Magazine e250007253

Een leefbare buurt vraagt iets van ons allemaal Pagina 4

Pagina 7

‘Wij hakken geen knopen door, maar wijzen de weg’

Sociaal Domein Vertelt

Dit is een magazine van Ermelo, Harderwijk, Zeewolde en Meerinzicht

Pagina 10

Pagina 13

‘Het is nooit te laat om te leren lezen en schrijven’

‘We zien mensen opbloeien en dat heeft impact op hun hele omgeving’

Samen

doen wat nodig is

Voorwoord

Inhoud 04  Een leefbare buurt vraagt iets van ons allemaal

Sociaal Domein Harderwijk | Samenredzaamheid

Voor u ligt het magazine van het sociaal domein Ermelo, Harderwijk, Zeewolde en Meerinzicht. Ookwel de kleine monitor. Met dit magazine vertellen we verhalen uit de praktijk die zich in het sociaal domein afspelen. De verhalen bieden kleur en verdieping bij onderwerpen die belangrijk zijn in onze gemeenten. Met het opleveren van de Monitor Sociaal Domein, is een eerste stap gezet in het tellen van onze voortgang. Met dit magazine maken we de slag van tellen naar vertellen.

07 ‘Wij hakken geen knopen

door, maar wijzen de weg’ Sociaal Domein Zeewolde | Onafhankelijke cliëntondersteuning

04

10 ‘Het is nooit te laat om te

Data uit de Monitor Sociaal Domein geeft aan wat de stand van zaken is. De verhalen die we uitlichten

leren lezen en schrijven’

in dit magazine, gaan over de vraag: Hoe gaan wij binnen onze gemeenten om met deze onderwerpen

Sociaal Domein Ermelo | Laaggeletterdheid en basisvaardigheden

in de dagelijkse praktijk? Het is onze ambitie om jaarlijks via verhalen verdieping te bieden over belangrijke onderwerpen uit onze gezamenlijke Nota Sociaal Domein. De inhoud van de artikelen is tot stand gekomen door de samenwerking van collega’s en partners uit het sociaal domein in de gemeenten Ermelo, Harderwijk en Zeewolde en uitvoeringsorganisatie

13 ‘We zien mensen opbloeien en dat heeft impact op hun hele omgeving’ Sociaal Domein Meerinzicht | Sociaal ondernemen

Meerinzicht. Met veel dank aan onze maatschappelijke partners van Zorgdat, Uwoon, Stichting

07

Ontmoeting en Thuis in Cliëntondersteuning voor hun inbreng! Wij wensen u veel leesplezier! Sarath Hamstra (gemeente Ermelo) Erik van de Beld (gemeente Zeewolde) Marcel Companjen en Maarten Reckman (gemeente Harderwijk)

10

13

V.l.n.r. Sarath Hamstra, Marcel Companjen, Erik van de Beld en Maarten Reckman

2

Sociaal Domein Vertelt

Sociaal Domein Vertelt

3

Volgens Kees zijn dit soort kleine dingen erg belangrijk. ‘Het hoeft niet ingewikkeld te zijn. Gewoon even normaal doen en kijken hoe je iemand kunt helpen. Zo krijg je meer contact met de mensen in de buurt.’

Maria Glastra (links) en Acca de Boer (rechts)

Het overkoepelende thema uit dit interview is ‘Samenredzaamheid’. Dit is een van de maatschappelijke opgaven uit de Nota Sociaal Domein, met de volgende toelichting: ‘Dit betekent dat we als gemeenschap naar elkaar omkijken en elkaar ondersteunen. We geloven in de kracht van samenwerking en willen een omgeving creëren waarin iedereen zich gewaardeerd en betrokken voelt.’

INTERVIEW | SOCIAAL DOMEIN HARDERWIJK | SAMENREDZAAMHEID

Een leefbare buurt vraagt iets van ons allemaal In Harderwijk en Hierden hebben we tientallen fijne buurten en wijken om te wonen. Maar hoe houden we die leefbaar? Dat is uiteraard een opdracht voor ons allemaal, maar

Een buurt waar iedereen meetelt Maria Glastra werkt als opbouwwerker bij Zorgdat. Zij probeert ervoor te zorgen dat mensen fijn kunnen wonen en samenleven in hun buurt. ‘Ik werk in de wijk Tweelingstad. Daar wonen veel verschillende mensen bij elkaar. Sommigen voelen zich niet gehoord of denken dat instanties ze niet serieus nemen. Ik ga met bewoners in gesprek om te horen wat zij belangrijk vinden. Waar worden zij gelukkig van? Uiteraard willen we dat mensen elkaar leren kennen en elkaar helpen als dat nodig is.’ Samen met andere organisaties werkt Maria ook mee aan een nieuwe aanpak voor de Goeman Borgesiusflats in Harderwijk. Deze hoge, verouderde flats worden opgeknapt door woningcorporatie Uwoon. Er wordt niet alleen aan de buitenkant gewerkt, maar ook gekeken naar hoe bewoners daar straks willen wonen. Acca de Boer, buurtbeheerder bij Uwoon, legt uit hoe dat werkt: ‘We gaan langs bij alle mensen in de flats. Gewoon voor een praatje, zonder een speciale reden. We vragen hoe ze wonen, wat ze belangrijk vinden en wat ze nodig hebben. Het doel is niet alleen om de flats mooier te maken, maar ook om de mensen met elkaar te verbinden. Het project heet daarom ook Meer dan steen alleen.’ Iedereen doet mee Een belangrijke stap is dat bewoners straks een

Het doel is niet alleen om de flats mooier te maken, maar ook om de mensen met elkaar te verbinden. ACCA DE BOER, BUURTBEHEERDER BIJ UWOON

ontmoetingsruimte in de flats krijgen. ‘Dat wordt echt hún plek,’ zegt Acca. ‘Ze mogen zelf bepalen hoe ze de ruimte willen gebruiken. Misschien voor een taalcursus of een koffieochtend. Wij helpen ze daarbij, maar zij zijn de baas. Zo zorgen we ervoor dat bewoners zich verantwoordelijk voelen voor hun eigen buurt.’ Maria vult aan: ‘We zien tijdens gesprekken dat er veel talent in de wijk zit. Mensen die goed kunnen koken, iets organiseren of handig zijn. We proberen hen met elkaar in contact te brengen. Zo kunnen bewoners elkaar helpen en samen nieuwe ideeën bedenken.’ Praktische oplossingen Kees geeft nog een ander voorbeeld van hoe hij samenwerkt met bewoners. ‘In een andere wijk hadden we een groot probleem met een park waar veel mensen alcohol dronken. Dat gaf veel overlast. We hebben met de buurt, de gemeente en de drinkers zelf een oplossing bedacht. Er kwam niet alleen een plek waar ze rustig konden zitten, maar ook een plaskrul, zodat ze niet meer wildplassen. Ook hebben we de straatverlichting verbeterd. De drinkers

ook het werk van verschillende organisaties. Kees Berends (Ontmoeting), Maria Glastra (Zorgdat) en Acca de Boer (Uwoon) hebben daar dagelijks mee te maken. Ze helpen bewoners om elkaar en de organisaties te leren kennen. Hoe gaat dat in de praktijk? Juist kleine acties kunnen soms verrassend veel effect hebben, weet Kees van stichting Ontmoeting. Hij helpt dak- en thuisloze mensen, maar doet ook veel voor de buurt. ‘Een tijdje geleden kwam een oudere buurvrouw naar onze inloop. Ze wilde graag dat iemand een kast in haar slaapkamer verschoof.

4

Sociaal Domein Vertelt

Binnen vijf minuten was het geregeld. Als dank nodigden we haar uit om soep te komen eten bij ons. Ze nam een vriendin mee en raakte meteen met bezoekers in gesprek. Ze heeft beloofd vaker te komen en dat geeft niet alleen haar een goed gevoel, maar ook de buurt.’

Sociaal Domein Vertelt

5

Onafhankelijke Cliëntondersteuning heeft in de Monitor Sociaal Domein een plek gekregen onder de maatschappelijke opgave ‘Zelfstandig Thuis’. Deze opgave staat als volgt beschreven in de Nota Sociaal Domein:’ We streven ernaar dat mensen zelfstandig thuis kunnen blijven wonen. We willen een omgeving creëren waarin iedereen de ondersteuning en zorg kan krijgen om een gezond en onafhankelijk leven te leiden. Daarbinnen speelt Positieve Gezondheid een centrale rol. We richten ons op het versterken van de mogelijkheden en vaardigheden van mensen, zodat ze zelfredzaam kunnen zijn en volwaardig meedoen in de samenleving. Door deze benadering kunnen we op een mensgerichte manier werken en het welzijn van onze inwoners vergroten.’

houden nu zelf het park schoon en buurtbewoners voelen zich veel veiliger.’ Wat is belangrijk voor een fijne wijk? Volgens Kees, Maria en Acca biedt een vaste ontmoetingsplek een goede basis. ‘Je hebt een plek nodig waar mensen elkaar kunnen ontmoeten. Dat kan een inloopplek zijn, een buurthuis of een koffiehoek. Zonder zo’n plek is het moeilijk om een echte gemeenschap te vormen,’ legt Kees uit. Daarnaast is het belangrijk dat organisaties goed samenwerken. ‘We moeten niet allemaal apart werken, maar samen optrekken,’ zegt Acca. ‘Iedere organisatie heeft zijn eigen taak, maar in de wijk moeten we als één team werken.’

Kees Berends

Maria voegt toe: ‘Positiviteit is ook belangrijk. Als bewoners zien dat er leuke dingen gebeuren, willen ze vaak zelf ook iets doen. Dat werkt als een olievlek: enthousiasme verspreidt zich vanzelf.’

luisteren. ‘We willen bewoners laten zien dat we er voor hen zijn,’ zegt Acca. ‘En we hopen dat ze zelf ook meer verantwoordelijkheid nemen voor hun buurt.’

Samen verder De drie zijn het erover eens dat community building – het opbouwen van een gemeenschap – begint met

‘Het klinkt misschien groot, maar het is vaak heel eenvoudig,’ zegt Kees. ‘Als je mensen serieus neemt en samenwerkt, komen er vanzelf mooie dingen uit.’

INTERVIEW | SOCIAAL DOMEIN ZEEWOLDE | ONAFHANKELIJKE CLIËNTONDERSTEUNING

‘Wij hakken geen knopen door, maar wijzen de weg’ Gelukkig hebben we in Nederland veel organisaties die hulp kunnen bieden rondom zorg en welzijn. Maar wat is er precies mogelijk? Hoe maak je een keuze? En hoe vraag je iets aan? Dat kan nog best ingewikkeld zijn. Daarom is er ook in Zeewolde onafhankelijke cliëntondersteuning beschikbaar. Er zijn zelfs twee organisaties actief: MEE Samen en Thuis in Cliëntondersteuning. Alexandra Vaandering werkt bij die

Percentage inwoners dat vrijwilligerswerk doet

40 35,9%

Percentage

30 20

27,6%

24,9%

laatste en legt uit wat ze voor mensen kan betekenen.

Het percentage personen van 18 jaar en ouder dat vrijwilligerswerk doet. Met vrijwilligerswerk wordt bedoeld werk dat in georganiseerd verband (bijvoorbeeld sportvereniging, kerkbestuur, school) onbetaald wordt uitgevoerd.

24,1%

10 0 Nederland

Ermelo

Harderwijk

Wat is onafhankelijke cliëntondersteuning precies? ‘Het is een wettelijk recht dat iedereen in Nederland heeft. Dit betekent dat mensen ons kunnen inschakelen als ze hulp nodig hebben. Met ons bedoel ik: gecontracteerde organisaties die clientondersteuning bieden. Denk bijvoorbeeld aan het aanvragen van zorg, uitleg bij regelingen of het maken van keuzes die invloed hebben op je leven. Het

Zeewolde

Bron: GGD Corona Gezondheidsmonitor Volwassenen en Ouderen, 2022.

gaat echt om het meedenken, ordenen en wegwijzen: wat is er mogelijk en hoe kan dat geregeld worden?’ Ze vervolgt: ‘We helpen alle leeftijden; de jongste die ik sprak was 4 jaar en de oudste 93. Het kan gaan om iets klein, maar ook om heel ingewikkelde situaties. Onze ondersteuning biedt mensen rust en duidelijkheid, zeker als ze niet weten waar ze moeten

!

6

Sociaal Domein Vertelt

Sociaal Domein Vertelt

7

Welke uitdagingen liggen er nog voor jou in Zeewolde? ‘Het is een relatief jong dorp, maar de vergrijzing neemt toe. Dat vraagt om meer voorzieningen, zoals plekken in verpleeghuizen. Momenteel zijn er wachtlijsten, wat voor veel stress zorgt bij mantelzorgers. Daarnaast merken we dat lang niet iedereen weet dat ze recht hebben op onafhankelijke cliëntondersteuning. Het is belangrijk dat dit bekender wordt, zodat mensen weten waar ze terechtkunnen.’

beginnen. Je merkt vaak dat mensen weer overzicht krijgen en dat er ruimte ontstaat om zelf die keuzes te maken.’ Hoe gaan jullie te werk? ‘Veel mensen worden naar ons doorverwezen via Wmo-consulenten of Welzijn Zeewolde. Ik kom graag bij mensen thuis. Dat maakt het laagdrempelig, want ze hoeven nergens naartoe. In hun eigen omgeving kunnen ze beter uitleggen wat er speelt. Wij luisteren, stellen vragen en kijken mee naar wat nodig is. Soms is dat praktische hulp, zoals bellen met instanties, en soms meer begeleiding bij een langlopend proces. Ook ben ik elke twee weken op woensdagochtend aanwezig in het Vraaghuis in Zeewolde. Daar kunnen inwoners zonder afspraak binnen lopen voor hulp en advies.’ Waarom is jullie onafhankelijkheid zo belangrijk? ‘Doordat wij onafhankelijk zijn, zijn we niet verbonden aan een zorginstelling, gemeente of andere partij. Dat betekent dat wij alle opties open kunnen houden en vrijuit kunnen meedenken. Wij hakken de knoop niet door; de keuzes liggen altijd bij de cliënt zelf. Wij wijzen de weg in het complexe zorglandschap en bieden ondersteuning zo lang als nodig is. Dat geeft mensen het vertrouwen dat wij er echt voor hen zijn, zonder andere belangen.’ Welke vragen komen zoal voorbij in Zeewolde? ‘Een van de grote thema’s hier is de vergrijzing. Mensen willen bijvoorbeeld hun partner met dementie zo lang mogelijk thuis houden. Wij helpen

Doordat wij onafhankelijk zijn, zijn we niet verbonden aan een zorginstelling, gemeente of andere partij. Dat betekent dat wij alle opties open kunnen houden en vrijuit kunnen meedenken. ALEXANDRA VAANDERING

8

Sociaal Domein Vertelt

Alexandra Vaandering

dan met het organiseren van ondersteuning, zoals dagbesteding of logeeropvang. Ook ondersteunen we bij het aanvragen van een Wet Langdurige Zorg (WLZ)-indicatie, zodat er meer zorg thuis geregeld kan worden. Daarnaast hebben we te maken met jongere doelgroepen, zoals mensen met een verstandelijke beperking of GGZ-problematiek.’ Kan je van dat laatste ook een voorbeeld geven? ‘Een jongeman van 26 jaar met autisme en angststoornissen woonde thuis bij zijn ouders en liep volledig vast. Hij had een omgekeerd dagen nachtritme en de GGZ gaf aan dat verdere behandeling niet mogelijk was. Samen met hem en zijn ouders hebben we na veel praten en uitzoeken een WLZ-indicatie aangevraagd, waarmee we nu een passende woonplek voor hem zoeken. Het proces was intensief, met veel gesprekken en papierwerk, maar het gaf de familie uiteindelijk duidelijkheid en perspectief.’ Wat maakt dit werk zo waardevol? ‘Ik vind het geweldig om mensen te helpen bij het vinden van oplossingen die bij hen passen. Elk verhaal is anders en voelt als een puzzel die je samen gaat leggen. Als je samen tot een oplossing komt, dan word ik daar heel blij van. Wat het werk soms moeilijk maakt, is dat je niet altijd alles kunt regelen wat mensen nodig hebben, bijvoorbeeld door een tekort aan zorgplekken.’

Hoe werken jullie aan die bekendheid? ‘We zijn bezig met een project om onafhankelijke cliëntondersteuning in Zeewolde te versterken. We voeren gesprekken met huisartsen, wijkagenten en andere organisaties om te kijken hoe we beter zichtbaar kunnen worden. Ook willen we inwoners zelf betrekken en hen laten weten wat wij voor hen kunnen betekenen.’

is dat er geen wachtlijsten zijn. Als iemand hulp nodig heeft, kijken we direct wie in ons team tijd heeft om de casus op te pakken.’ Heb je nog een boodschap voor de inwoners van Zeewolde? ‘Weet dat je recht hebt op onafhankelijke cliëntondersteuning. Als je ergens tegenaan loopt, of dat nu zorg, regelgeving of ondersteuning is, kom langs bij het Vraaghuis of neem contact met ons op. Wij kijken graag met je mee en helpen je de juiste weg te vinden. Je staat er niet alleen voor.’

Hoeveel mensen ondersteunen jullie in Zeewolde? ‘Dat is lastig te zeggen, omdat het per situatie verschilt hoe intensief onze hulp is. Wat belangrijk is,

Bekendheid onafhankelijke cliëntondersteuning Ermelo

Harderwijk Ja

Zeewolde Ja

Ja

22%

19%

20%

81%

78%

80%

Nee

Nee

Nee Bron: Cliëntervaringsonderzoek Wmo, 2023.

Antwoord op de volgende vraag uit het cliëntervaringsonderzoek Wmo: ‘Wist u dat u gebruik kunt maken van onafhankelijke cliëntondersteuning?’.

Sociaal Domein Vertelt

9

Data die bij het thema uit dit interview hoort, heeft in de Monitor Sociaal Domein een plek gekregen onder de maatschappelijke opgave ‘Kansrijk Opgroeien’. Dit staat als volgt beschreven in de Nota Sociaal Domein: ‘Een van deze opgaven is het bevorderen van kansrijk opgroeien. We streven ernaar om jongeren optimale kansen te bieden, zodat ze hun volledige potentieel kunnen benutten. Samen met hen werken we aan een toekomst waarin ze zich kunnen ontwikkelen en succesvol kunnen zijn.’

INTERVIEW | SOCIAAL DOMEIN ERMELO | LAAGGELETTERDHEID EN BASISVAARDIGHEDEN

‘Het is nooit te laat om te leren lezen en schrijven’

Heeft Ermelo speciale doelgroepen op het oog? ‘Zeker! De grootste groep mensen in Ermelo die moeite heeft met lezen en schrijven bestaat uit werkende Nederlanders boven de 50 jaar. Vaak hebben ze ook een gezin. Daarnaast zijn er migranten met kinderen die moeite hebben met lezen en schrijven. Het lokaal plan zorgt ervoor dat we hierop inspelen. Zo kunnen we activiteiten en communicatie aanpassen aan de behoeften van deze groepen.’ Hoe bereikt Ermelo deze doelgroepen? ‘We zetten in op bekendheid en bewustwording.

van de medicijnen begrijpen? Voor veel mensen in Nederland is dat nog niet zo eenvoudig. Daarom bieden gemeenten op allerlei manieren hulp. Merel van der Maaten werkt bij de gemeente Ermelo en houdt zich bezig met laaggeletterdheid en het verbeteren van basisvaardigheden. Wat kan zij voor inwoners betekenen?

Hulpmiddelen om gesprekken te voeren

Instructies gesprekskaart

TIP 1 Leg de gesprekskaart altijd voor je neer op de tafel. Hierdoor wordt het een

Deze gesprekskaart is voor iedereen die bij je op het consult komt. Het ondersteunt je in het gesprek met de patiënt. Sommige patiënten vinden het lastig om precies te

standaard tool voor alle patiënten. De gesprekskaart ligt er al en wordt niet ‘speciaal voor jou’ uit de la gehaald.

vertellen of te vragen waar ze op dat moment mee zitten. Of weten niet goed welke onderwerpen ze waar en bij wie kunnen bespreken. Deze kaart helpt om onderwerpen

Instructies gesprekskaart bespreekbaar te maken. In het bijzonder zullen de patiënten die beperkt Instructies gesprekskaart

TIP 2

Deze gesprekskaart voor iedereen bij het je op het consult Het ondersteunt je in het gesprek met de patiënt. Sommige patiënten hetconsult. lastig om Laat precies te Gebruik dein gesprekskaart als keuzemenu aan het begin van het gezondheidsvaardig zijn, hier baat bijDeze hebben. gesprekskaart is voorisiedereen die bijdie je op consult komt. komt. Het ondersteunt je het gesprek met de patiënt. Sommige patiënten vindenvinden het lastig om precies te de

Gezondheidsvaardigheden

vertellen of te vragen waar ze op dat moment mee zitten. Of weten niet welke goed welke onderwerpen ze en waar wie kunnen bespreken. Deze helpt kaart om helpt om onderwerpen vertellen of te vragen waar ze op dat moment mee zitten. Of weten niet goed onderwerpen ze waar bij en wiebijkunnen bespreken. Deze kaart onderwerpen patiënt de gesprekskaart met afbeeldingen bespreekbaar te maken. het bijzonder de patiënten die beperkt gezondheidsvaardig zijn,baat hier baat bij hebben. zien om samen met de patiënt te bespreekbaar te maken. In hetIn bijzonder zullenzullen de patiënten die beperkt gezondheidsvaardig zijn, hier bij hebben.

bepalen wat op dat moment prioriteit heeft of ‘waar wilt u het over hebben?’.

Gezondheidsvaardigheden

Gezondheidsvaardigheden Een op de drie Nederlanders heeft beperkte gezondheidsvaardigheden. Datgezondheidsvaardigheden. betekent Een op de drie Nederlanders heeft beperkte Dat betekent dat zij moeite hebben met het vinden, begrijpen en toepassen van informatie over Een op de drie Nederlanders heeft beperkte gezondheidsvaardigheden. Dat betekent dat zij moeite hebben met het vinden, begrijpen en toepassen van informatie over

gezondheid. Denk bijvoorbeeld niet uitsluitend) aan laaggeletterden, migranten, ouderen en opgeleiden. lager opgeleiden. Zij hebben behoefte aaneenvoudige een eenvoudige en meer dat zij moeite hebben met het vinden, begrijpen enbijvoorbeeld toepassen van(maar informatie over gezondheid. Denk (maar niet uitsluitend) aan laaggeletterden, migranten, ouderen en lager Zij hebben behoefte aan een en meer beeldende uitleg over ziekten, adviezen en behandelingen.

beeldende uitleg over ziekten, adviezen en behandelingen. gezondheid. Denk bijvoorbeeld (maar niet uitsluitend) aan laaggeletterden, migranten,

ouderen en lager opgeleiden. Zij hebben behoefte aan een eenvoudige enkan meer Hieronder tips jegesprekskaart deze gesprekskaart kan gebruiken. Hieronder enkeleenkele tips hoe jehoe deze gebruiken. beeldende uitleg over ziekten, adviezen en behandelingen.

TIP 3

Gebruik de gesprekskaart als keuzemenu gedurende of juist aan het eind van het consult. Zo kan je vragen welke onderwerpen er verder nog zijn die op dat moment

de gesprekskaart altijdjevoor neer de Hierdoor tafel. Hierdoor wordt hetstandaard een standaardvoor tool voorpatiënten. alle patiënten. De gesprekskaart ligt erwordt al en wordt niet Leg deLeg gesprekskaart altijd voor neerjeop de op tafel. wordt het een De gesprekskaart ligt er al en belangrijk zijn, maartool nog nietalle in het consult ter sprake zijn gekomen. Ofniet kies alvast het

1 ‘speciaal voor jou’ uit de la gehaald. Tip 1Tip‘speciaal voor jou’ uit de la gehaald.

De gesprekskaart is ontwikkeld en getest met eerstelijns zorgverleners uit de wijk Malburgen

onderwerp waar je het de volgende keer over wilt hebben. Schrijf dit dan ook voor de

Gebruik de gesprekskaart als keuzemenu aan het begin van het consult. Laat de patiënt de gesprekskaart met afbeeldingen zien om samen met de

de gesprekskaart als keuzemenu aan het begin van het consult. Laat de patiëntzedeer gesprekskaart afbeeldingen zien om samen met de thuis alvastmet over kunnen nadenken of lezen ter voorbereiding. in Arnhem, patiënten die moeite hebben lezen en schrijven huisartsenpraktijk TipGebruik 2 patiënt Tip 2met te bepalenvan wat op dat moment prioriteit heeft ofpatiënten ‘waar wilt uop, hetzodat over hebben?’. patiënt te bepalen wat op dat moment prioriteit heeft of ‘waar wilt u het over hebben?’.

Vreeling & Van Lieshout, taalambassadeurs van stichting ABC, Vilans, GGD Gelderland-

Gebruik de gesprekskaart als keuzemenu gedurende juisthet aan hetvan eindhet van het consult. je vragen onderwerpen er verder nog Gebruik de gesprekskaart als keuzemenu gedurende of juistofaan eind consult. Zo kanZojekan vragen welkewelke onderwerpen er verder nog zijn diezijn opdie datop dat belangrijk zijn, nog maarniet noginniet het consult ter sprake zijn gekomen. kies alvast het onderwerp waar de volgende keerwilt overhebben. wilt hebben. 3 moment belangrijk zijn, maar het in consult ter sprake Of kiesOfalvast het onderwerp waar je het je dehet volgende keer over Tip 3Tipmoment TIPzijn 4 gekomen. danvoor ookde voor de patiënten op, zodat ze er alvast thuis alvast over kunnen nadenken of ter lezen ter voorbereiding. SchrijfSchrijf dit danditook patiënten op, zodat ze er thuis over kunnen nadenken of lezen voorbereiding.

Zuid en Pharos.

Meer informatie

Gebruik bij dehet afbeeldingen vaneen de patiënt gesprekskaart ook als hulpmiddel bij hetom bepalen Gebruik de afbeeldingen de gesprekskaart als hulpmiddel bepalen waaraan wil werken. De afbeeldingen nodigen Gebruik de afbeeldingen van devan gesprekskaart ook alsook hulpmiddel bij het bepalen waaraan een patiënt wil werken. De afbeeldingen nodigen uit omuit de de

concreter en beeldend te maken. Bijvoorbeeld wandelt u graag, wat eet wil u graag, maakt uveel zich veel zorgen, u mensen om heen waarmee u 4 adviezen waaraan een patiënt werken. De afbeeldingen uit deu waarmee adviezen concreter en beeldend te maken. Bijvoorbeeld wandelt u graag, wat eet u graag, maakt u zich zorgen, heeft nodigen uheeft mensen omom u heen u concreter Tip 4Tipadviezen

www.vilans.nl

kunt bespreken etc. Hierdoor hetofdoel of devoor actiede voor de patiënt ook begrijpelijker en concreter worden. dingendingen kunt bespreken etc. Hierdoor zal hetzal doel de actie patiënt ook en concreter worden. en beeldend tebegrijpelijker maken. Bijvoorbeeld wandelt u graag, wat eet u graag, maakt u zich veel

en www.zorgvoorbeter.nl

zorgen, heeft u mensen om u heen waarmee u dingen kunt bespreken etc. Hierdoor zal

De gesprekskaart is ontwikkeld en getest met eerstelijns zorgverleners deMalburgen wijk Malburgen in Arnhem, patiënten die moeite hebben met en lezen en schrijven De gesprekskaart is ontwikkeld en getest met eerstelijns zorgverleners uit de uit wijk in Arnhem, patiënten die moeite hebben met lezen schrijven van van bewegingJe eigen gesprekskaart op maat maken? het doel ofVilans, de actie de patiënt begrijpelijker en concreter worden. huisartsenpraktijk Vreeling Van Lieshout, taalambassadeurs van stichting ABC, GGDvoor Gelderland-Zuid enook Pharos. eten huisartsenpraktijk Vreeling & Van&Lieshout, taalambassadeurs van stichting ABC, Vilans, GGD Gelderland-Zuid en Pharos. Op www.zorgvoorbeter.nl kun je het bronmateriaal downloaden. alcohol roken informatie: www.vilans.nl, www.pharos.nl, www.gezondheidsvaardigheden.nl, www.begrijpjelichaam.nl en www.zorgvoorbeter.nl. gewicht Meer Meer informatie: www.vilans.nl, www.pharos.nl, www.gezondheidsvaardigheden.nl, www.begrijpjelichaam.nl en www.zorgvoorbeter.nl. Je eigen gesprekskaart op maken? maat maken? Op www.zorgvoorbeter.nl het bronmateriaal downloaden. Je eigen gesprekskaart op maat Op www.zorgvoorbeter.nl kun jekun het je bronmateriaal downloaden.

Illustraties: Medical Visuals Maartje Kunen. De illustraties mogen niet voor andere 1

2

3

4

5

6

doeleinden worden gebruikt zonder voorafgaande schriftelijke toestemming.. 7

Sociaal Domein Vertelt

Merel van der Maaten

8

10

Zijn er ook verschillen in aanpak tussen gemeenten? ‘Ja, we kijken heel goed naar de vraag in die verschillende gemeenten. In Ermelo hebben we een lokaal plan opgesteld met twee belangrijke doelen. Ten eerste willen we mensen bereiken die moeite hebben met lezen, schrijven en andere basisvaardigheden. Op de manier van: er is hulp mogelijk. Het tweede doel is het vergroten van bewustwording bij inwoners en organisaties. Zo van: let op, want dit speelt waarschijnlijk ook bij u binnen het bedrijf of bij u in de straat.’

Dit doen we bijvoorbeeld met campagnes en activiteiten. Tijdens de Week van Lezen en Schrijven organiseren we extra evenementen. We hebben voor de collega’s van de gemeente Ermelo bijvoorbeeld een ‘escape-koffer’ gebruikt. Dat is een soort escape-room in een koffer, waarmee je ervaart hoe lastig het is om teksten niet te begrijpen. Ook werken we samen met de bibliotheek en welzijnsorganisaties om zoveel mogelijk mensen te bereiken.’

medicijnen

9

Wat doet de gemeente Ermelo om laaggeletterdheid aan te pakken? ‘Het woord gebruiken we zo min mogelijk, omdat het mensen negatief kan stempelen. Liever zeggen we: we werken aan het verbeteren van basisvaardigheden. Daarin werken we veel samen met de regio; dat zijn gemeenten en organisaties binnen de Stedendriehoek en Noord-Veluwe. Samen organiseren we bijvoorbeeld allerlei taaltrajecten.’

Wat zijn taaltrajecten? ‘Het zijn manieren om mensen te helpen met hun taalvaardigheid. Er zijn formele trajecten, zoals cursussen die leiden tot een diploma. Daarnaast zijn er informele trajecten. Hierbij werken vrijwilligers met mensen aan persoonlijke doelen. Dat kan bijvoorbeeld gaan over het voorlezen van een kinderverhaal, het begrijpen van een handleiding of het schrijven van een e-mail. Inwoners kunnen dus zelf aangeven waar ze ondersteuning bij willen hebben.’

MEREL VAN DER MAATEN, GEMEENTE ERMELO

Waarom is bewustwording zo belangrijk? ‘Veel mensen schamen zich als ze moeite hebben met lezen en schrijven. Dus hoe bekender het thema, hoe meer we er met elkaar over praten. Misschien wordt het dan makkelijker om hulp te vragen. Daarnaast willen we dat organisaties zich bewuster worden van hun communicatie. Brieven en formulieren moeten eenvoudig en begrijpelijk zijn. We hebben ook een webpagina gemaakt waar inwoners en organisaties informatie kunnen vinden over alle hulp. Ook stuurden we kort geleden brieven naar huisartsen en apotheken. Daarin vertelden we

Een brief lezen? Zelf een aanvraag invullen op de computer? Of misschien de bijsluiter

Waarom is laaggeletterdheid een belangrijk onderwerp? ‘Laaggeletterdheid raakt veel mensen en heeft grote gevolgen. Het kan zorgen voor problemen op het werk, thuis of bij het regelen van dagelijkse dingen. Denk bijvoorbeeld aan het begrijpen van een brief of het invullen van formulieren. Daarnaast heeft het invloed op de gezondheid. Als mensen moeite hebben met lezen, begrijpen ze soms het medicijnetiket niet. Door laaggeletterdheid aan te pakken, helpen we mensen om in allerlei situaties beter mee te doen in de samenleving.’

Veel mensen schamen zich als ze moeite hebben met lezen en schrijven.

gezin

geld

11 10

12

1

werk

2

9 8

sociale omgeving

bloeddruk

stress

3 7 6

5

4

dagpatroon

slapen

drinken

Sociaal Domein Vertelt

11

problemen opleveren. Denk aan het lezen van veiligheidsvoorschriften of het niet kunnen invullen van formulieren. Daarom proberen we werkgevers erbij te betrekken. Zo is er onlangs een ondernemersontbijt georganiseerd, waarbij we hen vertelden over de signalen en impact van laaggeletterdheid.’

hoe je mensen uit de doelgroep kunt herkennen en doorverwijzen. Op die manier proberen we de drempel te verlagen.’ Hoe werken jullie samen met andere gemeenten? ‘Een mooi voorbeeld is het Taalhuis, dat vanuit de bibliotheek wordt georganiseerd. Het Taalhuis biedt hulp aan mensen die hun taalvaardigheden willen verbeteren. Dit gebeurt in kleine groepen of één-opéén met een vrijwilliger. Ook werken we samen in een kerngroep met gemeenten, welzijnsorganisaties, bibliotheken en andere partners. We stemmen daar af welke activiteiten we organiseren en waar extra inzet nodig is.’ Wat doen jullie voor gezinnen die moeite hebben met taal? ‘We organiseren activiteiten zoals Boekjes & Babbels. Dit is bedoeld om ouders en kinderen samen plezier te laten beleven aan lezen. Ouders krijgen tips om thuis meer met taal bezig te zijn. We zien ook dat ouders vaak een lidmaatschap bij de bibliotheek afsluiten na zo’n activiteit.’

Wat kunnen inwoners zelf doen? ‘Ga in gesprek als je iemand kent die moeite heeft met lezen en schrijven. Laat die persoon weten dat er hulp is en dat het nooit te laat is om te leren. Ook kun je kijken naar je eigen communicatie. Schrijf simpel en duidelijk. Zo maak je het voor anderen makkelijker om je te begrijpen.’

Sociaal ondernemen en Social Return On Investment krijgt volgend jaar in de Monitor Sociaal Domein een plek onder de maatschappelijke opgave Bestaanszekerheid en Perspectief op Werk. ‘Deze opgave staat in de Nota Sociaal Domein toegelicht met deze woorden: “Bestaanszekerheid en perspectief op (on)betaald werk zijn ook essentieel voor het welzijn van onze inwoners. We willen ervoor zorgen dat iedereen de mogelijkheid heeft om zijn of haar talenten te benutten en een zinvolle bijdrage te leveren aan de samenleving.’

INTERVIEW | SOCIAAL DOMEIN MEERINZICHT | SOCIAAL ONDERNEMEN

‘We zien mensen opbloeien en dat heeft impact op hun hele omgeving’

Hoe belangrijk zijn werkgevers in dit verhaal? ‘Zij spelen een grote rol in de aanpak. Als werknemers moeite hebben met taal, kan dat

Kwetsbare inwoners op allerlei manieren ondersteunen. Of het nu gaat om Het percentage laaggeletterde personen tussen de 16 en de 65 jaar

12

inburgering én jeugd- en leerlingzaken. Zo probeert Meerinzicht ook het sociaal 9,0%

8 Percentage

binnen het werk van Meerinzicht. In opdracht van de gemeenten Ermelo, Harderwijk en Zeewolde voert deze organisatie taken uit op het gebied van zorg, werk, inkomen,

12,0%

10 9,0% 8,0%

4 2

Nederland

Ermelo

ondernemen te stimuleren. Beter gezegd: hoe kunnen bedrijven zich nóg meer inzetten voor de samenleving? En ja, dat levert al mooie resultaten op!

6

0

dagbesteding, hulp bij schulden of het vinden van een passende baan. Het valt allemaal

Harderwijk

Zeewolde

Voor dit interview spreken we met Anouk BoonenKampkuiper en Stan Stokvis. Vanuit Meerinzicht zijn zij zowel actief in Harderwijk, Ermelo als ook Zeewolde. Anouk als adviseur Social Return On Investment (SROI) en Stan als accountmanager werkgeversdienstverlening.

Bron: Dashboard Geletterdheid in Zicht, 2014.

Anouk vertelt: ‘Meerinzicht is de uitvoeringsorganisatie voor de gemeenten Ermelo, Harderwijk

12

Sociaal Domein Vertelt

en Zeewolde. Wij houden ons bezig met alles wat binnen het sociaal domein valt. Ik zeg vaak: ons doel is om mensen in kwetsbare posities te ondersteunen, zodat ze zelfstandig kunnen blijven leven.’ Stan vult aan: ‘We werken samen met gemeenten, ondernemers en maatschappelijke organisaties. Je merkt ook dat er soms verschillen zijn tussen de plaatsen. Harderwijk is bijvoorbeeld meer

Sociaal Domein Vertelt

13

een stedelijke gemeente, terwijl Ermelo een zorgdorp is en Zeewolde bijvoorbeeld een jonge pioniersgemeente. Er zijn veel overeenkomsten, maar soms vraagt het om verschillende benaderingen. Uiteindelijk is het doel overal hetzelfde: kansen creëren voor mensen die dat nodig hebben.’

tot de arbeidsmarkt. Door hun inzet is de entree enorm opgefleurd. Het is niet alleen een aanvulling op de omgeving, maar het bewijst ook dat je door samenwerking en inclusie heel veel waarde kunt toevoegen. Ook laat het zien hoe veelzijdig het sociaal ondernemen kan zijn.’

Hoe speelt sociaal ondernemen een rol in jullie werk? Anouk: ‘Social Return On Investment is voor ons een belangrijk instrument. Dat betekent dat bedrijven die opdrachten uitvoeren voor de gemeente iets terugdoen voor de samenleving. Dan praat je over opdrachten boven de twee ton. In de overeenkomst is dan de eis opgenomen dat het bedrijf zo’n 5 procent van de contractsom inzet voor een sociale daad. Het kan bijvoorbeeld door mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt voor korte of lange tijd in dienst te nemen. Maar ook door allerlei maatschappelijke activiteiten te organiseren. De invulling kan enorm variëren. SROI is een vliegwiel; het brengt verandering op gang, zowel voor bedrijven als voor de samenleving.’

Heb je ook nog zo’n mooi voorbeeld uit Zeewolde? Stan begint al te glimlachen: ‘Zeker wel! Zo was er een transportbedrijf in Zeewolde dat een Syrische statushouder aan een rijbewijs heeft geholpen. Zo kreeg deze man de kans om vrachtwagenchauffeur te worden. Met hulp van een regionale subsidie en begeleiding kon hij een opleiding volgen en stage lopen. De werkgever bood ook extra hulp bij taal en vakkennis. Inmiddels heeft hij een vast contract als chauffeur en doet hij zijn werk geheel zelfstandig. Het is echt een succesverhaal. Je merkt ook dat maatwerk loont: zowel de medewerker als de werkgever is enorm tevreden.’

Stan zegt: ‘Een werkgever vertelde ons laatst: Het verrijkt mij ook als mens. En dat is precies wat wij willen bereiken. We willen bedrijven laten ontdekken dat sociaal ondernemen hen niet alleen financieel iets brengt, maar ook op andere manieren verrijkt.’ Kun je een voorbeeld geven van sociaal ondernemen in Harderwijk? Anouk: ‘Bij de bouw in de wijk Waterfront heeft aannemer Boskalis bijvoorbeeld leerlingen van basisscholen uitgenodigd voor een excursie en rondleiding op de bouwplaats. Zo kregen zij allerlei uitleg over duurzaamheid en het werken met schone, moderne technologie. Het bedrijf gebruikt bijvoorbeeld elektrisch materieel om CO2-uitstoot te verminderen. Door die excursie liet Boskalis zien op welke manier sociaal en milieuvriendelijk ondernemen hand in hand kunnen gaan. Ik vind het een prachtig voorbeeld van een bedrijf dat verder kijkt dan winst en echt iets toevoegt aan de gemeenschap.’ Hoe werken jullie verder samen met bedrijven en inwoners? Stan: ‘Een van onze speerpunten is het vinden van werk voor mensen met een afstand tot de

14

Sociaal Domein Vertelt

Anouk Boonen-Kampkuiper en Stan Stokvis

arbeidsmarkt. Samenwerking is de sleutel tot succes; we zijn continu op zoek hoe we bedrijven en werkzoekenden met elkaar in contact kunnen brengen. Dus we trekken graag samen op met scholen, werkgevers, het UWV, Inclusief Groep en andere gemeenten. Onze taak is om bedrijven over een bepaalde drempelvrees heen te helpen. Sommige ondernemers denken dat sociaal ondernemen veel tijd kost en ingewikkeld is. Maar er zijn verschillende mogelijkheden en uiteindelijk is de beloning groot. Want in deze arbeidsmarkt zit elk bedrijf te springen om gemotiveerde werknemers en geloof mij: ook die vind je juist in de kwetsbare doelgroep.’ Anouk vult aan: ‘Ik heb een mooi voorbeeld van een aannemersbedrijf uit Ermelo. Dat bedrijf helpt mensen om duurzaam aan het werk te gaan. Ze kwamen in contact met een veertiger die jarenlang zonder werk zat. Via ons kon hij bij hen aan de slag en daar kreeg hij de ruimte om zich op zijn eigen manier te ontwikkelen tot een super loyale werknemer. In dit geval zag de werkgever de mens achter de problemen en bood hij hem persoonlijke begeleiding. Inmiddels werkt hij er fulltime als vast teamlid en bedient hij allerlei apparaten en voertuigen.

Het mooiste is dat dit persoon weer een doel in zijn leven heeft en dat hij zich beter voelt dan ooit.’ Hebben jullie nog een ander voorbeeld van sociaal ondernemen in Ermelo? Anouk: ‘Na de bouw van het nieuwe sportcentrum De Zanderij hebben de architect en de aannemer een prachtig kunstwerk ontworpen waar je ook op kunt zitten. Het is inmiddels bij de ingang geplaatst en het is gemaakt door Ermeloërs met een afstand

Waarom gaat sociaal ondernemen over meer dan alleen werk? Anouk: ‘Werk geeft mensen niet alleen inkomen, maar ook structuur, sociale contacten en zelfvertrouwen. We zien dat veel mensen het vertrouwen in zichzelf kwijt zijn. Als een werkgever dan zegt: Je hebt het goed gedaan, dan zie je iemand gewoon groeien. Dat is onbetaalbaar. Vaak heeft iemand alleen een beetje extra begeleiding nodig en kan je daar als werkgever een hele betrouwbare kracht aan overhouden.’

Werk geeft mensen niet alleen inkomen, maar ook structuur, sociale contacten en zelfvertrouwen. ANOUK BOONEN-KAMPKUIPER

Wat is jullie ambitie voor de toekomst? Stan: ‘We willen een regio zijn waarin sociaal ondernemen de norm wordt. Onze ambitie is om bedrijven te laten groeien in hun sociale verantwoordelijkheid. We hebben liever twintig bedrijven die elk één persoon aannemen, dan één bedrijf dat er twintig helpt. Zo creëer je een bredere impact.’ Anouk: ‘Daarbij moeten we niet vergeten dat er al heel veel ondernemers zijn die fantastisch werk doen. Zij zijn het fundament van onze sociale economie. Door hun verhalen te vertellen, hopen we dat steeds meer bedrijven hun voorbeeld volgen.’ Wat maakt dit werk voor jullie zo bijzonder? Anouk: ‘Het mooiste is dat iemand zegt: Ik voel me weer goed, ik heb een doel in mijn leven. Dat is waar we het voor doen. We zien mensen opbloeien en dat heeft impact op hun hele omgeving. Maar ik zie het ook terug bij ondernemers: SROI is veel meer dan alleen een eis die je wordt opgelegd vanuit een overeenkomst. Je kunt dit ook echt vanuit je hart doen. Ik hoop oprecht dat we steeds meer ondernemers bereid vinden om openlijk te delen wat ze op sociaal gebied betekenen voor de samenleving. Want dat kan andere ondernemers ook weer op een idee brengen.’ Stan tot slot: ‘Sociaal ondernemen is inspirerend, zowel voor bedrijven als voor de mensen die geholpen worden. Dat hebben we dit jaar ook gemerkt op het eerste Ondernemersontbijt, dat in Ermelo plaatsvond.

Als iemand dan vertelt wat je kunt bereiken voor een ander, dan merk je meteen hoe goed er wordt geluisterd. Het laat wat ons betreft ook zien dat het sociaal domein een plek is waar menselijkheid en professionaliteit hand in hand gaan.’

Kunstwerk bij sportcentrum De Zanderij

Sociaal Domein Vertelt

15

Overzicht opdrachtnemers in branche (totaal lopend + archief van de afgelopen 2 jaar)

Bouw/Installatie

22

Branche

Infra Groen

15 8

Dienstverlening Vervoer

17 1

Zorg Overig

69 4

Aantal opdrachtnemers

Verhouding inkoopvolume - SROI waarde (afgelopen 2 jaar, lopende + afgeronde opdrachten)

SROI invulling per subcategorie

11.000.000

26%

SROI waarde (5% van het inkoopvolume)

62%

4% 8%

Arbeidsparticipatie

Sociaal inkopen

Maatschappelijke activiteiten

Vrijstelling SROI door PSO certificering

Colofon Dit is een uitgave van gemeenten Ermelo, Harderwijk, Zeewolde en Meerinzicht.