bijlage 5 MER Omgevingsvisie Etten-Leur totaal incl samenvatting en bijlagen dd 1 nov 2021.pdf

Blad 15

Plan-MER Omgevingsvisie Etten-Leur projectnummer 0254419.101 1 november 2021, definitief Gemeente Etten-Leur

Onderwijs, spel, sport en andere maatschappelijke voorzieningen Binnen de wijken streeft Etten-Leur naar blijvend goed bereikbare voorzieningen op loopafstand van woningen. De voorzieningen variëren van basisonderwijs, kinderopvang en kleinere en grotere speel- en sportvoorzieningen, waarbij het basisonderwijs is ondergebracht in brede scholen, een combinatie van onderwijs en kinderopvang. Sommige brede scholen zijn gecombineerd met wijkcentra. Niet in alle wijken is er sprake van de combinatie. In dat geval zijn wijkactiviteiten elders ondergebracht. Innovaties en initiatieven op het gebied van onderwijs (een leven lang leren), jeugdzorg, sport en vrijetijdsbesteding van jong tot oud en zorg krijgen volop de ruimte. Daarbij worden zo veel als mogelijk bestaande gebouwen en terreinen gebruikt (multifunctioneel gebruik). In toenemende mate gebruiken ook volwassenen de openbare ruimte om te sporten. Bij de inrichting moeten we daarmee meer rekening houden. Verruiming van het aanbod met nieuwe voorzieningen als sportscholen en bewegingscentra is mogelijk. Zorgvriendelijke wijken Goede wijkcentra en voorzieningen zijn essentieel nu de zorg zich ontwikkelt van individuele maatwerkondersteuning naar algemene en collectieve voorzieningen. Een groeiende groep ouderen en kwetsbare inwoners is daarvan afhankelijk. Zeker nu ouderen langer zelfstandig (moeten) blijven wonen.

De woonomgeving blijft veilig en toegankelijk, ook voor inwoners met een beperking. Dir vraagt om obstakel en drempelvrije openbare ruimte en openbare gebouwen. Behoud en versterken van het niveau van de woonservicezones staat voorop omdat ze bijdragen aan zorgvriendelijke wijken. Daarnaast blijft een goede spreiding van eerstelijns gezondheidsvoorzieningen belangrijk. Gezonde wijken met een goede omgevingskwaliteit Etten-Leur streeft naar een gezonde, veilige leefomgeving en inrichting van de openbare ruimte. Om gezonde wijken met een goede omgevingskwaliteit te bereiken moeten we: • bewegen stimuleren door: o een comfortabel, groen, veilig en samenhangend wandel- en fietsnetwerk in en tussen wijken, voorzieningen en werkgebieden; o prioriteit te geven aan het wandel- en fietsnetwerk het een volwaardig alternatief voor het gebruik van de auto te laten zijn; o stoepen en bushaltes goed bereikbaar te maken voor rolstoelen, kinderwagens en rollators; o woongebieden verkeersveilig in te richten met ruimte voor verblijven en spelen; o straten geen barrière maar een verbinding te laten vormen; o goed doorlopende voetgangersroutes naar scholen, wijkcentra en openbaar vervoerhaltes te creëren; o gezonde mobiliteit aantrekkelijk te maken door toegankelijk openbaar vervoer of andere mobiliteitsdiensten.

• de verblijfskwaliteit van de openbare ruimte behouden en verbeteren door: o zo veel mogelijk dit met andere ontwikkelingen te combineren o meer groen en water: dit verbetert niet alleen de uitstraling, maar zorgt ook voor meer schaduw, verkoeling bij warmte en berging van regenwater. Dat heeft een positief effect op de gezondheid en draagt bij aan de leefbaarheid van een wijk. o variatie in soort bomen en onderbeplanting. Meer variatie en afwisseling in boomsoorten beperkt de risico’s van ziektes. De biodiversiteit neemt tegelijk toe. o bij herontwikkeling of eventuele verdichting van het aantal woningen uit te gaan van kwaliteitsverbetering (invulling per locatie kan verschillen).; o voldoende parkeergelegenheid, waarbij de beschikbare parkeergelegenheid efficiënt wordt benut en er voldoende ruimte overblijft voor groen en water; o het bevorderen van verdiept, half-verdiept en inpandig parkeren;

Blad 16

Plan-MER Omgevingsvisie Etten-Leur projectnummer 0254419.101 1 november 2021, definitief Gemeente Etten-Leur

o •

•

het faciliteren van voorzieningen vooral voor meerdere vormen van mobiliteit, zoals laadpalen, flexibele routebegeleiding en deelauto’s. vervuiling en/of overlast van water, bodem, lucht, geluid, geur en trilling en risico’s bij vervoer en gebruik van gevaarlijke stoffen voorkomen door minimaal te voldoen aan de wettelijke normen. De samenhang in het kenmerkende onderscheid in harde en zachte randzones verbeteren waardoor er meer verbinding tussen stedelijk en landelijk gebied ontstaat. Het moet uitnodigen tot recreatief medegebruik van het buitengebied

Locatieverkenning nieuwe woonlocaties tot 2030 Jaarlijks bouwt Etten-Leur nieuwe woningen. De komende tien jaar blijft dat zo. Naar verwachting komen er tot 2030 gemiddeld 200 woningen per jaar bij. Daarbij wordt eerst gezocht naar oplossingen in bestaande wijken. Het gaat bijvoorbeeld om terreinen en gebouwen die vrijkomen of vervanging van sterk verouderde woningen. Daarnaast wordt de bouw van woningen in de bestaande woningbouwplannen (‘De Streek’, ‘Schoenmakershoek’ en ‘Groot Sander’) doorgezet. De capaciteit van deze plannen is echter niet voldoende. Naast inbreiding en herontwikkeling ziet Etten-Leur zich genoodzaakt om een deel van de woningbouwopgave, 600 woningen, buiten de bestaande woongebieden te realiseren. In de omgevingsvisie zal een verkenning worden gemaakt welke locatie (of locaties) zich het beste leent voor de opvang van de woningbehoefte. Er zijn drie locaties in beeld: Hoge Haansberg (gronden ten noordwesten van Haansberg en Hoevenseweg), Groene Wig (tussen Rijsdijk en Sander) en Lage Vaartkant. Omdat niet op alle locaties het totaal van 600 woningen kan worden gerealiseerd, zijn in het MER de volgende scenario’s onderzocht: Scenario

Hoge Haansberg

Groene Wig

Lage Vaartkant

A B C

600 woningen 325 woningen

175 woningen

100 woningen 600 woningen

De drie locaties waar woningbouw voorzien is, liggen alle aan de rand van Etten-Leur op de overgang van de kern/woongebieden naar het buitengebied. De drie locaties bevinden zich in de invloedssfeer van de kern/woongebieden alsmede in de invloedssfeer van de A58, de spoorlijn en/of de werklocatie Vosdonk. De drie locaties dragen bij aan de realisatie van het woningbouwprogramma van Etten-Leur en daarmee aan de ambitie om het woningaanbod te verbreden teneinde inwoners een passende en duurzame woning te bieden.

Blad 17

Plan-MER Omgevingsvisie Etten-Leur projectnummer 0254419.101 1 november 2021, definitief Gemeente Etten-Leur

Figuur 3.2: locaties voor locatieverkenning wonen

Algemeen Bij de beoordeling van de locaties zijn de navolgende gelijke uitgangspunten gehanteerd: • Een groen-stedelijk woonmilieu met gemiddeld 80 m2 groen/water per woning. • Een gemengde differentie aan woningtypes met een beperkt aanbod aan hoogbouw. • Een (eventuele) hoofdontsluitingsweg bestaat uit twee rijbanen en vrij liggende fietspaden gescheiden voor een groenstrook. • De gevelbelasting op nieuw te bouwen woningen langs hoofdontsluitingswegen bedraagt voor de eerstelijnsbebouwing maximaal 53 dB (de standaardwaarde zoals opgenomen gaat worden in de Omgevingswet). • De gevelbelasting op de nieuw te bouwen woningen langs het spoor bedraagt voor de eerstelijnsbebouwing maximaal 55 dB (de standaardwaarde zoals opgenomen gaat worden in de Omgevingswet) en de tweedelijnsbebouwing maximaal 53 dB. • De nieuwbouw is levensloopbestendig, energieneutraal, natuurvriendelijk en circulair. • Voorziening voor gebiedseigen water. Hoge Haansberg De locatie ‘Hoge Haansberg’ ligt aan de noordwestzijde van de gemeente. Het gebied sluit aan op de lintbebouwing langs de Haansberg en de Hoevenseweg. Deze bebouwing blijft buiten het woongebied. Incidentele invulling van open gaten langs de weg is niet uitgesloten. De noordgrens van het woongebied ligt in een lijn in het verlengde van de Aletta Jacobslaan aan de westzijde afbuigend richting Kattestraat.

Ter hoogte van dit punt sluit de hoofdontsluitingsweg met een rotonde op de Hoevenseweg aan. De aansluiting op bestaand wegennet aan de oostzijde is afhankelijk van de keuze tussen het doortrekken van de Aletta Jacobslaan of de aanleg van een Noordelijke randweg (zie beschrijving varianten voor aanpassing van het hoofdwegennet). Het woongebied biedt ruimte voor 600 woningen. Een doorgroei van het woongebied is mogelijk. In een combinatie met andere locaties wordt uitgegaan van 325 woningen op locatie Hoge Haansberg. In de verkeersanalyse is vooralsnog uitgegaan van de gevolgen bij 600 woningen of 325

Blad 18

Plan-MER Omgevingsvisie Etten-Leur projectnummer 0254419.101 1 november 2021, definitief Gemeente Etten-Leur

bij eventuele combinatie met andere locaties. Het nabij gelegen bestaande bedrijventerrein ‘Vosdonk’ is niet direct van invloed op de aanwending van gronden voor woningbouw. Aan de oostzijde is een veehouderij aanwezig. Bij de beoordeling is uitgegaan van sanering van dit bedrijf. Andere bedrijven in de directe nabijheid zijn niet van invloed. Een uitzondering vormt een geitenhouderij. Het gebied deels binnen de zone van het (provinciale) moratorium voor de geitenhouderijsector. Hoewel er wetenschappelijk verband nog geen eenduidige relatie is aangetoond tussen geitenhouderijen en gezondheid gelden vanuit het voorzorgsbeginsel binnen 2 km rondom de geitenhouderij beperkende randvoorwaarden voor woningbouw.

Figuur 3.3 Hoge Haanberg (+ indicatieve ontsluiting door Doortrekking Aletta Jacobslaan of Noordelijke randweg)

Lage Vaartkant Het gebied ten oosten van de Lage Vaartkant tot aan de Lage Bremberg vormt de locatie ‘Lage Vaartkant’. In dit gebied ligt het beekdal van de Brandsevaart en de Bijloop. Aan beide zijden van deze watergangen is een ruime zone aangewezen voor retentie. Deze zone verdeelt de locatie in twee potentiële woongebieden. Aan de westzijde: een gebied gelegen tussen de huiskavels aan de Lage Vaartkant en de retentiezone. Aan de oostzijde: een woongebied tussen de retentiezone en een randzone van 100 meter langs de Lage Bremberg. Deze randzone vormt een buffer voor aan de oostzijde van de Lage Bremberg gevestigde agrarische bedrijven. Aan de noord- en zuidzijde van de locatie moet rekening worden gehouden met geluidzones (in de Omgevingswet: aandachtsgebieden geluid) langs het spoor en de rijksweg 58. In de zone langs de rijksweg ontstaat ruimte voor een andere invulling dan woningbouw zoals eventuele nieuwbouw voor het tuincentrum en een openbaar vervoerknooppunt. Het westelijk gebied heeft een capaciteit van 600 woningen. De ontsluiting van dit gebied vindt via de Bredaseweg plaats. Bij een totale ontwikkeling van het gebied wordt gedacht aan de aanleg van nieuwe hoofdontsluitingsweg die de Ambachtlaan via een tunnel onder het spoor met de Bredaseweg verbindt. De huidige weg Lage Vaartkant krijgt dan een geheel andere functie.

Het totale gebied biedt meer dan voldoende omvang voor de realisatie van een scenario met 600 woningen. Bij een combinatie met andere gebieden voorzien we voorlopig 100 woningen in dit gebied. In het gebied is er sprake van hoogteverschillen en kan in sommige delen niet worden gebouwd zonder (forse) ophoging en drooglegging met mogelijke gevolgen voor bestaande huiskavels.

Blad 19

Plan-MER Omgevingsvisie Etten-Leur projectnummer 0254419.101 1 november 2021, definitief Gemeente Etten-Leur

Figuur 3.4 Lage Vaartkant (+ indicatieve ontsluiting door Oostelijke randweg)

Groene Wig Noot vooraf: Op basis van een concept omgevingsvisie en MER heeft de gemeenteraad op 22 februari 2021 besloten vooralsnog geen nader onderzoek te doen naar de mogelijkheden voor en de aandachtspunten van woningbouw op de locatie Groene Wig. Voor de volledigheid en om de inhoudelijke informatie voor de keuze van de gemeenteraad zichtbaar te laten blijven is besloten het onderzoek naar woning bouw op de locatie Groene Wig te laten staan in dit MER. De locatie ‘De Groene Wig’ ligt tussen de Rijsdijk, het Sander en het Slagveld. Buiten het gebied zijn gehouden de retentievoorziening aan de zuidzijde en de woningbouw aan de zuidwestzijde. Rondom het rijksmonument Slagveld 8 is een ruime huiskavel aangehouden. De hoofdontsluiting komt uit op de Rijsdijk. De ontsluiting op het Sander is ondergeschikt. De locatie biedt ruimte voor ca. 120 woningen (in de verkeersanalyse is aantal van 175 woningen aangehouden). Aan de randen van het gebied zijn geen (actieve) bedrijven gevestigd die van invloed zijn op de omvang van het gebied. Wel ligt het gebied volledig binnen de zone van het (provinciale) moratorium voor de geitenhouderijsector. Hoewel er wetenschappelijk verband nog geen eenduidige relatie is aangetoond tussen geitenhouderijen en gezondheid gelden vanuit het voorzorgsbeginsel binnen 2 km rondom de geitenhouderij beperkende randvoorwaarden voor woningbouw.

Voor woningbouw moet het gebied tevens deels worden opgehoogd.

Blad 20

Plan-MER Omgevingsvisie Etten-Leur projectnummer 0254419.101 1 november 2021, definitief Gemeente Etten-Leur

Figuur 3.5 Groene Wig

Locatieverkenning nieuwe woonlocaties tot 2040 Ook na 2030 heeft Etten-Leur behoefte aan nieuwe woningen. Daarnaast ziet Etten-Leur mogelijkheden om een deel van de regionale woningbouwbehoefte op te vangen door uitbreiding van de beoogde woningbouwlocaties (Hoge Haansberg van 600 naar 1300 woningen) en Lage Vaartkant (van 600 naar 1000 woningen), deze beide te ontwikkelen en te ontsluiten via een stelsel van randwegen (zie paragraaf 3.4)., indicatief weergegeven in figuur 3.6.

Figuur

3.6

Uitbreiding zoeklocaties Hoge Haansberg (+ indicatieve ontsluiting door randwegen)

Blad 21

en

Lage

Vaart

tot

2040

Plan-MER Omgevingsvisie Etten-Leur projectnummer 0254419.101 1 november 2021, definitief Gemeente Etten-Leur

3.3.3

Centrumgebied Het centrumgebied van Etten-Leur blijft zich ontwikkelen als één van de belangrijkste plekken van ontmoeting. Winkels, horeca, maatschappelijke voorzieningen, toerisme en recreatie, maar ook wonen (op de verdieping) blijven in dit gebied bijeenkomen. Online winkelen, de concurrentie van groter steden en veranderende wensen van het winkelend publiek vragen om een passend antwoord en aanpassingen. De leefbaarheid in het centrumgebied vormt een ander aandachtspunt. Centrumgebied: bundeling van voorzieningen Etten-Leur wil dat het centrum de plek voor ontmoeting blijft met een bundeling van voorzieningen. Van winkelen naar beleving Het gedrag van de consument verandert. Verandering is nodig om vaste (lokale) bezoekers te blijven binden en nieuwe bezoekers (van buiten) aan te trekken: • Inzetten op beleving: De bezoeker is op zoek naar een onderscheidend en gevarieerd aanbod, gastvrijheid, persoonlijke aandacht en ontspanning; • Inzetten op een goed supermarktaanbod.

Uitbreiding is alleen aan de orde als er sprake is van toegevoegde waarde en het de structuur van een compact winkelgebied versterkt; • Vervanging van een deel van de winkels door een mix van horeca, gezondheidszorg (zoals fitnesscentra), entertainment, (gedeelde) kantoorruimten en vrijetijdsbesteding; Herontwikkeling as station – centrum Het is wenselijk het groene karakter van de Anna van Berchemlaan als entree naar de stad en as tussen het station en het centrum te versterken: • Een mix van verplaatsen en verblijven • Passende voorzieningen rondom het station als knooppunt voor openbaar vervoer; • Toename van het aantal woningen o.a. door de verplaatsing van het cultureel centrum ‘De Nieuwe Nobelaer’ en herontwikkeling van verouderde (kantoor)panden; • Ruimte voor groen, waterberging en natuurvriendelijk bouwen; • Versterking van de verblijfsfunctie van het Oderkerkpark als blijvende groene plek voor ontmoeting, passende activiteiten en evenementen. Een leefbaar centrum Streven naar een passend woon- en leefklimaat vanuit maatwerk gezien de dynamiek aan functies in het centrum: • Meer groen in de openbare ruimte en op privéterreinen om de nadelen van hogere temperaturen bij warmte te beperken; • Benutten van kansen voor het plaatsen van zonnepanelen en luchtwarmtepompen bij hoogbouw.

Een goed bereikbaar centrum • Behoud en verbetering van de goede bereikbaarheid en een aantrekkelijke, schone en veilige (semi)openbare ruimte zonder beperkingen voor de bezoekers. • Garanderen van bereikbaarheid met ruime parkeergelegenheid tegen een redelijk tarief. • Stimuleren van fiets en openbaar vervoer door veilige langzaam verkeerroutes en stallingsvoorzieningen. • Verbeteren de verblijfskwaliteit van de openbare ruimte.

Blad 22

Plan-MER Omgevingsvisie Etten-Leur projectnummer 0254419.101 1 november 2021, definitief Gemeente Etten-Leur

3.3.4

Werklocaties De eisen aan huisvesting en omgeving veranderen. Nieuwe producten en nieuwe werkprocessen zijn van invloed op de aard van het werk. Door hierop tijdig en alert in te spelen, zijn leegstand, verpaupering en criminaliteit te voorkomen. Geleidelijk veranderen gebruik en inrichting van sommige werklocaties daardoor. De energietransitie, de ontwikkeling naar een circulaire economie en klimaatmaatregelen zijn tevens van invloed. Zowel binnen de werklocaties als in de directe omgeving wordt de leefbaarheid steeds belangrijker. Etten-Leur kiest ervoor om samen met ondernemers en grondeigenaren bestaande werklocaties toekomstbestendig te maken. Ruimte bieden voor vernieuwing Bedrijven veranderen, zij ontwikkelen nieuwe activiteiten en boren nieuwe markten aan. Automatisering en digitalisering zetten door. De productie verandert van aanbod- naar vraaggericht. Behalve productvernieuwing is er vernieuwing in de productieprocessen. Om adequaat op deze vernieuwingen in te spelen zijn flexibele gebouwen, gedeelde onderzoeks- en productieruimten, ontmoetingsruimtes en experimenteerplekken nodig. Vernieuwing vraagt dus om een flexibel omgevingsbeleid. Etten-Leur wil ruimte bieden aan ondernemers om hun bedrijfsvoering aan te passen aan ruimtelijke, technische en maatschappelijke ontwikkelingen. Zowel bestaande als nieuwe bedrijven kunnen hiervan gebruik maken.

Uitgangspunt is dat vernieuwing (product en/of productieproces) bijdraagt aan een goede werk- én leefomgeving; niet alleen binnen de werklocatie maar ook daarbuiten. Bestaande werklocaties toekomstbestendig maken De veranderende huisvestingseisen en wensen van ondernemers hebben effect op de inrichting van de openbare ruimte. Bedrijven zijn eerder bereid tot vestigen of investeren in bestaand vastgoed als de vestigingsplaats aantrekkelijk is en de kwaliteit en bereikbaarheid goed is. Zij hechten ook steeds meer waarde aan een gezonde passende werkomgeving met ruimte voor ontmoeting en ontspanning voor hun werknemers (het nieuwe werken). Een toekomstbestendige werklocatie beschikt over een optimale infrastructuur voor zowel transport van personen als goederen. Ook het behouden en versterken van de infrastructuur voor de uitwisseling van energie, water, grondstoffen en informatie is van groot belang op een toekomstbestendige werklocatie. Zo’n locatie is tevens energieneutraal, circulair en klimaatbestendig en kent zo min mogelijke overlast voor de omgeving. Meer ruimte voor groen, natuur en water De meeste werkgebieden kennen relatief veel bebouwd oppervlak en verharding. De risico’s van hittestress en toenemende kans op wateroverlast of langdurige periodes van droogte zijn reëel.

Ook op bedrijventerreinen is het nodig dat regenwater in de grond kan trekken en wordt opgeslagen voor gebruik in droge perioden. Voor een betere verdeling tussen verhard en onverhard oppervlak moet er meer ruimte zijn voor groen en water. Uitbreiding en nieuwbouw worden gekoppeld aan een eis voor de opvang van regenwater (retentie) op eigen terrein. Transformatie naar energieneutraal bedrijventerrein Bedrijven zullen moeten overschakelen naar nieuwe energiebronnen (zowel bij de productieprocessen als bij de verwarming van gebouwen. Het overschakelen naar duurzame energie vindt geleidelijk plaats. Besparen, isoleren en zon op dak zijn de eerste stappen die ondernemers en eigenaren van gebouwen kunnen maken op weg naar een energieneutrale bedrijfsvoering. Zij pakken niet alleen hun gebouwen aan maar kijken ook waar winst is te halen in het productieproces en schakelen over op duurzaam transport. Bedrijventerreinen zijn bij uitstek locaties voor het ontwikkelen van energienetwerken en het realiseren van nieuwe duurzame collectieve energiebronnen. De kansen per locatie zijn

Blad 23

Plan-MER Omgevingsvisie Etten-Leur projectnummer 0254419.101 1 november 2021, definitief Gemeente Etten-Leur

verschillend. De locatie ‘Vosdonk’ biedt voor samenwerking de meeste kansen. Bij nieuwbouw houden ondernemers zich minstens aan landelijke regels. Op weg naar een circulaire economie in 2050 Schaarste aan grondstoffen en een toenemende hoeveelheid afvalstoffen in het milieu vraagt om oplossingen, zoals hergebruik van producten, materialen en stoffen, het benutten van hernieuwbare bronnen en het vervaardigen van composteerbare materialen. In 2050 is er sprake van een circulaire economie, gebaseerd op samenwerking, nabijheid van producenten/ leveranciers, afzetmarkt en energiebronnen. De locatie ‘Vosdonk’ biedt vanwege de diversiteit aan bedrijven de meest kansen voor een circulaire economie. Een goede omgevingskwaliteit Etten Leur hecht waarde aan een gezonde en veilige leefomgeving. Een schone bodem, schoon water, schone lucht, het beperken van hinder van geluid, geur, stof, licht, straling en trilling en de bescherming tegen gevaren bij productie en verwerking van gevaarlijke stoffen vormen hiervoor de basis. Hiervoor is een balans tussen het economisch belang en de kwaliteit van de leefomgeving nodig. De bescherming van de omgevingskwaliteit ligt voor een groot deel vast in landelijke en/of provinciale regelgeving. Een voorbeeld zijn de aandachtsgebieden voor de luchtkwaliteit.

Op het gebied van geluid, trilling, geur en externe veiligheid heeft de gemeente de ruimte om maatwerk te leveren. Continuering van de scheiding tussen wonen en werken en waar nodig eventuele hinder verder terugdringen. Naar verwachting zullen herstructurering, technologische vernieuwing, energietransitie en circulaire economie in sommige situaties leiden tot een betere omgevingskwaliteit. Op weg naar toekomstbestendige werklocaties Etten-Leur geeft prioriteit aan het toekomstbestendig maken van bestaande werklocaties. Een toekomstbestendig Vosdonk • De werklocatie ‘Vosdonk’ blijft een gemengd bedrijventerrein met een mix aan kleine en grote bedrijven met per bedrijf een eigen gebruiksruimte afhankelijk van de afstand tot de woonwijken en woningen in het landelijk gebied. Via een flexibel omgevingsbeleid bieden we ruimte aan vernieuwing. • Op het terrein zelf is er geen ruimte voor nieuwe woningen of andere gevoelige gebouwen, uitgezonderd de overgang van het oostelijk deel van het bedrijventerrein direct grenzend aan het woongebied; • Handhaven huidig beleid voor detailhandel.

Versterking van de zone op het zuidelijk deel van het bedrijventerrein met grootschalige detailhandel nabij de afslag met de snelweg is voorstelbaar; • De directe omgeving van de afslag vormt ook een prima locatie voor een centrale parkeervoorziening en knooppunt voor openbaar vervoer met voorzieningen die werknemers kunnen gebruiken om naar de werkplek te komen. In de overgangszone tussen spoorlijn en Roosendaalseweg vindt een transformatie plaats: • Een terrein van ongeveer 8 ha biedt straks ruimte aan de vestiging van kleine en middelgrote bedrijven. Hiervoor gelden de voorwaarden voor een toekomstbestendig bedrijventerrein; • De ontsluiting van dit gebied vraagt nadere studie. Gedacht wordt aan het recht trekken van de Heistraat bij de Kattestraat; • Mogelijkheid een groter zelfstandig kantoor toe mits hiervoor op regionaal niveau ruimte is; • Geen ruimte voor distributie- en/of logistieke bedrijven;

Blad 24

Plan-MER Omgevingsvisie Etten-Leur projectnummer 0254419.101 1 november 2021, definitief Gemeente Etten-Leur

•

Elders op het bedrijventerrein bij voorkeur vestiging van nieuwe logistieke bedrijven gekoppeld aan gevestigde bedrijven in de maakindustrie (efficiëntie en minder vervoersbewegingen); • Streven naar verkleining van geluidzone om Vosdonk zodat het transformatiegebied en de ten oosten gelegen woonwijken buiten de zone gaan vallen. Op termijn komt de overgangszone ten zuiden van de Roosendaalseweg voor transformatie in aanmerking. Doen zich elders binnen de werklocatie ‘Vosdonk’ kansen voor dan spelen we daar alert op in. Een toekomstbestendig Attelaken De woon-werklocatie ‘Attelaken’ ontwikkelt zich steeds meer als een gemengd werkgebied: • Naast wonen aan de randen en bedrijven in het middengebied is er ruimte voor de vestiging van maatschappelijke of andere voorzieningen; • De eventuele aanleg van een tunnel onder het spoor in het verlengde van de Ambachtlaan verbetert de bereikbaarheid van de locatie. Een toekomstbestendig Zwartenberg De locatie ‘Zwartenberg’ blijft beschikbaar voor: • Vaarwater-gebonden bedrijven in de zwaardere milieucategorieën; • De geluidzone rondom het terrein blijft intact.

Een toekomstbestendig Oostpoort-Trivium De locatie Oostpoort-Trivium ontwikkelt zich: • Op het gedeelte Oostpoort primair als een kantorenpark waar naast zakelijke dienstverlening ook andere maatschappelijke voorzieningen kunnen worden gevestigd; • Op het gedeelte Trivium als ongewijzigd gebied met gemengde functies. De uitbouw tot knooppunt van openbaar vervoer en voorzieningen voor natransport biedt kansen voor het terugdringen van het aantal autoritten door de kern Etten-Leur. Locatieverkenning nieuwe werklocaties Noot vooraf: Op basis van een concept omgevingsvisie en MER heeft de gemeenteraad op 22 februari 2021 besloten vooralsnog geen nader onderzoek te doen naar de mogelijkheden voor en de aandachtspunten van nieuwe werklocaties. Voor de volledigheid en om de inhoudelijke informatie voor de keuze van de gemeenteraad zichtbaar te laten blijven is besloten het onderzoek naar de nieuwe werklocaties te laten staan in dit MER. Binnen de regio vervult het bedrijventerrein Vosdonk een belangrijke werkgelegenheidsfunctie. De dynamiek op het terrein is groot. Bedrijven stoppen of verhuizen en er ontstaan kansen om voor een andere invulling. West-Brabant vormt een aantrekkelijk vestigingsklimaat voor jonge ondernemers of bedrijven buiten de regio. Bestaande panden en bedrijfsterreinen bieden tot nu toe voor hen een oplossing.

Voor gevestigde bedrijven die willen uitbreiden, maar geen ruimte hebben op eigen terrein, is dit ook een mogelijkheid. Schaarste stimuleert bedrijven tot innovatie, hergebruik en herontwikkeling. Gemeenten zijn dus zeer terughoudend in de aanleg van nieuw bedrijventerrein. Toch biedt het bestaande aanbod niet voor alle bedrijven een oplossing. Uitbreiding van dit aanbod is nodig. Niet alleen voor nieuwkomers maar soms ook om bestaande bedrijventerreinen om te vormen naar duurzame en aantrekkelijke werklocaties. In regionaal verband zijn in het ‘Afsprakenkader evenwicht bedrijventerreinenmarkt West-Brabant 2016-2026’ afspraken vastgelegd over de ontwikkeling van bedrijventerreinen. Er is in West-

Blad 25

Plan-MER Omgevingsvisie Etten-Leur projectnummer 0254419.101 1 november 2021, definitief Gemeente Etten-Leur

Brabant sprake van een kwantitatieve en kwalitatieve disbalans in het aanbod van bedrijventerreinen: een overaanbod aan bedrijventerrein voor lokaal gebonden midden- en kleinbedrijven en industrie, en een tekort aan terreinen voor logistiek. Vanwege de (sub)regionale logistieke vraag is in de gemeente Etten-Leur sprake van een ruimtevraag van circa 10 hectare met maximaal milieucategorie 3.2, die niet binnen het bestaand stedelijk gebied kan worden opgevangen. Uitbreiding is mogelijk nodig om in de vraag te kunnen voorzien. Voor de uitbreiding zijn drie locaties aan de noordzijde van het bedrijventerrein Vosdonk in beeld: Middendonk-Oost, Bankenstraat-West en Hoge Haansberg-Zuidwest. Dit vanuit het oogpunt aansluiting te zoeken bij het bestaande bedrijventerrein Vosdonk. Deze gebieden liggen in het zoekgebied verstedelijking. In het MER worden locaties ten zuiden van de rijksweg niet meegenomen. Dat geldt voor locaties in de omgeving van afslag 19 en afslag 18. Deze locaties liggen op afstand van het bestaande bedrijventerrein en leiden tot verdere versnippering van de bedrijventerreinen in Etten-Leur. Dit is door de gemeente niet gewenst geacht, bundeling van bedrijfsactiviteiten heeft de voorkeur.

De nieuwe werklocatie is niet alleen bedoeld voor (grootschalige) logistiek, maar ook verplaatsing van gevestigde bedrijven, om zodoende transformatie en verduurzaming van bestaande bedrijventerreinen mogelijk te maken.

Figuur 3.7: locaties voor locatieverkenning werken

Middendonk-Oost De locatie ‘Middendonk-Oost’ betreft de gronden tussen het bestaande bedrijventerrein en de weg Midden Donk. Aan de oostzijde van deze weg is een zone van 100 meter aangehouden als buffer tussen de woningen en de agrarische bedrijven aan de westzijde. De agrarische bedrijven aan de oostzijde van de Middendonk beëindigen hun activiteiten. Aan de rand van het bestaande bedrijventerrein is ruimte opgenomen voor waterretentie. Deze retentie is nodig voor de opvang van het hemelwater vanaf het bedrijventerrein bij hevige regenval (omvang ca. 4 ha). Het tussengelegen resterende gebied is beschikbaar voor de aanleg van nieuw bedrijventerrein. De

Blad 26

Plan-MER Omgevingsvisie Etten-Leur projectnummer 0254419.101 1 november 2021, definitief Gemeente Etten-Leur

netto oppervlakte bedraagt ca. 9 ha. De ontsluiting vindt plaats vanaf de Hoevenseweg (een rechtstreekse ontsluiting op het Vossendaal via het hoogspanningsstation is niet haalbaar). Bouwen in het gebied is alleen mogelijk als het maaiveld gedeeltelijk wordt opgehoogd.

Figuur 3.8 Middendonk-Oost

Bankenstraat West In het model voor de locatie ‘Bankenstraat-West’ is uitgegaan van de gronden ten noorden van de Hoevenseweg tussen de Laakseweg en de Bankenstraat. Een bosperceel vormt aan de noordzijde gedeeltelijk de noordgrens. De ontsluiting vindt plaats vanaf de Hoevenseweg. Aan de westzijde is rekening gehouden met eventuele bypass voor de Laakse Vaart. De capaciteit van het zuidelijk deel van de vaart is beperkt. Aan beide zijden van deze vaart ontbreekt ruimte voor eventuele verbreding. Om die reden is rekening gehouden met een bypass. Uitgaande van sanering van alle bestaande bebouwing in het gebied kent de locatie een netto oppervlak van circa 7 ha. Vanwege de verspreide woonbebouwing aan de randen van het gebied gelden er beperkingen voor de gebruiksruimte voor aangrenzende bedrijven (niet overal zal een activiteit horend tot categorie 3.2 zijn toegestaan). De lage ligging van gronden in dit gebied maakt (gedeeltelijke) ophoging nodig. Hoge Haansberg Zuidwest De locatie ‘Hoge Haansberg-Zuidwest’ ligt eveneens ten noorden van de Hoevenseweg maar dan aan de westzijde van de Bankenstraat. De noordzijde ligt op de ondergrondse watertransportleiding. Aan de oostzijde ligt de grens op de hoofdontsluiting van het potentieel

Blad 27

Plan-MER Omgevingsvisie Etten-Leur projectnummer 0254419.101 1 november 2021, definitief Gemeente Etten-Leur

woongebied ‘Hoge Haansberg in het verlengde van de Kattestraat. Langs de Hoevenseweg en Bankenstraat is een zone van ca. 100 meter buiten het bedrijventerrein gehouden. De landschappelijke en bouwkundige kwaliteit van deze zone vormt in tegenstelling tot de locatie ‘Bankenstraat-West’ reden voor behoud. Als potentieel bedrijventerrein resteert netto ca.2.5 ha. De ligging aan de rand van het potentieel woongebied ‘Hoge Haansberg’ legt beperkingen op aan de gebruiksruimte voor aangrenzende bedrijven of aan de omvang van het woongebied.

Figuur 3.9 Bankenstraat West

3.3.5

Figuur 3.10 Hoge Haansberg Zuidwest

Buitengebied Etten-Leur streeft naar een duurzame ontwikkeling van het buitengebied rekening houdend met de sterke verwevenheid van functies, namelijk land- en tuinbouw, veeteelt, wonen, natuur, landschap, waterbeheer, recreatie en toerisme, energieopwekking en klimaatadaptatie. Belangrijk hierbij is geen afwenteling van milieuproblemen en een goede balans tussen natuur en milieu, economie en de mens. Een duurzaam buitengebied: goede balans tussen de mens, de leefomgeving en de economie De land- en tuinbouw en veeteelt blijft nog steeds de grootste ruimtegebruiker van het buitengebied en van groot economisch belang. Een vitale land- en tuinbouwsector blijft belangrijk voor een vitaal buitengebied, goede economische dragers moeten aan de basis liggen. Het is belangrijk om de diversiteit van de agrarische structuur te behouden. Een juiste balans tussen het bedrijfsbelang van de individuele ondernemer, de omgeving en het belang van een vitaal en gezond functionerend buitengebied draagt bij aan een duurzame ontwikkeling van het buitengebied. Deze balans is niet altijd in evenwicht. Het gaat om een evenwichtige benadering tussen people-profit-planet, de mens, de economie en de leefomgeving.

Etten-Leur gaat met de betrokken partners op zoek naar een nieuw evenwicht tussen het beschermen van een veilige, gezonde, natuurrijke en rustige leefomgeving en het optimaal benutten en ontwikkelen van het buitengebied voor verschillende functies. Waar nodig worden functies gescheiden, waar mogelijk wordt ingezet op verweven, rekening houdend met de specifieke kenmerken van de waarden van het landschap.

Blad 28

Plan-MER Omgevingsvisie Etten-Leur projectnummer 0254419.101 1 november 2021, definitief Gemeente Etten-Leur

Behoud en versterken van de landschappelijke identiteit en verscheidenheid De basiskwaliteiten van het Etten-Leurse landschap moeten worden beschermd. Etten-Leur continueert bestaand beleid ten aanzien van bescherming en ontwikkeling van landschappelijke, cultuurhistorische en natuurwaarden. Ontwikkelingen zijn alleen aanvaardbaar als zij geen afbreuk doen aan de basiskwaliteiten. Via meerwaardecreatie (regels voor kwaliteitsverbetering landschap en landschappelijke inpassing) dienen de kwaliteiten van het landschap en de natuur te worden versterkt. Actief landschapsbeheer door ondernemers en bewoners (agrarisch en particulier) wordt gestimuleerd. Etten-Leur wil de (landschappelijke) kwaliteit en de relaties met het stedelijk gebied versterken. Behoud en versterken van ecologische- en waterstructuur en de biodiversiteit De soortenrijkdom van de ecologische structuur (bodem, water, flora en fauna) is de basis voor de functies die deze structuur kan vervullen.

Etten-Leur volgt de provinciale doelstelling waarbij de teruggang van de biodiversiteit is omgebogen in een opgaande lijn door: • inzetten op het afronden van het Natuurnetwerk Brabant; • een ecologisch goed en in samenhang functionerend stelsel van beken en natuurgebieden; • natuur- en wateropgaven met andere opgaven combineren, bijvoorbeeld bij bestrijding van wateroverlast, het tegengaan van verdroging en het realiseren van ecologische zones; • buiten natuurgebieden een toename van biodiversiteit willen door onder andere natuurvriendelijke landbouw, agrarisch en particulier landschapsbeheer, bloemrijke bermen en andere vormen van bermbeheer toe te passen. Het behouden en versterken van natuur en landschap kunnen worden gecombineerd met de wateropgaven: duurzame watersystemen met voldoende water en van goede kwaliteit, wateroverlast voorkomen. Bij het treffen van maatregelen wordt rekening gehouden met het landschap en daar waar mogelijk gebruik gemaakt van bestaand of oorspronkelijk landschap. Daarnaast is er de opgave om het grondgebied van Etten-Leur uit veiligheidsoverwegingen te beschermen tegen overstromingsgevaar. Maatregelen hiervoor zijn dijkverbetering en andere keermiddelen langs rivier de Mark. De gevolgen van de klimaatverandering vragen wellicht om aanvullende maatregelen. Het watersysteem moet klimaatbestendig en daarmee robuust zijn.

Duurzame (voedselproductie) op basis van een circulaire of natuurinclusieve bedrijfsvoering Etten-Leur wil zoeken naar de balans tussen economisch perspectief van de agrarische sector en de kwaliteit van de leefomgeving. Etten-Leur biedt ruimte aan innovaties die leiden tot een duurzame en rendabele landbouw, rekening houdend met verbetering van de kwaliteit van de bodem en het watersysteem, klimaatadaptie, milieu, dierenwelzijn, gezondheid en behoud en versterking van natuur en landschap. Etten-Leur geeft ruimte aan innovaties gericht op het terugdringen van emissies van stikstof, ammoniak, fosfaat en overige (broeikasgas)stoffen die ten koste gaan van de leefomgeving en in het bijzonder natuurgebieden. Etten-Leur staat positief tegenover een agrarisch gebruik dat een bijdrage levert aan meer biodiversiteit, aandacht voor specifiek natuurbeheer of meer natuurvriendelijke vormen van landbouw. Daarmee groeien bestaande bedrijven geleidelijk toe naar een circulaire landbouw. Of zelfs naar natuurvriendelijke landbouw. Het is primair aan de ondernemers zelf om daarin een keuze te maken. Voorlopig blijven vanwege ontwikkelingen in de markt en de regelgeving, schaalvergroting en het vergroten van de effectiviteit nog door gaan.

Initiatieven tot uitbreiding of omschakeling worden getoetst aan hun bijdrage aan de uitgangspunten voor een duurzame landbouw en inpasbaarheid in de omgeving. Het huidige terughoudende beleid voor intensieve veehouderij en de toets aan de regels voor een zorgvuldige veehouderij dragen hieraan al bij. Als basiswaarden hanteren we de

Blad 29

Plan-MER Omgevingsvisie Etten-Leur projectnummer 0254419.101 1 november 2021, definitief Gemeente Etten-Leur

landelijke en provinciale richtlijnen en wetgeving. De vestiging van agrarische bedrijven op nieuwe locaties blijft in principe uitgesloten. Tuinbouwsector: bestendigen omvang glastuinbouw, meer ruimte voor teeltondersteunende voorzieningen. Glastuinbouwsector: • Geen grootschaligere en projectmatige glastuinbouw in nieuwe gebieden; • Doorgroei van de bestaande en de eventuele vestiging van nieuwe glastuinbouwbedrijven in de bestaande aangewezen gebieden; zo mogelijk geclusterd en in ieder geval onder de voorwaarde van een passende landschappelijke inpassing; • Loslaten van de voorwaarde van maximaal 8 ha glas per bedrijf De maximale totale hoeveelheid potentieel glas wordt niet groter, wel is betere benutting van de aangewezen gebieden mogelijk, bijvoorbeeld ondersteunende gebouwen en installaties/ voorzieningen; Vollegrondstuinbouw: • De mogelijkheden om teeltondersteunende voorzieningen in te zetten worden verruimd, met name voor de teelt van zacht fruit.

Door de inzet van moderne technieken is hierbij ook milieuwinst te boeken (minder bodembelasting, gerichtere toedeling en hergebruik van waterstromen, vermindering inzet van gewasbeschermingsmiddelen)); • De voorwaarde van landschappelijke inpassing van permanente teeltondersteunende voorzieningen vanwege de impact op het landschap, afgestemd op de aard en impact van de voorziening; • De voorwaarde dat de waterhuishouding wordt beschermd. Duurzaam toekomstperspectief op basis van een verbreding van activiteiten Etten-Leur biedt ruimte voor verbrede landbouw en nevenactiviteiten, mits passend in de omgeving. maatwerk is belangrijk om de kwaliteit van onze leefomgeving te behouden en versterken, kwaliteitsverbetering van het landschap, waaronder ook natuur, is belangrijk. Etten-Leur wil de mogelijkheden verruimen voor hergebruik van vrijkomende agrarische bebouwing en staat open voor initiatieven die leiden tot een meerwaarde voor de directe omgeving en/of het buitengebied in het algemeen of initiatieven die bijdragen aan het versterken van de landschappelijke kwaliteit en/of leiden tot sociale innovatie. Wonen blijft een belangrijke functie in het buitengebied De woonfunctie blijft belangrijk in het buitengebied. Etten-Leur wil de mogelijkheden verkennen voor gemeenschappelijke of andere bijzondere woonvormen, al dan niet met een vorm van zorg.

Nieuwe woonfuncties moeten passen in de omgeving en bijdragen aan een verbetering van de omgevingskwaliteit. Het blijft onder voorwaarden toegestaan om seizoenarbeiders tijdelijk te huisvesten ten behoeve van de agrarische bedrijfsvoering. Behoud en versterken van extensieve recreatie en kleinschalige voorzieningen Etten-Leur wil extensieve vormen van recreatie zoals wandelen, fietsen, paardrijden en varen in het buitengebied behouden en verder versterken. Het in stand houden en uitbreiden van de mogelijkheden is niet alleen van belang voor de vrijetijdsbesteding van de eigen inwoners en hun gezondheid. Het is ook belangrijk voor de bevordering van het toerisme en de recreatie in zijn algemeenheid. Etten-Leur wil ruimte bieden aan nieuwe kleinschalige voorzieningen die de netwerken versterken. Bijvoorbeeld kleinschalige horeca (zoals een theetuin), maïsdoolhof, midgetgolf, een speelboerderij, bed & breakfast, boerderij-appartementen, mits inpasbaar in de omgeving en niet al te zeer verkeer aantrekkend.

Blad 30

Plan-MER Omgevingsvisie Etten-Leur projectnummer 0254419.101 1 november 2021, definitief Gemeente Etten-Leur

Recreatief (mede)gebruik en kleinschalige voorzieningen moeten passend zijn en mogen geen afbreuk doen aan de waarden van het gebied. Ook een goede afstemming met onder andere het landbouwverkeer en waar nodig een passende infrastructuur vormen aandachtspunten. Grootschalige voorzieningen in vorm van vakantie- en recreatieparken blijven uitgesloten. Schone energieopwekking en de draagkracht van en inpasbaarheid in het landschap Duurzame en hernieuwbare energie zullen ook in het buitengebied leiden tot nieuwe initiatieven om de ‘energieoogst’ te verbeteren. Die initiatieven hebben invloed op de kwaliteit van het buitengebied. De opwek van duurzame elektriciteit via grootschalige installaties voor windenergie is tot 2030 vooral een regionale opgave. Etten-Leur levert daaraan nu al een relevante bijdrage met drie windmolenparken in het grootschaligere kleigebied aan de noordzijde van de gemeente. Dat gebied wordt voor onze gemeente het meest passend geacht voor windenergie. Opschaling van de capaciteit kan aan de orde zijn om de energieoogst te vergroten. Nieuwe windparken bij de bestaande parken zijn niet wenselijk. Voor de opwek van elektriciteit is het aandeel windenergie medebepalend voor de hoeveelheid zonne-energie die nodig is.

Voor Etten-Leur denken we daarbij van binnen naar buiten: eerst kijken naar de bebouwde omgeving, daarna pas naar het buitengebied: • het zo veel mogelijk benutten van daken van gebouwen (in stedelijk gebied, bedrijventerreinen en buitengebied); • de geluidwal langs de Rijksweg; • de voormalige stortplaats aan de Bollendonkseweg. Zonnevelden op agrarische gronden zijn niet wenselijk. Bio-vergisting als energievoorziening is alleen mogelijk met mest afkomstig van het eigen bedrijf. Bij een duurzame landbouw hoort een zo veel mogelijk energieneutrale bedrijfsvoering.

3.4

Mobiliteit Mobiliteit als overkoepelende opgave Naast de overkoepelende ambities en de vier deelgebieden is (duurzame) mobiliteit een allesoverkoepelend thema. Etten-Leur kent door de doorsnijding van de bebouwde kom door het spoor specifieke mobiliteitsknelpunten. Daarnaast brengen nieuwe woon- en werklocaties eigen mobiliteitsvraagstukken met zich mee. Het oplossen van mobiliteitsknelpunten overstijgt de afzonderlijke ambities en deelgebieden. De spoorlijn Breda-Roosendaal in de gemeente Etten-Leur betekent enerzijds een doorsnijding van de gemeente, anderzijds zorgt de spoorweg samen met de snelweg voor een goede bereikbaarheid van de gemeente. Etten-Leur kent een wegennet waarin autoverkeer en langzaam verkeer op de stroomwegen zoveel mogelijk gescheiden zijn. Het wegennet is ingericht conform de principes van duurzaam veilig. Het fiets- en wandelpadennetwerk is veilig en samenhangend. De doorstroming op het wegennet is doorgaans goed (zie verder), wel is er in de spits op bepaalde plekken sprake van een langere reistijd. Dit overwegend als gevolg van een toenemend gebruik van het spoor waardoor spoorwegovergangen langer gesloten zijn. Etten-Leur beschikt over een dekkend openbaarvervoernetwerk (trein, streekbussen en buurtbussen). Het voor- en natransport zijn goed.

De instandhouding hiervan of vervanging door gelijkwaardige alternatieven is eveneens voor een goede bereikbaarheid van belang.

Blad 31

Plan-MER Omgevingsvisie Etten-Leur projectnummer 0254419.101 1 november 2021, definitief Gemeente Etten-Leur

Samen met burgers en bedrijven wil de gemeente de huidige infrastructuur verder ontwikkelen tot een slim en duurzaam mobiliteitssysteem. Uitgangspunt voor het mobiliteitssysteem is om de veiligheid voor iedere weggebruiker zo hoog mogelijk te maken. Waar nodig worden reistijden beperkt en wordt sluipverkeer voorkomen. Om deze ambities te bereiken en de doorstroming op het wegennet te garanderen is aanpassing van het hoofdwegennet in de gemeente noodzakelijk. Bij aanpassingen aan het wegennet wordt waar nodig en mogelijk rekening gehouden met het verbeteren van de bruikbaarheid van de infrastructuur voor de deelauto, de (elektrische) fiets, het openbaar vervoer of andere mobiliteitsdiensten. Op termijn is een verdergaande afstemming van het fietspadennetwerk op het gebruik van de elektrische fiets en andere voertuigen die gebruik maken van de fietspaden (bijvoorbeeld scootmobielen e.d.) gewenst. Dat geldt ook voor de inrichting van de openbare ruimte op ouderen die langer mobiel zijn. Een verdere ontwikkeling van het fiets- en wandelpadennetwerk zodat alle woongebieden, voorzieningen en werklocaties via dit netwerk ontsloten worden is gewenst. Opgave De bereikbaarheid van Etten-Leur is op dit moment in hoofdlijnen op orde, zowel met de auto als met de fiets en het openbaar vervoer.

De uitdaging is om die goede bereikbaarheid te behouden, met name in relatie tot de woningbouwopgave, de herontwikkeling van bedrijventerreinen en de uitleg van nieuw bedrijventerrein. Belangrijk aandachtspunt is de barrièrewerking van de spoorlijn en, in mindere mate, de rijksweg. Naast het bieden van ruimte aan nieuwe middelen van vervoer (elektrische auto’s en fietsen, mogelijk in de toekomst intelligente transportsystemen of de zelfrijdende auto) moet – in ieder geval op de korte termijn en uitgaande van ongewijzigde vervoerswijzekeuze - rekening worden gehouden met een toename van het autobezit en van het aantal verplaatsingskilometers. In combinatie met ontwikkelingen die worden voorzien is een studie naar de bereikbaarheid van (met name) het noordelijk deel van de kern Etten-Leur gewenst. Deze studie wordt verricht parallel aan het opstellen van de omgevingsvisie en vormt input voor de nieuwe visie. De verkeersafwikkeling is één van de relevante aspecten in het MER voor de omgevingsvisie Etten-Leur. In de verkeersstudie wordt een aantal varianten voor verbetering van de verkeersstructuur en –afwikkeling onderzocht, mede gerelateerd aan de varianten voor uitleglocaties woningbouw, de ontwikkeling van nieuw bedrijventerrein en de barrièrewerking van het spoor. De resultaten van de verkeersstudie worden vertaald in een effectenonderzoek in het MER.

Daarnaast worden in het MER de effecten van het huidige en toekomstige verkeer op de fysieke leefomgeving (bijvoorbeeld voor geluid en luchtkwaliteit) in beeld gebracht. Algemeen De aanleg van een nieuw woongebied en/of bedrijventerrein leidt tot een toename van het aantal verkeersbewegingen. De vraag is of het bestaande wegennet de toename aan kan. Als een onderdeel van de milieueffectrapportage doen we daarna onderzoek. Daarnaast onderzoeken we varianten voor de ontsluiting van de onderzoeklocaties ‘Hoge Haansberg’ en ‘Lage Vaartkant’. Doortrekking Aletta Jacobslaan Noot vooraf: Op basis van een concept omgevingsvisie en MER heeft de gemeenteraad op 22 februari 2021 besloten vooralsnog geen nader onderzoek te doen naar de mogelijkheden voor en de aandachtspunten van Doortrekking van de Aletta Jacobslaan. Voor de volledigheid en om de inhoudelijke informatie voor de keuze van de gemeenteraad zichtbaar te laten blijven is besloten het onderzoek naar de Doortrekking Aletta Jacobslaan te laten staan in dit MER.

Blad 32

Plan-MER Omgevingsvisie Etten-Leur projectnummer 0254419.101 1 november 2021, definitief Gemeente Etten-Leur

In het plan voor de bouw van de wijk ‘Groot Sander’ is een zone tussen de Thorbeckelaan en Hooiweg/Senaat opengehouden. De zone is gereserveerd voor een eventuele doortrekking van de Aletta Jacobslaan via ‘Hoge Haansberg’ richting de Hoevenseweg ter hoogte van de Kattestraat. De weg vormt in het gebied ‘Hoge Haansberg’ de voorlopige noordgrens van het potentieel woongebied. Zie voor de in acht te nemen geluidbelasting op bestaande woningen de uitgangspunten bij de woningbouwlocaties. Noordelijke randweg De Noordelijke randweg start ter hoogte van de Kattestraat en eindigt in de bocht van de Rijsdijk iets ten noorden van het Slagveld. Op tekening is indicatief het verloop van de weg geschetst. De Noordelijke randweg kruist bestaande wegen zoals Goorstraat, Haansberg en Meeuwisdijk. De situatie ter plekke zal veranderen. Dat geldt ook voor het landschap en de waterhuishouding. Tussen de weg en de randen van de stad ontstaan meerdere restgebieden. Oostelijke randweg De Oostelijke randweg ligt in het verlengde van de Ambachtlaan. Onder het spoor komt een tunnel. De spoorwegovergang aan het Lichttorenhoofd gaat dicht. Op die plek ontbreekt de ruimte om een tunnel aan te leggen. Het idee is om de nieuwe weg aan te sluiten op de Bredaseweg. Op de weg Lage Vaartkant zit dan geen doorgaand verkeer meer.

In het plan voor de aanleg van een Oostelijke randweg respecteren we waterbergingsfunctie in het gebied.

Figuur 3.11 Doortrekking Aletta Jacobslaan Figuur 3.12 Noordelijke Randweg (indicatief) (indicatief) (indicatief)

Figuur 3.13 Oostelijke randweg (indicatief)

Gecombineerd met de varianten voor de woon- werklocaties tot 2030 geeft dit de volgende verkeersvarianten tot 2030: Verkeersstructuur

Huidige wegen Doortrekking Aletta Jacobslaan Noordelijke randweg Oostelijke randweg

A Hoge Haansberg 600 woningen + 10 ha extra bedrijventerrein (1)

X X

B Hoge Haansberg 325 woningen, Groene Wig 175 woningen, Lage Vaartkant 100 woningen + 10 ha extra bedrijventerrein (1) X X

X

X

C Lage Vaartkant 600 woningen + 10 ha extra bedrijventerrein (1)

X

X (1) De drie locaties voor 10 ha bedrijventerrein ontsluiten op dezelfde wijze

Blad 33

D Hoge Haansberg 600 woningen Geen extra bedrijventerrein

X

X

Plan-MER Omgevingsvisie Etten-Leur projectnummer 0254419.101 1 november 2021, definitief Gemeente Etten-Leur

Noordelijke randweg

Groen Wig

Hoge Haansberg

Hoge Haansberg ZuidWest

Oostelijke randweg +spoortunnel

Bankenstraat West Doortrekking Aletta Jacobslaan

Middendonk Oost Lage Vaartkant

Figuur 3.14 Overzicht van onderzochte nieuwe woonlocaties (geel), werklocaties (paars) en infrastructuur (Indicatief rood gestippeld) tot 2030

Besluit gemeenteraad 22 februari 2021: extra varianten verkeer De gemeenteraad heeft op 22 februari 2021 gevraagd om, in combinatie met de uitbreiding van de woningbouwopgave (zie paragraaf 3.3.2) extra ontsluitingsvarianten te onderzoeken: • Een combinatie van een stelsel van randwegen (noordelijke en oostelijke randweg) ter ontsluiting van de nieuwe woningbouwlocaties en ontlasting van het stedelijk wegennet. • Een variant op de oostelijke randweg met een meer oostelijke spoorpassage en doortrekking langs de oostzijde van Etten-Leur; • Verkenning van de mogelijkheden voor en aandachtspunten van een parallelweg langs de A58 tussen afslag 18 en de Rijsbergseweg.

Gecombineerd met de varianten voor de woon- werklocaties na 2030 geeft dit de volgende verkeersvarianten na 2030: • Hoge Haansberg 1.300 woningen + Noordelijke randweg • Lage Vaartkant 1.000 woningen + Oostelijke randweg • Lage Vaartkant 1.000 woningen + oostelijker gelegen Oostelijke randweg • Combinatievariant: Hoge Haansberg 1.300 woningen + Noordelijke randweg + Lage Vaartkant 1.000 woningen + Oostelijke randweg • Effect van een Parallelweg langs de A58 (zonder extra woningbouw en randwegen) • Combinatievariant: Hoge Haansberg 1.300 woningen + Noordelijke randweg + Lage Vaartkant 1.000 woningen + Oostelijke randweg + Parallelweg Hierbij is uitgangspunt dat de grotere woningaantallen bij Hoge Haansberg (1.300) en Lage Vaartkant (1.000) ontsloten worden op een randweg (en niet (alleen) op het huidige wegennet).

Blad 34

Plan-MER Omgevingsvisie Etten-Leur projectnummer 0254419.101 1 november 2021, definitief Gemeente Etten-Leur

Figuur 3.15 Indicatief overzicht nieuwe woonlocaties (geel) en infrastructuur (Indicatief rood en bruin) tot 2040

3.5

Milieudoelen In de omgevingsvisie zijn in aanvulling op de gebiedsgerichte ambities en doelen ook ambities en doelen het gebied van het milieu opgenomen. Deze houden verband met de leidende principes en daarmee werken zij door in de omgevingsvisie in het algemeen. Tenzij anders vermeld hebben de doelstellingen betrekking op de periode tot 2030. Opgaven Voor milieu (en duurzaamheid) zijn de vier belangrijkste hoofdopgaven: 1 Klimaat: klimaatadaptatie en energietransitie; 2 Leefbaarheid en gezondheid; 3 Duurzame mobiliteit; 4 Herstel natuurlijk ecologisch evenwicht. Milieubeginselen Artikel 3.3 van de Omgevingswet bepaalt dat overheden vier uit het milieurecht afkomstige beginselen in acht moeten nemen bij het maken van beleid voor en het voorbereiden van ontwikkelingen in de fysieke leefomgeving: 1. Het voorzorgsbeginsel. 2. Het beginsel van preventief handelen. 3. Het beginsel dat maatregelen bij voorkeur aan de bron genomen worden. 4. Het beginsel dat de vervuiler/verstoorder betaalt.

Blad 35

Plan-MER Omgevingsvisie Etten-Leur projectnummer 0254419.101 1 november 2021, definitief Gemeente Etten-Leur

Doelstellingen tot 2030 Voor achtergrondinformatie zie Deelnotitie duurzaamheid en milieu bij de Omgevingsvisie Klimaat • Uiterlijk 2022 heeft Etten-Leur de klimaatopgaven in beeld. De stresstest vormt de basis voor overleg en beleid. • Bij het opstellen van nieuwe plannen en de uitvoering daarvan houden de gemeente, ontwikkelaars, corporaties, waterschap, maar ook burgers rekening met maatregelen om de gevolgen van de klimaatverandering te verzachten en waar mogelijk te vermijden. • In de periode tot 2030 gaan we samen met inwoners en ondernemers aan de slag om woongebieden en werklocaties beter bestand te maken voor een veranderend klimaat met extremer weer. Natuur/biodiversiteit • In 2023 beschikt de gemeente over een totaaloverzicht van de flora en fauna in de gehele gemeente en een daarop afgestemd samenhangend beleid. • De gemeente beoordeelt in een vroegtijdig stadium bij elk initiatief of elke activiteit de gevolgen voor flora en fauna en hun (beschermde) leefgebieden (natuurtoets). • Etten-Leur stimuleert de aanleg van meer groen in het stedelijk gebied, zowel in de openbare ruimte als op privéterreinen en benadert daarbij actief inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties. • De gemeente streeft naar realisatie van het Natuurnetwerk Brabant in uiterlijk 2030, eventueel aangevuld met nieuwe initiatieven.

Buiten dit natuurnetwerk In 2030 creëert de gemeente koppelingen tussen verschillende groen- en natuurgebieden om ze uit te laten groeien tot samenhangende systemen die de biodiversiteit vergroten. • De gemeente zet samen met andere overheden en maatschappelijke partners de maatregelen tot behoud en herstel van natuur en groen voort (zie ook thema’s Bodem, Water en Landschap en groen). • De gemeente bouwt samen met ontwikkelaars en particulieren natuurinclusief en beheert op een natuurlijkvriendelijke wijze (alleen bij zwaarwegende redenen kan hiervan worden afgeweken). • Via continue voorlichting en onderwijs maakt Etten-Leur inwoners en ondernemers bewust van hun gedrag en de invloed op de natuur. Bodem • Het beleid blijft erop gericht om bij plannen en het uitvoeren van werken de kansen voor benutting van en de maatregelen voor bescherming van de bodem mee te nemen. • In 2022 beschikt de gemeente over een geactualiseerde bodembeheernota. • Voor de bescherming van aardkundige en archeologische waarden volgen we het rijks- en provinciaal beleid. Luchtkwaliteit • Etten-Leur blijft voldoen aan de wettelijke normen voor luchtkwaliteit en zet in op een stapsgewijze aanpak teneinde in 2030 te voldoen aan de advieswaarden van de Wereld Gezondheidsorganisatie. Maatregelen om minder en schoner vervoer te stimuleren kunnen hieraan een bijdrage leveren.

Er is dus een sterke relatie met het mobiliteitsbeleid (zie thema: Duurzame mobiliteit). • In 2023 beschikt Etten-Leur over een wettelijk verplicht programma luchtkwaliteit als gevolg van het genoemde aandachtsgebied.

Blad 36

Plan-MER Omgevingsvisie Etten-Leur projectnummer 0254419.101 1 november 2021, definitief Gemeente Etten-Leur

Water • Etten-Leur blijft inzetten op een doelmatig en duurzaam rioolbeheer (betere scheiding van waterstromen, het voorkomen van verontreiniging van bodem, grond- en oppervlaktewater, waterveiligheid, voorkomen van wateroverlast en een milieuvriendelijke berging en verwerking van hemelwater in de openbare ruimte en in de nieuwbouw van woningen en bedrijfspanden. • In 2025 is er op het bedrijventerrein ‘Vosdonk’ een sluitend systeem om wateroverlast te voorkomen. De gemeente combineert dit met (wettelijke toegelaten) maatregelen om opvang van hemelwater bij nieuwvestiging of uitbreiding af te dwingen. Voor bestaande situaties treden we in overleg met eigenaren. Dit geldt voor alle werklocaties. • Etten-Leur onderzoekt vóór 2023 de mogelijkheid om de rioolheffing ook te baseren op de hoeveelheid regenwater die op een gemeentelijke riolering wordt geloosd. • Vanaf 2021 intensiveert de gemeente de voorlichting aan inwoners en ondernemers over de voordelen van minder verharding. Bij nieuwbouw worden voorwaarden aan de hoeveelheid verharding gesteld. • In 2027 beschikt de gemeente over een aaneengesloten stelsel van ecologische verbindingszones en natuurlijke overloopgebieden langs vaarten. • In overleg met het waterschap en grondeigenaren maakt Etten-Leur afspraken over het vasthouden van regenwater op de zandgronden om verdroging van natuur en landbouwgronden te voorkomen.

Landschap en groen • In 2030 zijn de bestaande landschapstypen nog steeds goed herkenbaar en is de hoofdgroenstructuur qua structuur nog volledig intact. • In 2030 bedraagt de gemiddelde hoeveelheid openbaar groen en water voor de gezamenlijke oppervlakte van de woongebieden minstens 80 m² per woning. • Bij nieuwe ontwikkelingen in het stedelijk gebied of aan de randen krijgen groen en water in een vroegtijdig stadium een zichtbare plek. • In 2030 is de hoeveelheid verharding in bestaand stedelijk gebied is met 10%verminderd door meer groen in openbare ruimten, op bedrijfsterreinen en in privétuinen. • De biodiversiteit in de openbare ruimte is toegenomen door meer soortendiversiteit (ecologische inrichting) en voortzetten en geleidelijke uitbreiding van natuurlijk beheer. Geluid • Bij de aanpak van geluidhinder staat de aanpak bij de bron voorop. Rustige gebieden moeten rustig blijven en het standstillbeginsel is een belangrijke voorwaarde. • In 2022 heeft Etten-Leur voor alle daarvoor aangewezen wegen basisemissies voor verkeerslawaai vastgesteld en een systeem opgesteld voor periodieke toetsing van de emissies.

Om het verkeerslawaai te verminderen ligt het accent voor de komende jaren op het faciliteren van de elektrische auto en andere voertuigen het verlagen van de rijsnelheid, het gebruik van stil asfalt en het stimuleren van het gebruik van de fiets, het openbare vervoer en slimme mobiliteit. • In 2024 zijn er voor de bedrijventerreinen ‘Vosdonk’ en ’Zwartenberg’ geluidproductieplafonds (als opvolgers van de bestaande geluidzones) vastgesteld. Voor het bedrijventerrein ‘Vosdonk’ is de zone voor vestiging van grote lawaaimakers verkleind. Met de gemeente Moerdijk moeten afspraken worden gemaakt over de zone en het beheer van het bedrijventerrein ‘Zwartenberg’. • Bij de aanleg van nieuwe wegen, bouw van nieuwe woningen of aanleg van nieuwe bedrijventerreinen hanteert de gemeente de standaardwaarde. Afwijking van de waarde is alleen mogelijk bij het opvullen van open gaten of herontwikkeling van bestaand stedelijk

Blad 37

Plan-MER Omgevingsvisie Etten-Leur projectnummer 0254419.101 1 november 2021, definitief Gemeente Etten-Leur

•

gebied. Aangetoond moet worden dat geen geluidbeperkende maatregelen kunnen worden getroffen, de afwijking zo beperkt mogelijk is en de grenswaarde niet wordt overschreden. Uiterlijk in 2029 zijn de regels voor geluid afkomstig van onder andere horeca en evenementen opgenomen in het omgevingsplan. In de tussentijd zijn landelijke regels van toepassing (de zogenaamde “bruidschatregels”)