CConstaterende datEtten-Leur
Koppel je AI →
Document · PDF

Bijlage 19 Activiteitenplan

Raad debatteert 30 november 2026, gemeente Etten-LeurBij agendapunt: . Vaststelling wijziging omgevingsplan gemeente Etten-Leur Lage Vaartkant (1649334)5.080 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen

G&G-rapport G&G 2025-149 Activiteitenplan Lage Vaartkant te Etten Leur Toelichting aanvraag vergunning ingevolge de Omgevingswet Van der Goes en Groot ecologisch onderzoeks- en adviesbureau

G&G-rapport 2025-210 Van der Goes en Groot ecologisch onderzoeks- en adviesbureau S. Steiner Opdrachtgever Ontwikkelingscombinatie Van Agtmaal/ Maas Jacobs Activiteitenplan Lage Vaartkant te Etten Leur Toelichting aanvraag vergunning ingevolge de Omgevingswet Versie | Datum | Gecontroleerd door Concept | 15 december 2025 Eindrapport | V1 Van der Goes en Groot ecologisch onderzoeks- en adviesbureau Heulweg 28 | Hazenkoog 35-A 2288 GN Rijswijk | 1822 BS Alkmaar www.vandergoesengroot.nl 5 Inhoud 1 Inleiding 7 1.1 Algemeen 7 1.2 Het plangebied en de gebouwen 8 1.3 Werkzaamheden 9 1.4 Leeswijzer 9 2 Doel en belang van het project 10 2.1 Doel 10 2.2 Belang 10 2.2.1 Ruimtelijke ontwikkeling 10 2.2.2 Woningtekort 10 2.2.3 Klimaat en stikstof 12 2.2.4 Gezondheid en welbevinden 13 2.3 Locatiegebondenheid 13 2.4 Alternatieven 13 2.4.1 Nul alternatief 13 2.4.2 Conclusie alternatieven 14 3 Beschermde soorten 15 3.1 Kleine marterachtigen 15 3.1.1 Bunzing 15 3.1.2 Steenmarter 16 3.1.3 Eekhoorn 17 3.2 Belang van het plangebied 18 3.3 Overige fauna 18 4 Werkzaamheden en mogelijke effecten 20 4.1 Planning 20 4.1.1 Bomenkap 22 4.2 Mogelijke effecten 22 4.3 Cumulatieve effecten 23 6 5 Mitigerende en compenserende maatregelen 24 5.1 Ecologische begeleiding 24 5.2 Aanpassen werkperiodes 25 5.3 Maatregelen 25 5.3.1 Verblijf 27 5.4 Leefgebied en verbinding 28 5.5 Natuur inclusief bouwen 29 5.6

Gunstige staat van instandhouding 30 5.6.1 Bunzing 30 5.6.2 Steenmarter 31 5.6.3 Eekhoorn 32 5.6.4 Conclusie schade 32 5.7 Conclusie 33 6 Aanvraag vergunning 34 7 1 Inleiding 1.1 Algemeen Er bestaan plannen een locatie aan de Lage Vaartkant te Etten-Leur her in te richten. Etten- Leur ligt in de provincie Noord-Brabant. De bebouwing in het plangebied wordt gesloopt en er komt nieuwbouw voor in de plaats, samen met ruimte voor landschapsontwikkeling. Uit onderzoek (VAN DER KNAAP, 2024) is gebleken dat het plangebied onderdeel uitmaakt van het leefgebied van de Eekhoorn, Bunzing en Steenmarter. Ook kunnen van broedvogels met niet-jaarrond beschermde nesten aanwezig zijn in bomen of in de bebouwing. Zie verder hoofdstuk 3 voor nadere informatie met betrekking tot aangetroffen soorten. Omdat gevolgen van de werkzaamheden op de aangetroffen beschermde soorten niet zijn uit te sluiten, is het noodzakelijk een vergunning aan te vragen. Het onderliggend document is een toelichting op de aanvraag waarin het doel en belang van het project wordt beschreven en waarin de werkwijze wordt aangegeven zodanig dat de gunstige staat van instandhouding gewaarborgd wordt. Figuur 1 Ligging van het onderzoeksgebied (rode omlijning) Werkgebied (oranje omlijning).

8 1.2 Het plangebied en de gebouwen In Figuur 1 is de ligging van het plangebied aangegeven. De blauwe en rode omlijningen betreffen de onderzoeksgebieden. Het blauw omlijnde gebied is reeds onderzocht in een eerder verschenen ecologische ‘quickscan’ door Econsultancy (LAUWERS, 2023). Het rood omlijnde gebied (met deelgebied 1, 2 en 3) is tijdens een quickscan door Van der Goes en Groot onderzocht. Het plangebied bevindt zich aan de rand van Etten-Leur. Het plangebied wordt omsloten door woonwijken en landbouwgebied. Het plangebied is onderverdeeld in drie deelgebieden. Op 140 meter afstand ten zuiden van het plangebied loopt de A58, een drukke verkeersader. Op 10 kilometer afstand ten zuidoosten van het plangebied ligt Natura 2000-gebied Ulvenhoutse Bos. 1 3 2 Tuincentrum Lage vaartkant 25 Figuur 2 De ligging van de onderzoeksgebieden (Rode en blauwe omlijning). Het werkgebied is aangegeven met een oranje omlijning. 9 1.3 Werkzaamheden De voorgenomen werkzaamheden bestaan uit een combinatie van sloop, aanleg en nieuwbouw. De aanwezige opstallen worden gefaseerd gesloopt. Daarnaast vindt het rooien van bomen plaats om ruimte te maken voor de verdere inrichting van het gebied. Vervolgens wordt grondverzet uitgevoerd om het terrein bouwrijp te maken en een geschikte ondergrond te creëren voor de toekomstige ontwikkelingen.

Hierna volgt de aanleg van nieuwe wegen die de ontsluiting van het gebied verbeteren. Tot slot worden op de locatie zowel woningen als een nieuw tuincentrum gerealiseerd, waarmee de herontwikkeling compleet wordt. Deze werkzaamheden worden gefaseerd uitgevoerd, zie hst. 4 en 5. De ecologisch gevoelige werkzaamheden zullen bestaan uit sloop en nieuwbouw met zware constructiewerkzaamheden, benodigd hak-, breek- en zaagwerk, het verwijderen van de vegetatieve toplaag, het vergraven van de bodem, het opbrengen van grond en het kappen en rooien van bomen en struiken. Daarbij kunnen dieren en planten beschadigd, verwond, verdrukt of gedood worden. Ook kunnen verblijfplaatsen van dieren of groeiplekken van planten beschadigd of vernield worden. Bij de uitvoering van de werkzaamheden kan door geluid, trillingen en licht en verandering van microklimaat en de belemmerende werking van steigers, verstoring optreden van (beschermde) soorten. 1.4 Leeswijzer In hoofdstuk 2 wordt toegelicht waarom het project plaatsvindt en welk (maatschappelijk) doel wordt verwezenlijkt met de realisatie ervan. In hoofdstuk 3 worden de aanwezige beschermde soorten besproken binnen het plangebied. In hoofdstuk 4 worden de relevante geplande werkzaamheden nader besproken en wordt aangegeven welke effecten (zonder aanvullende maatregelen) mogelijk zijn.

In hoofdstuk 5 wordt aangegeven hoe deze effecten beperkt worden of ongedaan worden gemaakt. Aangegeven wordt of de gunstige staat van instandhouding van de betrokken soorten door de ingrepen in gevaar komt. Hoofstuk 6 geeft een samenvatting van de aanvraag en beschrijft voor welke soort(en) een vergunning wordt aangevraagd, voor welke periode, met welk belang en voor welke schadelijke handelingen. 10 2 Doel en belang van het project 2.1 Doel Het doel van het project betreft het herontwikkelen van het gebied tot een nieuwe, duurzame woonwijk met bijbehorend tuincentrum. Hiermee wordt voorzien in de lokale woningbehoefte en tegelijkertijd een nieuwe economische functie toegevoegd die bijdraagt aan de leefbaarheid en aantrekkelijkheid van de omgeving. Door verouderde bebouwing te slopen en het terrein opnieuw in te richten, ontstaat ruimte voor moderne woningen die voldoen aan de huidige eisen voor energiezuinigheid en klimaatbestendigheid. Het project draagt daarmee niet alleen bij aan het vergroten van het woningaanbod, maar ook aan de verduurzaming van de gebouwde omgeving en de versterking van de ruimtelijke kwaliteit van het gebied. 2.2 Belang 2.2.1 Ruimtelijke ontwikkeling Het belang van de ingreep ligt bij de ruimtelijke ontwikkeling.

In de Omgevingswet wordt dit belang genoemd als mogelijke vergunningsgrond voor ingrepen die gevolgen kunnen hebben voor de beschermde waarden van ‘overige soorten’, zoals kleine marterachtigen. 2.2.2 Woningtekort Het woningtekort in Nederland en met name de Randstad is een belangrijk maatschappelijk thema. In een studie van Primos uit 2025, uitgevoerd in opdracht van het Ministerie van Binnenlandse Zaken, wordt aangegeven dat Nederland een groot woningtekort kent. Op nationaal niveau betreft het tekort de som van de tekorten op het niveau van ABF Woningmarktregio's. Bovendien toont een onderzoek uit 2025 van gebiedsontwikkelaar BPD aan dat er in de gemeente Etten-Leur aanzienlijk meer vraag is naar woningen dan het aanbod dat beschikbaar is. In deze ranglijst staat Etten Leur op de 171e plaats van de 342 gemeenten. Bovendien sluiten de plannen aan op de woonvisie van de gemeente Etten Leur. De gemeente ziet een toenemende behoefte aan betaalbare en duurzame woningen, met name voor kleine huishoudens zoals starters, senioren en middeninkomens. In het woningbouwprogramma wordt daarom stevig ingezet op een divers aanbod, waarbij ten minste tweederde van de woningen in het betaalbare segment gerealiseerd wordt.

Ook in Etten-Leur is er bijzondere aandacht voor jongerenhuisvesting en het creëren van doorstroommogelijkheden, zodat zowel starters als doorstromers passende woonruimte kunnen vinden. 11 Tot 2030 ligt er voor de gemeente een aanzienlijke opgave om nieuwe woningen toe te voegen, waarbij een substantieel deel binnen het sociale huursegment valt en er ruimte wordt geboden aan bijzondere woonvormen en maatwerk voor specifieke doelgroepen. Doorstroom wordt gestimuleerd door middel van woningtoewijzing, lokale voorrang en het beter benutten van de bestaande woningvoorraad, bijvoorbeeld via splitsing of woningdelen. Daarnaast wordt in de woonzorgvisie nadrukkelijk rekening gehouden met de woonvraag van ouderen en inwoners met een zorgbehoefte. Duurzaamheid vormt een integraal onderdeel van de Etten-Leurse woonvisie. Nieuwe woningen worden toekomstbestendig gebouwd, met oog voor energiezuinigheid, Woningtekort Primos (2025). 12 klimaatadaptatie en circulair bouwen. Daarbij maakt de gemeente gebruik van instrumenten zoals het MilieuPrestatie Gebouwen (MPG), het puntensysteem voor natuurinclusief bouwen en stimuleringsregelingen om inwoners en initiatiefnemers te ondersteunen. Op deze manier draagt de ontwikkeling niet alleen bij aan het vergroten van het woningaanbod, maar ook aan een gezonde, duurzame en leefbare toekomst voor Etten-Leur.

2.2.3 Klimaat en stikstof In de nieuwe situatie wordt gestreefd naar een moderne en duurzame invulling van het gebied, met woningen die voldoen aan de hoogste duurzaamheidsnormen en volledig gasloos zijn. De woningen krijgen een energielabel A+++ en worden voorzien van warmtepompen en een WTW-systeem, waardoor zij voldoen aan de hedendaagse eisen voor energiezuinigheid, comfort en gezondheid. Hiermee wordt niet alleen de milieubelasting verlaagd, maar ontstaat ook een leefomgeving die aansluit bij de woonbehoefte van de toekomst. De nieuwe woonwijk en het tuincentrum worden ontwikkeld met hoge duurzaamheidsambities. De woningen worden gebouwd met een hoogwaardige thermische schil, natuurinclusieve elementen en klimaatadaptieve maatregelen zoals vergroening en infiltratievoorzieningen. Dankzij de toepassing van elektrische installaties en duurzame warmteoplossingen neemt het gebruik van fossiele energie drastisch af en wordt de uitstoot van broeikasgassen zoals CO₂ en stikstof beperkt. Daarmee levert de ontwikkeling een directe bijdrage aan de energietransitie en het behalen van gemeentelijke en landelijke klimaatdoelstellingen. Hittekaart BPD 2025 en overzicht woningtekort Primos 2025 13 2.2.4 Gezondheid en welbevinden Het plan in Etten-Leur draagt op verschillende manieren bij aan de gezondheid en het welzijn van bewoners en bezoekers.

Een groene en gezonde leefomgeving is hierbij een belangrijk uitgangspunt. Door de herontwikkeling met het tuincentrum, nieuwe voorzieningen en aandacht voor groen en klimaatadaptieve maatregelen, ontstaat een gebied waar ruimte is voor ontspanning, ontmoeten en bewegen. Een goed ingerichte buitenruimte met veel groen en water draagt aantoonbaar bij aan stressreductie, sociale cohesie en een betere luchtkwaliteit. Maatregelen tegen hittestress en wateroverlast zorgen daarnaast voor een gezonder microklimaat. Dit sluit aan bij landelijke en regionale ambities om gezondheid en duurzaamheid nadrukkelijk te verankeren in de fysieke leefomgeving. Uit publicaties van onder andere RIVM en GGD blijkt dat een groene en gezonde leefomgeving de kans op gezondheidsproblemen vermindert en het welbevinden vergroot. Juist voor kwetsbare groepen, zoals kinderen en ouderen, is een veilige en toegankelijke buitenruimte van groot belang voor hun ontwikkeling en vitaliteit. Door te investeren in de kwaliteit van de leefomgeving binnen dit plan wordt niet alleen de gezondheid en veiligheid versterkt, maar ook de maatschappelijke waarde vergroot. Een gezonde inrichting van het gebied leidt tot meer verblijfskwaliteit, stimuleert ontmoeting en beweging en draagt zo bij aan een toekomstbestendig en aantrekkelijk Etten-Leur.

Het belang van het project kan samenvattend worden geformuleerd als: In het belang van de volksgezondheid, of andere dwingende redenen van groot openbaar belang, met inbegrip van redenen van sociale of economische aard en met inbegrip van voor het milieu wezenlijke gunstige effecten. 2.3 Locatiegebondenheid De werkzaamheden zijn locatie gebonden en kunnen niet elders worden uitgevoerd. 2.4 Alternatieven 2.4.1 Nul alternatief In de nieuwe situatie wordt een toekomstbestendig en duurzaam gebied gerealiseerd, waarin het tuincentrum en de overige functies worden gecombineerd met hoogwaardige voorzieningen en een groene, klimaatbestendige inrichting. De gebouwen krijgen een hoog energielabel, worden gasloos uitgevoerd en voorzien van moderne installaties die zorgen voor comfort en gezondheid. Daarnaast worden maatregelen genomen om hittestress en wateroverlast te beperken en biodiversiteit te versterken. 14 2.4.2 Conclusie alternatieven Er zijn dwingende redenen van groot openbaar belang voor de voorgenomen herontwikkeling van het gebied in Etten-Leur. Het gaat hierbij om het realiseren van een duurzame en energiezuinige woonomgeving, het versterken van de klimaatbestendigheid en het creëren van een gezonde, leefbare omgeving voor bewoners en bezoekers.

Omdat een alternatieve uitvoering of het achterwege laten van de werkzaamheden geen volwaardige oplossing biedt, en de geplande werkwijze met de bijbehorende maatregelen geen negatieve gevolgen heeft voor de natuurlijke waarden van het gebied, wordt op verantwoorde wijze invulling gegeven aan de opgaven rondom woningaanbod, klimaat en duurzaamheid. Daarmee wordt het maatschappelijk belang van een toekomstbestendig en aantrekkelijk gebied geborgd. 15 3 Beschermde soorten 3.1 Kleine marterachtigen 3.1.1 Bunzing In het plangebied is de bunzing meerdere keren waargenomen op alle vijf de cameravallen. Gezien deze herhaalde waarnemingen behoort het plangebied tot het leefgebied van de bunzing. Legenda Cameraval (blauw zonder waarneming, groen met waarneming) Struikrover (blauw zonder waarneming) 4 5 3 1 2 16 3.1.2 Steenmarter In het plangebied is de steenmarter meerdere keren vastgelegd op cameravallen, namelijk op cameraval 1 en 2 op het erf van Lage Vaartkant 25 en op het erf van De Hovenier (Lage Vaartkant 7B). Gezien deze herhaalde waarnemingen behoort het plangebied tot het leefgebied van de steenmarter. Legenda Cameraval (blauw zonder waarneming, groen met waarneming) Struikrover (blauw zonder waarneming) 4 5 3 1 2 17 3.1.3 Eekhoorn In het plangebied is enkele malen een Eekhoorn vastgelegd op een cameraval.

De beelden zijn gemaakt op camera 5 op het erf van de Hovenier (Lage vaartkant 7B). Het betreft één of twee bezoeken die de Eekhoorn heeft gebracht voor deze camera. Legenda Cameraval (blauw zonder waarneming, groen met waarneming) Struikrover (blauw zonder waarneming) 4 5 3 1 2 18 3.2 Belang van het plangebied Het plangebied maakt onderdeel uit van het leefgebied van zowel bunzing, steenmarter als eekhoorn. Uit het onderzoek met cameravallen kunnen geen vaste rust- of voortplantingsplaatsen worden vastgesteld. Voor de eekhoorn is met een gerichte boombeschouwing vastgesteld dat er geen geschikte nestbomen aanwezig zijn, waardoor het plangebied niet als verblijfplaats voor deze soort fungeert. Voor bunzing en steenmarter geldt dat er geen verblijven zijn aangetoond, maar dat de aanwezige structuren zoals dicht struweel, houtige elementen en randen van bebouwing wél geschikt kunnen zijn als schuil- of voortplantingsplek. Daarmee kan voor deze soorten niet volledig worden uitgesloten dat het plangebied ook een functie als verblijfplaats heeft. Foerageergebied Het plangebied vervult een duidelijke functie als foerageergebied. De combinatie van watergangen, struweelranden, bomenrijen en open groenzones zorgt voor een landschappelijk mozaïek met een divers en seizoensgebonden voedselaanbod.

De overgangszones tussen water en land, open en gesloten vegetatie, creëren rijke randzones waar prooidieren en voedselbronnen geconcentreerd voorkomen. Daarnaast bieden de houtige elementen en groenstroken voldoende dekkingselementen, waardoor soorten het gebied veilig kunnen benutten tijdens het foerageren. Deze landschappelijke variatie maakt het gebied geschikt als stabiel en functioneel onderdeel van hun voedselzoekgebied. Verbindingsgebied Naast het foerageren vervult de Lage Vaartkant een rol als ecologische verbindingszone. Door de lineaire opbouw en de aanwezigheid van bomenrijen en groenstructuren fungeert het gebied als corridor waarlangs dieren zich verplaatsen tussen grotere leefgebieden en deelhabitats. Hierbij werken de aanwezige structuren als stapstenen (stepping stones), die dekking en oriëntatiepunten bieden tijdens de verplaatsing. Het plangebied draagt daarmee bij aan de ruimtelijke samenhang van het landschap en versterkt de connectiviteit tussen populaties in de omgeving. Voortplantingsgebied Het plangebied biedt in potentie mogelijkheden als voortplantingsgebied voor de Steenmarter en de Bunzing. Deze soorten maken gebruik van goed beschutte locaties zoals dicht struikgewas, holtes in houtwallen, takkenhopen of ruimten in en rondom bebouwing om jongen groot te brengen.

Dergelijke structuren zijn in en nabij het plangebied aanwezig, waardoor voortplanting hier niet kan worden uitgesloten. Voor de eekhoorn is met een boombeschouwing vastgesteld dat er geen geschikte nestbomen of broedstructuren aanwezig zijn, waardoor het plangebied voor deze soort geen functie als voortplantingsgebied vervult. Deze functie kan wel worden versterkt door het nemen van maatregelen. 3.3 Overige fauna In de onderzochte groenstroken (bosschages) in het plangebied zullen allerlei algemene bos- en struweelvogels broeden zoals Zwartkop, Tuinfluiter, Houtduif, Merel, Winterkoning, Roodborst en Heggenmus. Jaarrond beschermde broedvogels worden niet verwacht. 19 In het plangebied komen daarnaast mogelijk zoogdieren en amfibieën voor die zijn vrijgesteld van vergunningsplicht. Voor uitvoer van het werk geldt voor deze soorten de zorgplicht (zie VAN DER KNAAP, 2024). 4 | Werkzaamheden en mogelijke effecten 4.1 | Planning De werkzaamheden zullen starten als de benodigde vergunningen binnen zijn en de nodige procedures doorlopen zijn. Het project heeft een geschatte looptijd van circa | 5 jaar.

De werkzaamheden worden in 3 fases uitgevoerd: Fase 1: o | Sloop en bouwrijp maken: Q4 2026 t/m Q2 2027 o | Realisatie: Q3 2027 t/m Q1 2029 Fase 2: o | Bouwrijp maken: Q3 t/m Q4 2028 o | Realisatie: Q4 2028 t/m Q2 2030 Fase 3: o | Bouwrijp maken: Q2 2029 t/m Q3 2029 o | Realisatie: Q4 2029 t/m Q2 2031 20 21 Vanwege de aanwezige Steenmarter, Bunzing en Eekhoorn (en broedvogels) zullen werkperiodes aangepast worden aan hun vereisten. Gezien de gangbare doorlooptijden van te volgen procedures en ideale periode van sloop met betrekking tot de gevoelige perioden van de aangetroffen beschermde soorten is het najaar van 2026 een geschikte periode om de werkzaamheden te starten (zie verder hoofdstuk 5). Te slopen opstallen. Impressie nieuwbouw. 22 4.1.1 Bomenkap Voor de realisatie van de woningbouwontwikkeling en de nieuwbouw van het tuincentrum is het noodzakelijk dat binnen het plangebied een aantal bomen wordt gekapt en dat aanwezige bosschages worden gerooid. Deze ingreep is onvermijdelijk om ruimte te maken voor de bouw van woningen en de aanleg van infrastructuur, zoals wegen en riolering. Er is voorzien in herplant van nieuwe bomen en de aanleg van groenvoorzieningen, waarmee de landschappelijke inpassing en de ecologische kwaliteit in de toekomstige situatie worden versterkt, zie ook bijlagen. De bomenkap vindt plaats per fase met het bouwrijp maken van de grond.

4.2 Mogelijke effecten Het verwijderen van bomen, struiken en de vegetatie toplaag kan ongunstig zijn voor de marterachtigen en de eekhoorn omdat leefgebied kwalitatief en kwantitatief minder wordt en de mogelijkheden voor (tijdelijk) verblijf verminderen. Deze gebruiksfuncties zijn op te vangen in de toekomstplannen, zeker als dit geschikter wordt gemaakt. In het volgende hoofdstuk wordt aangegeven welke maatregelen worden genomen om de negatieve effecten te minimaliseren of te voorkomen. Te kappen bomen/struiken. 23 Overige broedvogels Verstoring van (andere) broedende vogels is mogelijk. Deze soorten worden verondersteld te kunnen uitwijken naar omliggend gebied. Als buiten het broedseizoen wordt gewerkt is er met zekerheid geen kans op wezenlijke verstoring ten aanzien van vogels. Met maatregelen kunnen verblijven mogelijk worden behouden of worden gecompenseerd zover dit niet mogelijk is. 4.3 Cumulatieve effecten In tal van stedelijke gebieden is de afgelopen jaren, en zal in de toekomst, aanzienlijke vooruitgang geboekt worden op het gebied van het energiezuiniger maken van bebouwing. Omdat er meerdere, vergelijkbare projecten kort na elkaar in dezelfde omgeving kunnen plaatsvinden, ontstaat het risico van cumulatieve effecten op de aanwezige verblijfslocaties.

Bij Ontwikkelingscombinatie van Agtmaal / Maas Jacobs zijn in een straal van 200 meter (veronderstelde uitwijkstraal) geen andere projecten bekend. Er worden geen cumulatieve effecten verwacht. 24 5 Mitigerende en compenserende maatregelen De werkzaamheden zullen aanvangen zodra de benodigde vergunningen binnen zijn. Vanwege de mogelijke negatieve effecten van de werkzaamheden bij de sloop en het bouwrijp maken, wordt zoveel mogelijk rekening gehouden met de aanwezigheid van de Bunzing, Steenmarter en Eekhoorn (en broedvogels). Het ecologisch advies hieromtrent is leidend. De te treffen maatregelen betreffen compenserende maatregelen. Bij de keuze voor mitigatie en compensatie zijn richtlijnen gevolgd uit de relevante Kennisdocumenten (BIJ12). De voorgestelde maatregelen van het werk in het kader van de verdere ontwikkeling aan de Lage Vaartkant uit de volgende onderdelen:  Ecologische begeleiding  Aanpassen werkperiodes  Maatregelen, inrichting en beheer 5.1 Ecologische begeleiding Vanwege het vóórkomen van de beschermde marterachtigen zal het ontwikkelproces ecologisch begeleid worden door een (voor het bevoegd gezag) erkend en gekwalificeerd ecoloog die toeziet op de juiste uitvoer.

Er zal gewerkt worden conform een op te stellen ecologisch werkprotocol waarin de voorgestelde maatregelen uit onderliggend plan zijn opgenomen met eventueel aanvullende voorwaarden uit verkregen vergunningen. De ecoloog zal met name toezien op de juiste aanleg van voorzieningen en het advisering rond het onderhoud daarvan, de timing van werkzaamheden ten opzichte van de jaarcyclus van de aangetroffen beschermde soorten, het informeren van uitvoerenden, registratie van de te nemen ecologische stappen gedurende de werkuitvoer en de scan vlak voorafgaand aan het werk. Ook zal de ecoloog contact opnemen met bevoegd gezag als de werkwijze wezenlijk afwijkt van de beschreven werkwijze in het voorliggend activiteitenplan. Maatregelen zullen worden bijgehouden en bij noodzakelijke en afgelegde bezoeken zullen in ieder geval datum, weersomstandigheden en bevindingen worden genoteerd en schriftelijk worden vastgelegd. 5.2 | Aanpassen werkperiodes De in hoofdstuk 4 beschreven werkzaamheden zullen volgens planning starten in het najaar en de winter van 2026. De gevoelige werkzaamheden (verwijderen vegetatie) zullen per fase enkele maanden in beslag nemen. Het realiseren van de bouw duurt enkele jaren.

Fase 1: o | Sloop en bouwrijp maken: Q4 2026 t/m Q2 2027 o | Realisatie: Q3 2027 t/m Q1 2029 Fase 2: o | Bouwrijp maken: Q3 t/m Q4 2028 o | Realisatie: Q4 2028 t/m Q2 2030 Fase 3: o | Bouwrijp maken: Q2 2029 t/m Q3 2029 o | Realisatie: Q4 2029 t/m Q2 2031 Het kappen van de bomen en het rooien van het groen wordt als voorbereiding uitgevoerd, conform de zorgplicht uit het flora- en fauna-advies. Het najaar en de winter is voor de betrokken soorten een geschikte periode omdat voortplanting is afgerond en het vogelbroedseizoen ten einde is. Aanwezige waarden zijn niet sterk gebonden aan specifieke terreindelen. Vanwege mogelijke voorkomen van broedvogels en marterachtigen dienen gevoelige werkzaamheden (verwijderen vegetatie) uiterlijk 1 maart van het bouwjaar uitgevoerd te zijn. De exacte aanvangsdatum van het werk en de precieze werkvolgorde wordt bepaald door de begeleidend ecoloog in samenspraak met uitvoerenden. 5.3 | Maatregelen Om de gunstige staat van instandhouding te waarborgen van marterachtigen en de eekhoorn, worden delen van het terrein ingericht voor deze soorten en worden de gebruiksfuncties van het gebied geborgd of versterkt. De versterking wordt gekoppeld aan de bouwfasen en vindt plaats in drie afzonderlijke fasen. Om fase 1 te kunnen bereiken, moet echter eerst een toegangsweg voor het bouwverkeer worden aangelegd door de gebieden van fase 2 en 3.

Het overige deel van het plangebied blijft gedurende de werkzaamheden steeds beschikbaar. Na afronding van iedere fase is het betreffende deel versterkt ten behoeve van de aanwezige beschermde soorten en kan het weer worden gebruikt. Op deze manier is nooit meer dan één deel van het plangebied tijdelijk buiten gebruik, behalve voor de aanleg van de weg. De volgende maatregelen zullen worden getroffen: ▪ | Versterken van de landschapslijnen om het gebied te versterken als verbindingszone ▪ | Plaatsen van nest- en verblijfkasten om het gebied geschikt te maken om te verblijven. ▪ | Aanleggen van struiken en beplantingsstroken om extra dekking, voedsel en schuilmogelijkheden te creëren. 25 26 Te realiseren voorzieningen Fase 1, fase 2, fase 3 Gele cirkels = dam, plek om over te steken, verbinding Rode cirkel = weg, kan gebruikt worden als verbinding Bruine rechthoeken = aan te leggen loopplanken Groene rechthoeken = te versterken landschapslijnen met aan te leggen groen Oranje driehoeken = marterkasten Blauwe ster= eekhoornkasten

27 5.3.1 Verblijf In de bestaande bomen zullen op 2 plekken eekhoornkasten worden aangebracht. Ook zullen er zogeheten marterhopen worden aangelegd op 4 plaatsen, waarin op twee locaties een kast wordt geplaatst voor de Bunzing en op de andere voor de Steenmarter. Steenmarter kast voorbeeld: ZK MA 01 Marterkast of soortgelijks, bunzing kast, zie onder: Voorbeelden van marterhopen en een marterkast die in dicht struweel wordt geplaatst . Linksboven bunzing kast, rechtsboven steenmarter kast

28 5.4 Leefgebied en verbinding Binnen de plannen worden diverse schuilplekken aangelegd, waardoor er ‘stepping stones’ ontstaan en extra leefgebied voor marterachtigen wordt ontsloten. Voor de plaatsing van deze voorzieningen worden gevarieerde groenstructuren toegepast die aansluiten op het omliggende inundatiegebied (zie figuur bij paragraaf 5.3, groene stroken). Hierbij wordt gewerkt met aaneengesloten stroken begroeiing langs de wadis, die fungeren als natuurlijke verbindingen door het gebied. Deze stroken bestaan uit gevarieerde groenstructuren, die voldoende dekking bieden tegen predatie en menselijke verstoring. Het aanplanten van inheemse soorten zoals liguster, sleedoorn, meidoorn, hazelaar, eik, esdoorn, haagbeuk, lijsterbes, vlier en braam zorgt voor variatie in hoogte, structuur en voedselvoorziening gedurende het jaar. Zo ontstaan voedselrijke, veilige corridors langs de wadis waarin marterachtigen kunnen schuilen, foerageren en zich verplaatsen. Daarnaast worden marterhopen aangelegd (stapels hout, takken of dicht struikgewas) die gebruikt kunnen worden als veilige vluchtplekken bij dreiging. Periodiek onderhoud en bijplanting zorgen voor het behoud en de kwaliteit van deze structuren op lange termijn.

Op deze wijze versterken deze maatregelen het leefgebied en de migratie- en foerageermogelijkheden van marterachtigen binnen het plangebied Lage Vaartkant, en sluiten ze optimaal aan op de ecologische structuur van het inundatiegebied. Detailtekening fase 1 (ter illustratie) Eekhoornkasten (rode pijlen) Marterhopen + kast = oranje driehoek Gele pijl= gevarieerde groenstructuren 29 5.5 Natuur inclusief bouwen Om natuur inclusief te werken worden er verschillende voorzieningen gerealiseerd in de nieuwbouw. Voor vleermuizen worden er zowel kasten voor klein zomer/paarverblijven, groot zomer en kraamkasten ingemetseld. Voorbeelden van dergelijke kasten zijn: • Klein zomer/paar: VMPM1s van Unitura of soortgelijks • Groot zomer: VMPM3 van Unitura of soortgelijks • Kraam: VMPMK3 van Unitura of soortgelijks Zie afbeelding hieronder voor voorbeelden van geschikte mogelijke locaties per type kast. De vleermuiskasten worden op zoveel mogelijk verschillende exposities aangebracht, op minimaal 4 meter hoogte, buiten het bereik van predatoren en niet in direct aanschijnend licht. Kraam- en groot zomer kasten niet op het noorden. Daarnaast worden er voor Huismus en Gierzwaluw ook inmetselstenen voorzien. Deze kasten worden enkel op noordelijke expositie ingemetseld. Kopse kanten zijn hiervoor voornamelijk geschikt.

• Huismuskast: GZP2 van Unitura of soortgelijks • Gierzwaluwkast: HMP2 van Unitura of soortgelijks Rode ster = kraamkast Blauw vierkant = groot zomer Gele pijl= klein zomer Blauwe pijl=HM/GZ kast 30 5.6 Gunstige staat van instandhouding Kleine marterachtigen zijn moeilijk te inventariseren en er is slechts een beperkt beeld van de populatieomvang en de trends daarin. Onderstaande informatie is afkomstig van de Zoogdiervereniging en www.waarneming.nl. 5.6.1 Bunzing Hoewel er in Nederland geen gegevens zijn over de precieze bunzingstand, lijkt de soort zich redelijk te kunnen handhaven. De grootste bedreiging is het verkeer, dat jaarlijks veel slachtoffers eist, vooral in de periode dat de jongen op zoek gaan naar een eigen leefgebied.

31 5.6.2 Steenmarter De steenmarter heeft zich in de afgelopen decennia sterk uitgebreid in Nederland en wordt steeds vaker waargenomen, ook binnen stedelijke en dorpse omgevingen. De soort profiteert van het kleinschalig cultuurlandschap en van de aanwezigheid van bebouwing waarin zij nestplaatsen en rustplekken kan vinden. Hoewel landelijke gegevens over de precieze populatieomvang ontbreken, duiden verspreidingsgegevens op een toename van de soort in vrijwel alle provincies. De belangrijkste bedreigingen bestaan uit verstoring en verlies van verblijfplaatsen, vaak in relatie tot renovatie- en sloopwerkzaamheden, alsmede verkeersslachtoffers en (illegale) vervolging in situaties waarin de soort schade of overlast veroorzaakt. Daarnaast kan het dichtzetten van gebouwen of het opruimen van oude schuurtjes en rommelhoekjes leiden tot een vermindering van geschikte verblijfplaatsen. Trend waarnemingen Steenmarter Nederland (2010-2025). 32 5.6.3 Eekhoorn Hoewel de populatie van de eekhoorn in Nederland over het algemeen stabiel is, kan de soort lokaal onder druk komen te staan door habitatverlies als gevolg van verstedelijking, boskap en het verdwijnen van ecologische verbindingszones tussen leefgebieden. Ook verkeersslachtoffers vormen een aantoonbare sterftefactor.

Om de functionaliteit van het leefgebied te behouden, is het van belang om bij ruimtelijke ingrepen rekening te houden met nest- en foerageerplaatsen. Dit kan door het behouden van oude bomen en voldoende groenstructuren, en door te zorgen voor ecologische verbindingen tussen bos- en groenstructuren. Het faseren van kapwerkzaamheden buiten het voortplantingsseizoen en het aanleggen van faunapassages bij infrastructuur zijn voorbeelden van mitigerende maatregelen die bijdragen aan het behoud van de soort. 5.6.4 Conclusie schade Uit bovenstaande beschrijving kan worden geconcludeerd dat de steenmarter, eekhoorn en bunzing in het plangebied Lage Vaartkant en directe omgeving sterk gebaat zijn bij een kleinschalig groen landschap met voldoende dekking, structuurrijke vegetatie en ecologische verbindingen.

33 Voor de steenmarter zijn schuil- en rustplaatsen in bebouwing, houtopslag en dichte vegetatie van belang, in combinatie met een netwerk van lijnvormige elementen die het gebied verbinden met omliggende structuren. Voor de eekhoorn is de aanwezigheid van oude bomen met nestgelegenheid, structuurrijke beplanting en verbindingen naar grotere bos- en groencomplexen cruciaal. De bunzing heeft behoefte aan kleinschalige landschapselementen zoals overhoekjes, takkenhopen, houtwallen en holle bomen, die dienen als schuilplaatsen en foerageerlocaties. Het huidige gebied biedt door zijn afwisseling van beplantingsstroken, erfbeplanting en groenstructuren in hoge mate dergelijke voorzieningen. De belangrijkste bedreigingen binnen het plangebied betreffen verlies van dekking door sloop- en bouwwerkzaamheden en verkeersdruk in de omgeving, die sterfte van dieren kan veroorzaken. Ten aanzien van de populatietrends geldt dat de steenmarter in Noord-Brabant de afgelopen decennia duidelijk in aantal is toegenomen, terwijl de eekhoorn over het algemeen een stabiele populatie kent. De bunzing toont lokaal lichte toename, maar kent sterke afhankelijkheid van een goed gestructureerde groene omgeving.

Waarnemerseffecten spelen hierbij een rol, aangezien meer observerende partijen leiden tot meer meldingen, terwijl grote delen van Nederland intensief worden gebruikt voor landbouw waar populaties afnemen. 5.6.5 Conclusie Door te nemen maatregelen zal het areaal dat verdwijnt, worden gecompenseerd met extra bereikbaar leefgebied dat rustiger wordt en kwalitatief verbeterd. Tevens wordt de verbindende functie van de omgeving van het plangebied versterkt. Op basis hiervan wordt verwacht dat het plangebied en de directe omgeving vergelijkbaar geschikt blijven voor steenmarter, eekhoorn en bunzing, en dat de gunstige staat van instandhouding van deze soorten in het gebied wordt gewaarborgd. 6 | Aanvraag vergunning Voor de soorten in de tabel onderaan de pagina wordt in het kader van de Ow een vergunning aangevraagd. In hoofdstuk 5 is aangegeven hoe schade wordt voorkomen. Er wordt een vergunning aangevraagd voor schadelijke handelingen genoemd in artikel 11.54 (B.A.L.) 1e lid deel b van de Omgevingswet. Deze vergunning wordt aangevraagd (vanwege eventuele uitloop) voor vijf jaar, te weten voor de periode 1 september 2026 t/m 1 september 2031. Uitvoer van het gevoelige werk in de winter 2026/2027 of 2027/2028 of 2028/2029 maakt niet uit voor de impact mits de maatregelen en werkuitvoer op dezelfde wijze wordt uitgevoerd.

Soorten waarvoor een vergunning wordt aangevraagd voor een flora en fauna activiteit onder de Omgevingswet uitgewerkt in Besluit Activiteiten Leefomgeving (B.A.L.). Nederlandse naam | Wetenschappelijke naam | Art. Ow Bunzing | Mustela putorius | 11.54 (B.A.L.) 1e lid deel b Steenmarter | Martes foina | 11.54 (B.A.L.) 1e lid deel b Eekhoorn | Sciurus vulgaris | 11.54 (B.A.L.) 1e lid deel b 34 35

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://ettenleur.bestuurlijkeinformatie.nl/Document/LoadAgendaItemDocument/ff295314-ea8e-4707-97dc-f97a90fefca4?agendaItemId=04230aa1-c791-4ff8-8a0a-507a8809a861