Programmaplan e260003149

Slagvaardig Samenwerken op de Veluwe Programmaplan Vitale Vakantieparken 2026 -2030

In dit document staat de tekst van het nieuw programmaplan Vitale Vakantieparken 2026 -2030. Deze tekst is door de stuurgroep Vitale Vakantieparken geaccordeerd en wordt aan de partners van Vitale Vakantieparken (10 gemeenten en de provincie Gelderland) voorgelegd voor de besluitvorming binnen de eigen organisatie. De inhoud is tot stand gekomen op basis van meerdere gesprekken met de betrokken bestuurders en ambtenaren van de partners en andere betrokkenen. Een opgemaakte versie van dit programmaplan zal beschikbaar zijn bij de gezamenlijk ondertekening eind februari 2026. Een aantal figuren en tekstblokken worden vernieuwd en toegevoegd. De inhoudelijke, organisatorische een financiële kaders zoals in dit document beschreven blijven onveranderd.

Inhoud Voorwoord (Henk Lambooij namens stuurgroep) 1

Vitale Vakantieparken, de volgende vier jaar 1.1 VVP 2026 – 2030 1.2 Sinds 2013: kwaliteit verbeteren en problemen aanpakken 1.3 Van essentieel belang voor de Veluwe

2

Ambitie en Doelen 2.1 Ambitie 2.2 Doelen 2.3 Stoppen in 2030?

3

Werkwijze 3.1 Vraaggericht 3.2 Rollen 3.3 Ontwikkelen en overdragen

4

Prioriteiten en activiteiten 4.1 Focus op drie thema’s 4.2 Ruimtelijke ontwikkeling 4.3 Economische ontwikkeling 4.4 Duurzame ontwikkeling 4.5 Veiligheid en Sociaal

5

Versterken samenwerking 5.1 Op de Veluwe 5.2 In Gelderland 5.3 Met partnerorganisaties 5.4 Nationaal

6

Organisatie 6.1 Aanpassingen 6.2 Governance

7

Begroting

1

1

Vitale Vakantieparken, de volgende vier jaar

1.1 VVP 2026 - 2030 Veluwse gemeenten en de provincie Gelderland hebben besloten de samenwerking in het programma Vitale Vakantieparken te continueren tot de gemeenteraadsverkiezingen van 2030. Door de samenwerking in Vitale Vakantieparken zijn veel belangrijke en concrete resultaten bereikt: zowel in de deelnemende gemeenten als op regionaal en landelijk niveau. Maar we zijn nog lang niet klaar: de voortdurende dynamiek in de sector en op de Veluwe vraagt continu om nieuwe antwoorden. De samenwerking levert daarbij aantoonbaar meer resultaten op dan individueel bereikt kunnen worden. De krachtenbundeling maakt effectiever en efficiënter. Er is dus veel draagvlak voor continuering VVP, bij de overheden, maar ook bij de vakantieparken. In dit geactualiseerde programmaplan worden de hoofdlijnen voor de komende vier jaren geschetst waar we mee aan de slag wil gaan. Hierbij bouwen we voort op hetgeen is opgebouwd in de afgelopen periode, maar slaan we ook nieuwe wegen in. Samengevat komt het er op neer dat ook de komende vier jaar het programma de vakantieparken op de Veluwe toekomstbestendig wil maken door ruimtelijke, economische en duurzame ontwikkeling te stimuleren, samenwerking te versterken en kennis te delen, met een duidelijke focus op uitvoering en overdracht.

Ofwel in de woorden van een van de wethouders betrokken bij VVP: ‘een slagvaardige samenwerking als VVP moet je op de Veluwe willen behouden’.

1.2

Sinds 2013: kwaliteit verbeteren en problemen aanpakken

Het programma Vitale Vakantieparken is in 2013 gestart. Toen hebben Veluwse gemeenten samen met de provincie Gelderland de handen ineengeslagen om gezamenlijk verschillende vraagstukken aan te pakken die speelden op de meer dan 500 vakantieparken in het gebied. Hard nodig, want hoewel het overgrote deel van de parken tot de nationale top behoort en de gasten er graag en veel verblijven, was er ook een groep van (voormalige) vakantieparken waar het niet goed ging. Twee sporen in samenhang De aanpak die in het kader van Vitale Vakantieparken is ontwikkeld kent twee sporen. Het eerste spoor kenmerkt zich door activiteiten gericht op het versterken van de kwaliteit van de vakantieparken zodat zij kunnen blijven bijdragen aan de toeristische en recreatieve positie van de Veluwe. Door te bouwen aan duurzame en toekomstbestendige vakantieparken waar het goed toeven is en die goed draaien. Financieel gezond, met een helder bedrijfsmodel, een goede bezettingsgraad en ingepast in de omgeving, Met tevreden gasten die er maar al te graag terug willen komen, met gemeenten die de parken optimaal ondersteunen en faciliteren. Het tweede spoor is gericht op het zoeken naar oplossingen voor die parken waar een toeristische exploitatie nu of op termijn niet meer realistisch is. Daar moet actief gewerkt worden aan een andere functie, passend bij de omgeving.

Hierbij moeten ook de problemen die zich nu al manifesteren aangepakt worden. ‘Achterstandswijken in het groen’ hebben we deze parken wel genoemd om duidelijk te maken dat hier sprake was

2

van een opeenstapeling aan maatschappelijk problemen vergelijkbaar met wat we in de grote steden tegenkomen. Permanente bewoning, soms in combinatie met schrijnende sociale problematiek. Ondermijnende criminaliteit, problemen op gebied van openbare orde en brandveiligheid, fysieke verloedering, aantasting natuurwaarden et cetera. Programmatisch en meerjarig Duidelijk was en is dat dit niet meer met een paar gerichte kortlopende projecten kan worden opgelost. En bovendien dat oplossingen niet binnen de kaders van één bestuurslaag te vinden zijn. Er moeten veel verschillende beleidsdomeinen betrokken worden en langjarige samenwerking van overheden, eigenaren, ondernemers en gebruikers was en is noodzakelijk. Bij de start in 2013 is bewust gekozen voor een programmatische benadering. De veelheid aan vraagstukken moest immers in onderlinge samenhang bezien en aangepakt worden. Ook is bewust gekozen om de uitvoering op het ‘laagste’ niveau (het park) als focuspunt te nemen. Daar moet immers de verandering plaatsvinden. Het versterken van de uitvoering is dan ook de rode draad van het programma. Dat we daarvoor soms ook in ‘Den Haag’ moeten zijn, dat we abstracte gesprekken over regionale verevening, ketensamenwerking en governance hebben, nemen we voor lief.

1.3

Van essentieel belang voor de Veluwe

De naam Vitale Vakantieparken is niet alleen gekozen vanwege de leuke alliteratie, maar ook omdat het iets zegt over het belang van vakantieparken. Vitaal heeft immers ook als betekenis ‘van levensbelang’ of ‘essentieel’. Door de afgelopen jaren intensief met de materie bezig te zijn, onderzoek te doen, de vele contacten met de ondernemers en eigen van parken, durven we zonder overdrijving te stellen dat de vakantieparken voor de Veluwe van levensbelang zijn. De verscholen stad Nederland kent de hoogste vakantieparkendichtheid ter wereld, en binnen Nederland is de Veluwe de ‘dichtstbeparkte’ regio (en daarmee dus van de hele wereld!). Op de Veluwe gaat het om bijna 500 parken met samen 24.000 fysieke objecten (meer dan er woningen zijn in een gemeente als Harderwijk) en 12.000 kampeerplekken. Op 3000 hectare verblijven op een willekeurige dag in het hoogseizoen ruim 120.000 ‘tijdelijke bewoners’. In omvang een stad die tussen Ede en Apeldoorn in zit. We gebruiken hiervoor het beeld van de verscholen stad. Bij elkaar opgeteld gaat het om een serieuze omvang met een essentiële betekenis voor de Veluwe, op allerlei manieren verweven met de Veluwse samenleving. Zonder vakantieparken aanzienlijk minder winkels, horeca, musea, attracties en ook veel minder werkgelegenheid.

Het is een sector die de komende jaren serieuze aandacht nodig heeft om een volwaardige plek te behouden op de Veluwe. Maar ook omdat vakantieparken een belangrijke concrete bijdrage kunnen leveren aan oplossingen voor de complexe vraagstukken waar de Veluwe voor staat. Bijvoorbeeld om de landbouwtransitie economisch haalbaar te maken met nieuwe vormen van verblijfsrecreatie, nieuwe verdienmodellen voor recreatie, natuur en landschap, combinaties van zorg en recreatie. Daarvoor is meer dan de gefragmenteerde aanpak van de gemeenten en provincie

3

afzonderlijk nodig. Een van de redenen waarom de samenwerking in Vitale Vakantieparken gecontinueerd wordt. Economische Impact Het programma Vitale Vakantieparken heeft onderzoek laten doen naar de bijdrage van de vakantieparken aan de lokale en regionale economie op de Veluwe. Daaruit komt naar voren dat de economische impact van de vakantieparken bij elkaar jaarlijks zo’n 756 miljoen euro bedraagt, waarvan 80% ook in de regio blijft. Dit bedrag is de optelsom van de bestedingen van de vakantiegangers, de uitgaven van de parkorganisaties zelf en alle producten en diensten van toeleveranciers in de gehele economische keten. Het onderzoek toont aan hoe groot de economische impact is van de vakantieparken. Ter vergelijking: de economische impact van de parken is bijna 50 keer groter dan dat van de Apenheul of Het park de Hoge Veluwe. Niet alleen gaat het om een hoog bedrag, maar veel sectoren profiteren hiervan Zo’n 80% (600 miljoen) komt ten goede aan de inwoners en bedrijven in de elf gemeenten zelf. En dan met name in de winkels, de horeca en de attracties. Zij hebben er baat bij dat vakantiegangers naar de Veluwe blijven komen en verblijven op de vakantieparken. Werkgelegenheid en maatschappelijke waarde Bestedingen en uitgaven leiden tot werkgelegenheid.

De totale economische impact van de bestedingen van de gasten en de uitgaven van de vakantieparkorganisatie betekenen een werkgelegenheidseffect van ongeveer 5.300 fte. Ook de maatschappelijke waarde van vakantieparken speelt een rol voor hun directe omgeving. Vakantieparken ondersteunen bijvoorbeeld actief lokale gemeenschapsinitiatieven (sport, sociaal, cultuur) of bieden kwetsbare groepen in de samenleving een tijdelijk vakantieverblijf op het vakantiepark. Daarnaast vergroten ze het voorzieningenniveau in (dorps)kernen door een meer divers aanbod van (bijvoorbeeld) winkels en horeca.

4

Relevante ontwikkelingen Er speelt veel op en rond de vakantieparken op de Veluwe, hieronder een aantal van de belangrijke vraagstukken in willekeurige volgorde waar de partijen zich toe hebben te verhouden (nb dit is geen uitputtende lijst): -

-

Schaalvergroting en behoud van diversiteit. Ook in deze sector is er sprake van schaalvergroting dat zich onder andere uit in het opkopen en of overnemen van zelfstandige vakantieparken, vaak familiebedrijven). Toekomst kleine parken. Er zijn op de Veluwe relatief veel kleinere parken waar zich vanwege de leeftijd van de ondernemer/eigenaar ook een overnamevraag aandient. Het is niet altijd eenvoudig om hiervoor nieuwe kandidaten te vinden die de toeristische exploitatie kunnen voortzetten (investeringen wegen niet op tegen de opbrengsten). Ongewenst niet-recreatief gebruik zou dan kunnen ontstaan. De maatregelen die vanuit het stikstofvraagstuk genomen gaan worden zullen, zeker op de korte en middellange termijn, beperkingen opleggen aan de ontwikkelingsmogelijkheden van sector. De druk om ander gebruik op vakantieparken te realiseren (wonen, opvang doelgroepen, natuur) zal waarschijnlijk toenemen gezien de vele vraagstukken die er spelen. De noodzakelijk energietransitie van de parken vraagt om nieuwe technologische en organisatorische oplossingen en aanzienlijke investeringen die voor individuele parkeigenaren niet te dragen zijn. De financiële marges voor bedrijven staan onder druk door de stijgende kosten als gevolg van noodzakelijke investeringen in verduurzaming, nieuwe technologie en kwaliteitsverbetering en BTW verhoging.

Het aanbod wordt steeds duurder voor de consument en voor bepaalde groepen wordt vakantie in eigen land steeds moeilijker bereikbaar. De wet- en regelgeving is vanuit overheidsperspectief niet voldoende toegerust om problemen effectief aan te pakken en ongewenste ontwikkelingen tijdig te kunnen voorkomen.

5

2

Ambitie en Doelen

2.1

Ambitie

We streven naar het realiseren van een toekomstbestendig aanbod van vakantieparken, dat een sterke schakel vormt in het toeristisch-recreatieve aanbod van de Veluwe en dat een essentieel onderdeel blijft van de Veluwse samenleving in termen van Brede Welvaart. Waar een dergelijk perspectief niet meer realistisch is werken we toe naar een duurzame nieuwe bestemming voor deze voormalige vakantieparken.

2.2

Doelen

1

In 2030 is er voor ieder park en cluster een nieuw perspectief. Wij werken aan het (verder) ontwikkelen van toekomstperspectieven voor alle vakantieparken op de Veluwe. Vaak op parkniveau, maar ook voor clusters van parken. Daarnaast willen we zorgen dat er een visie ligt op de positie en functie van de vakantieparken op de Veluwe op lange termijn. In 2035 zijn er alleen nog vitale, duurzame en toekomstbestendige parken in de gemeenten die samenwerken in het programma, waar het goed toeven is en die goed functioneren. Financieel gezond, met een helder bedrijfsmodel en een goede bezettingsgraad en zorgvuldig ingepast in de omgeving. Met tevreden gasten die er graag terug willen komen, met gemeenten die de parken optimaal ondersteunen en faciliteren. Met de uitvoering van onze projecten en activiteiten richten we ons op de vakantieparken, maar we plaatsen dat in een breder perspectief. We willen een bijdrage leveren aan de integrale ontwikkeling van het gebied, waardoor functies als toerisme, recreatie en natuur elkaar versterken. Zo dragen we bij aan een betere Veluwe. Voor het versterken van het organiserend vermogen op de Veluwe is meer samenwerking nodig tussen overheden onderling, maar ook tussen de overheid en private partijen en tussen ondernemers onderling.

Wij werken als partners samen aan versterking en ontwikkeling van de vakantieparken door kennis te delen, het handelen af te stemmen, instrumentarium te ontwikkelen en zorg te dragen voor realisatie. Kennis en ervaring verder ontwikkelen en delen met andere Gelderse regio’s, andere Vitale Vakantieparkeninitiatieven, regio’s, provincies en het Rijk. Wij willen een actieve bijdrage blijven leveren aan landelijke ontwikkelingen en een rol vervullen in de nationale samenwerkingsverbanden.

2

3

4

5

2.3

Stoppen in 2030?

Na afloop van deze programmaperiode bestaat het programma VVP meer dan 16 jaar. Dat is vrij lang voor een opgavegerichte samenwerking die bedoeld is als tijdelijke organisatie. Door de partners is aangegeven dat in de komende cyclus tijdig het gesprek gestart moet worden om te bezien of door een zorgvuldige overdracht aan, en borging bij anderen (gemeenten, coöperatie, OMVV, Park van de Toekomst, en anderen) stoppen met de samenwerking verstandig is. Of dat wellicht een andere vorm wordt gekozen voor de activiteiten waarvoor een bovenlokale samenwerking nodig wordt geacht. Vanuit het programma zal dit gesprek in 2027 gestart worden.

6

3

Werkwijze

3.1

Vraaggericht

Het programma Vitale Vakantieparken maakt zelf geen beleid. De verantwoordelijkheid voor beleid en voor de keuzes die daaruit voortkomen, ligt bij de individuele gemeenten en provincie. Datzelfde gaat op voor de vakantieparken. De ondernemer en/of eigenaar van een park is zelf verantwoordelijk voor het reilen en zeilen van het park en de toekomst. Het programma, de regionale samenwerking, is er om de overheden waar gewenst en nodig te ondersteunen bij de beleidsontwikkeling en -uitvoering. En hen dus te helpen bij het realiseren van de eigen doelen. Het programma neemt niet over, gemeenten en provincie blijven te allen tijde mede-eigenaar van de opgave. Dat gaat ook op voor de parken. Er is sprake van ondersteunen en stimuleren. Vanuit het programma wordt niets opgelegd maar wordt vraaggericht gewerkt met een samenhangende set aan expertise en instrumenten die voor de overheden op basis van behoefte en noodzaak wordt ingezet. Voor de parken met advies en ondersteuning, afgestemd wat nodig en mogelijk is. Globale werkwijze voor gemeenten en provincie: - Periodiek vindt een gesprek plaats tussen de partners en de programmaorganisatie over de vraagstukken die spelen en de acties die nodig zijn.

- De optelsom van de afzonderlijk gesprekken wordt samengevat in een totaalbeeld, waaruit de collectieve acties worden gedestilleerd - Daarnaast wordt dit vertaald naar individuele arrangementen per partner - Vanuit het programma wordt ingezet wat beschikbaar is, wordt een aanbod ontwikkeld als dat niet aanwezig is en wordt gestopt met acties waar geen vraag meer naar is. - Het totale pakket wordt aan de Stuurgroep en Partneroverleg voorgelegd ter goedkeuring Dit alles vanzelfsprekend wel binnen de kaders van de beschikbare mensen en middelen. Bij meer vraag naar ondersteuning van het programma kan ook gekeken worden of er vraaggefinancierd gewerkt kan worden.

7

Globale werkwijze voor parken: - Het programma verzamelt input via de parkgesprekken en via de contacten bij de uitvoering van projecten op en met de vakantieparken - Er vindt periodiek overleg plaats met de coöperatie Veluw On, HiswaRecron en vertegenwoordiging van de Partners van VVP over ondersteuningsaanbod. - Het pakket wordt aan de Stuurgroep en Partneroverleg voorgelegd ter goedkeuring

3.2

Rollen

Het programma Vitale Vakantieparken kent grofweg de volgende rollen: 1. Platform voor samenwerking en netwerkontwikkeling. Rondom onderwerpen en thema’s worden relevante partijen bij elkaar gebracht (onderwijs, ondernemers, overheid en omgeving). De platformfunctie bestaat uit activiteiten als agenderen, urgentie bepalen, strategieën uitzetten en het opbouwen van nieuwe coalities. 2. Kennis ontwikkelen, delen en borgen. Het samen ontwikkelen, delen en borgen van kennis om de vaak complexe vraagstukken te doorgronden en op cluster- en parkniveau tot effectieve aanpakken te komen. 3. Ontwikkelaar van instrumenten en methoden. Zorgen voor een goed gevulde gereedschapskist met een grote variëteit aan effectieve instrumenten en methoden 4. Belang in beeld brengen. VVP is geen belangenbehartiger van de sector, maar brengt wel de relevantie van de vakantieparken voor de Veluwe en elders in beeld. We behartigen en verdedigen onze agenda en belangen niet alleen reactief, maar ook proactief.

8

5. Fondsenwerving Om de ambities te kunnen realiseren, zijn aanzienlijke middelen nodig. Vanuit het programma wordt actief gezocht naar financiering (Regiodeal, ministeries, Europa), waar mogelijk in samenwerking met anderen. Het belang van de Regiodeals Het programma Vitale Vakantieparken heeft samen met de VeluweAlliantie en de provincie Gelderland twee keer met succes een aanvraag ingediend voor de Regiodeals. De eerste Regiodeal, Veerkrachtige Veluwe, heeft VVP in staat gesteld de volgende initiatieven op te starten en uit te voeren: Natuurmaatregelen op Vakantieparken Gebiedsgerichte aanpak in een drietal clusters Het Park van de Toekomst, gericht op de verduurzaming Grip op grond, betere wet- en regelgeving Met de tweede Regiodeal, Veluwe in Balans, werken we aan de volgende voorstellen: Energie op Eigen Kracht Vakantielandschap van de Toekomst Pauzeparken Camping van Ons Zorgeloos Gastvrij Deze lopen in de uitvoering gelijk op met de werking van dit programmaplan en zorgen er dus voor dat we veel meer impact kunnen maken. Zonder deze middelen zou Vitale Vakantieparken aanzienlijk minder resultaten kunnen bereiken.

3.3

Ontwikkelen en overdragen

Een belangrijk kenmerk van het programma VVP is dat het vanaf de start in 2013 de focus op de uitvoering van beleid heeft gelegd. Er zijn inmiddels tal van nieuwe initiatieven ontwikkeld die gemeenten en parken kunnen ondersteunen. Het Kwaliteitsteam Vitale Vakantieparken, de Ontwikkelingsmaatschappij Vitale Vakantieparken, het Ariadne-project. Het Park van de Toekomst, het EV-loket hebben inmiddels hun waarde bewezen. Ontstaan vanuit de samenwerking met de inzet van velen, maar na de oprichting (min of meer) op zichzelf staande initiatieven met een eigen opdracht en verantwoordelijkheid. Deze werkwijze zullen we vasthouden. VVP wordt zelf geen omvangrijke organisatie. Na ontwikkeling volgt overdracht naar gemeenten, parken, Park van de Toekomst, Ontwikkelingsmaatschappij Vitale Vakantieparken, de ondernemerscoöperatie Veluw ON. Als er geen (geschikte) uitvoeringsorganisatie is voor producten die we ontwikkelen, kan opzetten onderdeel van ontwikkelproject zijn

9

4

Prioriteiten en activiteiten

4.1 Focus op drie thema’s

Het programma Vitale Vakantieparken kijkt en werkt vanuit vijf perspectieven naar de parken: Innovatie, Herstructurering, Duurzaamheid, Sociaal en Veiligheid. We zullen ook de komende vier jaar vanuit dit brede perspectief blijven kijken. Maar wel wat activiteiten betreft met een duidelijke focus op de: 1. 2. 3.

ruimtelijke ontwikkeling economische ontwikkeling duurzame ontwikkeling

In de paragrafen hierna wordt een globaal beeld gegeven van de activiteiten die in dit kader zullen worden opgepakt. De mate waarin daar inhoud aan gegeven kan worden is afhankelijk van de aanvullende middelen die beschikbaar komen.

4.2 Ruimtelijke Ontwikkeling Bij deze opgave gaat het om de vraagstukken die spelen rond uitbreiding, samenvoegen, en het ruimtelijk optimaliseren van de vakantieparken. En zijn gericht op het stimuleren van de gewenste ontwikkelingen (revitalisering, investeringen) en het voorkomen van ongewenste ontwikkelingen (niet-recreatief gebruik, kwaliteitsverlies). Naast het versterken van de vakantieparken gaat het ook om het begeleid transformeren van (voormalige) vakantieparken naar een andere bestemming. De beleidsmatige keuzes en de concrete uitvoering ligt bij de individuele gemeenten, eigenaren en ondernemers en kan plaatsvinden via een parkgerichte (een park een plan), een gebiedsgerichte of themagerichte benadering. Het programma Vitale Vakantieparken heeft hierbij een faciliterende en ondersteunende rol. Hieronder wordt een voorzet gedaan voor de activiteiten die opgepakt zullen worden, gebaseerd op de ervaringen van de afgelopen jaren. Deze zal aangepast kunnen worden naar aanleiding van de periodieke rondgang die vanuit VVP gedaan wordt langs gemeenten en provincie en de ervaringen bij de uitvoering.

10

VVP pakt activiteiten op rondom een drietal thema’s, onderling verbonden: 1 Wet- en Regelgeving We continueren de inzet om de ‘gereedschapskist’ beter gevuld te krijgen met passende instrumenten, bijvoorbeeld: - Verder met wat met ‘Grip op Grond’ is ingezet gericht op betere instrumenten om te kunnen sturen (reguleren uitponding, stimuleren inponding, voorkeursrecht, verevening). De voorstellen zijn grondig uitgewerkt (zie publicatie Grip op Grond) en we gaan actief werken aan de volgende fase. - Toepassen omgevingsprogramma. In het afgesloten project ‘Cluster aanpak’ is onderzocht hoe het omgevingsprogramma een bijdrage kan leveren aan de borging en uitvoering van beleid rond vakantieparken. Dit zullen we breed delen en, indien nodig, verder door ontwikkelen. - Er zit/ontstaat spanning tussen de RO-regels en Natuurregels (N2000, GNN, stikstof) op en rond vakantieparken. Vanuit VVP zullen we, waar passend, bijdragen aan mogelijke oplossingen. 2 Transformatieaanpak De komende jaren zal het transformatievraagstuk van parken op de agenda blijven staan. Enerzijds vanwege de druk van externe ontwikkelingen (wonen, natuur), anderzijds vanwege meer ‘interne’ ontwikkelingen zoals de vele kleine parken met ‘oudere ondernemers en eigenaren’ op de Veluwe en de verwachte ‘stoppers- en overname’ vraagstukken die hierdoor ontstaan. Deze bieden zowel kansen als bedreigingen.

We gaan in samenspraak met gemeenten, provincie, OMVV e.a. verder uitwerken welk handelingsperspectief nodig en mogelijk is. En in hoeverre voormalige vakantieparken bijvoorbeeld ingezet kunnen worden als ‘flexibele schil’ voor tijdelijke huisvesting van bepaalde doelgroepen. We maken daarbij o.a. gebruik van de ervaringen van: - De transformatie ervaringen van gemeenten - De Stoppersaanpak zoals die in ontwikkeling is bij de clusteraanpak in Putten - Het project Pauzeparken dat we met meerdere gemeenten oppakken met middelen van de Regidoeal Veluwe in Balans. Pauzeparken is hiermee ook te zien als een transformatiemodel. In samenspraak bepalen we welke aanpak nodig is, welke vorm die moet krijgen, welke ondersteuning daarbij gewenst is, welke nieuwe instrumenten daarvoor nodig zijn etc. Pauzeparken Pauzepark is een concept waarmee de Veluwse gemeenten, de provincie Gelderland en het Programma Vitale Vakantieparken gezamenlijk werken aan een flexibele schil voor de tijdelijke huisvesting van verschillende doelgroepen. Hiermee worden vakantieparken zonder realistisch perspectief op toeristische exploitatie tijdelijk ingezet voor gecontroleerde, begeleide huisvesting van verschillende doelgroepen – met behoud van doorstroomperspectief én met een toekomstbestendige bestemming voor de locaties.

Met middelen vanuit de Regiodeal Veluwe in Balans wordt hiervoor een pilot aanpak ontworpen.

3 Kennisdeling Met als startpunt de behoeften van de partners gaan we een nieuw impuls geven aan de kennisdeling. Exacte vorm en inhoud wordt uitgewerkt, daarbij kan gedacht worden aan: - Themabijeenkomsten

11

-

Casusoverleggen Leerkringen, community of practise

4.3

Economische Ontwikkeling

Een aanbod van vakantieparken dat past bij wat de consumenten vragen en dat past bij wat de Veluwe aan mogelijkheden biedt, vraagt naast toegespitst beleid van overheden ook goed ondernemerschap. De parken kunnen worden versterkt door ondernemers, VvE’s en investeerders te stimuleren, te faciliteren en te inspireren bij innovatie en ontwikkeling. Vanuit het programma gaan we dat op verschillende manieren oppakken: 1 -

-

2 -

Ondersteuning van Parken We gaan verder met de individuele ondersteuning van parken zoals die de afgelopen jaren vanuit het Kwaliteitsteam Vitale Vakantieparken heeft plaatsgevonden. Dus de ondersteuning van recreatieondernemers bij het bedenken en uitwerken van nieuwe perspectieven voor hun vakantiepark. Vanuit het programmabudget VVP organiseren we de basis hiervoor. Mochten er aanvullende middelen beschikbaar komen (bijvoorbeeld rond energie, of circulariteit), dan kunnen we het ondersteuningsaanbod uitbreiden. De ondersteuning van de zgn. EV-parken willen we ook voortzetten, de wijze waarop moet nog uitgewerkt worden en is mede afhankelijk van beschikbare middelen. De zeer positieve ervaringen met de Energiegiekring VVP maakt dat we naast de individuele ondersteuning ook vaker met collectieve initiatieven (thema- of gebiedsgericht) willen gaan werken. Lange termijnvisie Er wordt verder gewerkt aan een lange termijnvisie op de positionering van de Veluwse vakantieparken. Dit gaat over de vraag hoe verblijfsrecreatie er over 20 jaar uit ziet, hoe die zich verhoudt tot andere functies op de Veluwe zoals natuur, wonen en werken. Het gaat ook over of en in hoeverre verdere schaalvergroting van de parken gewenst is, op welke wijze duurzaamheid wordt geïntegreerd etc.

Op welke manier we hier vorm en inhoud aan kunnen geven hangt mede af van de mogelijkheden die er vanuit de Regiodeal Veluwe in Balans ontstaan.

Camping van Ons p.m. Met middelen vanuit de Regiodeal Veluwe in Balans wordt hiervoor een aanpak ontworpen.

Vakantielandschap van de Toekomst p.m. Met middelen vanuit de Regiodeal Veluwe in Balans wordt hiervoor een aanpak ontworpen.

12

4.4

Duurzame ontwikkeling

De afgelopen programmaperiode zijn op de vier duurzaamheidsthema’s, biodiversiteit, energietransitie, circulariteit en klimaatadaptatie veel nieuwe initiatieven gestart. Dit werd mogelijk door de middelen van de Regiodeal Veerkrachtige Veluwe. Dit heeft plaatsgevonden onder de noemer Park van de Toekomst en gaandeweg is besloten om hiervoor een aparte stichting op te richten. Park van de Toekomst Vanuit de stichting zal ook de komende jaren de verduurzaming van de vakantieparken verder opgepakt worden. Met naar verwachting aanvullende middelen van de Regidoeal Veluwe in Balans en Europese subsidies zullen concrete projecten opgestart worden. Daarbij ligt de focus steeds op de uitvoering en zal telkens de samenwerking met gemeenten en parken gezocht worden.

Energie op Eigen Kracht p.m. Met middelen vanuit de Regiodeal Veluwe in Balans wordt hiervoor een aanpak ontworpen.

Aanpak Veluwe Ligt de uitvoering van activiteiten voornamelijk bij het Park van de Toekomst, vanuit het programma zal gewerkt worden aan, waar passend, het verbinden van de opgaven van Vitale Vakantieparken aan de Aanpak Veluwe die op initiatief van de provincie Gelderland wordt vormgegeven. Met de verduurzaming van de parken kan immers een bijdrage geleverd worden aan het bereiken van de doelen van deze aanpak (o.a. op het terrein van stikstof reductie en energietransitie, natuurherstel en klimaatadaptatie).

4.5

Veiligheid en Sociaal

Op twee andere thema’s zal de inzet van het programma VVP minder zijn, nadrukkelijk niet omdat deze niet belangrijk zijn. Integendeel. Maar omdat de inzet daar minder nodig is omdat andere organisaties dit al oppakken of omdat de effectiviteit van VVP daar minder is. Afgebakende inzet op ‘Sociaal’ De afgelopen jaren is vanuit het programma VVP veel inzet gepleegd op het sociale vraagstuk en dan vooral op de vraag hoe we om moeten gaan met de grote groep mensen die op parken wonen en die in een kwetsbare positie zitten. Er is gesproken met zorginstellingen, corporaties, gemeenten over het komen tot een gezamenlijke aanpak. Maar dat heeft (nog) niet tot resultaat geleid. Omdat het sociale domein als werkveld relatief ver van de kern van VVP afstaat en het programma niet is toegerust (in mensen, middelen en positie) om dit vraagstuk effectief aan te pakken is afgesproken dat we niet het voortouw nemen voor een integrale aanpak. Wat we wel gaan oppakken is de ‘fysieke’ component. Onder de noemer Pauzeparken gaan we samen met een aantal gemeenten een concrete aanpak uitwerken om parken waar geen perspectief meer is op recreatieve exploitatie, begeleid te transformeren naar

13

een locatie waar verschillende doelgroepen (tijdelijk) zouden kunnen wonen (zie paragraaf ruimtelijke ontwikkeling). Beperkte inzet op het thema Veiligheid We ontplooien als programma geen nieuwe activiteiten op het thema Veiligheid. Dit gebeurt alleen als het onze activiteiten ondersteunt op andere thema’s. Het thema Veiligheid is belegd bij de gemeenten zelf. Het Ariadne-project ondersteunt gemeenten bij het voorkomen en aanpakken van ondermijnende criminaliteit op parken en helpt hen niet alleen in de voorbereiding van acties en actiedagen, maar ook bij de nazorg hiervan. Uitzondering hierop zijn de activiteiten die vanuit het Park van de Toekomst worden uitgevoerd rond vergroten van de biodiversiteit en brandveiligheid.

14

5

Versterken samenwerking

5.1

Op de Veluwe

De samenwerking wordt in de periode 2026 – 2030 gedragen door tien Veluwse gemeenten en de provincie Gelderland. Daarmee ligt er een solide basis onder het programma in deze periode. Uit de contacten met de andere Veluwse gemeenten blijkt dat ook zij worden geconfronteerd met de vraagstukken waar de VVP-gemeenten mee bezig zijn. Daar waar gewenst vindt al kennisuitwisseling plaats. Er zijn gemeenten die gebruik maken van de diensten van het projecten Ariadne. Een eerste samenwerking buiten het ‘werkgebied’ van VVP Veluwe vindt plaats in de IJsselvallei, waar met de inzet van middelen vanuit de Regiodeal Veerkrachtige Veluwe een project is uitgevoerd voor en met ‘kleinere’ campings. Voor de komende periode (2026) wordt onderzocht of een versterking van de Veluwse samenwerking met meer gemeenten mogelijk is. Dit ligt voor de hand vanwege: - Inhoudelijke argumenten (gedeelde vraagstukken), - Efficiency argumenten (bundelen van activiteiten, geen dubbelwerk, schaalvoordeel), en - Praktische overwegingen (bijvoorbeeld middelen regiodeal zijn beschikbaar voor de hele Veluwe, VVP beslaat nu een deel daarvan). In welke vorm dit zou moeten plaatsvinden wordt nader onderzocht.

5.2

In Gelderland

Vanaf de start van het programma is kennis en informatie beschikbaar gesteld aan andere gemeenten en regio’s in de provincie Gelderland. Passief door de website en het beschikbaar stellen van publicaties, actief door werkbezoeken en ambtelijk samenwerking. Met het Ariadne-project is een van oorsprong Veluws initiatief nu ook beschikbaar voor alle gemeenten in Gelderland. In 2026 zal het team Toerisme en Recreatie van de provincie Gelderland, met hulp van het programma Vitale Vakantieparken, starten met een onderzoek naar de interesse bij andere gemeenten en/of regio’s in Gelderland voor deelname aan Vitale Vakantieparken. De insteek hierbij is dat dit: - Wordt opgepakt vanuit de behoeften van gemeenten en ondernemers, - De inhoud leidend moet zijn (geen omvangrijke organisatie) - Het moet passen binnen de Gelderland-brede ambities gericht op een vitaal en divers aanbod van vakantieparken. Het resultaat van dit onderzoek en een advies over de wijze waarop dit het best vormgegeven kan worden, zal begin 2027 aan de stuurgroep worden voorgelegd.

5.3

Met partnerorganisaties

Naast de gemeenten en provincie spelen veel andere organisaties een rol bij de uitvoering van dit programmaplan. We vliegen dit vanuit het programma vooral themagewijs aan (RO, Natuur, energie, etc.). De basishouding van het programma VVP hierbij is dat we steeds de samenwerking actief zullen zoeken om vanuit een nieuwe coalitie effectiever en efficiënter te kunnen opereren.

15

Daarnaast is er speciale aandacht voor de werkrelaties die er zijn met een aantal organisaties die vanuit het programma Vitale Vakantieparken is ontstaan. Zoals de Ontwikkelingsmaatschappij Vitale Vakantieparken, het project Ariadne en de stichting Park van de Toekomst. Dit zijn zelfstandige organisaties met een eigen governance en werkwijze. Maar ze kunnen wel bijdragen aan de doelen van VVP op de Veluwe. Waar nodig en passend wordt samen opgetrokken, waarbij de rol van VVP ook hier faciliterend is. Er worden geen werkzaamheden overgenomen. Daarnaast zal ook de samenwerking met de ondernemers coöperatie Veluw ON verder uitgebouwd worden.

5.4 Nationaal Het programma Vitale Vakantieparken Veluwe heeft een belangrijke bijdrage geleverd aan de nationale agendering van de vraagstukken op en rond vakantieparken. Dat heeft onder andere geleid tot de totstandkoming van de Nationale Actie-Agenda’s. Vanuit onze betrokkenheid en rol zal VVP Veluwe een actieve bijdrage blijven leveren aan het vervolg van de samenwerking tussen de overheden en andere partners op nationaal niveau. De invulling van deze rol is mede afhankelijk van de ontwikkelingen in ‘Den Haag’ en of hier ook aanvullende middelen voor beschikbaar komen.

16

6

Organisatie

6.1

Aanpassingen

De basisstructuur van de governance zoals die de afgelopen programmaperiodes heeft gefunctioneerd blijft gehandhaafd. Deze wordt in de volgende paragrafen kort toegelicht. Wel worden er op basis van de ervaringen een aantal verbeteringen doorgevoerd, te weten: -

Vergroten van de bestuurlijke betrokkenheid. Door nogmaals te bezien of de frequentie van de bijeenkomsten niet hoger moet worden. En daarnaast om bestuurders meer aan bepaalde thema’s te verbinden. Vanuit de stuurgroep zal daarvoor een voorstel gedaan worden.

-

Scherper onderscheid tussen strategie, coördinatie en uitvoering. De essentie hiervan is dat de stuurgroep zich op de meer strategische vraagstukken kan richten, de coördinerende tussenlaag door het programmabureau en de partners wordt opgepakt en dat we de uitvoering zo veel mogelijk ‘wegzetten’.

-

Naast de ambtelijke samenwerking in het coördinatorenoverleg willen we op specifieke thema’s meer samenwerken met de beleidsinhoudelijk betrokken collega’s van de partners.

-

We overwegen of het zinvol is om een ambtelijk kernteam in te stellen die periodiek (2 x per jaar) met het programmabureau meedenkt over de hoofdlijnen.

-

De hosting van het programma bij de gemeente Ede wordt formeel vastgelegd met, naast dit programmaplan, een specifieke Samenwerkingsovereenkomst en Dienstverleningsovereenkomsten.

-

De personele invulling van het programmabureau wordt opnieuw bekeken nu de inhuurmogelijkheden door de wet DBA zijn gewijzigd. Dit alles binnen de bestaande begrotingsruimte.

6.2

Governance

Partneroverleg Het bestuurlijk overleg van de tien gemeenten en provincie Gelderland functioneert als Algemeen bestuur van het programma Vitale Vakantieparken en is verantwoordelijk voor de bestuurlijke koers en de toekomst van het programma. Elke partner wordt in dit overleg, dat minimaal twee keer per jaar plaatsvindt, vertegenwoordigd door een bestuurlijk coördinator (resp. een wethouder, een burgemeester of een gedeputeerde). De voorzitter van de stuurgroep Vitale Vakantieparken is tevens voorzitter van het Partneroverleg. Stuurgroep De Stuurgroep (bestaande uit 5 leden) functioneert als Dagelijks Bestuur. Zij is verantwoordelijk voor het realiseren van de afspraken die zijn vastgelegd in het nieuwe ‘programmaplan’. De Stuurgroep komt 5 á 6 keer per jaar bijeen, bewaakt de voortgang en de samenhang in het programma en draagt zorg voor het bestuurlijk en ambtelijk commitment van de partners. Als opdrachtgever voor het programmabureau creëert de Stuurgroep de randvoorwaarden waarbinnen een succesvolle uitvoering van het programma mogelijk is, bijvoorbeeld de financiële middelen die daarvoor nodig zijn.

17

Programmabureau Het Programmabureau vormt het hart van het programma. Het is verantwoordelijk voor het bewaken van de ambitie en doelen, de coördinatie op de uitvoering van acties en projecten, de monitoring van voortgang en samenhang, het initiëren van nieuwe ontwikkelingen en acties, en niet te vergeten het agenderen van vraagstukken. Het bureau bestaat uit een programmamanager, programmasecretaris, projectleiders, communicatieadviseur en programmaondersteuning. Om de realisatiekracht van het programma te versterken handelt het programmabureau binnen de vastgestelde kaders met een redelijke mate van autonomie. Het Programmabureau legt daarbij vanzelfsprekend steeds verantwoording af aan de stuurgroep. De uitvoeringspraktijk laat zien dat er steeds meer werk verzet moet worden dat te maken heeft met de ’bedrijfsvoering’ van het programma (opdrachten, inhuur, facturatie, voortgang, verantwoording). Ambtelijk coördinatorenoverleg Dit is een periodiek overleg (4-5 keer per jaar) tussen de ambtelijk coördinatoren van de gemeenten en de provincie. Zij bespreken de ontwikkelingen binnen het programma, komen met input voor de activiteiten, zorgen voor afstemming op hoofdlijnen en bereiden het periodieke Partneroverleg voor.

18

7

Begroting

Net als de voorgaande jaren werkt het programma Vitale Vakantieparken ook in de komende programmaperiode met een basisbegroting waaruit de kern van de bemensing wordt bekostigd en een werkbudget voor het Kwaliteitsteam Vitale Vakantieparken en een aantal kleinere initiatieven. Grotere projecten worden alleen gestart als daarvoor aanvullende financiering geregeld kan worden (zoals bijvoorbeeld via de Regiodeals). Daarnaast is het mogelijk dat bij een specifieke vraag/behoefte van (één van) de partners er extra inzet gaat plaatsvinden. Voorwaarde is dan wel dat hiervoor een ‘vraag gefinancierde’ oplossing komt. Uitgangspunten voor de basisbegroting: - 4 jaar (maart 2026 – februari 2030) - Jaarlijkse bijdrage van de gemeenten van in totaal €340.000 (prijspeil 2025, excl. BTW) op basis van de verdeelsleutel uit het Bestuursakkoord 2017 (per gemeente een vast bedrag en een percentage gebaseerd op het gemiddelde inwoneraantal en aantal parken) - Jaarlijkse bijdrage van de provincie Gelderland van in totaal €340.000 (prijspeil 2025, excl.

BTW) - Jaarlijkse indexatie - Dynamische begroting (flexibel op activiteiten en jaren) Begrotingsposten (met dekking uit jaarlijkse bijdragen van partners) Bemensing programmabureau Programmamanager Programmasecretaris Projectleider * Communicatie Programmaondersteuning Overhead Ede Werkbudget Organisatie, bijeenkomsten Publicaties, onderzoeken Trajecten Kwaliteitsteam Vitale Vakantieparken Overig

19