Mogelijkheden regelarme zone voor jonge ondernemers onderzoeken

De transitie naar toekomstbestendige bedrijventerreinen vraagt om langjarige samenwerking met ondernemers en vastgoedeigenaren. We blijven investeren in herstructurering, zoals ook bij het voormalig Fri-Jado terrein gedaan is. Wanneer zich kansen voordoen voor het voeren van een actief grondbeleid op de bedrijventerreinen benutten we deze. Het vernieuwen van oude en leegstaande bedrijfsgebouwen stimuleren we. De gemeente is bereid te investeren in herontwikkeling van bedrijfslocaties en daarbij ook in duurzame energieoplossingen (zoals collectief laadplein, opwekfaciliteiten, batterij opslag). Hierdoor voorkomen we leegstand en bieden we ruimte voor doorgroei van bedrijven. We sturen op duurzame bereikbaarheid, energiebesparing, circulariteit en een veilige werkomgeving. Dit vraagt om concrete en haalbare stappen binnen deze bestuursperiode. Voor bedrijventerrein Vosdonk volgen we de recent vastgestelde visie. Wijkeconomie Tot slot zien we kansen in de wijkeconomie. We willen op een integrale wijze verkennen hoe lokale MKBbedrijvigheid in wijken kan bijdragen aan leefbaarheid, ontmoeting en veerkracht. Bestaande regels en procedures willen we zonodig aanpassen om dit mogelijk te maken. We willen de mogelijkheden voor een regelarme zone voor jonge ondernemers in beeld brengen.

Gebiedsontwikkelingen, zoals Haansberg, bieden mogelijkheden voor functiemenging, kleinschalige werkplekken en voorzieningen dichtbij huis. We willen ruimte geven aan initiatieven op dit gebied en tegelijkertijd de samenhang en kwaliteit bewaken. 22

Met dit programma kiest de raad voor een economie die verbindt, vernieuwt en versterkt. We geven richting, bieden ruimte en investeren in een levendig en ondernemend Etten‑Leur, nu en in de toekomst.

Hoe volgen we de ontwikkeling? Arbeidsmarkt en werkgelegenheid ▪ ▪ ▪

Vestigingen per 10.000 inwoners Score Etten-Leur 2026: 1273 vestigingen (Regio West-Noord-Brabant 1390 vestigingen) Groei vestigingen per 10.000 inwoners Score Etten-Leur 2026: 2,2 (Regio West-Noord-Brabant 1,4) Ontwikkelingen Starters en Stoppers Score Etten-Leur 2025: Starters 126, Stoppers 116, Score +10 (Score Moerdijk: Starters 111, Stoppers 127, Score -16)

(De gemeente Moerdijk werkt vanuit de De6 met dezelfde dienstverlener Ondernemersklankbord) Bron: KVK Regiotool Centrum, recreatie en toerisme ▪

Leegstand Score centrum Etten-Leur 2026: 5,5% (Centrum Oosterhout 2026: 15,9%) Score centrum Etten-Leur 2024: 8%. (Centrum Oosterhout 2024: 16,4%.)

(De gemeente Oosterhout heeft een vergelijkbaar centrum qua grootte van gemeente en uitdagingen centrumgebied) Bron: Dashboard - Ruimte voor werken en ondernemen - Etten-Leur ▪ ▪ ▪

Waardering aanbod Horeca Centrum Etten-Leur 2021: 8,0 (Benchmark 7,1) Waardering winkelaanbod Centrum Etten-Leur 2021: 7,8 (Benchmark 6,8) Waardering parkeren auto Centrum Etten-Leur 2021: 8,3 (Benchmark 7,1)

Bron: Koopstromenonderzoek In 2026 vindt opnieuw het vijfjaarlijkse Koopstromenonderzoek plaats. Ter voorbereiding wordt bekeken of het wenselijk is om aanvullend een 0-meting voor de Etten-Leurse winkelgebieden te laten uitvoeren, zodat we trends en ontwikkelingen in de komende jaren nauwkeuriger kunnen volgen. Werklocaties ▪ ▪

Innovatiescore (0 is een gemiddelde score) Score Etten-Leur 2026: 1.48 (Score Oosterhout 2.38, Score Roosendaal -0.03) Innovatieve bedrijventerreinen (2026) Score bedrijventerrein Vosdonk 2026: landelijk op plaats 10 en van regio West-Noord-Brabant het innovatiefste bedrijventerrein. (Moerdijk staat zowel regionaal als landelijk één plek onder Etten-Leur.)

Bron: Innovatiespotter

23

5. Duurzaam denken en doen in Etten-Leur

Wat houden we vast? Wij houden vast aan duurzaam denken en doen als brede opdracht voor onze gemeente. Duurzaamheid gaat voor ons over het zorgvuldig omgaan met onze leefomgeving, onze economie en onze samenleving, nu en voor de generaties na ons. We blijven zoeken naar balans tussen wonen, werken, natuur en gezondheid, waarbij we oog houden voor wat inwoners en ondernemers vandaag nodig hebben én wat morgen mogelijk blijft. We blijven werken aan een klimaatbestendige en groene gemeente, met aandacht voor biodiversiteit, circulair gebruik van grondstoffen en een gezonde leefomgeving. Natuurinclusief bouwen, hergebruik van materialen en slimme keuzes in de openbare ruimte blijven vaste onderdelen van onze afwegingen. We onderzoeken de mogelijkheid van een Circulair Ambachtscentrum.

Werk in uitvoering Energie- en warmtetransitie ▪ ▪ ▪ ▪ ▪ ▪ ▪

▪

Klimaatadaptatie ▪ ▪

We bouwen verder op samenwerking als kern van onze aanpak. Samen met inwoners, ondernemers, regiogemeenten en partners zoals woningcorporaties, het waterschap en netbeheerders werken we aan oplossingen die passen bij Etten‑Leur. Initiatieven uit de samenleving krijgen ruimte en ondersteuning, zodat iedereen kan bijdragen aan een duurzame leefomgeving, ongeacht inkomen of woonsituatie. Daarbij blijven we realistisch. We vinden het belangrijk dat verduurzaming haalbaar en betaalbaar is, en dat inwoners en ondernemers weten welke ondersteuning en subsidies beschikbaar zijn. We kiezen voor duidelijke doelen en een manier van werken die uitnodigt tot meedoen en vooruitkijken.

Begeleiden verzwaren en uitbreiden elektriciteitsnet door netbeheerder; Regionale Energie Strategie (RES); Transitievisie warmte (TVW); Onderzoek mogelijkheden warmtenet vanuit Moerdijk; Warmteprogramma Etten-Leur (opvolging van de TVW); Gelijktijdig verduurzamen koop- en huurwoningen; Onderzoek mogelijkheden Energiehuis (verplicht vanuit Europese Richtlijn). Heeft relatie met ’t Groene Hoekske; Project Grote Oogst in samenwerking met bedrijven, provincie, VNO-NCW op industrieterrein Vosdonk.

Aansluiting Convenant Schoon en Emissieloos Bouwen (SEB); Klimaatadaptatie beleid en uitvoering.

Circulaire economie ▪ ▪ ▪ ▪

Uitvoering Beleid Circulaire economie 2025-2030; Onderzoek haalbaarheid circulair ambachtscentrum; 't Groene hoekske als duurzame hotspot; Het Grondstoffenbeleidsplan 2026-2030.

Milieu ▪

▪ ▪ ▪ ▪ ▪

Forse intensivering toezicht en handhaving bij indirecte lozingen in samenwerking met de omgevingsdienst (OMWB). Opstellen omgevingsplan en integratie van milieuthema’s; Uitvoering Schone Lucht Akkoord (SLA); Verlenging Soortenmanagementplan (SMP) ter bescherming van gebouw bewonende diersoorten; CO2 prestatieladder; Geluidsbeleid en uitvoering: basisgeluidemissies (BGE) wegverkeerslawaai en zonebeheer van bedrijventerrein Vosdonk.

24

Waar zetten we de komende raadsperiode op in? We gaan door op de ingeslagen weg om Etten-Leur verder te verduurzamen, maar zien dat tempo, betaalbaarheid en draagvlak niet vanzelfsprekend samen oplopen. Als raad staan we voor de uitdaging om ambities te formuleren die richting geven én uitvoerbaar zijn, met ruimte voor innovatie en maatwerk. Wij willen als gemeente in 2050 volledig circulair zijn. We zetten in op vergroening door de ambities in het vastgestelde groenplan uit te voeren, het tegengaan van verstening en vergroten van de biodiversiteit. Dit draagt bij aan zowel gezondheid als aan leefbare wijken en een vitaal buitengebied. Verduurzaming woningen Een belangrijke opgave ligt in het verder verduurzamen van wijken en woningen, met behoud van betaalbaarheid en aandacht voor natuur en leefkwaliteit. Dat geldt voor nieuwe wijken maar ook voor de bestaande woningvoorraad. We willen dat zowel huurders als huiseigenaren kunnen meedoen, en dat verduurzaming en hergebruik de norm wordt. Als eigenaar van maatschappelijk vastgoed heeft de gemeente een voorbeeldfunctie bij het verduurzamen van dit vastgoed. We ondersteunen inwoners bij het isoleren en energiezuiniger maken van hun woningen. We zetten in op goede informatie en voorlichting hierover. Vroegtijdige samenwerking met maatschappelijke organisaties zoals bijvoorbeeld DuurSaam Etten-Leur, Repaircafé, IVN en St.

Natuur- en MilieuEducatie (MEC) moet duurzaam denken en doen bij onze inwoners (en bedrijven) stimuleren. Uitgangspunt hierbij moet zijn dat de investeringen door onze inwoners gedragen moeten kunnen worden. Deze investeringen helpen niet alleen de impact op het klimaat omlaag te brengen, maar ook hun eigen energierekening te verlagen. Door ambities op te stellen, te vertalen naar actiepunten en daar uitvoering aan te geven, maken wij deze grote opgave realistisch en haalbaar. Bij nieuwe (woningbouw-)ontwikkelingen moet eerst de bestaande natuur in kaart gebracht te worden en van daaruit maken we bewuste keuzes wat behouden kan worden of wat gecompenseerd moet worden op andere plekken, zoals ook in de Omgevingsvisie is vastgelegd.

Acties 2026-2030 uitgelicht Duurzaam denken en doen Circulariteit en verduurzaming woningen en bedrijven ▪ Ondersteunen inwoners bij het isoleren en energiezuiniger maken van hun woningen met aandacht voor betaalbaarheid Verduurzaming bedrijven ▪ Initiatieven stimuleren zoals Groen Gas Fabriek Innovatie op bedrijventerreinen ▪ Stimuleren energiehubs en circulaire samenwerking tussen bedrijven Van afval naar grondstof ▪ Optimaliseren huidige systeem afvalinzameling en de communicatie hierover ▪ Besluit over Circulair Ambachtscentrum Een gezonde leefomgeving ▪ Uitwerken Kaderrichtlijn Water met Waterschap Brabantse Delta

Verduurzaming bedrijven Verduurzaming geldt niet alleen voor inwoners, ook de bedrijven in Etten-Leur krijgen hiermee te maken. Wij zien ondernemers en bedrijven als partners in de verduurzaming en zij zijn de katalysator in de verduurzamingsopgave. Door samen te werken op dit gebied vergroten we het draagvlak hiervoor. In dit kader wijzen we op het onderzoek naar het inrichten van een Groen Gas fabriek op Vosdonk in samenwerking met ZLTO, veehouders, DuurSaam Etten-Leur en de gemeente. Innovatie op bedrijventerreinen Ook de energie- en grondstoffentransitie vraagt om sturing. We hebben te maken met beperkte ruimte op het elektriciteitsnet, nieuwe vormen van energieopwekking en de ontwikkeling van circulaire initiatieven. 25

Het samen met onder meer Enexis aanpakken van de netcongestie is een strategische randvoorwaarde voor het realiseren van onze ambities. Ook de repowering van de windparken Bollendonk en Zwartenberg vragen hierbij onze aandacht. Samen met ondernemers willen we kijken hoe we omgaan met innovatie op bedrijventerreinen, zoals energiehubs en circulaire samenwerking. Daarin neemt de gemeente zelf ook initiatieven als kansen zich voordoen, zoals bij de aankoop van de voormalige Saica-fabriek. We onderzoeken de mogelijkheid voor een collectief laadplein op deze locatie. Daarmee maken we het voor ondernemers mogelijk om ook hun uitdagingen op het gebied van energie aan te gaan. Van afval naar grondstoffen Het afvalsysteem is hier niet van los te zien. We zetten in de eerste plaats in op het uitvoeren van de motie die op 9 maart 2026 raadsbreed is aangenomen en die gericht is op het optimaliseren van het huidige systeem en de communicatie daarover. Daarnaast kijken we ook naar verbeterpunten in de inzameling van reststromen. Daarbij geldt als uitgangspunt dat deze inzameling voor onze inwoners laagdrempelig is en ook ruimte laat voor het bieden van extra services zonder dat daarbij de kosten stijgen. Dit moet aantoonbaar leiden tot fors minder bijplaatsingen en meldingen hierover. In het eerste jaar verwachten we 50% minder bijplaatsingen ten opzichte van 2026 en over 4 jaar 90%.

Na het optimaliseren van het huidige systeem evalueren we of het gewenste effect is bereikt. Wanneer deze evaluatie daar aanleiding toe geeft verwachten wij van het college voorstellen voor het aanpassen van het systeem van afvalinzameling. Een Circulair Ambachtscentrum kan helpen om restproducten meer te behandelen als grondstoffen. Deze raadsperiode nemen we een besluit over een de realisatie van een Circulair Ambachtscentrum. Een gezonde leefomgeving Daarnaast vraagt de veranderende leefomgeving om een bredere blik op gezondheid en milieu en biodiversiteit. Hitte, water, luchtkwaliteit en geluid spelen een steeds grotere rol in hoe inwoners hun omgeving ervaren. We staan voor de opgave om deze belangen samen te brengen in duidelijke uitgangspunten, zodat Etten‑Leur zich ontwikkelt tot een gemeente die duurzaam, gezond en toekomstbestendig is, met realistische doelen en oog voor wat haalbaar is in elke fase. Samen met het Waterschap Brabantse Delta werken we aan een veilige, gezonde en toekomstbestendige leefomgeving. Deze samenwerking richt zich op: 1. 2. 3. 4. 5.

Water en bodem als basis voor ruimtelijke keuzes; Samen werken aan gezonde en schone waterkwaliteit; Versterken van biodiversiteit door water en natuur te verbinden; Regionale crisisbeheersing en waterveiligheid: voorbereid de toekomst in. De Kaderrichtlijn Water (KRW) uitwerken en opnemen in programma bij nieuwe ontwikkelingen en in stedelijk gebied

Hoe volgen we de ontwikkeling? Energie- en warmtetransitie Percentage woningen van het aardgas af. Score Etten-Leur (2024): 19,5% (2023: 16,2%) Score Nederland (2024): 17,4% (2023: 15,3%) (bron: Regionale klimaatmonitor)

26

Percentage woningen met geregistreerde zonnepanelen. Score Etten-Leur 2024: 39% (Nederland: 36%) Score Etten-Leur 2023: 35% (Nederland: 32%) (bron: Regionale klimaatmonitor) Percentage bekende hernieuwbare energie t.o.v. totaal verbruik. Score Etten-Leur 2023: 12,4% Score Etten-Leur 2022: 9,9%) (bron: Regionale klimaatmonitor) Meer informatie over energietransitie, zie: https://www.waarstaatjegemeente.nl/mosaic/dashboard/energietransitie Klimaatadaptatie Percentage groen (laag groen en boom) als percentage van de totale oppervlakte (exclusief agrarisch). Score Etten-Leur 2024: 17,8% (vergelijkbare gemeenten: 21,1%) (bron: waarstaatjegemeente.nl/mosaic/dashboard/duurzame-leefomgeving) Circulaire economie Maximaal 20 kg grof huishoudelijk restafval in 2030 (doelstelling uit Grondstoffenplan). Score Etten-Leur 2024: 24 kg (vergelijkbare gemeenten: 22 kg) (bron: waarstaatjegemeente.nl/mosaic/dashboard/duurzame-leefomgeving) kg GFT afval per inwoner. Score Etten-Leur 2024: 120 kg (vergelijkbare gemeenten: 124 kg) (bron: waarstaatjegemeente.nl/mosaic/dashboard/duurzame-leefomgeving) Totaal hoeveelheid huishoudelijk afval per inwoner. Score Etten-Leur 2024: 480 kg (vergelijkbare gemeenten: 494 kg) (bron: waarstaatjegemeente.nl/mosaic/dashboard/duurzame-leefomgeving)

27