RPW e250008539

Daarnaast staan we stil bij (nieuwe) ruimtevragers die ontstaan door de circulaire transitie en hoe we hier mee omgaan. Denk aan recycling voor uiteenlopende producten, grondstoffen en materialen, en retour- en servicelogistiek. Bij een nieuwe bedrijventerreinontwikkeling met kavels > 1 hectare hanteren we altijd het Afweegkader Regionale Meerwaarde. Met dit afweegkader willen we bijdragen aan het realiseren van de opgave om de woon-werkbalans te waarborgen en aan een toekomstbestendige economie. In het afweegkader hebben we daarnaast oog voor onderlinge verschillen. Een nieuw bedrijf moet zowel van regionale meerwaarde zijn, als passen bij de lokale omstandigheden. Met dit afweegkader streven we naar passende ontwikkelingen op de beste plek in de EHPZ regio. Dat doen we samen. We beconcurreren elkaar niet. 5.1.3 We zetten in op regio-promotie en binding van beroepsbevolking We zijn trots op het innovatief vernuft, het arbeidsethos en de mooie baankansen bij bedrijven in de EHPZ regio. Het is belangrijk om deze kwaliteiten onder de aandacht te brengen bij het arbeidspotentieel in de regio. Samen met de bedrijvenkringen zetten we de schouders onder het promoten van de carrièrekansen in de EHPZ regio. Via de bedrijvenkringen zetten we het (lokale) mkb in de spotlights en tonen onze economische kracht.

Bij voorkeur zijn de bedrijvenkringen – na de opstartfase – in de lead voor verdere uitwerking en acties. Onze exacte werkwijze leggen we vast in het uitvoeringsprogramma. Bij uitvoering verkennen we in ieder geval de mogelijkheid om het bedrijfsleven, ondernemingsorganisaties, brancheorganisaties en het onderwijs te betrekken. 5.1.4 We borgen en concretiseren afspraken uit dit RPW op lokaal schaalniveau in beleid Elke EHPZ gemeente ontwikkelt afzonderlijk het RPW op gemeenteniveau door. Dat kan aan de hand van diverse beleidsdocumenten, zoals een Lokaal Programma Werklocaties (hierna: LPW), beleidsnota, themabeleid of economische visie. Waarom? Dit RPW bestaat uit diverse kwantitatieve en kwalitatieve afspraken. We doen uitspraken over de werkwijze, onderzoeksbehoeften, minimale richtlijnen die we nastreven en nieuw te ontwikkelen ruimte. Deze afspraken zijn tot op zekere hoogte abstract. In de lokale uitwerking van het RPW werken de EHPZ gemeenten diverse afspraken concreet uit. Dit geeft elke regiogemeente de ruimte om

27

RPW EHPZ regio 2025 t/m 2028

maatwerk toe te passen en aan te sluiten op de lokale beleidscontext en situatie, door bijvoorbeeld meer te doen dan het RPW voorschrijft. Minder doen dan het RPW voorschrijft is niet mogelijk. Een regiogemeente onderbouwt haar keuzes in het lokaal beleid en bespreekt deze in het AO RPW. In de lokale uitwerking van het RPW komen in ieder geval de volgende kwantitatieve en kwalitatieve onderwerpen terug: • Inzicht in kwantitatieve en kwalitatieve beter benutten kansen • Nieuwe ruimte en het uitgifteprotocol • Kwaliteit en duurzaamheid 5.1.5 We ontwikkelen een Regionale Circulaire Economie Strategie Door de transitie naar een circulaire economie verandert de ruimtelijke dynamiek op bedrijventerreinen. Bestaande bedrijfsactiviteiten blijven bestaan, veranderen of verdwijnen, en nieuwe bedrijfsactiviteiten komen op. In veel gevallen heeft dat effect op de kwantitatieve ruimtevraag van bedrijven en de kwalitatieve eisen die bedrijven aan hun omgeving stellen. De ruimtelijke impact is dan ook potentieel groot en daarmee ook de ruimtelijke beleidsopgave. Als EHPZ regio willen we anticiperen op de nieuwe (ruimtelijke) dynamiek en doeltreffend kunnen handelen. We stellen als EHPZ regio gezamenlijk een Regionale Circulaire Economie Strategie (hierna: RCES) op.

Hierin beschrijven we onze visie op het toekomstig verdienvermogen van de EHPZ regio: hoe ziet de circulaire economie eruit, welke bedrijfsactiviteiten horen daarbij, waar specialiseren we ons in en welke rol pakken we? Aanvullend maken we kenbaar waar circulaire bedrijven zich kunnen vestigen en waar we groeiruimte bieden. De RCES stellen we gedurende de looptijd van dit RPW op.

5.2 Ruimte: bestaand en nieuw Wat spreken we af: 1 Elke gemeente inventariseert de 'Beter Benutten'-potentie op bestaande bedrijventerreinen en we delen relevante info (onderling) 2 We maken werk van optimaal ruimtegebruik bij herontwikkeling of volledig nieuwe ontwikkeling 3 We beschermen ruimte voor economie 4 We ontwikkelen nieuwe ruimte 5 We stellen een uitgifteprotocol op en passen dit toe bij nieuwe bedrijventerreinen 6 We stellen profielen op voor bedrijventerreinen 7 We onderzoeken de mogelijkheid om een statiegeldregeling toe te passen bij een nieuwe ontwikkeling 5.2.1 Elke gemeente inventariseert de 'Beter Benutten'-potentie op bestaande bedrijventerreinen en we delen relevante info (onderling) De regiogemeenten spreken af actief aan de slag te gaan met het beter benutten van bestaande bedrijventerreinen. Elke gemeente start ofwel een onderzoek ofwel maakt kenbaar wat de beter benutten potentie (vanuit economisch-, ruimtelijk- en duurzaamheidsperspectief, zie onderstaand kader) op bestaande bedrijventerreinen is en schat in op welke termijn intensivering (van delen van bedrijventerreinen) reëel is. Elke gemeente legt dit vast in lokaal beleid en communiceert hierover in het AO RPW.

Om speculatie op kansrijke plekken te voorkomen zijn we zeer zorgvuldig (en waar nodig terughoudend) in het publiceren van (onderzoeks)uitkomsten richting het bedrijfsleven en andere (markt)partijen.

28

RPW EHPZ regio 2025 t/m 2028

Definitie beter benutten • Ruimtelijk: Het gaat hierbij om een intensievere benutting van bedrijventerreinen door de hoogte in te gaan, het bouwvlak maximaal te benutten of meervoudig ruimtegebruik (zoals parkeren op dak) toe te passen. • Economisch: juiste bedrijf op de juiste plek. Hierbij gaat het erom dat bedrijventerreinen gebruikt worden voor de functie waarvoor ze bedoeld zijn (en dit willen we borgen in de planregels). Dit betekent bijvoorbeeld dat ruimte voor hogere milieucategorie niet wordt ingenomen door andersoortige economische functies of lichte bedrijfsfuncties en dat er geen droge bedrijven gehuisvest zijn op watergebonden kavels. • Duurzaam: Op bedrijventerreinen liggen veel kansen/mogelijkheden voor verduurzaming in brede zin. Om toekomstbestendig te zijn is op de terreinen veel meer ruimte nodig voor groen en water. Dit kan op gespannen voet staan met intensiever ruimtegebruik. Dit vraagt om slimme combinaties van intensivering en verduurzaming, zoals meer groen tegen hittestress, groene gevels, duurzame bedrijfspanden, duurzame bedrijfsvoering (beperken van energiegebruik, een circulaire businessmodel) in combinatie met duurzame opwek van energie (bijv. zon op dak).

We analyseren alle bestaande bedrijventerreinen in de regio, zodat we een compleet beeld van de mogelijkheden voor verdichting hebben. Aanvullend brengen we in kaart in welke mate alternatieve locaties buiten de formele bedrijventerreinen beschikbaar zijn voor lichte bedrijfsfuncties. En andersom brengen we in kaart wat kwantitatief en kwalitatief goede plekken zijn voor zwaardere bedrijven met een hoge milieuzonering. Dit overzicht vormt het startpunt voor verdere prioritering en uitwerking van een actiegerichte aanpak. We streven ernaar om dit overzicht snel na vaststelling van dit RPW te ontwikkelen. Op basis van de uitkomsten van het bovenstaand onderzoek stelt elke gemeente een lijst op van locaties op bestaande bedrijventerreinen waar (een forse) verdichting te realiseren is en van groot strategisch belang zijn. Bijvoorbeeld door unieke locatiekwaliteiten. Aan de hand van dit overzicht formuleren we een beter benutten doelstelling: hoeveel hectare ruimtevraag willen we op bestaande plekken laten landen? In het verlengde zetten we als EHPZ gemeenten in op: • Het onderling delen van kennis en informatie. • Het in beeld brengen van (aanstaande) subsidies omtrent verdichten en dit delen we onder met onze ondernemers(kringen).

• Als EHPZ regio lobbyen we bij de provincies voor herstructureringsgelden of een actieve rol van een (her)ontwikkelingsmaatschappij – zoals Oost NL en de Ontwikkelings- en Herstructureringsmaatschappij Gelderland (OHG) – om het beter benutten van bedrijventerreinen op gang te helpen. Een Gelders voorbeeld is de Regeling SteenGoed. Relevante subsidies en programma’s brengen we onder de aandacht bij ondernemers. 5.2.2 We maken werk van optimaal ruimtegebruik bij herontwikkeling of volledig nieuwe ontwikkeling Een optimale benutting van uitgeefbare ruimte op nieuwe bedrijventerreinen (vanuit economisch, ruimtelijk- en duurzaamheidsperspectief) is het uitgangspunt. Na vaststelling van dit RPW operationaliseren we dit uitgangspunt gezamenlijk. We werken aan een gezamenlijke norm, maar hebben oog voor lokale omstandigheden. We stellen in ieder geval bij een nieuwe ontwikkeling regels op die voorzien in minimale bebouwingspercentages en bouwhoogtes. In specifieke gevallen willen we maatwerk en flexibiliteit bieden: bijvoorbeeld bedrijven waarbij extensieve benutting van de kavel noodzakelijk is voor de bedrijfsvoering.

29

RPW EHPZ regio 2025 t/m 2028

Op nieuwe bedrijventerreinen sturen we actief op het juiste bedrijf op de juiste plek. Lichte functies (met een lage milieuzonering), zoals bijvoorbeeld kantoor-, retail- en/of sportfuncties die niet op bedrijventerreinen behoren te zitten worden in principe geweerd van nieuwe bedrijventerreinen. Deze functies kunnen potentieel wel landen op verdiepingen bovenop bedrijfsruimtes, zolang dit geen beperkingen oplegt aan de bedrijven die de milieuruimte op bedrijventerreinen wel nodig hebben voor hun bedrijfsvoering. Op bestaande bedrijventerreinen stellen we als individuele gemeente waar mogelijk, realistisch en haalbaar de planologische mogelijkheden op bestaande terreinen bij, zodat hier meer (passende) ruimtevraag is op te vangen. Dit gebeurt altijd met oog voor voldoende ruimte voor groen, blauw en ruimte voor verbetering van de klimaatadaptatie van het terrein. Water en bodem, de kwaliteiten en kenmerken van de ondergrond inclusief de ondergrondse infrastructuur (met name het riool), hanteren we bovengronds als vertrekpunt bij veranderingen. De exacte werkwijze en eventuele wijzigingen leggen we vast in lokaal beleid en delen we in het AO RPW.

5.2.3 We beschermen ruimte voor economie In het bijzonder willen we plekken met unieke locatiekwaliteiten zoals waterbereikbaarheid en forse hinderruimte (hierna: HMC) optimaal benutten en transformatie hiervan sluiten we uit (tenzij dit vanuit economische en/of sociaalmaatschappelijk oogpunt noodzaak is). Indien er wel sprake is van transformatie van een bedrijventerrein met een hoge milieucategorie (HMC 4.1 en hoger) geldt planologische compensatie. Op een vervangende locatie dient dan ruimte beschikbaar te komen voor HMC-bedrijven. Bij voorkeur met eenzelfde omvang als de transformatielocatie, zodat HMC ruimte per saldo niet afneemt. Hier is van af te wijken als aantoonbaar een hogere bouwintensiteit mogelijk is. Gemeenten zijn verplicht elke onttrekking van bedrijventerreinen door transformatie (bv. naar wonen) te compenseren in de eigen gemeente of binnen de regio. De nieuwe locaties beschouwen we als vervangingslocaties. Hierover vindt afstemming plaats in het AO RPW. Omdat we ruimtegebrek hebben op bedrijventerreinen, kiezen we er in principe voor om geen woonfuncties toe te staan op (nieuwe) bedrijventerreinen. In gemengde gebieden stimuleren we juist de menging van woon- en lichte werkfuncties. Op nieuwe bedrijventerreinen kiezen we in ieder geval voor bedrijven die behoefte hebben aan enige milieuhinder.

We willen op nieuwe locaties geen bedrijfsactiviteiten in een lage milieuhindercategorie (bijvoorbeeld 1 en 2). 5.2.4 We ontwikkelen nieuwe ruimte Nieuwe (her)ontwikkelingen zijn noodzakelijk, maar zijn niet van de ene op de andere dag gerealiseerd; het duurt al snel zo’n 10 jaar voordat een nieuw bedrijventerrein van tekentafel tot uitgifte komt. Het tijdig starten met planvorming is essentieel. Daarom werken we in de looptijd van dit RPW aan de (verdere) planvorming voor uitbreiding. We gaan hierbij uit van het hoge scenario voor de ruimtevraag (circa 150 ha. uitbreidingsvraag netto t/m 2040), maar zijn ook selectief. We willen groeiruimte bieden aan (startende) bedrijven van regionale meerwaarde, inspelen op transities én volop baankansen bieden voor onze inwoners om de woon-werkbalans op peil te houden. Elke gemeente maakt kenbaar in het kader van dit RPW in welke mate potentieel aanvullende ruimte beschikbaar is. Dat zetten we uit in de tijd. We gaan ervan uit dat in de aankomende jaren nieuwe ruimte gerealiseerd kan worden in Ermelo, Putten en Zeewolde. In Harderwijk is na de ontwikkeling van Lorentz III en bedrijventerrein Zandlaan geen ruimte voor uitbreiding voor handen. We werken vanuit het principe dat we de meest kansrijke en markttechnisch geschikte locaties tot ontwikkeling willen brengen.

We hanteren een eenvoudige regionale systematiek waarbij we de status per nieuwe bedrijventerreinontwikkeling duiden met een stoplichtmodel. Hieronder is de programmering van nieuwe plannen opgenomen voor de komende jaren. Dit is een dynamisch overzicht, dat we

30

31

RPW EHPZ regio 2025 t/m 2028

halfjaarlijks bij het AO en BO RPW actualiseren. Op die manier hebben we een doorlopend overzicht van plannen die in de pijplijn zitten. Het overzicht bevat alle plannen die op ‘oranje’ en ‘groen’ staan. De kleurstatus heeft de volgende betekenis: • Groen: Het plan heeft kwantitatief en kwalitatief bestuurlijke instemming verkregen en voorziet naar verwachting in een aantoonbare behoefte. De locatie van het plan is bekend en stuit niet op bezwaren vanuit ruimtelijke ordening. Bij plannen die op ‘groen’ staan is het bestemmings-/omgevingsplan voor deze ontwikkeling nog niet onherroepelijk. Op het moment dat het bestemmings-/omgevingsplan voor deze ontwikkeling onherroepelijk is, wordt een ‘groen’ plan overgeheveld naar de lijst van harde plannen. • Oranje: Het plan heeft (eventueel onder voorwaarden) bestuurlijke instemming verkregen, maar het plan is nog onvoldoende concreet en/of stuit op bewaren vanuit ruimtelijke ordening en/of past nu niet binnen de ‘programmering’, en/of de behoefte is (nog) niet aangetoond. Het plan kan een groene status krijgen als van bovenstaande punten geen sprake meer is. Tot die tijd wordt nog niet ingezet op ontwikkeling.

Tabel 7: Programmeringstabel EHPZ regio – status groen Gemeente

Plan

Zeewolde

Trekkersveld IV

Omvang (netto ha.) 35

Termijn

Toelichting / voorwaarde

Vanaf Q3 2024 vaststelling omgevingsplan

Profiel: regulier, grootschalig (tot 5 ha.); Voorwaarde: vaststelling omgevingsplan

Tabel 8: Programmeringstabel EHPZ regio – status oranje Gemeente

Plan

Ermelo

Ecopark A28

Omvang (netto ha.)

Termijn

Toelichting / voorwaarde

80

Onbekend

Profiel: nog te definiëren; Voorwaarde: haalbaarheidsen locatieonderzoek, ruimtelijke en financiële verkenning, vaststelling van het plangebied, vaststelling omgevingsplan.

Harderwijk

Zandlaan

7,7

Onbekend

Profiel: regulier;

Voor de uitbreiding van bestaande (regionale) bedrijven met een uitbreidingswens met een oppervlakte < 0,5 ha volstaat een melding in het bestuurlijk overleg. We monitoren dergelijke kleinschalige initiatieven. Voor de uitbreiding van (regionale) bedrijven met een oppervlakte > 0,5 is bestuurlijk regionale afstemming vereist. 5.2.5 We stellen een uitgifteprotocol op en passen dit toe bij nieuwe bedrijventerreinen Voor de uitgifte van een nieuw bedrijventerrein stelt de betreffende gemeente een duurzaam uitgifteprotocol op. Het afweegkader regionale meerwaarde is een onderdeel in het gronduitgifteprotocol. Concreet spreken we af om selectiecriteria te hanteren die ingaan op: • Strategisch economisch belang • Ruimtegebruik • Duurzaam en circulair bouwen • Klimaatadaptatie en biodiversiteit

RPW EHPZ regio 2025 t/m 2028

De selectiecriteria stelt de betreffende gemeente zelfstandig in lijn met dit RPW op. De gemeente maakt in het AO RPW kenbaar wat de selectiecriteria zijn en licht de operationalisatie hiervan toe. De selectiecriteria zijn criteria waarop een partij bij inschrijving punten kan scoren, waarmee deze partij meer kans maakt op toewijzing van de kavel. Wanneer meerdere partijen zich voor dezelfde kavel inschrijven, krijgt de partij met de meeste punten de eerste optie tot koop. Op die manier wijst de gemeente de kavels op een objectieve en transparante manier toe aan de partij met de beste propositie. 5.2.6 We stellen profielen op voor bestaande en nieuwe bedrijventerreinen We willen de kwaliteit en toekomstbestendigheid van bestaande bedrijventerreinen verbeteren. Dat doen we door waar mogelijk en wenselijk een duidelijk profiel (bijvoorbeeld naar type werkmilieu, doelgroep, cluster, uitstraling, etc.) mee te geven aan bestaande bedrijventerreinen, dat goed past bij marktkansen, locatiekenmerken en de (on)mogelijkheden vanuit bijvoorbeeld netcapaciteit of milieuruimte. Zo landen bedrijven met een ruimtevraag op een beter passende locatie, dit levert op den duur ruimtewinst op. De profilering leggen we vast in lokaal beleid. In dit lokale beleid wordt o.a. beschreven hoe wordt omgegaan met zittende bedrijven op het terrein die niet direct aansluiten bij het profiel.

Dit beleid stemmen we af in de regio. Het profiel bestaat in ieder geval uit een beschrijving van de ruimtelijke kenmerken, zoals: omvang, omgevingsregels (bouwhoogte, milieucategorie, etc.), ligging, (digitale) infrastructuur, type werkmilieu en uitstraling. Aanvullend omvat het profiel economische kenmerken, zoals: het aantal werkzame personen en bedrijfsvestigingen. Voor een nieuw bedrijventerrein stellen we al tijdens de planvormingsfase een profiel op. Voor een ontwikkeling groter dan 3 hectare netto stemmen we het beoogde profiel regionaal af. Het ARM en het uitgifteprotocol bepalen in belangrijke mate het profiel. Dit profiel is leidend en dragen we uit richting de markt. 5.2.7 We onderzoeken de mogelijkheid om een statiegeldregeling toe te passen bij een nieuwe ontwikkeling Op onze bestaande terreinen zien we opgaven voor klimaatadaptatie en beter benutten. Het oppakken van deze opgaven vergt onder meer inzet van middelen. In dat kader gaan we onderzoeken of onze aanpak voor beter benutten en klimaat en duurzaamheid te koppelen is aan onze aanpak voor nieuwbouw via een statiegeldregeling. Via deze regeling draagt een marktpartij bij de koop van een bedrijfskavel op een nieuw bedrijventerrein een extra bedrag af bovenop de grondprijs. Dat bedrag is te storten in een fonds.

Met gelden uit dit fonds is het (mee)financieren van herontwikkeling op andere (verouderde) bedrijventerreinen mogelijk. Denk bijvoorbeeld aan het investeren in groen, duurzaamheid en intensief ruimtegebruik. We nemen pas een besluit over het toepassen van een statiegeldregeling en met name over hoe we omgaan met de opbrengsten en op welk schaalniveau (lokaal of regionaal) we opbrengsten verdelen, wanneer we een volledig overzicht van de mogelijkheden hebben.

5.3 Kwaliteit en duurzaamheid Wat spreken we af: 1 We voeren klimaatstresstesten uit en prioriteren knellende locaties 2 We stimuleren parkmanagement op bestaande terreinen en verplichten dit op nieuwe bedrijventerreinen 3 We managen netcapaciteit en stimuleren de ontwikkeling van Smart Energy Hubs 4 We verplichten het benutten van dakoppervlakken bij nieuwbouw

32

RPW EHPZ regio 2025 t/m 2028

5 We hanteren op nieuwe bedrijventerreinen een bruto-netto-percentage tussen de 60% tot 70% 6 We sturen aan op goede landschappelijke inpassing bij nieuwe bedrijventerreinen en herontwikkeling 5.3.1 We voeren klimaatstresstesten uit en prioriteren knellende locaties Elke gemeente brengt op bestaande bedrijventerreinen de risicogebieden in beeld waarbij wateroverlast en hitte reële knelpunten zijn. Dit resulteert in een overzicht van noodzakelijke maatregelen, waarna de gemeente doelgericht aan de slag kan. We zijn voornemens om op alle bestaande bedrijventerreinen, of in ieder geval de terreinen met de grootste knelpunten, een aanpak op te stellen op te stellen. Als onderdeel van de aanpak wordt een coherente groen- en blauwstructuur ontworpen met aandacht voor beweging, schaduw en verkoeling en beleefbaarheid. We kijken onder meer naar de bestaande groen- en waterstructuur, het beter benutten van de bestaande groenstroken, de mogelijkheden tot het vervangen van verharding door halfverharding en het vergroenen van erfafscheidingen. Regiogemeenten stellen een dergelijke aanpak individueel op, maar delen onderling kennis en goede voorbeelden in het AO RPW of via informeel overleg.

5.3.2 We stimuleren parkmanagement op bestaande terreinen en verplichten dit op nieuwe bedrijventerreinen Op alle bestaande, niet-georganiseerde bedrijventerreinen zetten de regiogemeenten zich actief in om parkmanagement te realiseren. Afhankelijk van de lokale situatie kan dit zowel op het niveau van een individueel bedrijventerrein zijn als een collectief van meerdere (kleinschaligere) bedrijventerreinen. Gezien het belang van parkmanagement op bestaande, niet-georganiseerde bedrijventerreinen zetten regiogemeenten zich in financieel bij te dragen aan de kosten van parkmanagement in de opstartfase (de eerste twee jaar). Op nieuwe bedrijventerreinen stellen we een organisatievorm verplicht vanaf de koop. 5.3.3 We managen netcapaciteit en stimuleren de ontwikkeling van Smart Energy Hubs De EHPZ regio zet samen met de provincies bij de netbeheerders in op het zo snel mogelijk uitbreiden van de netcapaciteit, stimuleert en faciliteert ondernemersinitiatieven voor netcongestiemaatregelen (delen, opwek, opslag) en biedt ondersteuning bij het opzetten van innovatieve oplossingen, zoals Smart Energy Hubs. Daarvoor wordt per project gekeken naar een passende bijdrage van de gemeente in kennis, netwerk, capaciteit of financiën.

5.3.4 We verplichten het benutten van dakoppervlakken bij nieuwbouw Op nieuwe bedrijventerreinen stellen we het benutten van het dakoppervlak voor een andere functie verplicht en stimuleren we ondernemers actief om de gevels van panden te benutten. De ondernemer is vrij te bepalen of het dak benut wordt voor zonnepanelen, voor vergroening (bijvoorbeeld met sedum), voor Energie Management Systemen, voor parkeren op het dak, voor recreatieve doeleinden of voor een combinatie van deze functies. 5.3.5 We hanteren op nieuwe bedrijventerreinen een bruto-netto-percentage tussen de 60% tot 70% We hanteren op nieuwe bedrijventerrein een bruto/netto verhouding tussen de 60% tot 70%. Zo bieden we meer ruimte voor groen en blauwstructuren in de openbare ruimte. Om dit goed vorm te geven ontwerpen we een coherente groen- en blauwstructuur, passend bij de locatiekenmerken en -kwaliteiten. We zijn ons ervan bewust dat dit kan resulteren in een lager netto te ontwikkelen aantal hectaren per bruto oppervlakte dan we gewend zijn. Tegelijkertijd streven we naar optimale benutting van de netto ruimte, zie afspraken 5.2.2 en 5.3.4. Op deze manier werken we aan hoogwaardige bedrijventerreinen.

33

RPW EHPZ regio 2025 t/m 2028

5.3.6 We sturen aan op goede landschappelijke inpassing bij nieuwe bedrijventerreinen en herontwikkeling Voor nieuwe bedrijventerreinen stellen we hogere eisen aan landschappelijke inpassing. Dit borgen we door af te spreken dat bij een bedrijventerreinontwikkeling van meer dan 1 hectare netto de gemeente een plan voor de landschappelijke inpassing opstelt en hier de andere regiogemeenten over informeert. Gemeenten borgen dit in beeldkwaliteitsplannen Landschappelijke inpassing is weliswaar maatwerk per locatie, maar de gemeenten stellen gedurende de looptijd van dit RPW een set van minimale eisen op aan de landschappelijke inpassing van nieuwe bedrijventerreinen. De regio spreekt af deze minimumeisen gezamenlijk te formuleren om een gelijk speelveld te realiseren. Ook op bestaande bedrijventerreinen stellen we bij herontwikkeling hogere eisen aan landschappelijke inpassing indien sprake is van verruiming van huidige planologische kaders (bouwhoogte, bebouwingsintensiteit, bouwvlak en bouwvolume). Op bestaande terreinen gaan in de toekomst mogelijk hogere gebouwen verschijnen als gevolg van de opgave bestaande bedrijventerreinen beter te benutten.

34

35

RPW EHPZ regio 2025 t/m 2028

Bijlage 1 Ruimtebehoefte Ruimtebehoefte bedrijventerreinen We geven inzicht in de ruimtebehoefte naar bedrijventerreinen. We doen dit op basis van de bedrijventerreinenprognose van provincie Gelderland (2023, vastgesteld) en Flevoland (2024, concept). Deze prognoses vertalen we naar het niveau van de EHPZ regio. We kijken hierbij naar de kwantitatieve en kwalitatieve ruimtevraag en het aanbod. We confronteren de ruimtevraag met aanbod om de ruimtebehoefte naar bedrijventerreinen in de EHPZ regio in beeld te brengen.

Figuur 7: Ruimtebehoefte is vraag minus aanbod

Bron: Stec Groep, 2024

1.1 Vraag Uitbreidingsvraag: circa 88 t/m 152 hectare t/m 2040

De raming van de uitbreidingsvraag (met uitsplitsing per werkmilieu) is beleidsarm. Dit raming is nadrukkelijk geen planningsopgave, maar toont enkel de verwachte autonome groei. De regio dient uitspraken te doen over welke vraag zij wil/niet wil faciliteren. De uitbreidingsvraag ramen we in twee perioden: voor de komende zeven jaar (2024 t/m 2030) en voor de periode daarna van 2031 tot en met 2040. De uitbreidingsvraag in de periode 2024 t/m 2030 is circa 41 tot 60 hectare bedrijventerrein (zie tabel 3). Dit betekent een jaarlijkse vraag van circa 6 tot 9 hectare. In de periode 2031 t/m 2040 verwachten we een uitbreidingsvraag van 47 tot 92 hectare in de EHPZ regio. Dit betekent een jaarlijkse vraag van circa 5 tot 9 hectare. In de EHPZ regio is sprake van een aanzienlijke ruimtevraag naar nieuw bedrijventerrein. Voor de periode t/m 2040 verwachten we een netto uitbreidingsvraag van circa 88 tot 151 hectare. Deze ruimte is nodig voor de autonome dynamiek/groei van bedrijven op bedrijventerreinen in de regio.

Tabel 9: Uitbreidingsvraag EHPZ regio in netto hectare Tijdsperiode ▼ Scenario ►

Laag

Hoog

2024 tot en met 2030

41

60

2031 tot en met 2040

47

92

2024 tot en met 2040

88

151

Bron: Behoefteraming werklocaties Gelderland (2023) en Behoefteraming werklocaties Flevoland (2024, concept). Bewerking Stec Groep (2024)

36

RPW EHPZ regio 2025 t/m 2028

Indicatieve verdeling uitbreidingsvraag naar gemeente De uitbreidingsvraag in EHPZ bedraagt t/m 2024 zo’n 88 tot 151 hectare netto bedrijventerrein. Dit is de autonome vraag die als het ware op de EHPZ regio afkomt. Vanuit dit regionale perspectief is de uitbreidingsvraag te vertalen naar gemeentelijk schaalniveau. Dat geeft indicatief inzicht in de autonome uitbreidingsvraag per EHPZ gemeente. De uitbreidingsvraag is op basis van een indicatieve verdeling verdeeld over de vier regiogemeenten. Deze verdeling is gebaseerd op basis van de economische structuur (aandeel van banen in groei- en krimpsectoren in de gemeente in vergelijking met de rest van de regio) van de gemeenten.

Tabel 10: Indicatieve verdeling uitbreidingsvraag in netto hectare naar gemeente (Laag tot Hoog) Gemeente Ermelo

2024 t/m 2030

2031 t/m 2040

2024 t/m 2040

6 tot 9

5 tot 11

11 tot 20

15 tot 24

14 tot 38

29 tot 61

4 tot 6

3 tot 9

7 tot 15

Zeewolde

16 tot 21

26 tot 34

42 tot 55

Regio EHPZ

41 tot 60

47 tot 92

88 tot 151

Harderwijk Putten

Bron: Behoefteraming werklocaties Gelderland (2023) en Behoefteraming werklocaties Flevoland (2024, concept). Bewerking Stec Groep (2024)

Verdieping vraag naar type werkmilieus We vertalen de prognose naar vier typen werkmilieus. In de EHPZ regio verwachten we dat meer dan de helft van de uitbreidingsvraag voorkeur heeft voor een regulier werkmilieu. Dit zijn de lokale en regionale maak- en mkb-bedrijven, voornamelijk in milieucategorie 3 en 4, met behoefte aan een kavelomvang tot circa 1 hectare en incidenteel tot enkele hectares. Dit type bedrijvigheid heeft doorgaans een sterke verbondenheid aan eigen kern en gemeente en vestigt zich dan ook het liefst nabij de huidige locatie. Ongeveer 10% van de uitbreidingsvraag heeft behoefte aan een gemengd/interactiemilieu. Circa 15-20% van de ruimtevraag gaat naar verwachting uit naar grootschalige HMC-locaties en circa 15-20% van de vraag doet zich voor in het XXL-logistieke milieu. De grootschalige XXL-logistieke ruimtevragers hebben behoefte aan kavels groter dan vier hectare. Vanwege de centrale ligging, de bereikbaarheid en (nog) beschikbare ruimte (ook zacht aanbod) past XXL-logistiek op papier bij de ruimtelijk-economische kenmerken van de EHPZ regio. Bovendien beschikt EHPZ - met name Zeewolde – al over XXL-logistiek. Dit heeft ook in het recente verleden tot XXL-logistieke ruimtevraag geleid op onder meer bedrijventerrein Trekkersveld (Zeewolde).

Tabel 11: Uitbreidingsvraag naar type werkmilieu in netto hectare per scenario Werkmilieu Gemengd/interactie

2024 tot en met 2030 (laag/hoog)

2031 tot en met 2040 (laag/hoog)

2024 tot en met 2040 (laag/hoog)

3 tot 5

4 tot 10

7 tot 15

Regulier

23 tot 33

26 tot 50

49 tot 83

XXL-logistiek

8 tot 12

8 tot 15

16 tot 27

Grootschalig HMC

6 tot 10

9 tot 17

15 tot 27

Bron: Behoefteraming werklocaties Gelderland (2023) en Behoefteraming werklocaties Flevoland (2024, concept). Bewerking Stec Groep (2024)

37

RPW EHPZ regio 2025 t/m 2028

Circa 20 hectare vervangingsvraag in de EHPZ regio t/m 2040 In de EHPZ regio is in ieder geval in Ermelo en Putten transformatie van een bedrijventerrein aan de orde. In de gemeente Ermelo is bedrijventerrein Kerkdennen (circa 10 ha. vervangingsvraag6) op het oog als mogelijke transformatielocatie naar de functie wonen. In gemeente Putten wordt bedrijventerrein Ambachtstraat (circa 3 ha. vervangingsvraag) en het Sligro-/Emtéterrein (circa 7 ha. vervangingsvraag) getransformeerd. Gemeente Zeewolde en Harderwijk hebben (vooralsnog) geen concrete transformatieplannen. In de EHPZ regio verwachten we – op basis van huidig beschikbare plannen – een totale vervangingsvraag van circa 13 hectare in de periode 2024 t/m 2040. Het ligt sterk voor de hand dat de volledige vervangingsvraag in de periode t/m 2030 concreet merkbaar is.

Tabel 12: Vervangingsvraag in EHPZ in hectare Gemeente

Bedrijventerrein

Ermelo

Kerkdennen

Harderwijk

-

-

Putten

Ambachtstraat

3

Sligro-/Emtéterrein

7

-

-

Zeewolde Totaal

Vervangingsvraag in ha. 10

20

Bron: gemeenten Ermelo, Harderwijk, Putten en Zeewolde, 2024

Additionele ruimtevraag Er kan nog additionele ruimtevraag optreden. Dit is ruimtevraag die niet eenvoudig of lastig te voorspellen is. Denk aan grote, nieuwe (economische) ontwikkelingen, maar bijvoorbeeld ook een ruimteclaim vanuit energie-infrastructuur die zich focust op een bedrijventerrein: • Nieuwe bedrijfsactiviteiten: beleidsmatige keuzes en/of ontwikkelingen kunnen ertoe leiden dat er nieuwe activiteiten een plek zoeken op bedrijventerreinen, die voorheen geen ruimtevraag uitoefenden. In dit verband denken we bijvoorbeeld aan ruimtevraag vanuit circulaire activiteiten door een sterkere profilering (o.b.v. de RCES). Verder kan additionele ruimtevraag ontstaan als overloop vanuit omliggende regio’s (voor zover dergelijke bovenregionale locatiedynamiek vanuit grootschalige ruimtevragers nog niet in de historische cijfers/verplaatsingen waarneembaar is). Ter illustratie: de regio Kop van de Veluwe (hierna: KvdV) stelt in het RPW dat zij geen ruimte kunnen bieden aan grootschalige bedrijven. Als gevolg daarvan ontstaat mogelijk een waterbedeffect naar omliggende regio’s, waaronder in de EHPZ regio. De totaal grootschalige vraag in regio KvdV bedraagt circa 15 tot 31 hectare t/m 2040. In paragraaf 7.1.4 staat op welke wijze de EHPZ regio naar dit vraagstuk kijkt.

• Energie-infrastructuur: het ligt sterk voor de hand dat de ruimtevraag naar bedrijventerreinen toeneemt vanwege de extra benodigde ruimte voor energie-infrastructuur. Nu al zien we in Ermelo plannen voor een Smart Energie Hub naast de A28. Het lokaal benutten van deze stroom – bijvoorbeeld op het beoogde bedrijventerrein Ecopark A28 – kan een extra ruimtevraag met zich mee brengen. In het algemeen verwachten we dat kleinschalige batterijopslag en realisatie van laadinfrastructuur in ieder geval druk uitoefent op de ruimtevraag. De exacte impact is vooralsnog onbekend. Een continue monitoring is noodzaak om hier meer grip op te krijgen.

6

Dit is vraag die ontstaat doordat een terrein zijn bedrijfsbestemming verliest door transformatie naar een andere functie. Bijvoorbeeld door uitplaatsing van bedrijven naar een ander terrein, waarbij het originele terrein een andere functie krijgt (bijvoorbeeld wonen).

38

RPW EHPZ regio 2025 t/m 2028

1.2 Aanbod Verdieping hard planaanbod in de regio In totaal is er nog zo’n 46 hectare hard planaanbod in de EHPZ regio. Dit aanbod splitsen we uit naar direct uitgeefbaar, niet direct uitgeefbaar en in optie. Binnen de regio is er nog nauwelijks aanbod van bedrijventerreinen direct uitgeefbaar. Enkel in Zeewolde is in kwartaal één van 2024 nog zo’n 11 hectare aan harde plannen direct beschikbaar. Elders in de regio bevindt zich zo’n 30 hectare niet direct uitgeefbaar aanbod. Dit zijn plannen die al wel zijn vastgelegd in onherroepelijke bestemmingsplannen. Aanvullend is zo’n 5 hectare in optie.

Tabel 13: Hard planaanbod in de regio in netto hectare (peilmoment Q1 2024)

Gemeente

Bedrijventerrein

Ermelo

Veldzicht-Noord fase IV Werklandschap Veldzicht

Harderwijk

Bedrijvenpark Tonsel

Werkmilieu (schatting)

Totaal

Direct uitgeefbaar

Niet direct uitgeefbaar

Regulier

0,0

0,0

1,4

1,4

Regulier

0,0

3,6

0,0

3,6

0,0

0,8

0,3

2,1

0,0

0,2

0,2

0,4

0,0

0,5

2,4

2,9

0,0

0,0

0,0

0,4

0,0

12

1

13

0,0

0

0,0

0

In optie

Regulier

De Sypel (Werkgebied Sypel)

Regulier

Lorentz Haven

Regulier (specifiek watersportgebonden)

Lorentz I Lorentz III

Omvang

Regulier/H MC

Werklandschap Groene Zoom

Putten

Henslare

Regulier

0,0

7,2

0,0

7,2

Zeewolde

Gildenveld II

Regulier

0,3

0,0

0,0

0,3

Horsterparc

Regulier

8,8

0,0

0,0

8,8

Trekkersveld III

Regulier

2,1

0,0

0,0

2,1

Vestingveld

Regulier

0,0

5,5

0,0

5,5

11,2

29,8

5,3

46,3

Totaal EHPZ regio

Bron: IBIS Gelderland (2024), input gemeenten EHPZ (2024), bewerking Stec Groep (2024).

Zachte plannen Naast harde plannen onderscheiden we ook zachte plannen. Dit zijn plannen waarvan het plan nog niet onherroepelijk is opgenomen in het Omgevingsplan, maar in ideefase, (voor)ontwerp

39

RPW EHPZ regio 2025 t/m 2028

status of alleen is vastgesteld door de gemeenteraad (zonder onherroepelijke status). In totaal heeft de EHPZ regio zo’n 122,7 hectare netto aan zachte planvoorraad (Trekkersveld IV ca. 35 ha., Ecopark A28 ca. 80 ha. en Zandlaan ca. 7,7 ha.).

Tabel 14: Zachte plannen Gemeente

Bedrijventerrein

Ermelo

Beoogde omvang in ha.

Ecopark A28

80

Zandlaan

7,7

-

-

Trekkersveld IV

35

Harderwijk Putten Zeewolde EHPZ

122,7

Bron: gemeenten Ermelo, Harderwijk, Putten en Zeewolde, 2024

Leegstand op bedrijventerreinen Het aanbod in de bestaande voorraad is zeer beperkt. De totale leegstand bedraagt slechts circa 1,6% in de EHPZ regio en ligt daarmee ver onder een gezond frictieniveau (5%). Er wordt nauwelijks tot geen courant bedrijfsvastgoed aangeboden. De bedrijventerreinenmarkt zit op slot, doordat bedrijven maar zeer beperkt de mogelijkheid hebben om lokaal door te groeien of te starten.

Tabel 15: Leegstand op bedrijventerreinen Gemeente

m2

%

Ermelo

1.513

0,4%

Harderwijk

21.610

2,1%

Putten

1.948

0,9%

Zeewolde

13.478

1,5%

EHPZ

38.549

1,6%

Bron: Stec Groep (2024) o.b.v. Funda in Business. Peildatum H1 2024.

1.3 Behoefte Confrontatie Op basis van de analyse van de ruimtevraag en de kenmerken van het (harde) aanbod in de EHPZ regio concluderen we dat er een behoefte is aan bedrijventerrein. Tegenover de uitbreidingsvraag van 151 hectare in het hoge scenario tot en met 2040 staat een hard planaanbod van 46 hectare. Dat betekent dat, indien de regio de volledige uitbreidingsvraag wil faciliteren, er nog 105 hectare aan extra bedrijventerrein ontwikkeld moet worden. Hierbij is het van belang rekening te houden met de kwalitatieve kenmerken van de ruimtevraag. Vervangingsvraag en additionele vraag zullen de vraagkant verder vergroten. De in 2024 (peildatum) voorziene vervangingsvraag bedraagt circa 20 hectare.

40

RPW EHPZ regio 2025 t/m 2028

Figuur 8: Vraag-aanbod in EHPZ in netto hectare 200 180 20

160 140 120 100

20

92

80 60

47

40 20

41

5 30

60

11

0 Ruimtevraag scenario Laag

Ruimtevraag scenario Hoog

Hard planaanbod

Uitbreidingsvraag t/m 2030

Uitbreidingsvraag t/m 2040

Vervangingsvraag

Direct uitgeefbaar

Niet direct uitgeefbaar

In optie

Bron: Behoefteraming werklocaties Gelderland (2023) en Behoefteraming werklocaties Flevoland (2024, concept). Bewerking Stec Groep (2024)

Conclusie ten aanzien van ontwikkeling van zachte plannen De huidige zachte plannen (voor zo ver bekend) van 115 hectare (bruto) kunnen kwantitatief voor een groot deel voorzien in de resterende (netto) uitbreidingsvraag.

RPW EHPZ regio 2025 t/m 2028

Bijlage 2 Verslagen marktpanel Tijdens het opstellen van dit RPW hebben we twee keer een beroep gedaan op het marktpanel. In de eerste plaats lag de focus op het ophalen van relevante thema’s, inzichten, knelpunten en kansen. Daarbij is onder meer aandacht besteed aan hoe het marktpanel aankijkt tegen de regionale economie in de EHPZ-regio, welke type werklocaties nodig zijn, wat zij missen, welke eisen aan bestaande en nieuw locaties moeten worden gesteld. Dit marktpanel vond plaats in de fase waarin ‘verkennen’ centraal stond. Het tweede marktpanel is benut om conceptafspraken te toetsen en/of aan te scherpen. De input vanuit de twee marktpanels is zorgvuldig gewogen en tot op zekere hoogte opgenomen in dit RPW.

Noot: tijdens beide marktpanels waren ondernemerskringen, parkmanagers, (lokale) bedrijven en ambtelijk trekkers van dit RPW aanwezig. In totaal bestond het marktpanel uit zo’n 15 tot 20 personen. De samenstelling van beide marktpanels verschilde, en de vertegenwoordiging van deelnemers was niet gelijk verdeeld over de EHPZ gemeenten. Hierdoor is was de discussie in het tweede marktpanel geen vervolg op het eerste. Daarnaast is het goed te onderkennen dat het marktpanel geen mandaat had, maar enkel input leverde voor advies en/of overweging.

2.1 Verslag marktpanel 15 april 2024 Samenvattend beeld: • In 2040 floreert EHPZ economisch op aan breed scala aan sectoren passend bij de huidige economische structuur. Dat wil zeggen, in EHPZ zijn logistiek, hoogwaardige maakindustrie, zakelijke dienstverleners, foodindustrie en circulaire activiteiten beeldbepalend. Daarbij is oog voor (on)mogelijkheden omtrent milieuzonering; niet alles kan overal. We moeten onder meer rekening houden met de nabijheid van woningen en natuur. • Het in stand houden van de woon-werkbalans vraagt om meer ruimte voor economie. Dat is te realiseren door zowel uit - als inbreiding van bedrijventerrein. Het accent legt het marktpanel op de ‘schuifpuzzel’. Schuifruimte is randvoorwaardelijk om te kunnen intensiveren. Nieuwe bedrijventerreinen Aanvullend geeft het marktpanel aan dat investeringen en strategieën omtrent woningbouw samen moeten gaan met werklocatiebeleid. • Het marktpanel onderschrijft de het belang van optimaal ruimtegebruik op bestaande (en nieuwe) bedrijventerreinen. Bij de ontwikkeling van een bestaand bedrijventerrein moet verdichting / het intensiever benutten van de kavel het uitgangspunt zijn. Het merendeel is ook van mening dat de ruimte op bedrijventerreinen beschikbaar moet blijven voor bedrijven die daar voor vestiging van afhankelijk zijn. • Het omgevingsplan moet passen bij de ambities voor intensief ruimtegebruik.

Dat vraagt her en der om een herziening, en het oprekken van bebouwingsmogelijkheden. Tegelijkertijd roept het marktpanel op voor functiestapeling (denk aan parkeren, werken, groen en energieopwekking), alternatieven bieden voor de auto (bv. de fiets of ov) en krachten te bundelen (organisatiegraad verhogen/inzetten). • Het lokaal faciliteren van een lokale ruimtevraag is geen harde must, aldus het marktpanel. Plekken elders in de regio, maar wel op fietsafstand, kunnen een goed alternatief zijn voor bedrijven. Het marktpanel is daarnaast van mening dat de EHPZ regio niet alle vraag (waaronder) grootschalig moet faciliteren. Simpelweg omdat de ruimte hiervoor ontbreekt en kwaliteit boven kwantiteit gaat.

41

RPW EHPZ regio 2025 t/m 2028

• •

Wel vindt het marktpanel dat de (ruimte)behoefte vanuit de circulaire economie voorrang moet krijgen ten opzichte van lineaire activiteiten. De EHPZ regio mag wat betreft het marktpanel kritisch zijn op nieuw vestigers. Het sturen op regionale meerwaarde vindt het marktpanel belangrijk. Onder regionale meerwaarde verstaat het marktpanel onder meer: werknemers komen uit EHPZ regio, toeleveranciers komen uit EHPZ regio, afnemers komen uit EHPZ regio, het bedrijf is maatschappelijk betrokken en maakt deel uit van de lokale samenleving, het bedrijf past in regionale ketens (complementair) en sluit aan bij de beroepsbevolking in de EHPZ regio.

2.2 Verslag marktpanel 4 november 2024 Samenvattend beeld: • Het marktpanel vraagt aandacht voor het profiel van de regio; wat is kenmerkend voor de regio? Momenteel is geen eenduidig profiel van de EHPZ regio te schetsen. Er springt niets uit. In dat kader staat omvat het RPW de afspraak dat de verdere doorontwikkeling en profilering van de regio aandacht vereist. In de basis kiest de regio voor ‘eenheid in verscheidenheid’, waarin we als gemeenten complementair zijn aan elkaar en samen werken aan een sterke en concurrerende regionale economie. • De ruimtevraag in de EHPZ regio is fors. Het marktpanel herkent en onderstreept dit beeld. Andersom is het aanbod van ruimte op bedrijventerreinen in de regio schaars. Dat de EHPZ regio zorgvuldig en selectief wil omgaan met de ruimte en uitgifte kan op steun van het marktpanel rekenen. Datzelfde geldt voor het sturen op regionale waarde. Dit wordt gezien als alles wat bijdraagt aan verbetering van de woon-werk-balans, en aan de vermindering van pendelbewegingen. Wel legt het marktpanel de nadruk op het lokale bedrijfsleven. Sturen op regionale meerwaarde en selectiviteit moet niet tot verdringing van het lokale bedrijfsleven leiden. De lokale ondernemer eerst is de boodschap die het marktpanel meegeeft.

• Het marktpanel vraagt aandacht voor bedrijven met een hoog terreinquotiënt, en voor bedrijven van een mix van functies op mbo- en hbo-niveau. De niveau-‘stijging’ naar hbo is belangrijk. Voldoende aandacht daarvoor kan bijdragen aan het behoud van onze regionale beroepsbevolking en preventie van de leegloop van de regio. • Het RPW zegt glashelder: ‘bedrijventerreinen zijn bestemd voor de bedrijven die daar vanwege omvang en hinder niet elders zijn te huisvesten’. Dat sluit bepaalde functies die elders in het stedelijk passen op bedrijventerreinen uit. Het marktpanel kiest in lijn met het RPW voor de afwijzing van woonfuncties op bedrijventerreinen. Wel heeft het marktpanel de voorkeur om kantoorfuncties (separaat of in verzamelgebouwen) toe te staan, al dan niet in zones op het bedrijventerrein. • Het marktpanel heeft voorkeur voor lokale uitbreiding van bedrijventerreinen, vanwege de plaatsgebondenheid van het bedrijfsleven. Bij regionalisering en verplaatsingen op regionale schaal verwacht men personeel kwijt te raken. Deze lokale blik op ontwikkeling is niet in lijn met het concept RPW. De werkwijze in het RPW gaat uit van het principe dat de regio de meest kansrijke en markttechnisch geschikte locaties tot ontwikkeling wil brengen. • Bij ‘beter benutten’ wordt een duidelijk voorbehoud gemaakt.

Herhaald wordt dat het afhankelijk is van hoe er met ‘schuifpuzzels’ wordt gewerkt en of dat resultaat oplevert. En het is afhankelijk van private inzet en bereidheid. Beter benutten vormt een mooi doel en prioriteit, maar het marktpanel twijfelt of de daadwerkelijke realisatie. • Het marktpanel deelt de noodzaak om parkmanagement op nieuwe bedrijventerreinen te verplichten. • Het marktpanel staat kritischer tegenover een bruto- netto- verhouding van 60%. Dat is ambitieus. In de openbare ruimte geeft dat vele kansen, maar het effect op grondprijzen en de economische benutting van ruimte moet niet onderschat worden.

42

RPW EHPZ regio 2025 t/m 2028

Colofon Datum: 20 december 2024 Projectnummer: 23.442 Opdrachtgever: EHPZ regio Opdrachtnemer: Stec Groep Adviseurs: Jorik van der Wiel & Wim Eringfeld Stec Groep Onderzoek en advies over wonen, werken en leefomgeving Postbus 217, 6800 AE Arnhem Willemsplein 5, 6811 KA Arnhem 026 - 751 41 00 info@stec.nl www.stec.nl

43