Profielschets burgemeester West Betuwe

Profielschets burgemeester VAN DE GEMEENTE WEST BETUWE

PROFIEL BURGEMEESTER

Profielschets gemeente West Betuwe DE NET GEVORMDE FANTASTISCHE GEMEENTE WEST BETUWE ZOEKT EEN BURGEMEESTER De burgemeester die West Betuwe zoekt1

1.

Een bestuurder met statuur, die binnen het openbaar bestuur ervaring heeft opgedaan en die er vanaf dag 1 staat.

zichtbare en benaderbare burgemeester, 2. Een die zich gemakkelijk onder de mensen begeeft, die verschillen respecteert, kernen en bevolkingsgroepen benadert in het besef van hun eigenheid, maar de gemeente positioneert als één geheel. signaalgevoelige burgemeester die goed 3. Een kan luisteren en een sterk inlevingsvermogen heeft, maar tegelijkertijd als stevige bestuurder leiding en richting geeft aan de processen en daarin ieder meeneemt.

ervaren bestuurder die de nieuwe 4. Een gemeente regionaal weet te positioneren, kansen signaleert en benut. Een vaardig onderhandelaar met strategisch inzicht, die een adequaat netwerk heeft / weet op te bouwen. innovator die 5. Inspirerende veranderingsprocessen begrijpt, daarin mensen steunt, vertrouwen geeft en durf vraagt. Iemand met gezag en wijsheid die zelf de moed en vaardigheid bezit om sentimenten bespreekbaar te maken. realist met relativeringsvermogen en 6. Een humor, die lol ziet in de uitdaging die West Betuwe heet. Kortom, een gezaghebbend verleider.

1 Deze samenvatting is onlosmakelijk verbonden met en gebaseerd op de uiteenzetting hierna. In dit gedeelte van de profielschets is de uitkomst van de raadpleging van de inwoners verwerkt. Deze wordt overigens gelijktijdig met de profielschets aan de raad aangeboden en daarmee openbaar gemaakt.

Wie we zijn en wat we hebben, beïnvloedt wie we als burgemeester zoeken West Betuwe behoort tot het rivierengebied, qua ligging zowel als qua cultuur. Het is een plattelandsgemeente zonder stedelijke kern. Veeteelt en fruitteelt bepalen het landschap, de 26 kernen de aankleding. De kernen staan voor diversiteit. Elke kenschets is waar, maar dekt niet de lading van het geheel. Sinds 1 januari 2019 is sprake van één gemeente. Maar dat gevoel moet nog groeien. In die kans (op saamhorigheid) en die opgave (op handelen als één gemeente) ligt een belangrijke opdracht voor de nieuwe burgemeester. In alle rollen die tot het burgemeestersambt behoren.

West Betuwe is een gemeente waar zelfredzaamheid en ondernemingsgeest hand in hand gaan. De centrale ligging en de goede ontsluiting maken dat ondernemingen zich er graag vestigen. Op het terrein van voorzieningen –welke dan ook- is het niet alleen de vraag in welke kern een voorziening moeten blijven of komen, maar ook of dat zal zijn binnen dan wel buiten de gemeentegrens. Op diverse beleidsterreinen vinden regionale samenwerking en afstemming plaats. We kunnen veel zelf, hebben veel te bieden, maar waar zinvol werken we graag met anderen samen. Van oudsher speelt religie een belangrijke rol voor mensen. Kerkelijk en in het verenigingsleven zien we dat en in beleidsprocessen merken we het. Kandidaten die zich oriënteren op de gemeente zullen merken dat conservatisme en vernieuwingsbehoefte beide aanwezig zijn. We vinden participatie door inwoners belangrijk, maar in de praktijk is het een zoektocht hoe daarmee om te gaan. We zijn een groene gemeente, maar over hoe we de energietransitie bevorderen, staat het denken nog maar in de kinderschoenen.

1 Daar waar ‘hij en zijn’ staat kan vanzelfsprekend ook worden gelezen ‘zij en haar’.

In dit veld van mogelijkheden is behoefte aan een burgemeester die goed kan luisteren en een sterk inlevingsgevoel heeft, maar tegelijkertijd als stevige bestuurder leiding en richting geeft aan de processen en daarin ieder meeneemt. We verwachten van de burgemeester1 dat hij op adequate wijze de balans weet te vinden tussen (i) het er zijn voor inwoners en bedrijven, (ii) het behartigen van de belangen van de gemeente in de regio en daarbuiten en (iii) de interne betrokkenheid bij ambtelijke, politieke en bestuurlijke processen.

Burgervader / burgermoeder Bedrijvigheid Belangrijk is hoe de burgemeester zich verhoudt tot inwoners en kernen. Belangstelling, kunnen luisteren, inlevingsvermogen, respectvol, zijn eigenschappen die in de omgang met mensen altijd van belang zijn. We voegen daar graag het kunnen meenemen van anderen, het hebben van een open mind en het nieuwsgierig zijn aan toe. De burgemeester moet worden onze burgemeester. Een hele opgave, omdat ‘ons’ niet eenduidig is. Maar is dat niet altijd zo? Een burgemeester die zichtbaar en toegankelijk is en transparant handelt, helder communiceert en de tijd neemt om toe te lichten, werkt verbindend en is wat we nodig hebben. Er zijn altijd kwetsbare mensen, altijd kansen op tweespalt, op gevoelens van onveiligheid, op het gevoel buitengesloten te zijn of onvoldoende toegang te hebben tot voorzieningen; juist dan mogen inwoners een aanwezige overheid verwachten die zich bekommert om noden en behoeften. En omdat niet altijd alles voor iedereen tegelijkertijd mogelijk is, zijn actief luisteren en communiceren zo van belang. Juist voor onze burgemeester. Vrijwilligerswerk is binnen een gemeenschap zowel sociaal als economisch van belang. De burgemeester zet zich in voor het maatschappelijk aanzien ervan.

Innovatief ondernemerschap is een van de kenmerken van West Betuwe. Sectoren als de agro-economie en transport/logistiek zijn van oudsher belangrijk voor de werkgelegenheid. Maar ook het toerisme is sterk in opkomst, de mogelijkheden ervoor zijn legio. Veel ZZP’ers hebben zich op een diversiteit aan terreinen binnen de gemeentegrenzen gevestigd, net als een aantal hoogwaardig technologische bedrijven. Van een werkgelegenheidsprobleem is geen sprake. We verwachten van de burgemeester dat hij belangstelling toont voor bedrijven en organisaties en hun problematiek. Zo nodig treedt hij in het voor de gemeente relevante netwerk op als belangenbehartiger.

Gemeenteraad De burgemeester heeft als voorzitter van de gemeenteraad een belangrijke rol in het versterken van gezamenlijkheid en het bevorderen van het algemeen belang. Natuurlijk heeft hij ‘grote oren om te horen wat de raad zegt’, maar hij stuurt op zuiverheid in de processen. Hij zit strak voor, is besluitvaardig, maar geeft –zolang zinvol- ruimte voor het politieke debat. De burgemeester is onafhankelijk en staat boven de partijen. Hij is gezaghebbend in zijn voorzitterschap, bedrijft zelf geen politiek, heeft geen eigen agenda. Op de brede en complexe terreinen van inwonersparticipatie, democratie en bestuurlijke processen houdt de burgemeester samenhang in het oog, bevordert hij bewustzijn en staat hij open voor innovatie en experimenten.

Ambtelijke organisatie

Driehoek

De moderniseringsslag die de ambtelijke organisatie heeft ingezet, kent een hoog ambitieniveau. De fusie van de drie gemeenten en de daaruit voortgekomen nieuwe positie in het krachtenveld, moet ambtelijk worden waargemaakt door ambtenaren die qua professionaliteit, qua netwerk en qua ervaring met inwonersparticipatie, zijn toegerust op een ander niveau dan de omvang die West Betuwe nu heeft. Onder behoud van het goede is daarom over de volle breedte van de organisatie ontwikkeling nodig. Hier ligt een opgave ook voor het nieuwe management, de portefeuillehouder P&O en niet in de laatste plaats de burgemeester.

In de bestuurlijke driehoek komen lijnen vanuit ambtelijke organisatie, college en raad samen. Het is een belangrijke plek voor verbinding, afstemming en dus het voorkomen van frictie. Van de burgemeester wordt verwacht dat hij zich verantwoordelijk voelt voor het goed functioneren ervan. Gevraagd gedrag is het verhelderen en bewaken van rollen en onderlinge verstandhoudingen.

Van de burgemeester wordt verwacht dat hij zich met inachtneming van ieders bevoegdheden, om de organisatie bekommert. De gemeentesecretaris en de burgemeester zullen elkaars sparringpartner moeten zijn, elkaar moeten willen begrijpen en steunen en de lijnen over en weer open moeten houden. Organisatieontwikkeling vraagt om vertrouwen en durf. Meer van hetzelfde gaat niet werken. Nodig is een burgemeester die enerzijds de ambtelijke organisatie in bescherming neemt, maar die anderzijds stuurt vanuit een visie en mensen daarin mee kan nemen. Nodig zijn een visie op organisatieontwikkeling (netwerken, digitaliseren, flexibel werken, verantwoordelijkheden, lerende organisatie), een visie op nieuwe vormen van besturen en de invloed daarvan op de rollen van college, raad en organisatie en een visie op regionale samenwerkingsverbanden.

College Er is behoefte aan een burgemeester die stuurt op kwaliteit van proces, inhoud en resultaat, waarbij hij let op motieven, afwegingen en effecten (ook op minderheden). Zijn rol is een kritische. Zo nodig zal hij doorvragen en de scherpte zoeken in het debat. In alle collegialiteit en samenspraak die bij collegiaal bestuur horen, is een stevig leiderschap gewenst, waarbij binnen het college ook de positie van de raad wordt onderkend.

Regio

Ondermijning

Openbare orde en veiligheid

Wil West Betuwe een relevante speler worden in de regionale netwerken, dan moet die plek worden gegund. Om die reden zoeken we iemand met een visie op regionale samenwerking en bij voorkeur ervaring met het positioneren van gemeenten daarbinnen. De positie in de regio zal een andere zijn dan de som van de tot voorkort bestaande drie posities. Het zou de gemeente op alle niveaus helpen als de burgemeester zich kan bewegen in netwerken die breder zijn dan alleen de omliggende gemeenten. Dit met inbegrip van het provinciale en rijksniveau.

Helaas is ondermijning een begrip met een uitdijende inhoud. We denken al gauw aan criminaliteit en dus de portefeuille veiligheid. Maar het is breder. De manier waarop we met regels omgaan, met afval, met integriteit, de wijze waarop we elkaar verbaal en via sociale media bejegenen, het zijn er evengoed voorbeelden van. Natuurlijk moet de burgemeester incasseringsvermogen hebben, maar er ligt een taak voor iedereen om de grenzen te bewaken. De raad verwacht van de burgemeester dat hij hier zeer alert is, duidelijk een streep trekt en die bewaakt. Bij handhaving is het nodig een rechte rug te hebben. De burgemeester kan op de steun van de raad rekenen.

In de veiligheidsregio werkt de burgemeester met anderen samen ten behoeve van het geheel, maar behartigt ook de belangen van de eigen gemeente. In de veiligheidsregio is de burgemeester bestuurder, maar bij calamiteiten is hij tevens een daadkrachtige manager. Zijn managementkwaliteiten zijn nodig voor het bewaken van de processen en van de kwaliteit van de ambtelijke inbreng. Hoe groot een calamiteit ook wordt en hoeveel anderen daarbij ook betrokken zijn, hij blijft de burgemeester die met de eigen bevolking communiceert. Veel kleiner, maar voor inwoners en bedrijven wel zo belangrijk is het bij de burgemeester behorende terrein van sociale veiligheid.

Deze krachtige persoon die weet hoe het werkt, zal zichtbaar zijn, zich zakelijk opstellen en de belangen van de eigen gemeente behartigen. Maar hij weet ook dat regionale samenwerking nooit alleen maar eenrichtingsverkeer is. We zoeken dus iemand van bestuurlijke statuur, die gezaghebbend is en in wijsheid anderen kan meenemen. Alleen dan kan hij de gemeente positioneren en tegelijk aan regionale samenwerking zodanig inhoud geven dat deze een win-win situatie oplevert. En bij alles is de burgemeester zich bewust van de breed beleefde behoefte de afstand tussen regionale samenwerkingsverbanden en gemeenteraden te verkleinen.

Er zijn rechtsstaat ondermijnende activiteiten die actief voorkómen dan wel bestreden dienen te worden. Een goede relatie met en positie binnen de veiligheidsregio kan hier zeker bij behulpzaam zijn.

Tenslotte •• Nevenactiviteiten zijn uiteraard mogelijk, mits de belangen van de eigen gemeente niet worden geschaad. •• Een assessment kan deel uitmaken van de procedure.

PROFIEL GEMEENTE WEST BETUWE

Gemeente West Betuwe West Betuwe is een prachtige landelijke gemeente die bestaat uit 26 kernen: Acquoy, Asperen, Beesd, Buurmalsen, Deil, Enspijk, Est, Geldermalsen, Gellicum, Haaften, Heesselt, Hellouw, Herwijnen, Heukelum, Meteren, Neerijnen, Ophemert, Opijnen, Rhenoy, Rumpt, Spijk, Tricht, Tuil, Varik, Vuren en Waardenburg. Mooie kernen met hechte gemeenschappen, waar inwoners trots op zijn. Het is er prima wonen, werken en recreëren. Het is een waterrijke gemeente met een agrarisch karakter; zo is het bijvoorbeeld de grootste fruitgemeente van Nederland. West Betuwe ligt in het rivierengebied. Deze nieuwe gemeente is op 1 januari 2019 ontstaan uit de

voormalige gemeenten Geldermalsen, Neerijnen en Lingewaal. Het is een gemeente die bloeit en groeit. Centraal gelegen in het midden van Nederland en ontsloten door 2 spoorverbindingen (met station Geldermalsen en station Beesd) en 2 snelwegen (A2 en A15). Het ligt op een knooppunt van een Noord-Zuid en een Oost-West verbinding van Nederland en dat maakt het ook economisch een aantrekkelijk gebied. Het gebied is bovendien sociaal aantrekkelijk door de betrokkenheid van de inwoners. Ze zijn trots op de eigen kern en vormen hechte gemeenschappen. De sfeer van menselijke maat is in iedere kern zichtbaar; men ontmoet, herkent en groet elkaar. Kerkgemeenschappen en verenigingsleven zijn actief en zorgen voor een sociale cohesie die kenmerkend is voor dit rivierengebied.

Wonen en recreëren in West Betuwe De gemeente telt nu bijna 51.000 inwoners. En dat aantal zal vanwege de hierboven genoemde aantrekkelijkheid van het gebied blijven stijgen. In de gemeente worden dan ook nieuwe woningen gebouwd, waardoor het huidige aantal van 19.981 huishoudens snel boven de 20.000 zal uitkomen. De eigenheid van alle 26 kernen en vooral ook de leefbaarheid, krijgt in heel West Betuwe veel aandacht. Daarvoor wordt veel contact gezocht met alle inwoners. Zo is aan alle inwoners gevraagd om hun visie en wensen over hun toekomst in West Betuwe aan te geven en deze zijn gebundeld in het bidbook. En is er contact met de vele dorpsraden en verenigingen. Het is niet alleen prettig wonen, maar ook heerlijk recreëren. Als recreant of toerist is het genieten: wandelen op landgoed Marienwaerdt, langs de Linge of op de kronkelende dijken van de Waal. Vertoeven bij zwemplas Lingebos, een bezoek brengen aan de vele kastelen of aan fort Vuren, Geofort of Kunstfort Asperen, fietsen langs de fruitboomgaarden of meedoen aan de Rode Kruis bloesemtocht. Door het hele gebied van West Betuwe zijn basisscholen van diverse groottes, achtergronden en culturen. Daarnaast zijn in Geldermalsen een

vestiging van de middelbare school Lek en Linge en het Ida Gerhardt College gevestigd. En met vele middelbare scholen vlak buiten de gemeente (bijv in Zaltbommel, Gorinchem, Tiel, Culemborg en Leerdam) is er altijd wel een middelbare school op fietsafstand. Binnen de gemeente zijn er bovendien nog diverse mogelijkheden tot beroepsonderwijs zoals: Helicon opleidingen, ROC Rivor, Bouwmensen Rivierengebied, Schildersvakopleiding en Stichting rijdende school.

Werken in West Betuwe Door alle bovengenoemde zaken, heeft West Betuwe een aantrekkelijk vestigingsklimaat. Er is letterlijk en figuurlijk ruimte voor ondernemen. Zo zijn er maar liefst 5.110 bedrijven die zorgen voor 25.000 banen. Met in totaal 27 bedrijventerreinen die een gezamenlijke oppervlak van 5,2 km2 hebben. Het ondernemen en samen hard werken om de eigen toekomst vorm te geven, zit geworteld in de cultuur van dit deel van het rivierengebied. Voor al die mensen - of het nu inwoners, bezoekers, werkgevers of werknemers zijn – werken we samen aan duurzaamheid. Een van de hoofddoelen is dat dat de hele gemeente in 2030 energieneutraal is.

Bestuurlijke vraagstukken De gemeente West Betuwe bestaat pas enkele maanden en zit volop in de opbouwfase. En dus nog middenin het harmonisatieproces. Dat is veelomvattend; niet alleen het beleid moet geharmoniseerd, maar ook de werkprocessen en culturen moeten nog naar elkaar toegroeien. De kunst is om minder terug te kijken en vooral vooruit te kijken naar de toekomst van West Betuwe als één geheel. Daar zijn al eerste stappen in gezet, maar er is nog veel werk te verrichten. In West Betuwe spelen grote projecten zoals de ingrijpende dijkversterking en de spooruitbreidingen. De gemeente zit daar niet als eerstverantwoordelijke aan het stuur, maar ziet wel zeer het belang voor al haar inwoners en bedrijven die door die projecten geraakt kunnen worden. De gemeente maakt zich daarom sterk voor een maximale betrokkenheid bij dit proces om samen tot een lokaal goed resultaat te komen. Die grote projecten en de vele samenwerkingsverbanden maken het besturen zeer interessant. Het vergt ook een gezamenlijk gedragen visie op hoe West Betuwe zich als grotere gemeente in de regio gaat positioneren en hoe zij samen met haar partners bij die projecten en in die verbonden partijen het beste resultaat kan neerzetten.

Het bestuur en de ambtelijke organisatie De gemeenteraad bestaat uit 31 raadsleden. Die zijn verdeeld over tien fracties: Dorpsbelangen (5), SGP (5), CDA (4), VVD (3), CU (3) Leefbaar Lokaal Belang (3), Verenigd West Betuwe (2), PvdA (2), D66 (2) en GL (2). De fracties bestaan naast de raadsleden ook uit 30 burgerleden doordat iedere fractie 3 burgerraadsleden mag laten benoemen. In het college zitten 5 wethouders (2 DB, 1SGP, 1CU, 1LLB). Indien vanuit coalitie en oppositie wordt gedacht is de verhouding 16-15. De ambtelijke organisatie bestaat uit 260 fte., ingevuld door vaste en tijdelijke medewerkers, aangevuld met externe medewerkers voor specifieke projecten en tijdelijk benodigde deskundigheid. De organisatie is in opbouw na de fusie en zal zich de komende jaren professionaliseren en moderniseren. Daarbij gaan we invulling geven aan het West Betuws werken: dienstverlening dichtbij en op maat, gebiedsgericht werken en een permanent lerende organisatie.

Toekomst De toekomst kan niet los gezien worden van de snel veranderende samenleving. Daarin wordt van de gemeente steeds meer verwacht. Bovendien verandert de rol van de gemeente in die participatiesamenleving. Die weg naar meer participatie wil West Betuwe graag inslaan. Om samen met haar inwoners te bouwen aan een prachtige gemeente. En een goede burgervader of burgermoeder die daarbij helpt, vergezichten schetst en bruggen slaat, is zeer welkom!

KAART GEMEENTE WEST BETUWE

Acquoy | Asperen | Beesd | Buurmalsen | Deil | Enspijk | Est | Geldermalsen | Gellicum | Haaften | Heesselt | Hellouw | Herwijnen | Heukelum | Meteren | Neerijnen | Ophemert | Opijnen | Rhenoy | Rumpt | Spijk | Tricht | Tuil | Varik | Vuren | Waardenburg

Gemeente West Betuwe Kuipershof 2 4191 KH Geldermalsen

www.westbetuwe.nl gemeente@westbetuwe.nl 0345 - 72 88 00