BBV Raadsvoorstel Groenplan

Raadsvoorstel Datum Raadsvergadering: Agenda nr: Onderwerp:

Groenplan

Portefeuillehouder(s)

Wethouder Schouw

Van:

Mieke Alblas

Telefoonnummer:

4364

Email:

mieke.alblas@etten-leur.nl

Aan de leden van de raad. Voorstel 1. Het Groenplan vast te stellen; 2. De financiële verplichtingen voortkomend uit het groenplan op de volgende wijze op te nemen in de begroting: a. "de inhaalslag" ad €328.000,- geheel door te voeren; b. aanvulling 1 "de basis op orde" ad €368.000 stapsgewijs door te voeren over de jaren 2025, 2026 en 2027; c. aanvulling 2 "verbeteringen ter ondersteuning van het groenbeheer" en aanvulling 3 "extra communicatie richting onze inwoners" dekking te zoeken binnen de bestaande budgetten; d. aanvulling 4 "realiseren specifieke ambities groenplan" vanaf 2026 op te nemen in jaarplannen zodat hier jaarlijks met de begrotingsbehandeling een afweging in gemaakt kan worden. 3. Groenbeleidsnota 2013-2018 in te trekken; 4. Het onderdeel groen van de nota Beheren Op Niveau in te trekken. Inleiding Openbaar groen maakt Etten-Leur een aantrekkelijke plek. Duurzaamheid, klimaat en biodiversiteit zijn daar een belangrijk onderdeel van. Ook draagt groen bij aan ontmoeten, gezondheid, recreatie en de herkenbaarheid van de leefomgeving. De visie op groen en het beleid voor aanleg, beheer en onderhoud was echter niet meer actueel. Daarom actualiseren we deze plannen en ze worden een plan: het Groenplan. Het plan bestaat uit drie delen: een visiedeel, een deel met onze plannen en een deel over de financiën.

Voor alle groene onderdelen doorlopen we de belangrijke ontwikkelingen en hoe we dat vertalen naar de ruimtelijke en financiële situatie in Etten-Leur.

Het Groenplan is een wensbeeld en dat realiseren we stapsgewijs. De raad kan elke keer bij het jaarplan keuzes maken om aanvullingen toe te passen. Zo hebben zij invloed op het verloop in tijd en kosten. Beoogd effect en evaluatie: We leggen groen aan en onderhouden het. Daarmee stimuleren we duurzaamheid en biodiversiteit in Etten-Leur. We meten de hoeveelheid van het groen een keer per jaar. Daarover informeren we de raad bij de jaarrekening. Dat is ook het moment waarop de raad kan besluiten om een of meer aanvullingen en het benodigde budget toe te voegen. Argumenten 1.1. We hebben actueel groenbeleid nodig Het huidige groenbeleid houdt onvoldoende rekening met groene ontwikkelingen die tegenwoordig belangrijk zijn. Denk daarbij aan biodiversiteit, klimaat, hittestress en ook het betrekken van inwoners en ondernemers. Omdat het beleid niet meer aansluit kunnen we aan nieuwe initiatieven en nieuwe inzichten niet meewerken terwijl dit wel wenselijk is. 1.2. We willen Etten-Leur groener maken en houden We kregen de afgelopen jaren veel vragen over het groen. Daarbij viel op dat er verschillende inzichten zijn over wat mooi groen is. Dat er behoefte aan goed en meer groen is kwam daaruit ook naar voren. Daarom zetten we daarop in. We kiezen voor meer groen waar dat kan en kijken ook naar de duurzaamheid ervan. Om te kijken wat in Etten-Leur werkt voeren we proefprojecten uit.

Door het daarna goed te beheren hebben de inwoners en ondernemers er daarna ook lang plezier van. 1.3. We sluiten aan op actueel beleid Het huidige beleid stamt geheel uit een periode waarin andere wetten en kaders van kracht waren. Ondertussen is de Omgevingswet met daarbij de Omgevingsvisie gekomen en we krijgen daar ook nog het Omgevingsplan en Omgevingsprogramma bij. Verder stelden we de Visie Klimaatadaptatie en het bijbehorende uitvoeringsplan vast. Daarnaast stelden we een Hemelwaterverordening vast en een nieuw Gemeentelijk Waterplan. Al deze lokale stukken hebben relatie tot groen. Naast lokale stukken zijn er ook nog provinciale, nationale en internationale beleidsstukken om rekening mee te houden. Daarom is actualisatie nodig om ook op termijn bij alle plannen aan te blijven sluiten. 1.4. We kiezen voor een nieuwe groennorm en willen die vastleggen We merkten dat het toepassen van de huidige groennorm van 80 m2 per woning niet meer aansloot bij de praktijk. We bouwen heel wat verschillende woningen tegenwoordig en ook de samenstelling van huishoudens is anders. We zijn vaker met een 1 of 2 persoonshuishouden. Daar past een andere groennorm, die bestaat uit drie gebieden, omdat ieder gebied specifieke eisen heeft:  Woongebieden: 1 m2 openbaar groen per m2 bebouwd oppervlak 

Werkgebieden: 0,35 m2 openbaar groen per m2 bebouwd oppervlak



Centrumgebieden: 0,5 m2 openbaar groen per m2 bebouwd oppervlak

1.5. We brengen de financiën en bezetting op orde De afgelopen jaren groeide het areaal en stegen de prijzen voor aanleg en onderhoud. Het budget groeide echter niet mee. Ook de bezetting groeide niet mee en bij aannemers was ook niet altijd voldoende bezetting. Daardoor werd het steeds lastiger om de afgesproken kwaliteit te bieden. Dat willen we met dit plan corrigeren en structureel regelen. Dat is een inhaalslag. Daarom zijn naast alle nieuwe ambities ook posten opgenomen voor kosten en inzet van mensen. De ambities namen we op in aanvullingen. Die kan de raad jaarlijks bij de begroting met het benodigde budget toevoegen. 1.6. We voeren proefprojecten uit Voor elke wijk zijn er andere groene doelen. De ene wijk heeft meer groen nodig, de andere wijk is groen maar kan meer biodiversiteit gebruiken. Daarom voeren we proefprojecten uit om ervaring op te doen. De lessen die we leren passen we waar dat nodig is in Etten-Leur toe. Alternatieven/varianten 1.1. We voeren niet alle aanvullingen direct uit Door niet te kiezen voor aanvullingen is het mogelijk om een goedkoper Groenplan vast te stellen. Dat kost dan jaarlijks minder dan we in het voorstel aangeven. De bijdrage aan de doelstellingen vanuit groen daalt dan. Ook dan blijven de jaarlijkse kosten hoger dan de huidige situatie omdat we de basis in ieder geval op orde moeten houden. 1.2.

Er is behoefte aan een ambitieuzer groenplan We denken dat in dit Groenplan al veel ambities en ontwikkelingen in de verschillende aanvullingen zijn opgenomen. Als blijkt dat er vanuit de raad behoefte is aan extra ambities of aanvullingen kunnen we die onderzoeken en eventueel nog aan het Groenplan toevoegen. Daarmee stijgen de kosten en afhankelijk van het voorstel ook de bijdrage aan de doelstellingen vanuit groen. 1.3. We kiezen voor beeldkwaliteit boven duurzaamheid en biodiversiteit Groen aanleggen en onderhouden kan ook meer gericht zijn op beeldkwaliteit. Bij deze keuze halen we de eisen voor duurzaamheid en biodiversiteit niet of veel langzamer. De focus op beeldkwaliteit is niet zonder meer duurder of goedkoper. Etten-Leur kiest dan een andere route dan de landelijke ontwikkeling die zich richt op duurzaamheid en biodiversiteit. Kanttekeningen en risico’s 1.1. De overgang naar een nieuw type groenaanleg en groenbeheer kost tijd Na besluit over dit groenplan starten we met de uitvoering ervan. Dat kan niet allemaal tegelijkertijd. Ook zijn veranderingen in groen niet altijd direct zichtbaar. Daar kan een hele tijd overheen gaan. Het is belangrijk om daar rekening mee te houden. We verwachten dat het, afhankelijk van de gekozen aanvullingen, 5 tot 10 jaar zal duren tot de wijzigingen in heel Etten-Leur zichtbaar zijn.

De eerste wijzigingen zijn binnen 3 tot 5 jaar zichtbaar. 1.2. De beschikbaarheid van vakmensen is krap Als we werkzaamheden aan groen uit willen voeren zijn daar mensen voor nodig. De arbeidsmarkt is echter krap. Daardoor is het behalen van de afgesproken ambities niet vanzelfsprekend.

Onafhankelijk van of we zelf mensen aannemen of dat we ervoor kiezen om mensen in te huren blijft dit een doorlopend thema. 1.3. Als het areaal groeit moet het team meegroeien Het team dat groenonderhoud uitvoert dient mee te groeien met de hoeveelheid areaal. Daar maken we in dit Groenplan al afspraken over. Ook voor beleid, beheer en coördinatie van groen is er een team. Als het areaal toeneemt, neemt ook het werk voor hen toe. Daarom moet het team met het areaal meegroeien. 1.4. Weerstand tegen vergroening De komst van extra groen kan leiden tot weerstand onder inwoners en ondernemers. We organiseren daarom momenten voor informatie en participatie. Dit bepalen we per project. Weerstand kan invloed hebben op de planning en snelheid van de vergroening. Toelichting Financiële toelichting Het bestaande groenbeleid kost € 3.300.000 per jaar. Het jaarlijkse budget voor dit Groenplan inclusief alle aanvullingen bedraagt € 4.147.000. Daarnaast zijn er eenmalig kosten van € 50.000. Omdat alle kosten jaarlijks stijgen is er een compensatie nodig voor jaarlijks stijgende prijzen om het onderhoud op hetzelfde niveau te kunnen blijven uitvoeren. Als de raad aanvullingen niet kiest is het budget lager. We benutten ook eenmalige budgetten die gericht zijn op meer en diverser groen. We stellen voor om 'De inhaalslag' ad € 328.000 als startpunt te nemen.

Aanvulling 1 ‘de basis op orde’ ad € 368.000 getrapt in te voeren over: 2025: Verhogen van frequenties bij o.a. onkruidbestrijding, bijmaaien van obstakels en knippen en steken van graskanten door onze eigen teams. 2026: Verhoging van de maaifrequentie van de gazons (i.v.m. lopend contract) en gedeeltelijke verhoging van frequenties bij o.a. onkruidbestrijding, bijmaaien van obstakels en knippen en steken van graskanten door WVS en andere externe uitvoerders. 2027: Verdere verhoging van frequenties bij o.a. onkruidbestrijding, bijmaaien van obstakels en knippen en steken van graskanten door WVS en andere externe uitvoerders. Daarmee verzekeren we ons van goed en duurzaam onderhouden groen. Voor aanvulling 2 'Verbeteringen ter ondersteuning van het groenbeheer' en aanvulling 3 ‘extra communicatie richting onze inwoners’ zoeken we binnen bestaande budgetten naar dekking. Voor aanvulling 4 ‘realiseren specifieke ambities groenplan’ gaan wij vanaf 2026 jaarplannen opstellen waarvoor wij bij de begrotingsbehandeling middelen vragen. U kunt dan jaarlijks een afweging maken. Juridische toelichting Met het Groenplan geven we als gemeente invulling aan onze zorgplicht voor groen. Ook geven we aan op welke wijze wij dit gaan uitvoeren. Het Groenplan is niet vrijblijvend.

Etten-Leurenaren kunnen ons aanspreken op de afspraken en ons aansprakelijk stellen als we niet volgens het Groenplan handelen. Of de gemeente dan aansprakelijk is hangt dan van nog veel meer omstandigheden af die per situatie kunnen verschillen.

Personele toelichting Voor de uitvoering van dit Groenplan zijn op meerdere plekken extra mensen nodig. In onze eigen organisatie gaat het om mensen bij de buitendienst. Daarnaast willen wij werkzaamheden die nu door de markt gedaan worden onderzoeken of het slimmer is deze zelf uit te gaan voeren binnen de daarvoor bestemde middelen. Hiermee kunnen wij het rendement verhogen en de kwaliteit verbeteren. Denk daarbij aan bijvoorbeeld maaien van de gazons. Daarnaast is er sprake van (structurele) inhuur van WVS en andere groenbedrijven. Ook daar zijn bij een andere aanpak meer mensen nodig. Duurzaamheid People We houden in het groenplan rekening met de toegankelijkheid van groen. Dan kunnen veel mensen er gebruik van maken of ervan genieten. Dat stimuleert mensen om elkaar te ontmoeten. Ook heeft de aanwezigheid van groen invloed op de gezondheid van mensen. Planet Dit groenplan richt zich op duurzaam groen dat bijdraagt aan meerdere doelen. Door de keuzes in dit plan gaat het groen lang mee en draagt het voor mensen, dieren, planten en bomen bij aan een prettige leefomgeving. Ook leggen we verbindingen tussen het groen in Etten-Leur zodat de gebieden elkaar versterken. Profit In een groene gemeente wonen en werken mensen prettiger. Dat zorgt ervoor dat Etten-Leur in het geheel een aantrekkelijkere plek wordt. Planning We starten in 2025 met de uitvoering van het Groenplan.

We hebben 10 jaar nodig om aanleg en beheer aan te passen naar de nieuwe uitgangspunten. De te nemen acties en het tempo zijn afhankelijk van de aanvullingen die de raad jaarlijks kiest. Bij de proefprojecten zetten we in op zichtbaar resultaat binnen 3 tot 5 jaar. Communicatie en participatie Communicatie Na besluit van de raad maken we het Groenplan intern via Yell en Teams bekend. Extern publiceren we het besluit op www.officielebekendmakingen.nl. Jaarlijks informeren we de raad en Etten-Leurenaren over de groene ambities voor dat jaar. 12 maanden later blikken we terug en maken nieuwe plannen. Participatie

We stelden het Groenplan op in een werkgroep met onder andere specialisten voor duurzaamheid, groen, klimaat, financiën, riolering, verhardingen, verkeer, gezondheid en sociaal domein. Ook voerden we participatie uit met een digitale en papieren vragenlijst. Daarvan stelden we een verslag op wat we op Etten-Leur maken we samen publiceerden. We betrokken ook IVN, maar ontvingen geen aanvullingen of reacties op het verslag dat we opstelden. Daarom verwerkten we het niet in de rapportage van de vragenlijst. Bijlagen 1. Groenplan 2. Kaart Hoofdgroenstructuur 3. Groenplan Proefprojecten 4. Groenplan Powerpoint Raad Luistert 5. Begrotingswijziging

Etten-Leur, 17 september 2024 burgemeester en wethouders,

drs. C. (Cor) Smits gemeentesecretaris

drs. M.C. (Marina) Starmans-Gelijns burgemeester