Jaarrekening 2024 AANGEPAST 25-06-2025
Tekst van het document
Hernieuwbare elektriciteit
Bron: waarstaatjegemeente.nl 15-05-2025
66
Organisatie
2021
2022
2023
2024
Ermelo
14,50%
22,00%
0,00%
0,00%
Gemeenten 25.000 - 50.000 inwoners
0,00%
0,00%
0,00%
0,00%
Nederland
33,30%
40,90%
0,00%
0,00%
Demografische druk
Bron: waarstaatjegemeente.nl 15-05-2025 Organisatie
2021
2022
2023
2024
Ermelo
82,40%
83,50%
82,80%
82,90%
Gemeenten 25.000 - 50.000 inwoners
78,50%
79,00%
79,10%
79,50%
Nederland
70,10%
70,30%
70,30%
70,40%
Verbonden partijen programma Samen Wonen in Ermelo Verbonden partijen Bij de uitvoering van het programma Samen Wonen in Ermelo zijn de volgende verbonden partijen betrokken:
Afvalsturing Friesland N.V.
Het overzicht van alle verbonden partijen is opgenomen in de paragraaf verbonden partijen.
Wat heeft programma Samen Wonen in Ermelo gekost? Wat heeft het gekost Bedragen x €1.000
67
Samen Wonen Primitieve begroting Begrotingswijzigingen in Ermelo
2024
Begroting 2024
Realisatie 2024
Resultaat 2024
2024
Baten Duurzaamheid
7.784
-65
7.719
6.485
-1.234
872
410
1.282
1.219
-63
634
398
1.032
1.308
276
110
100
210
227
17
861
553
1.414
1.394
-20
10.261
1.396
11.657
10.633
-1.024
-9.564
-546
-10.110
-8.294
1.816
-3.789
-782
-4.571
-4.473
98
-3.107
316
-2.791
-2.737
54
-4.264
221
-4.043
-4.030
13
Wonen
-1.496
-303
-1.799
-1.903
-104
Totaal Lasten
-22.220
-1.094
-23.314
-21.436
1.878
Gerealiseerd
-11.959
302
-11.657
-10.804
853
-11.959
302
-11.657
-10.804
853
en Milieu Kwaliteit Openbare Ruimte Ruimtelijke Ontwikkeling Verkeer en Vervoer Wonen Totaal Baten Lasten Duurzaamheid en Milieu Kwaliteit Openbare Ruimte Ruimtelijke Ontwikkeling Verkeer en Vervoer
saldo van baten en lasten Saldo programma Samen Wonen in Ermelo
68
Programma Samen Ondernemen in Ermelo Toelichting kleur indicator Groen: het verloopt conform planning Oranje: het verloopt niet conform planning, maar we kunnen nog bijsturen Rood: we hebben de planning niet gehaald Hierbij wordt planning ‘breed’ geïnterpreteerd. Het heeft betrekking op zowel tijd, geld als eventuele risico’s.
Economie Wat wilden we bereiken? Bedrijventerrein We werken aan de economische ambitie om een bedrijventerrein langs de A28 te ontwikkelen. Voorwaarde hiervoor is dat een nieuw Ermelo’s bedrijventerrein wordt opgenomen in het Regionaal Programma Werklocaties (RPW).
Wat zouden we doen in 2024? We stellen een verkenning en routekaart op voor het bedrijventerrein langs de A28 In 2023 is opdracht gegeven tot het uitvoeren van een verkenning die op hoofdlijnen beschrijft hoe het proces om te komen tot een nieuw bedrijventerrein langs de A28 eruit kan zien, wat daar globaal voor nodig is in tijd, geld en capaciteit en wat vervolgens de eerste stap is om te gaan zetten. Deze verkenning heeft de vorm van een rapportage met daaraan gekoppeld een routekaart en wordt in 2024 aan de raad aangeboden. De raad wordt gevraagd om routekaart vast te stellen en budget te verstrekken voor het uitvoeren van de eerste fase van de routekaart (initiatieffase). In 2023 is de ontwikkeling van een nieuwe RPW gestart i.s.m. de provincie Gelderland en de gemeenten Harderwijk en Putten. In 2024 wordt hier door Gedeputeerde Staten van de provincie Gelderland een besluit over verwacht.
In 2024 heeft de gemeenteraad de routekaart voor de ontwikkeling van het bedrijventerrein A28 vastgesteld. Tegelijkertijd is een budget voor de initiatieffase vastgesteld. In september 2024 heeft het college besloten de ontwikkeling van het bedrijventerrein A28 ivm de beperkte RO later te prioriteren. In 2024 is gestart met het opstellen van het nieuwe RPW. Besluitvorming van het RPW wordt in Q2 2025 verwacht.
Bedrijvigheid Wat wilden we bereiken? Regionaal programma werken Het Regionaal Programma Werklocaties (RPW) wordt gaandeweg 2023 ontwikkeld i.s.m. de provincie en de gemeenten Harderwijk en Putten en zal normaliter in het eerste kwartaal van 2024 geaccordeerd moeten worden door de provincie. De A28-ambitie, de ruimtelijke vervangingsvraag gegeven de transformatie van bedrijventerrein Kerkdennen naar wonen en de opname van Tonselse Veld in dat RPW vormen de kern van de Ermelose insteek in dat ontwikkelproces. De Ermelose ruimtelijk-economische ambitie zal ook een vertaalslag vinden in de uitwerking van de economische paragraaf van de EHZ Gebiedsagenda en te ontwikkelen lokaal economisch beleid.
Wat zouden we doen in 2024?
69
We ontwikkelen het Regionaal Programma Werklocaties Parallel aan dat ontwikkeltraject loopt, conform de huidige planning, de ontwikkeling van het Regionaal Programma Werklocaties (RPW) in samenwerking met Harderwijk en Putten. Ermelo heeft de trekkersrol in de ontwikkeling van het komende RPW. Dit RPW komt tot stand in opdracht van de provincie, met vaststelling in Gedeputeerde Staten (2024). Ermelo zal in dat ontwikkelproces de eigen ambities en ontwikkelingen nadrukkelijk agenderen. Voor de realisatie van de Ermelose ruimtelijk-economische ambitie is opname van die ambitie in het komende RPW vereist. Normaliter zal de Ermelose ambitie dus een eigen ontwikkeltraject kennen, noodzakelijkerwijs in het RPW worden opgenomen, en ook op enigerlei wijze een plaats krijgen in de uitrol van de economische paragraaf van de EHZ Gebiedsagenda en in te ontwikkelen lokaal economisch beleid. Die laatste trajecten zullen resp. op regionaal- en lokaal worden opgepakt. De ontwikkeling van het RPW is in de eindfase (januari 2025). Laatste ambtelijke- en bestuurlijke overleggen leiden in het eerste kwartaal tot een besluitrijp document, dat normaliter dit eerste semester Gedeputeerde Staten van Gelderland in staat stelt tot vaststelling over te gaan (als hamerstuk).
De ontwikkeling van het RPW verloopt - ook afgestemd met de provincie - volgens planning. College en raad besluiten in respectievelijk april en begin juni. Definitieve vaststelling van het RPW door Gedeputeerde Staten vindt in de tweede helft van juni 2025 plaats.
Toerisme en Recreatie Wat wilden we bereiken? Toerisme (lokaal) We ontwikkelen samen met de toeristische sector een nieuwe visie voor Toerisme en Recreatie. We hebben de ambitie de waarde van toerisme en recreatie te blijven borgen en benutten. Tegelijkertijd willen we de balans tussen de vrijetijdseconomie en de leefomgeving bewaken. De volgende kernpunten voor het thema ‘Ontspannen verblijven en recreëren’ zijn opgenomen in de omgevingsvisie: •
Ermelo heeft recreanten veel te bieden
•
Versterken, verbreden, verlengen Veluwe op 1
•
Recreatie en toerisme dragen bij aan welvaart en welzijn
•
Via zonering beschermen van waarden
•
Goede verbindingen en aantrekkelijke routes
•
Aantrekkelijke, vitale vakantieparken
•
Strand Horst: regionale recreatieve trekpleister
•
Iedereen in Ermelo cultuur laten ervaren
Wat zouden we doen in 2024? We ontwikkelen een nieuwe visie toerisme en recreatie Samen met belanghebbenden starten we in september 2023 met het traject om tot een nieuwe visie toerisme en recreatie en bijhorende projectagenda te komen. Dit geeft concrete handvatten om de bovengenoemde kernpunten ‘Ontspannen verblijven en recreëren' uit de omgevingsvisie te implementeren. Naar verwachting gaat dit in april-mei 2024 ter besluitvorming naar de raad. Ondertussen werken we aan goede verbindingen en aantrekkelijke routes door uitvoering van het project Regiodeal Veluwe Versterking Duurzame Mobiliteit en het uitrollen van een Veluwestijl routenetwerk met aantrekkelijke recreatieve routes voor wandelaars, fietsers, ruiters en mountainbikers. Daarnaast wordt een subsidiemogelijkheid verkend om in te zetten op goede verbindingen en aantrekkelijke routes en de ontwikkeling van Strand Horst als regionale recreatieve
70
trekpleister. Zo verzilveren we kansen om grotere investeringen te doen in de kwaliteit van toerisme en recreatie en de openbare ruimte in onze gemeente.
De gemeenteraad heeft de visie toerisme en recreatie 2025-2030 'Trots op vrije tijd' vastgesteld op 3 juli 2024. Ook is het uitvoeringsprogramma toen opgeleverd. Dit is het product van een uitgebreide trendanalyse en een uitgebreid participatietraject met inwoners, ondernemers, lokale, regionale en landelijke (toeristische) partners, terreinbeherende organisaties en buurtgemeenten. In 2024 is ook het Veluwse wandelnetwerk in Ermelo opgeleverd. In 2024 heeft het Rijk financiering toegekend aan de Regio Deal Veluwe in Balans, mede dankzij de inspanningen van de VeluweAlliantie, waarvan Ermelo deel uitmaakt. In 2025 onderzoeken we hoe we deze financiële kans kunnen benutten om samen te werken aan een recreatieve verbinding met Veluwe aan Zee.
Wat wilden we bereiken? Toerisme (regionaal) Daarnaast is Ermelo gastheergemeente voor de regionale beleidstaak op het gebied van toerisme en recreatie. De aan deze samenwerking deelnemende gemeenten zijn Elburg, Ermelo, Harderwijk, Hattem, Nunspeet, Oldebroek en Putten. Door onderlinge afstemming wordt er onder meer voor gezorgd dat het toeristisch product in de verschillende gemeenten op elkaar aansluit, elkaar aanvult en elkaar versterkt. Toeristen en recreanten ondernemen immers activiteiten in de hele regio, en blijven niet binnen de grenzen van één gemeente. Zo wordt er gewerkt aan het verder versterken van de regio en het bieden van een optimale beleving aan toeristen en recreanten. Dit gebeurt specifiek op de thema’s van bezoekersmanagement, kwalitatief en hoogwaardig aanbod (versterken i.p.v. vergroten) en samen de krachten bundelen (lokaal/regionaal).
Wat zouden we doen in 2024? We zorgen voor een optimale beleving voor toeristen en recreanten We werken regionaal elk jaar met een jaarplan, waarin de doelen, ambities, concrete projecten en activiteiten voor dat jaar staan beschreven. Daarnaast vertegenwoordigt Ermelo de Noord-Veluwe in het Veluwe brede samenwerkingsverband VeluweAlliantie. De Veluwe brede samenwerking geeft uitvoering aan de Veluwe Agenda 2030. Gemeente Ermelo organiseert vier keer per jaar het bestuurs- en ambtelijk overleg Toerisme & Recreatie met de 7 gemeenten Elburg, Ermelo, Harderwijk, Hattem, Nunspeet, Oldebroek en Putten. Concrete activiteiten en projecten van de komende tijd zijn: •
Project Joodse Geschiedenis op de Noordelijke Veluwe,
•
Verder ontwikkelen van de Veluwse ontvangstlocaties,
•
Het verder uitrollen van de Veluwse Routenetwerken,
•
De uitvoeringsagenda van de Veluwse Belevingsgebieden: Veluws Verleden en Veluwse Kust.
De projecten zoals beschreven verlopen volgens planning. Voor het project over de Joodse geschiedenis op de Noord-Veluwe worden volgens planning medio 2025 zeven belevingsobjecten geplaatst in de zeven gemeenten die deelnemen aan het project (Apeldoorn, Elburg, Ermelo, Harderwijk, Nunspeet, Nijkerk en Putten).
71
Indicatoren programma Samen Ondernemen in Ermelo Banen per 1.000 inwoners van 15 - 64 jaar
Bron: waarstaatjegemeente.nl 15-05-2025 Organisatie
2021
2022
2023
2024
Ermelo
854,70
872,90
899,70
0,00
Gemeenten 25.000 - 50.000 inwoners
706,90
725,90
738,40
0,00
Nederland
805,10
824,70
836,60
0,00
Netto arbeidsparticipatie
Bron: waarstaatjegemeente.nl 15-05-2025
72
Organisatie
2021
2022
2023
2024
Ermelo
71,40%
73,60%
73,70%
73,20%
Gemeenten 25.000 - 50.000 inwoners
71,00%
72,50%
73,40%
73,50%
Nederland
70,40%
72,20%
73,10%
73,20%
Vestigingen van bedrijven per 1.000 inwoners van 15 t.m. 64 jaar
Bron: waarstaatjegemeente.nl 15-05-2025 Organisatie
2021
2022
2023
2024
Ermelo
155,50
161,90
168,10
0,00
Gemeenten 25.000 - 50.000 inwoners
158,50
166,80
174,20
0,00
Nederland
164,50
173,30
181,80
0,00
Functiemenging
73
Bron: waarstaatjegemeente.nl 15-05-2025 Organisatie
2021
2022
2023
2024
Ermelo
55,40
55,90
56,40
0,00
Gemeenten 25.000 - 50.000 inwoners
49,70
50,20
50,60
0,00
Nederland
53,30
53,80
54,20
0,00
Verbonden partijen programma Samen Ondernemen in Ermelo Verbonden partijen Bij de uitvoering van het programma Samen Ondernemen in Ermelo zijn de volgende verbonden partijen betrokken:
Coöperatie Gastvrije Randmeren
Leisurelands
Ontwikkelmaatschappij Vitale Vakantieparken B.V.
Het overzicht van alle verbonden partijen is opgenomen in de paragraaf verbonden partijen.
Wat heeft programma Samen Ondernemen in Ermelo gekost? Wat heeft het gekost Bedragen x €1.000
74
Samen Ondernemen
Primitieve begroting Begrotingswijzigingen 2024
Begroting 2024
Realisatie 2024
Resultaat 2024
2024
in Ermelo Baten Economie
22
31
53
73
20
Toerisme en
111
495
606
619
13
133
526
659
692
33
Bedrijvigheid
-295
139
-156
-144
12
Economie
-402
55
-347
-353
-6
Toerisme en
-869
111
-758
-687
71
-1.566
305
-1.261
-1.183
78
-1.433
831
-602
-491
111
-1.433
831
-602
-491
111
Recreatie Totaal Baten Lasten
Recreatie Totaal Lasten Gerealiseerd saldo van baten en lasten Saldo programma Samen Ondernemen in Ermelo
75
Paragrafenverantwoording Paragraaf Lokale heffingen Algemeen In deze paragraaf wordt een toelichting gegeven op de ontwikkeling van de belastingtarieven en rechten 2024. De gemeentelijke belastingen en rechten zijn een belangrijke inkomstenbron voor onze gemeente. De Onroerend Zaak Belasting (OZB), Toeristenbelasting, Forensenbelasting en Reclamebelasting worden als algemene belastingen gezien. Korte beschrijving Gemeenten hebben een gesloten belastingstelsel. Door de landelijke overheid wordt bepaald welke belastingen de gemeenten mogen heffen. Daarbij wordt onderscheid gemaakt tussen belastingen die onderdeel uitmaken van de algemene dekkingsmiddelen en heffingen waarbij een vergoeding wordt betaald voor een door de gemeente uitgevoerde taak of verleende dienst. Lokale heffingen hebben tot doel dat de gemeente door het verwerven van eigen middelen dekking vindt voor haar uitgaven in het kader van de uitvoering van de gemeentelijke taken. De invoering, wijziging of intrekking van lokale heffingen dient door middel van een door de gemeenteraad vast te stellen verordening te geschieden. De definitieve vaststelling van de tarieven door de gemeenteraad vindt plaats in december. Tot de uitgevoerde taken worden gerekend; de Onroerende Zaak Belasting, Forensenbelasting en Toeristenbelasting.
Tot de door de gemeente verleende diensten behoren de Afvalstoffenheffing en de Rioolheffing. Daarnaast zijn er nog de leges als vergoeding voor diverse diensten en taken (burgerlijke stand, reisdocumenten, rijbewijzen, omgevingsvergunning, etc.). De betreffende tarieven moeten in beginsel de gemaakte kosten dekken. Hier geldt het principe: de gebruiker betaalt. Benchmark woonlasten (COELO) Overleg tussen het Rijk en de VNG heeft geleid tot de publicatie van de benchmarkwoonlasten in de Atlas van de lokale lasten 2024 van het COELO. De benchmark is ingevoerd om jaarlijks de ontwikkeling van de lokale lasten inzichtelijker te maken. Hiermee is afgestapt van de afspraak dat de ontwikkeling van de lokale lasten jaarlijks wordt gemonitord met de macronorm OnroerendeZaakBelasting. De benchmark betreft een vergelijking van de gemeentelijke woonlasten (OZB, Riool- en Afvalstoffenheffing) en de gemeentelijke tariefontwikkeling binnen een provincie. Ook de landelijke en provinciale gemiddelden worden vergeleken. Het overzicht vergelijkt binnen de provincie de tariefswijzigingen per gemeente en het cumulatief bedrag van de drie heffingen per gemeente. De benchmark geeft gemeenten meer inzicht in het eigen beleid ten opzichte van het beleid van andere gemeenten. Deze informatie kan benut worden om het eigen beleid verder vorm te geven.
Hieronder vindt u de grafische weergave van de benchmark voor de provincie Gelderland. In het bovenste deel van de figuur is de mutatie van de woonlasten van 2023 op 2024 weergegeven. In de onderste figuur de hoogte van de woonlasten. Hierbij is ieder balkje opgesplitst in het bedrag dat gemiddeld wordt betaald voor Onroerende Zaak Belasting, Rioolheffing en Afvalstoffenheffing. De doorgetrokken rode lijn geeft in beide onderdelen het landelijke gemiddelde weer, de gestippelde rode lijn het provinciale gemiddelde.
76
Conclusie: De conclusie is dat gemeente Ermelo in 2024 in de hoogste regionen van woonlasten van de provincie Gelderland zat. Jaarlijks wordt de COELO Atlas van de lokale lasten opgesteld. Dit betreft een jaarlijkse monitor van de ontwikkeling van de lokale lasten op macro- en microniveau. Voor onderstaande gegevens is gebruik gemaakt van de COELO Atlas van de lokale lasten 2024. De gegevens hebben betrekking op 2024 Landelijk beeld: In 2024 is voor de Onroerende Zaak Belastingen (OZB) de WOZ-waarde in peiljaar 2023 als grondslag gebruikt. De waarde van een gemiddelde woning steeg in deze periode 2,8%. Dit betekent echter niet dat huishoudens ook 2,8% meer kwijt zijn aan de OZB. Gemeenten verlagen namelijk hun tarief. Dit jaar verlaagden zij het tarief voor woningen met gemiddeld 2,3%. Gecorrigeerd voor de waardeontwikkeling ligt het gemiddelde OZB-tarief voor woningen 5,9% hoger dan vorig jaar. De gemiddelde Afvalstoffenheffing voor huishoudens stijgt dit jaar met 6,1%. De gemiddelde Rioolheffing voor huishoudens stijgt dit jaar met 4,8%. 90% van alle gemeenten heft Toeristenbelasting. Gemiddeld kost een hotelovernachting € 3,73 en een overnachting op een camping € 1,93 . Woonlasten per gemeente Woonlasten zijn betalingen die huishoudens doen in verband met wonen.
De gemeentelijke woonlasten bestaan uit de Onroerende Zaak Belasting (OZB), de Rioolheffing en de Afvalstoffenheffing. Een eventuele heffingskorting wordt hiervan afgetrokken. De gemeentelijke woonlasten bestaan voor huishoudens met een huurwoning uit de Afvalstoffenheffing en soms Rioolheffing. Eigenaar-bewoners betalen daarnaast ook OZB. In enkele gemeenten wordt van deze bedragen een heffingskorting afgehaald.
77
In Ermelo bedroegen voor 2024 de woonlasten voor een éénpersoonshuishouden (eigenaar-bewoner) € 1.073 en voor meerpersoonshuishouden (eigenaar-bewoner) € 1.157. Ter vergelijking in Gelderland bedraagt dit gemiddeld € 916 resp. € 997. Landelijk bedragen voor 2024 de woonlasten gemiddeld € 994 voor een meerpersoonshuishouden, waarbij het de hoogste lasten € 1.874 (Bloemendaal) bedragen en de laagste € 731 (Aalten).
Bijlage Woonlasten per gemeente (OZB, Rioolheffing en Afvalstoffenheffing; woning met gemiddelde waarde; na aftrek heffingskorting; euro per jaar per huishouden) Eigenaar-bewoner
Huurder
Woonlasten
Woonlasten
Rangnummer
Woonlasten
Woonlasten
Rangnummer
eenpersoons-
meerpersoons-
meerpersoons-
eenpersoons-
meerpersoons-
meerpersoons-
huishouden
huishouden
huishoudens
huishouden
huishouden
huishoudens
€ 911
€ 994
€ 362
€ 457
€ 916
€ 997
€ 313
€ 406
€ 1.073
€ 1.157
301
€ 351
€ 435
149
Harderwijk
€ 811
€ 850
41
€ 376
€ 416
136
Zeewolde
€ 1.132
€ 1.226
315
€ 476
€ 570
271
€ 1.770
€ 1.988
345
€ 419
€ 835
347
€ 645
€ 675
1
€ 16
€ 32
1
Bruto woonlasten 2024 Landelijk gemiddeld Gelderland gemiddeld Ermelo
Hoogste tarief Laagste tarief
Bron: Coelo atlas lokale lasten 2024 Het is niet altijd zo dat gemeenten met hoge woonlasten ook veel geld overhouden aan de belastingen die zij van huishoudens innen. Dat komt doordat gemeenten met relatief waardevol onroerend goed binnen hun grenzen een lagere algemene uitkering van het Rijk ontvangen dan andere gemeenten. Gemeenten die binnen hun grenzen veel hooggewaardeerd onroerend goed hebben, ontvangen een relatief lage uitkering. Zij hebben dus hogere woonlasten, of minder bestedingsruimte. De netto woonlasten geven een indicatie van het bedrag dat een gemeente per huishouden van de woonlasten overhoudt. Deze netto woonlasten zijn gedefinieerd als de woonlasten die er zouden zijn als de belastingcapaciteit niet zou worden verevend. De extra OZB-opbrengst die gemeenten met dure woningen nu nodig hebben om de lagere algemene uitkering te compenseren is van de woonlasten afgetrokken. Bij gemeenten met lage woningwaarden is het profijt van de verevening bij de woonlasten opgeteld. Aalten heeft de laagste netto woonlasten (€ 652), de hoogste netto woonlasten heeft Bloemendaal (€ 1.988). Het gemiddelde in Nederland bedraagt € 994. Onroerende Zaak Belasting Landelijk Beleid Maatstaf OZB: WOZ-waardering en aanpassing rekentarieven In de Meicirculaire 2023 is de jaarlijkse aanpassing van de gewichten van de verdeelmaatstaf OZB voor het jaar 2024 doorgevoerd.
De uitkomst van de verdeelmaatstaf OZB wordt bepaald door de omvang van de WOZ-waarde en een daaraan gekoppeld gewicht, het zogenaamde rekentarief. Er worden drie WOZ-waarden onderscheiden: voor eigenaren woningen, eigenaren niet-woningen en gebruikers niet-woningen. Er zijn daarom ook drie rekentarieven. Door marktontwikkelingen kan de WOZ-waarde sterk fluctueren. Het is staand beleid van het Rijk om voor dat effect te corrigeren, door middel van een aanpassing van de
78
rekentarieven. De correctie is dus op nationaal niveau. Regionale en lokale marktontwikkelingen die afwijken van de landelijke ontwikkelingen werken wel door in de uitkomst van de maatstaf. Op 1 januari 2024 is een nieuw WOZ-tijdvak begonnen met waardepeildatum 1 januari 2023. Bij de aanpassing van de rekentarieven is door het Rijk de vaste werkwijze toegepast. Het rekentarief wordt naar beneden (of naar boven) bijgesteld om de stijging (of daling) van de OZB-maatstaf als gevolg van de stijging (of daling) van de WOZ-waarde van woningen en niet-woningen ongedaan te maken. De maatstaf groeit wel met de inflatie mee (prijs Nationale Bestedingen, pNB). De landelijke marktontwikkeling tussen 1 januari 2022 en 1 januari 2023 bij woningen werd, op basis van informatie van de Waarderingskamer, geschat op 2,8%. Voor niet-woningen werd de waardeontwikkeling over dezelfde periode geschat op 3,4%. De inflatie (pNB) in die periode bedroeg volgens de ramingen van het CPB 3%. Onroerende Zaak Belasting woningen: De OZB is in 2024 verhoogd met een inflatiecorrectie van 3,5%. De compensatie stijging/daling WOZ-waarde in de tarieven voor de woningen is weer ingevoerd. Inclusief de vastgestelde verhogingen van nieuw beleid en compensatie van het wegvallen van de Precariobelasting is de totale verhoging 3,5%.
In onderstaande tabel is uiteengezet hoe de tariefstijging van de OZB woningen in de Meerjarenbegroting 2024-2027 is verwerkt. Omschrijving
2024
Inflatiecompensatie
3,5%
Totaal
3,5%
Onroerende Zaak Belasting niet-woningen (eigenaar en gebruiker) Het bij de begroting genomen besluit om de belastingstijging niet-woningen conform de categorie woningen toe te passen is geëffectueerd. Dit betekent een stijging van 3,5%. Afvalstoffenheffing De kosten van afvalinzameling zijn in 2024 volledig kostendekkend, waarbij tevens rekening wordt gehouden met de btw en met de stand van de voorziening Afvalstoffenheffing. De tarieven Afvalstoffenheffing 2024 zijn verhoogd met 3,5%. Rioolheffing De Rioolheffing is gebaseerd op de het Zuiveringskring Afvalwaterketen Plan. De riolering is 100% kostendekkend. Voor- en nadelen verlopen budgettair neutraal door middel van de voorziening Egalisatie riolering. Klasse-indeling
tarief 2024 in €
0 - 100 m3
195
100 - 250 m3
220
250 - 500 m3
245
500 - 1.000 m3
495
1.000 - 2.000 m3
745
2.000 - 5.000 m3
1.495
5.000 - 10.000 m3
2.245
79
10.000 - 25.000 m3
4.495
25.000 - 50.000 m3
8.995
50.000 m3 en meer
17.995
Toeristenbelasting Op basis van de notitie Toeristen- en Forensenbelasting is de Toeristenbelasting verhoogt met een inflatiecorrectie van 6,5,%, € 1,66 per overnachting voor campings en € 2,22 per overnachting voor B&B en hotels. Forensenbelasting Met ingang van 2019 is de heffing van de Forensenbelasting gewijzigd van een vast bedrag per object naar een heffing op basis van de WOZ-waarde van het recreatieobject. Klasse-indeling
tarief 2024 in €
€ 0 - € 50.000
362
€ 50.000 - € 100.000
548
€ 100.000 - € 200.000
734
€ 200.000 en hoger
1.102
Begraafrechten De tarieven begraafplaats 2024 zijn verhoogd met een inflatiecorrectie van 3,9%. Overige legestarieven De algemene lijn is volledige kostendekkend, tenzij nadrukkelijk anders is besloten. Inkomsten lokale heffingen Een vergelijking tussen de Jaarstukken 2024 en de Jaarstukken 2023 geeft het navolgende beeld van de opbrengsten uit belastingen en heffingen: Het totaal van de ontvangen belastingen en leges stijgt met € 703.000 (+3,4%). Naam heffing of leges (bedragen x
Jaarstukken 2024
in %
Jaarstukken 2023
in %
OZB eigenaar (woning)
7.163
34%
6.898
34%
OZB eigenaar (niet woning)
2.569
12%
2.355
11%
OZB gebruiker (niet woning)
1.716
8%
1.577
8%
Toeristenbelasting
610
3%
573
3%
Forensenbelasting
1.401
7%
1.338
7%
50
0%
50
0%
13.509
64%
12.791
63%
€ 1.000) Belastingsoort: ongebonden
Baten Reclamebelasting
subtotaal
80
Belastingsoort: gebonden Verbrede rioolheffing
2.972
14%
2.950
14%
Afvalstoffenheffing
2.492
12%
2.376
12%
Begraafrechten
553
3%
706
3%
Leges vergunningen en kabels
132
1%
132
1%
762
4%
1.003
5%
Leges burgerzaken
593
2%
349
2%
Marktgelden
10
0%
6
0%
Leges openbare orde en veiligheid
29
0%
36
0%
subtotaal
7.543
36%
7.558
37%
Totaal
21.052
100%
20.349
100%
Leges omgevingsvergunningen/welstand
Kadernota 2024 Basis voor de stijgingen van de belastingen 2024 is de besluitvorming van de raad inzake de Meerjarenbegroting 2024-2027 met betrekking tot de belastingstijgingen 2024 tot en met 2027. In de door de raad vastgestelde Kadernota 2024 is bepaald dat voor het begrotingsjaar 2024 de volgende percentages zijn aangehouden. Nadere verwerking van deze uitgangspunten heeft plaatsgevonden in het raadsbesluit belastingmaatregelen 2024. Kostendekkendheid Tarieven Naast belastingen, heft de gemeente bestemmingsheffingen, rechten en leges voor individuele dienstverlening aan haar burgers. De tarieven van deze rechten en leges dienen zodanig vastgesteld te worden dat de geraamde opbrengsten de geraamde kosten voor het verlenen van de diensten niet overschrijden. De opbrengst van deze zogeheten gebonden heffingen dient alleen ter bestrijding van de kosten die de gemeente voor de betreffende dienstverlening maakt. Als onderdeel van de BBV 2017 is het voor de paragraaf Lokale heffingen verplicht een overzicht op hoofdlijnen op te nemen van de diverse heffingen, waarin inzichtelijk gemaakt wordt:
Hoe bij de berekening van tarieven van heffingen, die hoogstens kostendekkend mogen zijn, wordt bewerkstelligd dat de geraamde baten de geraamde lasten niet overschrijden.
Wat de beleidsuitgangspunten zijn die ten grondslag liggen aan deze berekeningen.
Hoe deze uitgangspunten bij de tariefstelling worden gehanteerd.
Voor de cijfermatige berekening van de kostendekkendheid van de heffingen wordt aangesloten bij de in de "notitie overhead" van de commissie BBV opgenomen tabel. Deze berekening moet vervolgens worden aangevuld met een inhoudelijke toelichting over de totstandkoming van de tarieven en de beleidskeuzes die daaraan ten grondslag liggen. Een beleidskeuze die ten grondslag ligt aan de tarieven is dat in principe een kostendekkendheid van 100% wordt nagestreefd. Voor de leges burgerzaken zijn de diverse tarieven gemaximeerd vanuit het Rijk, wat impact heeft op de kostendekkendheid. De kostendekkendheid van de marktgelden wordt nog nader onderzocht. Tegelijkertijd wordt de marktverordening herzien. Door wijzigingen in de BBV heeft gemeente Ermelo de notitie rentebeleid kostendekkende tarieven opgesteld en vastgesteld bij de Kadernota 2018. Aanleiding hiervoor is de gewijzigde verslagtechnische toerekening van rente aan taakvelden en producten. De notitie rentebeleid kostendekkende tarieven wordt betrokken bij de berekening van de tarieven met ingang van 2018. In 2023 is de notitie Rentebeleid ingetrokken. Dit is
81
gedaan omdat het BBV aanvullende regels heeft gesteld en andere punten uit het rentebeleid in andere beleidsstukken zijn geregeld. Derhalve was de notitie Rentebeleid overbodig geworden. De kostendekkendheid van de tarieven wordt berekend door het totaal van de netto-kosten per taakveld (exclusief omslagrente) en de toegerekende overhead, inclusief omslagrente en de toegerekende rente op basis van de visie rentetoerekening af te zetten tegen de opbrengst van de heffingen per taakveld. In onderstaande tabel is de kostendekkendheid in beeld gebracht voor afvalstoffen, riolering, begraafplaats, bouwen, marktgelden, burgeraangelegenheden alsmede openbare orde en veiligheid: Berekening van kostendekkendheid van een heffing:
Afvalstoffen
Riolering
Begraven
(bedragen x €
Omgevingsvergunningen
Openbare Marktgelden
Burgerzaken
orde en veiligheid
1.000) Kosten
Opbrengst heffingen
Dekkingspercentage
2.492
2.972
591
484
68
936
61
2.492
2.972
553
762
10
593
29
100%
100%
94%
157%
15%
63%
47%
Uitgangspunten: Voor Afvalstoffenheffing betreft dit de heffing inzake het vastrecht en verzamelcontainers, alsmede de Afvalstoffenheffing variabel (Diftar). Voor de brede Rioolheffing betreft dit de heffing bij woningen alsmede de niet-woningen. Voor de begraafplaats betreft dit de leges lijkbezorging, reiniging graven en instandhouding graven. Conform het raadsbesluit wordt bij het onderdeel inkomsten taakvelden begraafplaats rekening gehouden met de fictieve bespaarde rente op de voorzieningen (€ 21.000). Conclusies: De kostendekkendheid voor zowel afvalstoffen als riolering is 100%. Dat zijn de enige percentages uit deze tabel die met zekerheid gezegd kunnen worden. Voor de andere percentages geldt dat de huidige berekeningen van de legestarieven welke ten grondslag liggen aan de legesverordening aan een herziening toe zijn. Middels extra comptabele berekeningen wordt dit, zo goed als mogelijk is, ondervangen waarmee toch de richting van de kostendekkendheid bepaald kan worden, de percentages zelf zijn niet hard. De kostendekkendheid van de markt wordt nader onderzocht. Dit is geen onderdeel geweest van het onderzoek in het kader van de legesverordening. In de berekening is extra comptabel rekening gehouden met de kosten van marktmeester, schoonhouden, plaatsen en weghalen van hekken etc.
Kwijtschelding Particulieren die aan bepaalde voorwaarden voldoen kunnen, afhankelijk van de persoonlijke financiële omstandigheden, in aanmerking komen voor kwijtschelding van de gemeentelijke belastingen. Geen kwijtschelding wordt echter verleend voor de leges. Bij de invoering van Diftar is besloten om personen, die medisch afval hebben (bijvoorbeeld: incontinentie-, stoma of dialysemateriaal), tegemoet te komen in de Afvalstoffenheffing. Hiervoor dient een schriftelijk verzoek te worden ingediend, voorzien van een medische verklaring van bijvoorbeeld de huisarts, of een rekening waaruit blijkt dat medisch materiaal gebruikt wordt. In de jaarrekening wordt jaarlijks verantwoording afgelegd over het aantal verleende kwijtscheldingen.
82
Om de armoedeval voor alleenstaande ouders met een relatief laag inkomen te verminderen, is per 1 januari 2012 voor gemeenten en waterschappen de mogelijkheid gecreëerd om bij de kwijtschelding van lokale belastingen rekening te houden met de kosten van formele kinderopvang. Dit vermindert de armoedeval en maakt werken lonender. Om gemeenten en waterschappen te ondersteunen bij het uitvoeren van deze maatregel is per 2013 structureel € 8 miljoen binnen het gemeentefonds beschikbaar gesteld. De raad heeft hiervoor besloten, raadsbesluit corsanr. 12080968, om met ingang van 1 januari 2013 over te gaan tot het toepassen van de mogelijkheid om de noodzakelijke kosten voor kinderopvang in aansluiting op de Wet kinderopvang aan te merken als uitgave bij de beoordeling van verzoeken om kwijtschelding. In de jaarstukken wordt jaarlijks verantwoording afgelegd over het aantal verleende kwijtscheldingen. De kwijtschelding wordt verleend op Afvalstoffen- en Rioolheffing. Kwijtschelding
2019
2020
2021
2022
2023
2024
Categoriaal (=medisch afval)
17
14
14
14
15
16
Geautomatiseerde kwijtschelding
374
389
382
368
371
349
Overige verzoeken
134
124
123
195
203
86
Totaal
525
527
519
577
589
451
In deze tabel zit ook de tegemoetkoming medisch afval verwerkt. Onderstaand staan de verleende bedragen aan kwijtschelding, onderverdeeld naar soort. Kwijtschelding (uitgaven x € 1) Rioolheffing Afvalstoffenheffing vastrecht + verzamelcontainer Afvalstoffenheffing variabel Diftar Totaal
2019
2020
2021
2022
2023
2024
105.790
107.771
95.948
103.905
89.675
82.011
53.330
53.541
55.252
63.596
53.826
51.119
24.522
32.387
18.341
21.100
34.154
33.529
183.642
193.699
169.541
188.601
177.655
166.659
Paragraaf Weerstandsvermogen en Risicobeheersing Algemene informatie Kader De gemeente Ermelo onderkent het belang van risicomanagement. Wij achten het daarom wenselijk om risico’s (vroegtijdig) te identificeren en waar mogelijk beheersbaar te maken. Door inzicht in de risico’s wordt de gemeente in staat gesteld om op verantwoorde wijze besluiten te nemen, zodat de risico’s nu en de risico’s gerelateerd aan toekomstige uitgaven in verhouding staan tot de vermogenspositie van de gemeente. De paragraaf Weerstandsvermogen en risicomanagement bevat relevante informatie ten aanzien van risico's met een mogelijk grote impact op de financiële positie van de gemeente. Van dergelijke risico's wordt ingeschat hoe groot de kans is dat de gebeurtenis zich daadwerkelijk voordoet en het financiële gevolg dat dit met zich meebrengt. Waar mogelijk en voor zover dit ligt binnen de invloedsfeer van de gemeente wordt er naast het benoemen van de betreffende risico's vervolgens aandacht besteed aan een verlaging van de benoemde risico's door middel van het treffen van beheersingsmaatregelen om ofwel de kans van optreden ofwel de uiteindelijke impact van het risico te beperken. Deze paragraaf rapporteert over de zogenoemde financiële risico's.
83
Op basis van de geïnventariseerde risico’s met een financiële impact is de benodigde weerstandscapaciteit berekend. In deze paragraaf worden de tien risico’s gepresenteerd die de grootste invloed uitoefenen op de hoogte van de benodigde weerstandscapaciteit. Indien een risico daadwerkelijk leidt tot budgettaire gevolgen, dan zijn daarvoor in de huidige begroting in beginsel geen directe dekkingsmiddelen beschikbaar. Dit betekent dat bij het zich voordoen van een risico in eerste instantie dekking gevonden moet worden binnen andere posten van de lopende begroting. Mocht dit laatste niet mogelijk zijn, dan vormt de Algemene Risicoreserve de eerste buffer om de financiële gevolgen op te vangen. Het optreden van een risico kan ook structurele financiële gevolgen met zich meebrengen. Afhankelijk van de omvang van de financiële consequenties van een zich voordoend risico kan ter dekking van een structureel nadeel nodig zijn om beleid te herzien dan wel te heroverwegen. Een belangrijke indicator van de algehele risicopositie en de mate waarin deze door de beschikbare weerstandscapaciteit is afgedekt komt tot uitdrukking in de weerstandsratio. Indien de berekende ratio onder de vastgestelde norm (1,0) komt te liggen, wordt een kritieke grens gepasseerd. Vastgesteld beleid inzake Weerstandsvermogen
Notitie Weerstandsvermogen en Risicomanagement (2023)
Nota reserves en voorzieningen gemeente Ermelo (2023)
Financiële Verordening (2023)
Strategisch financieel beleid, onderdeel Kadernota (2018)
De gemeente is voornemens om het risicobeleid in de gemeente te verbeteren. Daarbij zal aandacht besteed worden aan het beter in beeld brengen van de risico's zelf, maar ook aan het implementeren van risicobeheersing. Gezien de beperkte capaciteit en de maximale inzet op het sluitend maken van de Meerjarenbegroting 2026-2029 (via de Kadernota) is hier het afgelopen halfjaar geen prioriteit aan gegeven. Tevens is de verwachting dat het sluitend maken van de begroting een verslechtering van het risicoprofiel van de gemeente zal betekenen en dus tot nieuwe of hogere risico's zal leiden. Deze effecten zullen worden verwerkt in de paragraaf Weerstandvermogen van de Meerjarenbegroting 2026. Om deze redenen is er voor gekozen om de risico's uit de Meerjarenbegroting 2025 voor nu ongewijzigd te laten. Risicoprofiel en benodigde weerstandscapaciteit Tabel 1: De financiële risico's Risico nummer
R235
R236
R237
R222
Risico
Gevolgen
De korting op het gemeentefonds gaat
Geld - De gemeente wordt na 2027
ondanks de gemeentelijke lobby in Den
geconfronteerd met een tot € 2,5 mln.
Haag na 2027 gewoon door.
oplopende korting.
Niet alle vacatures kunnen worden vervuld Geld - De geraamde inhuurkosten worden waardoor meer ingehuurd moet worden.
overschreden.
Er ontstaat een financieel tekort bij een
Geld - Als aandeelhouder moet de
partij waarvan wij (deels) aandeelhouder
gemeente een bijdrage leveren, wat
zijn en statutair dit tekort dienen aan te
mogelijk leidt tot een nadeel in de
vullen.
begroting
Mogelijke saneringskosten de Zanderij op Geld - Er ontstaat een nadeel in de basis van minimale variant.
begroting.
Kans
50%
30%
30%
30%
Financieel gevolg max. € 2.500.000 max. € 750.000
max € 500.000
max. € 750.000
Invloed
56,0%
10,1%
6,8%
6,8%
Geld - Het uitbetalen van wachtgeld, een R19
Voortijdige functiebeëindiging van een
arbeidsongeschiktheidsuitkering of een
wethouder of de burgemeester.
levenslang nabestaanden-pensioen aan de achterblijvende partner.
84
30%
max. € 480.000
5,4%
Bij een van de verbonden partijen treedt een of meerdere van de door de R191
verbonden partij gesignaleerde risico's op Geld - Met als gevolg dat er zich een welke niet door de verbonden partij zelf
30%
nadeel voordoet in de begroting.
max. € 500.000
5,0%
binnen haar begroting kan worden gedekt. Als gevolg van gewijzigde btw wetgeving R230
wordt voor sport onvoldoende compensatie ontvangen.
R139
Geld - Er ontstaat een nadeel in de
10%
begroting.
Een instelling kan haar
Geld - Een beroep van geldverstrekkers
betalingsverplichting tot rente en
op de gemeente Ermelo om de
aflossing voor een door de gemeente
betalingsverplichting van een instelling
10%
Ermelo volledig gewaarborgde geldlening over te nemen ter grootte van het bedrag niet nakomen.
max. € 1.000.000
max € 588.000
4,4%
2,6%
waar de gemeente garant voor staat.
Het handelen van de R213
Ontwikkelingsmaatschappij Vitale
Geld - Er ontstaat een nadeel in de
Vakantieparken wordt als staatssteun
begroting.
10%
max € 300.000
1,4%
aangemerkt.
R231
Bij een door de gemeente gesubsidieerde
Geld - met als gevolg dat de gemeente
partij treedt een calamiteit op welke niet
een aanvullende subsidie moet
door haar binnen de eigen begroting kan
verstrekken wat leidt tot een nadeel in de
worden opgevangen.
gemeentebegroting.
10%
max. € 250.000
1,1%
€
Totaal
7.618.000
Deze tabel is als volgt te lezen: het totaal van de risico's bedraagt € 7.618.000. In de tabel staan deze risico's vermeld met daarbij de kans dat dit optreedt en de maximale financiële omvang dat het risico kan hebben. Op basis van de benoemde risico’s is een risicosimulatie uitgevoerd. Deze risicosimulatie wordt toegepast omdat het reserveren van het maximale bedrag van de risico's ad € 7.618.000 onnodig en ongewenst is. De risico’s zullen immers naar verwachting niet allemaal tegelijk en in hun maximale omvang optreden. In de laatste kolom van de tabel staat het op basis van deze simulatie de geschatte impact per risico weergeven. Voor deze simulatie wordt gebruik gemaakt van een zgn. Monte Carlo simulatie. Dit is een computergestuurde techniek waarbij een gebeurtenis niet één keer, maar vele malen wordt gesimuleerd. Deze simulatietechniek komt tot stand met berekeningen via het softwarepakket NARIS. De verkregen uitkomsten worden steeds weer opnieuw berekend, met telkens een andere reeks willekeurige waarden. Dat leidt uiteindelijk tot mogelijk duizenden herberekeningen en mogelijke uitkomstwaarden. Omdat de Monte Carlo simulatie dit tot wel duizenden keren uitvoert, leidt dit tot een waarschijnlijkheidsverdeling van de mogelijke uitkomsten. Zo ontstaat een zo volledig mogelijk beeld van de mogelijke risico’s.
De Monte Carlo simulatie eindigt met een enorm output aan geordende resultaten van de simulaties, die worden gepresenteerd in de vorm van kansverdelingen. Tabel 2 toont de resultaten van deze risicosimulatie nog eens overzichtelijk. Hieruit blijkt dat, met een zekerheidspercentage van 90%, de risico’s kunnen worden afgedekt met een bedrag van € 2.274.000 (= benodigde weerstandscapaciteit). Tabel 2: Benodigde weerstandscapaciteit bij verschillende zekerheidspercentages Zekerheidspercentage
Benodigde weerstandscapaciteit 70%
€ 1.570.000
75%
€ 1.725.000
85
80%
€ 1.891.000
85%
€ 2.067.000
90%
€ 2.274.000
95%
€ 2.555.000
Uit de tabel volgt dat 90% zeker is dat alle risico's kunnen worden afgedekt met een bedrag van € 2.274.000 (benodigde weerstandscapaciteit). Risico's versus weerstandsvermogen Beschikbare Weerstandscapaciteit De beschikbare weerstandscapaciteit bestaat uit het geheel aan middelen dat de gemeente Ermelo beschikbaar heeft om de risico’s in financiële zin af te dekken. Tabel 3: Beschikbare weerstandscapaciteit Onderverdeling weerstandscapaciteit (bedragen x € 1.000)
Ultimo 2024
Algemene risicoreserve
2.555
Algemene reserve vrij besteedbaar
12.766
Vrij aanwendbare deel bestemmingsreserves
5.745
Reserve grondexploitatie vrij besteedbaar
6.110
Totaal Weerstandscapaciteit
27.176
Benodigde weerstandscapaciteit
2.274
Ratio weerstandsvermogen
12,0
Ratio weerstandsvermogen Om te bepalen of het weerstandsvermogen toereikend is, dient de relatie te worden gelegd tussen de financieel gekwantificeerde risico’s en de weerstandscapaciteit. De benodigde weerstandscapaciteit die uit de risicosimulatie voortvloeit, kan worden afgezet tegen de beschikbare weerstandscapaciteit. De uitkomst van die berekening vormt de ratio weerstandsvermogen. Ratio weerstandsvermogen =
Beschikbare weerstandscapaciteit Benodigde weerstandscapaciteit
Tabel: Waarderingsklassen Waarderingsklasse
Ratio
Betekenis
A
> 2.0
Uitstekend
B
1.4 - 2.0
Ruim voldoende
C
1.0 - 1.4
Voldoende
D
0.8 - 1.0
Matig
E
0.6 - 0.8
Onvoldoende
86
F
< 0,6
Ruim onvoldoende
Algemene financiële kengetallen Algemene informatie Met de financiële kengetallen wordt beoogd gemakkelijker inzicht te geven in de financiële positie van de gemeente. Kengetallen zijn getallen die de verhouding uitdrukken tussen bepaalde onderdelen van de begroting of de balans en kunnen helpen bij de beoordeling van de financiële positie van een provincie of gemeente. De kengetallen maken inzichtelijk(er) over hoeveel (financiële)ruimte de gemeente beschikt om structurele en incidentele lasten te kunnen dekken of op te kunnen vangen. Zij geven inzicht in de financiële weerbaarheid en wendbaarheid. Financiële kengetallen De algemene financiële kengetallen voor Ermelo zien er als volgt uit: Jaarstukken Jaarstukken
Kengetallen
Begroting
Jaarstukken
2022
2023
2024
2024
Netto schuldquote
18,7%
23,6%
53,8%
25% A
Netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen
18,7%
23,6%
60,8%
19% A
Solvabiliteitsratio
35,6%
40,9%
34,5%
44% B
Grondexploitatie
0,99%
1,30%
0,86%
0% A
Structurele exploitatieruimte
5,06%
2,77%
1,7%
1% A
Belastingcapaciteit
145,9%
121,3%
126,4%
116% C
De provincie Gelderland hanteert categorieën voor de waarde van de kengetallen, conform onderstaande tabel. Categorie A is daarbij het minst risicovol en categorie C het meest. Kengetallen
Categorie
Categorie
Categorie
A
B
C
90% -
Netto schuldquote
< 90%
Netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen
< 90%
Solvabiliteitsratio
> 50% 20% - 50%
< 20%
Grondexploitatie
< 20% 20% - 35%
> 35%
Structurele exploitatieruimte
> 0%
< 0%
Belastingcapaciteit
< 95%
130% 90% 130%
> 130%
> 130%
0% 95% 105%
> 105%
Uitkomsten Per einde 2024 scoren we relatief goed als gemeente (zoals te zien aan de letters achter de waarde in de bovenste tabel). Vier keer een 'A', één 'B' en één 'C'. De laatste is als gevolg van de relatief hoge belastingdruk in Ermelo, waardoor er geen tot weinig ruimte is om de belasting te verhogen.
87
Paragraaf Onderhoud Kapitaalgoederen Algemene informatie Wegen, openbare verlichting, riolering, groen, speelvoorzieningen, water, sportvoorzieningen, gemeentegebouwen en onderwijsgebouwen worden tezamen als kapitaalgoederen aangeduid. Zij vormen het gezicht van de gemeente. Het onderhouden van kapitaalgoederen is van belang voor het zo goed mogelijk functioneren van de gemeente op het terrein van veiligheid, vervoer, recreatie, onderwijs en overige gemeentelijke diensten. Ook de gemeente Ermelo heeft veel in kapitaalgoederen geïnvesteerd. Kapitaalgoederen dienen zo lang mogelijk een bijdrage te leveren aan het doel waarvoor zij zijn aangeschaft of vervaardigd. Om het kapitaalgoed te kunnen blijven gebruiken waarvoor het bedoeld is, dient het derhalve te worden onderhouden. Met het onderhoud van de kapitaalgoederen is een substantieel deel van de begroting gemoeid. Een helder en volledig overzicht is daarom van belang voor een goede beoordeling van de financiële positie op de korte en de langere termijn. Teneinde de raad van voldoende inzicht te voorzien, wordt het onderhoud van kapitaalgoederen – een onderwerp dat versnipperd in de begroting staat – in deze paragraaf gebundeld in een kort overzicht. Deze paragraaf geeft daarmee een dwarsdoorsnede van de begroting voor het onderdeel onderhoud kapitaalgoederen.
Beleidsmatige uitgangspunten, voorgenomen acties voor beheer en onderhoud en de daarmee samenhangende uitgaven komen immers in diverse programma's voor. Nadere definitie van het begrip "onderhoud" Voor een juist begrip van onder meer de financiële gegevens in deze paragraaf is het van belang te weten wat in deze paragraaf onder het begrip "onderhoud" wordt verstaan. Overeenkomstig de toelichting op het BBV wordt uitgegaan van regulier onderhoud (normaal en zogenaamd groot onderhoud). Dat is het plegen van preventieve dan wel correctieve maatregelen. Vervangingsinvesteringen en de uit investeringen voortvloeiende kapitaallasten worden daar uitdrukkelijk niet toe gerekend. Overige zaken voor het gebruik, niet zijnde onderhoud van een kapitaalgoed (zoals bijvoorbeeld het betrekken van energie) vallen daarmee ook buiten het aandachtsgebied van deze paragraaf. Aandachtsgebieden Het onderhoud van kapitaalgoederen wordt onderscheiden naar de aandachtsgebieden wegen, riolering en waterhuishouding, groen en gebouwen kort samengevat. Per aandachtsgebied wordt aangegeven wat het beleidskader is, hoe het beheer wordt uitgevoerd en hoeveel financiële middelen daarmee zijn gemoeid. De kwaliteit van de kapitaalgoederen en het onderhoud ervan is bepalend voor het voorzieningenniveau en de jaarlijkse lasten.
Het onderhoud van kapitaalgoederen staat verspreid over de volgende programma's/paragrafen
Programma Samen Werken voor Ermelo
Programma Samen Leven in Ermelo
Programma Samen Wonen in Ermelo
Programma Samen Ondernemen in Ermelo
Paragraaf Bedrijfsvoering (kostenplaatsen Bestuursdienst en Team Wijkservice).
Aandachtsgebied: Wegen Algemene doelstelling onderhoud wegen De gemeente Ermelo beheert de verkeersinfrastructuur waarbij evenwicht is tussen bereikbaarheid, verkeersveiligheid, leefomgeving en kosten. Onder de categorie "wegen" wordt gerekend
Wegen (inclusief wegmeubilair en civieltechnische kunstwerken)
Fietspaden
Voetpaden
88
Onverharde paden
Openbare verlichting.
Beleid en beheersmatige uitgangspunten zijn vastgelegd in: Vastgesteld
Omschrijving
in
Actueel
Wegenbeheersplan Ermelo 2018-2022 (de geldigheidsduur van het wegenbeheerplan is door de raad op 13 februari 2024 verlengd tot en met 2025 (e24000296). In 2025 wordt het
2018
nee
Mobiliteitsvisie 2021-2030
2022
Ja
Beleidsplan Bewust verlichten 2021-2025
2021
Ja
Parkeerbeleidsplan
2016
Ja
Beleidsnota onverharde wegen
2016
Ja
Kwaliteit fietsvoorzieningen Ermelo
2013
Ja
Notitie Gladheidsbestrijding
2018
Ja
MOP Civiele Kunstwerken (2022-2025). In 2025 wordt het MOP geactualiseerd.
2022
ja
Uitvoeringsprogramma mobiliteitsvisie (2024-2032)
2023
Ja
Wegenlegger
2022
Ja
wegenbeheerplan geactualiseerd.
Samenvatting van de wijze waarop het wordt uitgevoerd Bij de vaststelling van het Wegenbeheersplan 2018-2022 is besloten de Ermelose wegen te onderhouden op kwaliteitsniveau B. Voor het centrumgebied wordt kwaliteitsniveau A gehanteerd. In het Wegenbeheersplan staan beleidskaders en speerpunten met betrekking tot duurzaamheid, innovatie en klimaatbestendigheid. Het was de bedoeling dat het wegenbeheerplan inmiddels geactualiseerd zou zijn. Door ziekte en aansluitend gebrek aan capaciteit is dit niet volbracht. Tussentijds is er een taakstelling meegegeven en heeft de Raad een discussienota behandeld over de taakstelling en het onderhoudsniveau. De kaders met betrekking tot deze punten worden in Q2 2025 door de Raad meegegeven, waarna het wegenbeheerplan geactualiseerd wordt. De gemeente Ermelo ambieert een kwalitatief goede en veilige woon- en leefomgeving als vitale, groene en zorgzame gemeente. Een goed functionerende openbare verlichting maakt daar onderdeel van uit. In het beleidsplan Bewust Verlichten 2021-2025 wordt beschreven op welke wijze de gemeente de komende jaren uitvoering wil geven aan het duurzaam, bewust en gericht verlichten van de openbare ruimte. De beleidsuitgangspunten zijn vervolgens vertaald naar een beheerplan.
In dit beheerplan staan de huidige technische staat van het areaal, de beheersuitgangspunten en de benodigde onderhoudsmaatregelen ten behoeve van een goede instandhouding van het huidige areaal in de planperiode 2021-2025 (en een blik op de verdere toekomst) vermeld. Uitgangspunt voor het beheerplan is het handhaven van het huidige onderhoudsniveau. Wat heeft het gekost: Omschrijving
Jaarstukken 2023
Primitieve
Begrotings-
Begroting
begroting
wijzigingen
2024 na
2024
2024
wijzigingen
Jaarstukken 2024
Saldo 2024
Verkeer
-49
-244
153
-91
-49
42
Groot onderhoud
-877
-877
-44
-921
-982
-61
Regulier onderhoud
-301
-64
-257
-321
-303
18
89
Schoon- en bereidbaar
-266
-253
-253
-273
-20
Wegmeubilair
-44
-40
-40
-34
6
Openbare verlichting
-26
-69
-33
-23
10
Waterlossingen
-21
-17
-17
-12
5
-1.584
-1.564
-1.676
-1.676
0
houden
36
Totaal onderhoudslasten
-112
aandachtsgebied wegen
Aandachtsgebied: Riolering en waterhuishouding Algemene doelstelling onderhoud riolering en waterhuishouding De gemeente Ermelo heeft een drietal wettelijke watertaken. Het gaat om de watertaken voor afvalwater, regenwater en grondwater. Het Programma Water en Riolering (PWR) is het nieuwe beleidsplan Water en Riolering en gaat over de vraag hoe de gemeente Ermelo omgaat met deze drie gemeentelijke watertaken. Deze watertaken zijn vanuit het oogpunt van volksgezondheid, leefbaarheid, klimaatadaptatie en milieubescherming een van de kerntaken van elke gemeente. HetPWR is een van de programma’s in het kader van de omgevingswet Onder de categorie "riolering en waterhuishouding" wordt gerekend
Voorziening voor het afvalwatertransport en de verwerking/zuivering van afvalwater
Overige waterhuishouding.
klimaatadaptatie
Beleid en beheersmatige uitgangspunten zijn vastgelegd in: Vastgesteld
Omschrijving
in
Programma Water en Riolering (PWR) BasisRioleringsPlan (BRP) (In 2024 en 2025 wordt een nieuw BRP opgesteld onder de naam SSW (Systeemoverzicht Stedelijk Water)
Actueel
2024
Ja
2012
Ja
Samenvatting van de wijze waarop het wordt uitgevoerd De gemeente Ermelo heeft een drietal wettelijke watertaken. Het gaat om de watertaken voor afvalwater, regenwater en grondwater. Het Programma Water en Riolering (PWR) is het nieuwe beleidsplan Water en Riolering en gaat over de vraag hoe de gemeente Ermelo omgaat met deze drie gemeentelijke watertaken. Deze watertaken zijn vanuit het oogpunt van volksgezondheid, leefbaarheid, klimaatadaptatie en milieubescherming een van de kerntaken van elke gemeente. Klimaatadaptatie is een belangrijk onderdeel in de PWR. Door klimaatverandering krijgen we te maken met extremer weer. Naast periodes van hitte en droogte moeten we ons voorbereiden op grote hoeveelheden neerslag in korte tijd. De omgang met regenwater wordt daarom steeds belangrijker. We willen overlast tijdens extreme neerslag zoveel mogelijk beperken. De openbare ruimte moet hiervoor worden aangepast. Dit doen we zoveel mogelijk samen met de reguliere vervangingsopgave (integraal). Uiteindelijk moet de gemeente Ermelo in 2050 klimaat adaptief zijn ingericht. Voor de periode 2026 t/m 2035 is er een budget gereserveerd van € 750.000 per jaar om klimaatmaatregelen te kunnen realiseren. Het onderhoud van ons kostbare areaal voeren we uit op basis van risicogestuurd rioolbeheer.
Bij een benadering op kwaliteit en risico bedoelen we dat we met een belangrijk riool minder risico’s willen lopen dan met een minder belangrijk riool. Een belangrijk riool is een riool dat door zijn functie belangrijk is of in een omgeving ligt die belangrijk is voor het functioneren van de openbare ruimte.
90
Wat heeft het gekost: Omschrijving
Jaarstukken
Specifieke GRP/ZAPMaatregelen Onderhoud afval-, hemel- en grondwater
2023
Primitieve
Begrotings-
Begroting
begroting
wijzigingen
2024 na
2024
2024
wijzigingen
-70
-80
-415
-433
-485
-513
Jaarstukken 2024
Saldo 2024
-80
-83
-3
-50
-483
-571
-88
-50
-563
-654
-91
Totaal onderhoudslasten aandachtsgebied Riolering en Waterhuishouding
Aandachtsgebied: Groen Algemene doelstelling onderhoud groen De gemeente Ermelo beheert de groene voorzieningen in de openbare ruimte. Deze leveren een positieve bijdrage aan een groen Ermelo, zowel binnen als buiten de bebouwde kom. Onder de categorie "groen" wordt gerekend
Stedelijk groen (inclusief speelvoorzieningen)
Landschap
Begraafplaatsen
Bossen
Heide
Natuurterreinen (inclusief De Leemputten)
Cultuurhistorische/archeologische elementen (onder andere grafheuvels en Romeins Marskamp).
Beleids- en beheersmatige uitgangspunten zijn vastgelegd in: Omschrijving
Vastgesteld in
Actueel
Lange termijnvisie bossen Ermelo (maakt onderdeel uit van de Groenvisie)
2017
Ja
Faunabeleidsnota (maakt onderdeel uit van de in 2017 opgesteld Groenvisie)
2017
Ja
Heidevisie gemeente Ermelo
2024
Ja
2012
Nee
Visie Begraafplaats
2012
Ja
Notitie Opties kosten en baten
2014
Ja
Analyse Begraafplaatsexploitatie
2014
Ja
Evaluatie exploitatie Algemene begraafplaats Koningsvaren
2018
Ja
Natuurterreinen:
Speelruimte: Heidevisie gemeente Ermelo Begraafplaatsen:
Landschap:
91
LandschapsOntwikkelingsPlan Ermelo Putten (LOP)
2011
Ja
Beheersplan landschapselementen 2018-2028 (betreft kleine bosjes, houtwallen e.d.)
2019
Ja
2017
Ja
2019
Ja
0-Uitgangspunten groenbeheerplannen
2019
Ja
1-Beheerplan groen
2019
Nee
2-Beheerplan bomen
2019
Nee
3-Beheerplan landschap
2019
Ja
4-Beheerplan bossen
2019
Ja
5-Beheerplan leemputten bij Staverden
2019
Ja
6-Beheerplan flora en fauna
2019
Ja
7-Beheerplan begraafplaats
2020
Ja
Beheerplan heideterreinen (2023-2032)
2024
Ja
Stedelijk Groen: Groenvisie gemeente Ermelo 2017-2027 Flora & Fauna: Dierenwelzijnsbeleid 2018-2028 Groene Beheerplannen:
Samenvatting van de wijze waarop het wordt uitgevoerd
Stedelijk Groen In 2017 is een groenvisie ontwikkeld en vastgesteld (december 2017). In 2019 zijn de Groenbeheerplannen vastgesteld en is hiervoor budget in de begroting opgenomen, ook voor het vervangen van (versleten) groen. Het beheer en onderhoud van het groen in de openbare buitenruimte wordt zowel in eigen beheer als door derden uitgevoerd. De uit te voeren reguliere werkzaamheden zijn voor een groot deel beschreven in het bestek omgevingsbeheer onderhoud openbare ruimte. Jaarlijks wordt een deel van de bomen in Ermelo gecontroleerd op boomveiligheid. De snoeiwerkzaamheden uit de boomveiligheidscontrole (BVC). Hierbij wordt gestreefd naar een cyclus waarbij iedere individuele boom 1x per 3 jaar wordt gecontroleerd en de benodigde werkzaamheden uitgevoerd in diverse delen van het Buitengebied en Centrum Noord. In 2024 zorgde iepziekte voor noodzakelijke werkzaamheden in Ermelo West. In de omgeving van het Ribespad is groenrenovatie uitgevoerd. De gemeente beschikt over een volledig geïntegreerd beheersysteem voor groen-, wegen- en rioolbeheer (Gisib). Dit beheersysteem is gekoppeld aan de BGT (Basisregistratie Grootschalige Topografie) van Ermelo. Het actueel houden van de areaal data is een continue proces. Ook zijn hierin schouwgegevens en beheergegevens opgenomen.
De Groenvisie gaat in op de 6 waarden van het groen: identiteit, gezondheid, biodiversiteit, klimaat & duurzaamheid, participatie & leefbaarheid en economie. De groenvisie geldt voor de volgende deelgebieden: stedelijk gebied (groen in de bebouwde kom), bomen, flora & fauna, buitengebied (landschap), natuurterreinen, waaronder de Leemputten bij Staverden en de bossen. Het beheer en onderhoud van dit groen is belangrijk en is met name gericht op instandhouding.
Begraafplaatsen In 2020 is het beheerplan opgesteld op basis waarvan het beheer en onderhoud ingevuld gaat worden. Voor de begraafplaats geldt kwaliteitsniveau”A”.
92
Speelvoorzieningen Het onderhoud van speelplaatsen en –toestellen is gebaseerd op het speelruimteplan "Speelruimte in Ermelo deel 1". Het gaat hierbij om cyclisch onderhoud en structurele vervanging, herinrichten van bestaande speelvoorzieningen en aanleggen van nieuwe speelvoorzieningen in nieuwe woongebieden. Hierbij wordt nadrukkelijk aandacht besteed aan de aspecten schoon, heel en veilig. Wij zijn gestart met een nieuw beleidsplan. Dit nieuwe plan zal aansluiten bij hetgeen dat nu goed gaat en tevens oog hebben voor andere domeinen zoals sport en welzijn. Door deze verbindingen actief te leggen, willen we spelen een breder perspectief geven, namelijk: Spelen nodigt uit tot meer beweging op latere leeftijd.
Landschap Het beheer van de buitengebieden is vastgelegd in het Landschap Ontwikkelings Plan (LOP). De doelstelling van het LOP is om met behulp van een consequente uitvoering van beleid de kwaliteit van het landschap te verbeteren. In 2019 is een beheerplan Landschap opgesteld. De visie op het landschap is voor een belangrijk deel opgenomen in de nieuwe omgevingsvisie die in 2021 is opgesteld en in 2022 door de raad is vastgesteld.
Bossen In de gemeentebossen wordt in het beheer gebruik gemaakt van natuurlijke processen, bijvoorbeeld natuurlijke verjonging (naast plantwerk op beperkte schaal). Door een extensievere wijze van beheer en onderhoud, waarbij bijvoorbeeld tak- en tophout en dode bomen in het bos achterblijven, is het uiterlijk van de bossen langzaam veranderd. Op langere termijn wordt daardoor de structuur van het bos gevarieerder en aantrekkelijker voor de natuur en de recreant. In 2018 is gestart met het opstellen van een nieuw beheerplan voor onze grotere boscomplexen (totaal circa 650 ha), deze is in 2019 vastgesteld. De basis voor dat plan wordt gevormd door Europees en rijksbeleid, alsmede provinciaal en eigen gemeentelijk beleid (onder andere de lange termijnvisie voor de bossen zoals geformuleerd in de Groenvisie). Ook de beginselen van het Forest Stewardship Council (FSC) zijn er in meegenomen. Het beheerplan schetst de kaders waarbinnen het beheer moet worden gevoerd (onder andere ten aanzien van houtoogst en natuur en verjonging vanwege de continuïteit).
Heide Voor het beheer van de heidevelden (in totaal ± 1.000 ha) ligt de nadruk op een relatief intensief cyclisch patroonbeheer (maaien, kleinschalig plaggen), gecombineerd met procesbeheer (extensieve begrazing). Het uitgangspunt is dat de heide daadwerkelijk heide blijft en qua structuur en soortenrijkdom verder ontwikkeld wordt. Mede als gevolg van een doelstelling in het kader van een ontvangen SNL-subsidie om bepaalde dieren plantensoorten te behouden, zijn hiertoe specifieke beheermaatregelen getroffen (in de vorm van maaien, kleinschalig plaggen, begrazing met schapen of koeien en het verwijderen van boompjes). De laatste jaren wordt met name de heide geplaagd door een veelvoud van invloeden die de natuurwaarden ernstig onder druk zetten. Dit zijn o.a. weersextremen (droogte, strenge late vorsten), een overmaat aan stikstof in de van nature schrale heidebodems (met als gevolg verzuring en vrijkomen van o.a. zware metalen) en calamiteiten zoals plagen van het heidehaantje. Hierdoor moet het heidebeheer op met name de Groevenbeekse heide tegen het licht worden gehouden. In het nieuwe heidebeheerplan worden daarom voor Ermelo nieuwe onorthodoxe maatregelen voorgesteld, zoals bekalking met steenmeel en branden. Ondertussen wordt voor het heidebeheer steeds meer samenwerking met de gemeenschap gezocht in de vorm van de inzet van vrijwilligers.
In 2021 is gestart met het opstellen van een nieuw beheerplan voor de heideterreinen. De maatregelen die hierin opgenomen worden en op geld worden gezet zijn o.a. een vertaling van de Natura-2000 doelstellingen. De uitvoering hiervan is gestart in 2024.
Natuurterreinen Voor het staatsnatuurmonument De Leemputten (totaal ca. 30 ha) is het afzonderlijk Beheerplan De Leemputten 2018-2028 opgesteld (vastgesteld in 2019). Het is een gebied met een bijzondere wettelijke status waarvoor een specifiek beheerregime geldt.
93
Het beheren van bossen, heidevelden, overige natuurterreinen en fauna is geen exacte wetenschap. Het heeft alles te maken met léven, met organische processen. Alles wat we plannen of bedenken valt of staat met o.a. klimatologische omstandigheden. De laatste jaren nemen de klimaatextremen toe, vooral de combinatie van hitte en droogte. Dit betekent een verminderde bijgroei van bomen en ook de noodzaak om het bosklimaat te beschermen door minder bomen te kappen. Daardoor is de houtoogst aanzienlijk lager dan gebruikelijk en staat het bos er matig bij. Er sterven steeds meer bomen, ook boomsoorten die eerder nooit problemen opleverden. Op de heide zijn kale plekken te bespeuren en er verdwijnen planten- en diersoorten. De stikstofproblematiek maakt het er niet beter op. De provincie Gelderland is verantwoordelijk voor de kwaliteit van de natuur in de Natura2000 gebieden. Vanwege de achteruitgang in kwaliteit is de provincie gestart met een aantal herstelprogramma’s die naar verwachting in de komende jaren ook effect zullen hebben voor de natuurterreinen in ons beheer. Wat heeft het gekost: Omschrijving