Raadsvoorstel e250012149

Raadsvoorstel

Nr. 02330000266585 Zaaknr. 02330000073618 Onderwerp Datum voorstel Portefeuillehouder Behandelend ambtenaar

: : : :

Verlengen programma opgroeien in een Kansrijke Omgeving 8 april 2025 S. Hamstra M.K. van der Maaten, telefoon 0341 56 72 01

Voorstel 1. Het verlengen van regionaal programma OKO tot en met 2034. Inleiding In 2022 stemde uw raad in met de regionale implementatie van het programma Opgroeien in een Kansrijke Omgeving (OKO) voor de periode 2023-2026. Deze preventieve aanpak is gericht op het positief veranderen van de omgeving van jongeren, met als doel het bevorderen van de mentale gezondheid en het terugdringen van het middelengebruik. In het raadsvoorstel (e220035000) eind 2022 zijn de volgende doelen opgenomen: • Met OKO willen we met een meerjarige aanpak een positieve trendbreuk in het middelgebruik en welbevinden onder jongeren: o Een niet verdere groei en ook een afname van alcoholgebruik onder jongeren; o Een afname van het roken onder jongeren; o Een niet verdere groei en ook een afname van softdrugsgebruik onder jongeren; o Een verbetering van de mentale gezondheid onder jongeren: ▪ Het verhoogde risico op psychosociale problematiek onder jongeren neemt af. ▪ Het aantal jongeren wat zich meestal gelukkig voelt neemt toe. ▪ De eenzaamheid onder jongeren neemt af. ▪ Het aantal veerkrachtige en weerbare jongeren stijgt. ▪ Meer jongeren hebben matig tot veel vertrouwen in de toekomst. OKO is een meerjarige aanpak. Het veranderen van de omgeving van jongeren vraagt om een lange adem. Duurzame en cijfermatige effecten laten zich ook pas op langere termijn goed meten.

Dit was onderdeel van het raadsvoorstel (e220035000) in het najaar van 2022 om in te stemmen met de pilot. Wel zien we op dit moment effecten en kansen van de aanpak, zoals in februari 2025 gedeeld via de informatiememo Continuering Opgroeien in een Kansrijke Omgeving (e250007140). Inmiddels nadert de implementatiefase zijn einde, de basis staat. Contracten en afspraken lopen tot en met eind december 2026. Om de voortgang en continuïteit van de aanpak te borgen wordt er nu om besluitvorming gevraagd voor het verlengen van het programma OKO tot en met 2034. Beoogd effect Het creëren van een gezonde(re) en positieve(re) leefomgeving voor jongeren op de lange termijn. Argumenten 1.1 Het programma OKO vraagt om lange adem. We doen niet meer wat we altijd deden, omdat we dan krijgen wat we kregen. OKO vraagt om anders denken, anders organiseren en anders werken. Met het programma OKO zetten we in op een duurzame positieve verandering in de leefomgeving van jongeren. Dit heeft tijd nodig. Effecten van de aanpak laten zich pas goed zien op lange termijn, dit was onderdeel van het raadsvoorstel (e220035000) om in te stemmen met de implementatie in het najaar van 2022. Er wordt daarom voorgesteld om het programma OKO te verlengen tot en met 2034. 1.2 De OKO werkwijze heeft draagvlak onder partners. De OKO-aanpak is community-based. Mensen uit het veld zijn nadrukkelijk aan zet.

Het is dan ook van belang dat betrokkenen (jongeren, inwoners en professionals) bekend zijn met én zich betrokken voelen bij deze aanpak. Betrokken partners zijn positief over de aanpak en voelen zich ook betrokken.

onze ref. pagina

02330000266585 2 van 4

Het heeft meer tijd nodig om dit proces verder te doorlopen en om blijvend veranderingen door te voeren. 1.3 OKO past binnen de transformatie in het sociaal domein. OKO werkt data gestuurd, community-based en evidence-based. Samen met inwoners, professionals én jongeren zelf zetten we in op het bevorderen van de mentale gezondheid en het terugdringen van middelengebruik onder jongeren. De kwaliteit van samenwerking en de mate van integraal werken wordt op zowel beleids- als uitvoeringsniveau steeds beter. Op deze manier kunnen jongeren in Ermelo gezond en veilig opgroeien in een kansrijke omgeving. OKO draagt dan ook bij aan de opgave Kansrijke Opgroeien (Nota Sociaal Domein ‘Samen doen wat nodig is’, 2024-2029). 1.4 De gezondheid van inwoners beschermen en bevorderen is een wettelijke taak voor gemeenten. Gemeenten hebben vanuit de Wet Publieke Gezondheid de taak en verantwoordelijkheid om de gezondheid van inwoners te beschermen en te bevorderen. Gezondheid vraagt om een integrale benadering. OKO is dan ook een onderdeel in de regionale nota ‘Samen verder voor een gezond NoordVeluwe 2022-2025 (e210047202). Daarnaast draagt OKO bij aan de opgave Kansrijke Opgroeien in de Nota Sociaal Domein ‘Samen doen wat nodig is’, 2024-2029. 1.5 De impact van een regionale aanpak is groter. Jongeren houden zich niet aan gemeentegrenzen.

Veel jongeren gaan naar school of naar hun vrijetijdsbesteding in naastgelegen gemeenten. Regionale samenwerking is dan ook nodig voor draagvlak en draagkracht van de aanpak. Dit draagt bij aan een grotere mate van positieve impact op de omgeving van jongeren. Daarnaast is de regionale samenwerking van belang voor de tweejaarlijkse monitoring. Regionaal behalen we daarnaast het aantal deelnemers dat nodig is voor betrouwbare cijfers gedurende de monitoring. Ook drukt het regionaal samenwerken positief op de kosten. 1.6 Zeewolde sluit vanaf 2027 aan bij de regionale OKO samenwerking. In 2023 zijn we gestart met zes gemeenten op de Noord-Veluwe (Nunspeet, Elburg, Oldebroek, Harderwijk, Ermelo & Putten). In het onderliggende voorstel met betrekking tot het verlengen van OKO wordt ook de gemeente Zeewolde meegenomen. Steeds vaker werkt de regio Noord-Veluwe binnen het sociaal domein samen met de gemeente Zeewolde. Sinds eind 2023 is Zeewolde ook een OKOgemeente. De gemeente Zeewolde is echter nog niet aangesloten bij de regionale samenwerking voor OKO op de Noord Veluwe. Veel jongeren uit Zeewolde hebben de Noord-Veluwe als school- en sportplek. Het is daarom aannemelijk om in het belang van deze jongeren ook binnen de OKO-structuur samen te werken. 1.7 De uitvoering vindt lokaal plaats. OKO wordt waar mogelijk lokaal uitgevoerd en (sub)regionaal waar nodig.

Er zijn subregionale1 speerpunten opgesteld waar we momenteel lokaal aan werken. De speerpunten zijn: 1. Ouder(s)/verzorger(s) versterken in hun opvoedrol en bewust maken van hun positieve invloed op hun kind(eren). 2. Ouder(s)/verzorger(s) ondersteunen bij het bouwen van een netwerk met andere ouders. 3. Creëren van een positief schoolklimaat waar jongeren zich veilig voelen (en iemand hebben waarmee ze kunnen praten). In Ermelo wordt op dit moment in werkgroepen gewerkt aan de lokale uitwerking van deze subregionale speerpunten. Ondertussen wordt ook gekeken naar de huidige structuur binnen Ermelo. Op deze manier proberen we het programma OKO steeds meer te borgen binnen de samenwerkingsstructuren. Kanttekeningen 1.1 Het huidige traject loopt nog tot en met 2026. Het huidige OKO-traject loopt eind 2026 af. Volgens de reguliere werkwijze is het gebruikelijk om begin 2026 besluitvorming voor te leggen aan de raden. Zwaarwegend argument om in 2025 al besluitvorming voor te leggen is de benodigde tijd rondom inkoop en aanbesteding. Het kort cyclisch werken binnen de OKO-aanpak vraagt om het doorzetten van een lijn van anders werken en organiseren en vasthouden aan een scherpe planning. Het uitstellen van de besluitvorming heeft als mogelijk gevolg dat de eerstvolgende OKO-cyclus te laat op gang komt. Beginnen we niet tijdig? Dan is de kans groot 1

Subregionaal staat voor de gemeenten Harderwijk, Ermelo en Putten. Speerpunt 3 wordt ook in de gemeente Zeewolde uitgevoerd.

onze ref. pagina

02330000266585 3 van 4

dat de aanpak voor enkele maanden tot een half jaar stil komt te liggen. Dit heeft grote nadelige gevolgen voor de voortgang. Besluitvorming wordt daarom al in 2025 voorgelegd aan de gemeenteraden. 1.2 Resultaten op gestelde doelen zijn nog niet zichtbaar. Meetbare resultaten van OKO laten zich pas op de lange termijn zien, zoals ook terugkwam in het raadsvoorstel voor de implementatie van OKO eind 2022 (e220035000). Op dit moment zijn er dan ook nog geen resultaten zichtbaar. Ook tussen het voorjaar van 2025 en het voorjaar van 2026 worden nog geen beleidsmatige resultaten van OKO verwacht die een duidelijke indicatie geven van de mate van succes. Wel zijn er resultaten zichtbaar gericht op samenwerking en betrokkenheid van belanghebbenden, zoals ook toegelicht in de Informatiememo continuering OKO (e250007140) uit februari van 2025. 1.3 Er kan veel veranderen tot en met 2034. We leven in een veranderende samenleving. Bij een voortgang van acht jaar, tot en met 2034, kan er dan ook veel veranderen. OKO is een aanpak waarbij activiteiten en acties gebaseerd worden op wetenschappelijk inzichten en waarbij op basis van cijfers gestuurd wordt. Door de kortere tweejarige beleidscyclus wordt er tussentijds gemeten en kan er ook bijgestuurd worden. Door “ja” te zeggen is de data gestuurde, community-based en evidence-based aanpak voor langere termijn geborgd.

Het cyclische werken maakt het echter mogelijk om tussentijds bij te sturen om de goede dingen te doen voor jongeren passend binnen de veranderende samenleving. Communicatie Het kernteam OKO wordt doorlopend geïnformeerd over het proces van besluitvorming. Naar inwoners wordt doorlopend gecommuniceerd met betrekking tot OKO. Dit wordt soms regionaal maar veelal lokaal opgepakt. Hierbij wordt altijd een afweging gemaakt in de nieuwswaarde voor inwoners. Een voorbeeld van communicatie naar inwoners is de visuele weergave waarin het effect en de kansen van de aanpak tot nu toe worden toegelicht. Zoals met u gedeeld in de informatiememo Continuering Opgroeien in een Kansrijke Omgeving (e250007140). De gemeenteraad wordt binnen het programma OKO uitgenodigd voor de verschillende bijeenkomsten van OKO. Elke twee jaar start een cyclus en wordt u via een informatiememo geïnformeerd over de huidige stand van zaken. Waar nodig wordt de u tussentijds geïnformeerd over de voortgang van OKO. Daarnaast wordt de voortgang van OKO meegenomen in de stand van zaken van de nota sociaal domein. Financiële gevolgen en dekking Kosten regionale projectondersteuning Er is budget nodig om de regionale ondersteuning voor OKO te financieren. Taak Projectleiders GGD monitoring en advies Ondersteuning Trimbos

Overige regionale kosten

Regionale inzet Projectleiders voor regionale (en lokale) uitvoering Tweejaarlijks onderzoek door de GGD Trimbos-instituut biedt advies, trainingen, tools, procesbegeleiding, uitwisseling met andere gemeenten en afstemming op landelijk niveau aan. Bijvoorbeeld de uitvoering van (sub)regionale bijeenkomsten.

Regionale kosten per jaar € 196.616,58

Totaal Het benodigde regionale budget2 wordt op basis van inwonersaantallen verdeeld over de zeven gemeenten. Dit leidt tot onderstaande verdeling.

2

Op basis van kostenopgave 2025.

€ 12.500,00 €30.000,00

€ 5.250,00 €244.366,58

onze ref. pagina

02330000266585 4 van 4

Gemeente Oldebroek Nunspeet Elburg Zeewolde Harderwijk Ermelo Putten

Verdeelsleutel 12% 14% 12% 12% 24% 14% 12%

Bijdrage 2027 € 29.323,99 € 34.211,32 € 29.323,99 € 29.323,99 € 58.647,98 € 34.211,32 € 29.323,99

Voor de gemeente Ermelo gaat het om een regionale bijdrage van € 35.000,00 per jaar. Lokale financiering De regionale kosten gaan over de uitvoering van OKO in de regio. OKO wordt lokaal uitgevoerd, waarbij speerpunten worden uitgewerkt in doelen en eventuele interventies. Voor deze interventies is dan nog geen budget beschikbaar. Omdat er ingezet wordt op anders denken, anders organiseren en anders werken wordt dit zoveel mogelijk uit bestaande middelen gefinancierd. Echter, kan het zijn dat een investering nodig is om op de lange termijn problematiek te verminderen en voorkomen. Deze investering past binnen de visie van de Transformatie reserve, waardoor deze gelden aansluiten binnen de beweging van de Nota Sociaal Domein. Daarom wordt voorgesteld voor de lokale uitvoering een extra budget te reserveren ten hoogte van maximaal € 10.000 per jaar. Voorgesteld wordt om deze middelen niet op voorhand te onttrekken vanuit de Transformatie reserve Sociaal Domein maar bij het opstellen van de Najaarsrapportage kritisch te kijken naar de werkelijke uitgaven en/of deze middelen in bestaande budgetten gevonden kunnen worden alvorens dit bedrag te onttrekken vanuit de reserve. Financiële dekking In totaal gaat het om een bedrag van €35.000 per jaar voor de gemeente Ermelo.

De financiële dekking wordt gezocht in het budget lokale overschotten van beschermd wonen en maatschappelijke opvang. Indien dit (in de toekomst) niet meer haalbaar zou zijn, worden deze gelden onttrokken vanuit de Transformatie Reserve Sociaal Domein. Daarnaast gaat het om een reservering van maximaal € 10.000 per jaar vanuit de Transformatie reserve Sociaal Domein welke alleen worden onttrokken op het moment dat er geen andere financiële middelen gevonden worden. Planning Na positieve besluitvorming in de zeven gemeenteraden wordt de uitvoering van OKO voortgezet. Het gaat hierbij onder andere om de regionale ondersteuning van het Trimbos-Instituut, de uitvoering van de monitor door de GGD en de ondersteuning door twee projectleiders. Hiervoor worden de benodigde processen met betrekking tot inkoop en aanbesteding in gang gezet. Evaluatie Met deze werkwijze is er constant sprake van evaluatie en verbetering, doordat er tussentijds (elke twee jaar) wordt gemeten en bijgestuurd kan worden. Op deze manier blijven we gezamenlijk het goede en juiste doen voor jongeren in Ermelo. Bij positieve besluitvorming vinden tot en met 2034 dan ook verschillende evaluatiemomenten plaats. Voor 2034 wordt het programma regionaal geëvalueerd. Op basis van deze evaluatie volgt een advies over het wel/niet continueren van het programma OKO.

Het streven daarbij is om de werkwijze van OKO door te zetten. Het college van burgemeester en wethouders van Ermelo, M. Jacobs, P.J.T. van Daalen, secretaris, burgemeester,

Bijlage(n)

:

Raadsbesluit nummer e250014956

Uitnodigen belanghebbende(n)

:

N.v.t.