Jaarverslag bezw.cie. e250023570

JAARVERSLAG 2024

1. Woord vooraf Dit is het jaarverslag van de Bezwarencommissie woonruimteverdeling regio Noord-Veluwe (hierna: de commissie). De commissie behandelt bezwaren inzake urgentiebesluiten (in de gemeenten Elburg, Ermelo, Harderwijk, Nunspeet, Oldebroek en Putten). In dit jaarverslag kijkt de commissie terug op de instroom en afhandeling van de bezwaren in 2024 en legt zij verantwoording af over haar werkzaamheden.

Noodzaak voor woonruimte Het woningtekort in Nederland is en blijft groot, zo ook in de regio Noord-Veluwe. Naast het tekort aan woningen hebben er afgelopen jaren meerdere maatschappelijke ontwikkelingen een rol gespeeld, waardoor steeds meer mensen het financieel moeilijk krijgen en met moeite hun woonlasten en/of energierekening kunnen betalen. De grotere aanspraak op het aanbod van sociale huurwoningen resulteert in het alsmaar langer worden van de wachtlijsten. Het is aan gemeenten om samen met de woningcorporaties en maatschappelijke organisaties te zorgen dat deze alsmaar groter wordende groep een dak boven het hoofd heeft en blijft houden. Wonen blijft immers een (sociaal) grondrecht. Het kan nog erg lastig zijn om deze taak te vertalen in beleid en regelgeving. Gemeenten hebben te maken met een complex speelveld waarin een juiste balans moet worden gevonden tussen het rechtvaardige en het sociale. De uitvoering vraagt daarnaast om werkbare regels, begrijpbare procedures en een efficiënte manier van werken, zonder daarbij de menselijke maat uit het oog te verliezen. De gemeenten Elburg, Ermelo, Harderwijk, Nunspeet, Oldebroek en Putten werken samen binnen de regio Noord-Veluwe.

De gemeenten hebben vanwege schaarste op de sociale woningmarkt voor een systeem gekozen om in uitzonderingsgevallen voorrang te verlenen aan mensen die in uiterste nood verkeren boven reguliere woningzoekenden. In andere woorden gaat het om de vraag: wie heeft het meest urgent een woning nodig? Woningzoekenden kunnen een aanvraag voor urgentie indienen bij een onafhankelijke commissie. Deze zogenaamde urgentiecommissie beoordeelt namens de colleges van burgemeester en wethouders per aanvraag of de voorrang gerechtvaardigd is en besluit wel of niet een urgentieverklaring te verlenen. Dit besluit is een appellabel besluit; indien de aanvrager het niet eens is met het besluit kan de aanvrager een bezwaar indienen. De Bezwarencommissie behandelt deze bezwaren en brengt daarover advies uit aan de colleges van burgemeester en wethouders.

Behandelde zaken In 2024 heeft de commissie 22 bezwaren ter zitting behandeld, waarvan 6 bezwaren in 2023 zijn binnengekomen maar voor behandeling zijn doorgeschoven naar 2024. Verder zijn er in 2024 4 bezwaren binnengekomen die voor behandeling zijn doorgeschoven naar 2025. In totaal zijn er in 2024 dus 26 bezwaren voor advies aan de commissie voorgelegd. Er is sprake van een zelfde aantal ten opzichte van het jaar 2023 met betrekking tot het aantal binnengekomen bezwaren. In 2023 waren dat er 26. Er is wel sprake van een stijging ten opzichte van de jaren daarvoor (2020: 21, 2019: 16 en 2018: 21). Sommige bezwaren worden ingetrokken voordat deze op zitting worden behandeld. In 2024 heeft de commissie 16 adviezen uitgebracht. In hoofdstuk 5 van dit verslag treft u meer cijfers met betrekking tot de bezwaren in 2024.

Linda Sanders, plv. voorzitter

2

Inhoudsopgave

1. Woord vooraf................................................................................................................2 Inhoudsopgave ................................................................................................................3 2. Inleiding.........................................................................................................................4 3. Vormgeving van de Bezwarencommissie ...............................................................4 3.1. Onafhankelijke commissie ............................................................................................ 4 3.2. Leden ............................................................................................................................... 4 3.3. Ambtelijk secretariaat .................................................................................................... 5 4. Werkwijze van de Bezwarencommissie...................................................................5 4.1. Procedure ........................................................................................................................ 5 4.2. Termijnen ........................................................................................................................ 6 4.3. Vergaderingen en zittingen ...........................................................................................

6 5. Ontvangen bezwaren ..................................................................................................6 5.1. Aantal binnengekomen bezwaren................................................................................ 6 5.2. De bestreden besluiten ................................................................................................. 8 5.3. De adviezen van de commissie ................................................................................... 8 5.4. Trends en ontwikkelingen ............................................................................................. 9 6. Financiën ....................................................................................................................10 6.1. Vergoedingen ............................................................................................................... 10

3

2. Inleiding Voor u ligt het jaarverslag van de Bezwarencommissie Woonruimteverdeling regio Noord-Veluwe. Deze commissie heeft een tweetal functies: • •

Een adviesfunctie Een signaleringsfunctie

Hoofdzakelijk richt de commissie zich op de eerste functie. De commissie beoordeelt of de urgentiecommissie op de juiste wijze de geldende regelgeving heeft toegepast. Voor zover er sprake is van (herhaaldelijke) knelpunten bij het toepassen van de regels, benoemt de commissie deze knelpunten en laat zij het aan de verantwoordelijke organen om op zoek te gaan naar verbeteringen.

3. Vormgeving van de Bezwarencommissie De gemeenten Elburg, Ermelo, Harderwijk, Nunspeet, Oldebroek en Putten werken sinds 1 januari 2004 samen binnen de regio Noord-Veluwe bij de uitvoering van het woonruimteverdelingsbeleid. Voor deze samenwerking maken de gemeenten afspraken met de besturen van de corporaties die binnen hun gemeente actief zijn: UWOON (Elburg, Ermelo en Harderwijk), Omnia Wonen (Harderwijk, Nunspeet en Oldebroek), Deltawonen (Oldebroek) en Woningstichting Putten. De regels voor de woonruimteverdeling zijn door de gemeenten vastgelegd in een gelijkluidende Huisvestingsverordening. De huidige verordening geldt sinds 1 maart 2024. In deze verordening is het bestaansrecht van de commissie verankerd. Het Reglement Bezwarencommissie Woonruimteverdeling Noord-Veluwe is per 1 maart 2020 in werking getreden, en ziet toe op de samenstelling, benoeming, bevoegdheden en werkwijze van de commissie. Ook de door de gemeenten vastgestelde Richtlijn Urgentie is per 1 maart 2020 gewijzigd vastgesteld.

3.1. Onafhankelijke commissie De commissie is een onafhankelijke commissie in de zin van artikel 7:13 van de Algemene wet bestuursrecht. Dit betekent dat de voorzitter geen deel uitmaakt van een van de bestuursorganen waarvoor de commissie adviseert. Ook werkt de voorzitter niet voor deze bestuursorganen. Hoewel dit geen wettelijk vereiste is, maken de andere leden in deze commissie ook geen deel uit van een van de bestuursorganen. Zij zijn ook niet werkzaam voor deze bestuursorganen.

3.2. Leden De Bezwarencommissie was gedurende het jaar 2024 als volgt samengesteld: • • • •

de heer drs. L. Bezemer (voorzitter) mevrouw drs. L.H.J.M. Sanders (lid en plaatsvervangend voorzitter) de heer A.J.L. Bakker (lid) mevrouw mr. P.M. den Hartogh (lid)

4

De leden van de commissie zijn benoemd voor een periode van vier jaar, met de mogelijkheid tot éénmaal een verlenging van vier jaar. De maximale zittingstermijn voor een lid is acht jaar. Voor de commissie geldt het navolgende rooster van aftreden: • • • •

1 januari 2026: mevrouw drs. L.H.J.M. Sanders 1 januari 2026: de heer drs. L. Bezemer 1 januari 2028: mevrouw mr. P.M. den Hartogh 1 januari 2028: de heer A.J.L. Bakker

De heer drs. L. Bezemer en mevrouw drs. L.H.J.M. Sanders zijn herbenoembaar, evenals de heer A.J.L. Bakker en mevrouw mr. P.M. den Hartogh. Vanwege een ernstig ongeval is de heer Bezemer sinds 21 september 2024 uitgevallen. Hij bevindt zich thans in de afrondende fase van een revalidatietraject. Naar verwachting is hij binnenkort zover hersteld dat hij zijn functie als voorzitter van de commissie weer kan oppakken. Mevrouw Sanders heeft de afgelopen periode de honneurs als voorzitter waargenomen.

3.3. Ambtelijk secretariaat De gemeente Putten ondersteunt de commissie met een ambtelijk secretariaat dat de noodzakelijke werkzaamheden verricht. Het secretariaat wordt vanaf medio september 2023 bekleed door de heer mr. R. van de Scheur. De secretaris maakt geen deel uit van de commissie.

4. Werkwijze van de Bezwarencommissie 4.1. Procedure Voor de afhandeling van de binnengekomen bezwaren volgt de commissie de Algemene wet bestuursrecht (Awb). Wanneer een bezwaarschrift binnenkomt bij één van de gemeenten, zal allereerst worden gecontroleerd of deze ontvankelijk kan worden verklaard. Dit wordt gedaan aan de hand van de volgende punten: • • •

De brief is ondertekend, bevat een dagtekening, de naam en het adres van de indiener; Het is duidelijk tegen welk besluit bezwaar wordt ingediend; De brief bevat de gronden van het bezwaar.

Indien het bezwaarschrift aan deze punten voldoet, wordt het per e-mail doorgestuurd naar de secretaris van de commissie. De secretaris bevestigt de ontvangst en zal zorgen dat het bezwaar wordt behandeld door de commissie. Indien er sprake is van een pro-forma bezwaar, spreekt de secretaris met de indiener een redelijke termijn af waarin de gronden zullen worden aangevuld. De secretaris vraagt alle stukken op bij de urgentiecommissie die ten grondslag hebben gelegen aan het bestreden besluit. De opgevraagde stukken en het verweerschrift worden bij het dossier gevoegd. Verder vraagt de secretaris bij de urgentiecommissie om een reactie op het bezwaar. Soms leidt dit ertoe dat een besluit wordt genomen tot wijziging of vervanging van het bestreden besluit, nog voordat de commissie zich heeft gebogen over de zaak. Dit is 6 keer voorgekomen in 2024. In 1 geval is het bezwaar ingetrokken vanwege het ontbreken van een belang. In de andere gevallen is een hoorzitting gehouden en nodigt de secretaris de partijen uit om elk hun kant van het verhaal nader toe te lichten. De commissie stelt de partijen vragen over hetgeen nog niet duidelijk is.

5

Hetgeen tijdens de hoorzitting naar voren is gekomen, dan wel het verstrekken van aanvullende informatie door bezwaarde, kan aanleiding zijn voor het alsnog verlenen van urgentie door de urgentiecommissie. Zo is er in 2024 7 keer alsnog urgentie verleend, veelal nog voordat de bezwarencommissie tot een advies is gekomen. De beraadslaging van de commissie is besloten. De commissie baseert haar advies op de ingebrachte stukken en de tijdens de hoorzitting naar voren gebrachte informatie. De secretaris verstuurt het advies op bezwaar naar de partijen en naar het college van burgemeester en wethouders van de betreffende gemeente. Hetgeen tijdens de zitting is besproken, is op een geluidsdrager opgenomen en digitaal opgeslagen. In geval van een beroepsprocedure kan de digitaal vastgelegde tekst schriftelijk worden uitgewerkt. De adviezen van de commissie zijn formeel niet bindend. Toch zijn in 2024 nagenoeg alle adviezen van de commissie overgenomen.

4.2. Termijnen Op grond van de Awb dient het college van burgemeester en wethouders van de betreffende gemeente binnen twaalf weken, gerekend vanaf de dag nadat de bezwaartermijn is verstreken, een beslissing op het bezwaar te nemen. Het Reglement Bezwarencommissie woonruimteverdeling Noord-Veluwe 2020 draagt de commissie op om binnen 8 weken advies uit te brengen aan het college. Indien de termijn voor advies is verdaagd overeenkomst artikel 7:10, derde lid, van de Awb, bedraagt deze termijn 14 weken.

4.3. Vergaderingen en zittingen In 2024 is de commissie 11 keer in wisselende samenstelling bij elkaar gekomen. Tijdens de vergaderingen, waarin de commissie haar taken bespreekt, worden ook de hoorzittingen gehouden. De commissie behandelt in beginsel maximaal 3 bezwaarschriften per vergadering. De vergadering wordt door 3 leden (waaronder de voorzitter) bijgewoond en ondersteund door de secretaris. Vanwege de onvoorspelbaarheid van het binnenkomen van bezwaren zijn er in 2024 twee vergaderingen geannuleerd.

5. Ontvangen bezwaren 5.1. Aantal binnengekomen bezwaren In 2024 hebben de deelnemende gemeenten over 26 bezwaren advies van de commissie gevraagd. De commissie heeft alle bezwaren in behandeling genomen. Dat is inclusief 4 openstaande zaken van het jaar 2023, deze bezwaren zijn op de eerstvolgende zittingen van 2024 behandeld. Van de 5 bezwaren die eind 2024 zijn binnengekomen, zullen er 3 in 2025 behandeld zullen worden. Twee van die vijf bezwaren zijn inmiddels ingetrokken. In totaal heeft de commissie in 2024 22 zaken op zitting behandeld. De commissie heeft in 2024 16 adviezen geformuleerd.

6

Binnengekomen bezwaren per gemeente

GEMEENTE 14

3

Harderwijk

Ermelo

4

Oldebroek

3

Putten

2

2

Nunspeet

Elburg

Op zitting behandelde bezwaren per gemeente

GEMEENTE 12

4 3 2 1 0 Harderwijk

Ermelo

Oldebroek

Putten

Nunspeet

Elburg

* Inclusief de 6 bezwaren die in 2023 zijn ingekomen, exclusief de 3 bezwaren die naar 2025 zijn doorgeschoven * exclusief de 5 bezwaren die voor de zitting zijn ingetrokken

7

Uitgebrachte adviezen per gemeente

GEMEENTE 9

2

2

2 1 0

Harderwijk

Ermelo

Oldebroek

Putten

Nunspeet

Elburg

5.2. De bestreden besluiten De binnengekomen bezwaren in 2024 vallen te verdelen in vier categorieën: • • • •

Bezwaren tegen de afwijzing van de urgentieaanvraag Bezwaren tegen de inhoud van de urgentieverklaring Bezwaren tegen de aanhouding van de urgentieaanvraag Bezwaren tegen het niet-ontvankelijk verklaren van de urgentieaanvraag

Bezwaren per onderwerp

CATEGORIE 4%

4%

4%

Afwijzing urgentieaanvraag Inhoud urgentietoekenning Aanhouding urgentieaanvraag Niet-ontvankelijke urgentieaanvraag

88%

5.3. De adviezen van de commissie In 2024 heeft de commissie 16 adviezen uitgebracht. Zoals al benoemd in paragraaf 4.1., zijn nagenoeg alle adviezen door de colleges van burgemeester en wethouders overgenomen. Eén advies over een bezwaar tegen aanhouding van een urgentieaanvraag is door het college niet overgenomen aangezien sprake had moeten zijn van het dictum niet-ontvankelijk in plaats van ongegrond. Van de uitgebrachte adviezen luidden er 2 ‘gegrond’ en 14 ‘ongegrond’.

8

5.4. Trends en ontwikkelingen Om ontwikkelingen en knelpunten te bespreken, is het gewenst dat de commissie kan aanschuiven bij het Bestuurlijk Overleg Wonen. Dat is door agendaproblemen zowel niet gelukt in de vergadering van 24 oktober als die van 5 december 2024. De commissie had daarbij de volgende onderwerpen aan de orde willen stellen: - De vraag aan welke eisen een medisch specialist moet voldoen, moet dit beslist iemand zijn die medicijnen mag voorschrijven?; - Het fenomeen pauzewoning dat het systeem van urgentie doorkruist; - Het vermogen als voorliggende voorziening: dit vastleggen in de Huisvestingsverordening en de wens dat woningcorporaties hier meer rekening mee houden. Onderstaand staat een aantal al eerder door de Bezwarencommissie gesignaleerde punten dat in 2024 nog niet volledig aan de orde is geweest in het bestuurlijk besluitvormingsproces. Zelf oplossend vermogen van verhuurders van woningen Het zelf oplossend vermogen van verhuurders van woningen zou gestimuleerd kunnen worden. Handelen in de geest van de regelgeving kan veel klachten voorkomen. Als voorbeeld zij genoemd een interne verhuizing binnen het woningbestand, die soms, zelfs met ongedaanmaking van scheefwonen, geaccepteerd kan worden en niet in strijd is met regelgeving. Een meer constructieve houding van verhuurders zou zeer gewenst zijn.

Tijdelijke huisvesting Het is al langer de wens van de commissie om het fenomeen pauzewoningen te bespreken. Zowel kennis te nemen van het beleid inzake pauzewoningen, als de beschikbaarheid per gemeente. Regelmatig stuit de commissie op misverstanden dat bezwaarden, woningcorporaties en/of gemeenten veronderstellen dat een pauzewoning recht geeft op een urgentie. Het is erg jammer dat het de commissie ontbreekt aan een overzicht van de situatie per gemeente, wat betreft de zgn. pauzewoningen. Dat wil zeggen, of er pauzewoningen beschikbaar zijn en welk beleid daarvoor wordt gehanteerd. Een poging van de commissie om in 2022 zo’n overzicht door ambtenaren van de deelnemende gemeenten te laten opstellen, is mislukt. Misschien dat een bijeenkomst van de bestuurlijk portefeuillehouders in dit nieuwe jaar hiervoor nieuwe kansen biedt. In de praktijk blijken recreatiewoningen als pauzewoning te worden verhuurd die niet eens aan de eisen van het Besluit bouwwerken leefomgeving voldoen. Aan de commissie zijn tijdens hoorzittingen foto’s getoond van beschimmelde ruimten, niet te verwarmen vertrekken, inferieure constructies en onveilige situaties Ook ontstaan soms problemen na ommekomst van de termijn van 1 jaar bewoning. Soms is verlenging wel mogelijk, soms niet.

Het verdient aanbeveling om de mogelijkheden te onderzoeken om op korte termijn flexwoningen te realiseren binnen de gemeente. Deze woningen worden voor een periode van maximaal 10 jaar geplaatst op een locatie. Met de flexwoningen wordt op korte termijn het aanbod aan sociale huurwoningen vergroot. Daardoor kunnen starters en spoedzoekers eerder geholpen worden, zoals alleenstaanden als gevolg van een echtscheiding. Mensen die in een flexwoning gaan wonen behouden hun inschrijfduur, waardoor ze ook kans blijven maken op een reguliere huurwoning. Daarnaast zijn flexwoningen geen uitgewoonde stacaravans, maar woningen van een goede kwaliteit. Er is weinig verschil met een gewone huurwoning. Flex betekent dat de woningen snel geplaatst kunnen worden en na 10 jaar ook weer verplaatst kunnen of moeten worden. Ze worden in een fabriek gemaakt en zijn duurzaam, waardoor huurders betaalbare woonlasten hebben. Begripsbepalingen in het systeem van woonruimteverdeling De begripsbepalingen die gemeenten hanteren in het systeem van woonruimteverdeling dienen geborgd te zijn in vastgelegde wet- en regelgeving. Voorbeeld: de afstand voor woon-werkverkeer die acceptabel wordt geacht wisselt sterk. Europese regelgeving gaat van grotere afstanden uit. Provinciale opvattingen zijn weer anders.

Veelal wordt echter niet gekeken naar de mogelijkheden van openbaar vervoer, zeker wanneer het werk in continu bedrijven betreft in een 24/7 economie. De huidige afstand van <40 km is aanvechtbaar. Legale woonruimte

9

Het begrip legale woonruimte dient nauwkeurig omschreven te worden en bijvoorbeeld geborgd te zijn in een bestemmingsplan. Hardheidsclausule De interpretatie van het begrip “hardheidsclausule” moet niet uitsluitend gerelateerd worden aan een medische situatie, maar er kunnen zich zeker ook levensbedreigende of levensontwrichtende situaties voordoen die een andere oorzaak hebben. Dit wordt gestaafd door de jurisprudentie van onze commissie in de afgelopen jaren. Wenselijk of noodzakelijk De ene specialist schrijft dat een causaal verband bestaat tussen de ziekte en de woonsituatie en dat het daarom wenselijk is dat urgentie wordt toegekend, de andere specialist acht het noodzakelijk. Verder blijkt steeds vaker dat medisch specialisten geen uitspraak willen doen, waardoor deze route voor bezwaarden steeds lastiger wordt. Doorgaans honoreert de UCNV alleen een uitspraak van een medisch specialist indien deze urgentie noodzakelijk acht. Het verschil kan volgens de commissie ook te maken hebben met de persoon van de specialist. De een stelt zich wat meer bescheiden, meer gereserveerd op dan de ander, die wellicht wat assertiever is. Onbevredigend, want subjectieve elementen zoals hiervoor beschreven zouden eigenlijk geen rol moeten kunnen spelen. Het kan per slot van rekening het verschil betekenen tussen wel of geen toekenning van urgentie.

Instellingen GGZ Patiënten die voor de behandeling van hun kwaal worden opgenomen in een GGZ instelling kunnen daar veelal slechts blijven voor een gelimiteerde periode. Aan het einde van die periode moeten zij de instelling verlaten. Soms menen niet alleen de patiënten, maar ook de instelling ten onrechte dat het moeten verlaten van de instelling het recht op urgentie impliceert. Daar zou meer duidelijkheid over moeten worden gegeven. Betere communicatie over dit onderwerp is wenselijk. Coördinatie tussen gemeenten, UCNV, BCNV en woningcorporaties In het SNV (Samenwerking Noord-Veluwe, virtuele samenwerking na opheffing RNV) tijdperk was een ambtenaar, Ir. Van Marle, belast met de coördinatie. Zo wisten alle partijen waar ze aan toe waren. Voor zover de commissie bekend bestaat deze functie niet meer, terwijl de commissie die wel heel wezenlijk acht voor een goede afstemming en samenwerking van alle betrokken partijen. De commissie pleit er voor om deze functie weer in te stellen en te komen tot een periodiek overleg, waarbij de agenda voor dit overleg, na overleg met betrokken partijen, door genoemde functionaris kan worden voorbereid. Een betere coördinatie tussen gemeenten, woningcorporaties, Urgentiecommissie en Bezwarencommissie is wenselijk.

Opvolging commissieadvies Hoewel de colleges tegenwoordig de adviezen van de commissie veelal overnemen, is in eerdere jaren, zonder opgave van redenen, in enkele gevallen van het advies afgeweken. Het is van belang dat de commissie dan de argumenten van het betreffende college leert kennen, al was het alleen maar om daarvan te kunnen leren. Scheiding der machten Naar buiten toe moet steeds helder zijn (en blijven) dat er van de kant van de bezwarencommissie sprake is van absolute neutraliteit en dat “eigenstandig” tot adviezen wordt gekomen. Proces en procedure waarbij “toehoorders” of anderszins genodigden bij de vergaderingen van de bezwarencommissie verschijnen (en vertrekken) verdient met het oog op de beeldvorming bij bezwaarden zorgvuldig de aandacht.

6. Financiën 6.1. Vergoedingen De commissieleden ontvangen een vergoeding per bijgewoonde zitting. De vergoeding is € 160,- per bijgewoonde zitting voor alle leden, inclusief de voorzitter. Aangezien deze vergoeding sinds 2004 van toepassing is, is sinds januari 2023 met de gemeente Putten overlegd over actualisatie van de vergoeding. Dit overleg heeft in 2024 niet tot aanpassing van de vergoeding geleid.

10