Reactie e250076798

Ministerie van Volkshuisvesting van Ruimtelijke Ordening T.a.v. DGRO - Directie Ruimtelijk Beleid Postbus 20011 2500 EA Den Haag

Betreft: Reactie namens GEUS op Ontwerp Nota Ruimte

1 december 2025

Geachte minister Keijzer,

Midden op het Natura 2000-gebied de Veluwe ligt het GEUS-gebied. Een agrarische enclave in de dorpen Garderen, Elspeet, Uddel en Speuld met grote uitdagingen op het gebied van natuur, stikstof, water, landbouw en leefbaarheid. Dankzij intensieve samenwerking tussen inwoners, ondernemers, maatschappelijke organisaties, kennisinstellingen én zes overheden is er een breed gedragen gebiedsplan ontstaan, waarin natuurherstel, stikstofreductie, toekomstbestendige landbouw en leefbaarheid samenkomen.

De Veluwe als nationaal sleutelgebied Met deze brief geven de samenwerkende GEUS-overheden (gemeenten Apeldoorn, Barneveld, Ermelo en Nunspeet, provincie Gelderland en Waterschap Vallei en Veluwe) onze reactie op de ontwerp-Nota Ruimte. We lichten het gebiedsplan toe en benadrukken daarbij de sleutelpositie van de Veluwe voor ruimtelijke ontwikkelingen in heel Nederland. Om de ambities uit de Nota Ruimte te realiseren, is versterking van de natuur op de Veluwe cruciaal. We sluiten af met een oproep voor experimenteerruimte om deze integrale aanpak verder te brengen. Vooruitgang hier is van nationaal belang: succes op de Veluwe betekent succes voor Nederland.

Licht de Veluwe nadrukkelijker uit in de Nota Ruimte Voor de Veluwe stelt u een regionale maatwerkaanpak voor als middel, omdat daar veel maatschappelijke opgaven samenkomen. Het belang daarvan onderschrijven we volledig. Aanvullend roepen wij u op om de Veluwe in de Nota Ruimte meer uit te lichten vanwege de complexiteit van de opgaven op en rondom dit stikstofgevoelige natuurgebied. Dat kan bijvoorbeeld in een apart hoofdstuk met kaartbeeld waarin het perspectief op alle relevante thema’s wordt uitgewerkt: landbouw, natuur, water, defensie, werken, recreatie, wonen, en leefbaarheid. Deze extra aandacht is noodzakelijk. Niet alleen voor leefbaarheid op en rondom de Veluwe, maar juist ook voor het realiseren van nationale doelen. Succes op de Veluwe is niet alleen regionaal van betekenis, maar een cruciale stap voor het behalen van landelijke stikstofdoelen en het realiseren van de ambities uit de Nota Ruimte.

|1

Wij zijn al aan de slag Op de Veluwe is met de Aanpak Veluwe al een stevige start gemaakt, waarvan GEUS een belangrijk onderdeel vormt. In het GEUS-gebied werken inwoners, ondernemers, maatschappelijke organisaties, kennisinstellingen en overheden via een integrale, gebiedsgerichte aanpak samen aan oplossingen voor de grote opgaven die hier samenkomen. De grote ruimtevraag van Defensie voor intensivering van meerdere kazerneterreinen vergroot deze urgentie. Met vaststelling van het gebiedsplan en ondertekening van de samenwerkingsovereenkomst zetten wij een belangrijke stap richting uitvoering. Twee voorbeelden uit het gebiedsplan illustreren de werkwijze: 

Transitie piekbelasters naar werklocatie

Piekbelastende kalverhouders maken plaats voor een werklocatie die ruimte biedt aan lokale ondernemers. Dit biedt perspectief voor stoppende boeren, versterkt de lokale economie en levert een substantiële bijdrage aan natuurherstel via forse stikstofreductie. Deze transitie draagt hiermee bij een aan vitaal landelijk gebied. 

Proeftuin landbouw GEUS

Deze nieuw opgerichte stichting van agrariërs en overheden werkt gezamenlijk aan duurzame landbouw in balans met de omgeving. Centraal staan stikstofreductie, herstel van natuur, water en bodem en toekomstbestendige bedrijfsvoering. De ontwikkeling van een moderne, emissiearme kalverhouderij en het behoud van kleinschalige melkvee- en akkerbouwbedrijven zijn cruciaal voor het behoud van het unieke landschap.

Toekomstbestendig gebied door grootschalige stikstofreductie Wij zijn er trots op dat GEUS op de Veluwe vooroploopt in het realiseren van integrale gebiedsopgaven. De gebiedsaanpak levert een toekomstbestendig gebied op voor inwoners en een significante bijdrage aan de stikstofreductie in het gebied. De Wageningen Universiteit berekende dat in 2024 al ruim 40% stikstof is gereduceerd in GEUS ten opzichte van 2018, wat verder zal toenemen door de uitvoering van het gebiedsplan. De stikstofreductie binnen GEUS draagt bij aan natuurherstel van de Veluwe en heeft impact ver buiten de regio: succes in GEUS is een belangrijke stap richting een duurzamer Nederland.

Geef ruimte aan gebiedsgericht werken door experimenteerruimte GEUS toont aan hoe gebiedsgericht maatwerk in de praktijk werkt. Wij vragen u daarom om in de definitieve Nota Ruimte expliciet ruimte te bieden voor dit type integrale, lokaal gedragen gebiedsprocessen. Voor effectieve uitvoering is experimenteerruimte noodzakelijk, waarbij gebiedsprocessen kunnen afwijken van algemene beleidsregels wanneer dit aantoonbaar bijdraagt aan de integrale gebiedsopgaven. Wij verzoeken u een bepaling op te nemen die deze maatwerkmogelijkheden mogelijk maakt en de besluitvorming hierover belegt op provinciaal of lokaal

|2

niveau. Dit is een concrete invulling van de regionale maatwerkaanpak en essentieel om gebiedsgerichte transities daadwerkelijk te realiseren. Wij zien ernaar uit om samen met u de volgende stap te zetten naar een krachtige, gezonde en toekomstbestendige Veluwe, als fundament voor een duurzaam en leefbaar Nederland. Ondertekening door de voorzitter van het BO GEUS, namens de deelnemende partijen

Voorzitter van het Bestuurlijk Overleg GEUS Digitaal ondertekend door Henk van den Berge op 03-12-2025

H. van den Berge Wethouder gemeente Apeldoorn

|3