Informatiememo e260034568

Informatiememo

Datum: 5 juni 2026 Onderwerp: Aanpak Veluwe: : ondertekenen SOK incl. Eerste Tranche Uitvoeringsplan en vaststellen bredere Uitvoeringsplan Aanpak Veluwe

Documentnr: 02330015124529 Zaaknr.: 02330000095530 Mandaatnr. Portefeuillehouder: H.R. van Veen Ambtenaar/projectleider: T.M. Aalbers-Looijenga

Datum

16 juni 2026, nr. 3

Collegebesluit

Aan het college: 1.

2. 3.

Vaststellen van de Samenwerkingsovereenkomst inclusief Eerste Tranche Uitvoeringsplan Aanpak Veluwe en over te gaan tot ondertekening van de SOK, zodat de gemeente deelneemt aan de interbestuurlijke samenwerking; Wethouder Van Veen te mandateren om wijzigingen van kleine aard aan te kunnen brengen voor ondertekening; Vaststellen van het brede Uitvoeringsplan Aanpak Veluwe als dynamisch document/grondslag van samenwerking.

Aan de burgemeester: Volmacht te geven aan wethouder Van Veen om de samenwerkingsovereenkomst te ondertekenen.

☐ ter informatie voorleggen aan het college ☒ ter informatie voorleggen aan de raad ☐ ter bespreking voorleggen aan de raad Kennisnemen van De Aanpak Veluwe, een samenwerking met de rijksoverheid, de provincie, de twee Veluwse waterschappen en 21 gemeenten op de Veluwe waaronder Ermelo. Hierbij gaan wij in op de achtergrond over deze interbestuurlijke samenwerking, het doel van de Aanpak, de producten en projecten en het besluitvormingsproces de komende periode. Ten slotte informeren we u over de samenhang van de Aanpak Veluwe met de provinciale Versnellingsaanpak Stikstof. Kernboodschap De Veluwe is met ca. 82.000 hectare het grootste stikstofgevoelige Natura 2000-gebied op land van Nederland. De natuurkwaliteit van de Veluwe staat onder druk door een samenloop van te hoge stikstofdepositie, verdroging, versnippering en recreatiedruk. Ondernemers en overheden ervaren dat de vergunningverlening in een impasse zit: zonder aantoonbare emissiereductie en geborgd natuurherstel is er onvoldoende juridische basis om nieuwe ontwikkelingen (landbouw, woningbouw, infrastructuur, recreatie, defensie en andere maatschappelijke opgaven) verantwoord mogelijk te maken. De afgelopen jaren zijn er meerdere pogingen gedaan om Nederland en daarmee de Veluwe van het slot te halen, denk daarbij aan het Nationaal Programma Landelijk gebied.

Vanwege de complexiteit van het dossier en de wisselende politieke situaties heeft dit tot dusver nog niet tot een oplossing geleid.

pagina

2 van 3

Aanpak Veluwe Door als Rijk, provincie, 2 waterschappen en 21 Veluwse gemeenten op te trekken willen we uit deze impasse komen door langjarig samen te werken aan een Aanpak Veluwe. Dit willen we doen met gebiedskennis, met betrokkenheid van bewoners, met respect voor het verleden en met oog voor de toekomst. We werken toe naar een gebied waar natuur, landbouw, economie, water en mensen in balans zijn. Voor de Aanpak Veluwe zijn uit diverse bronnen bij het Rijk en de provincie miljoenen euro’s beschikbaar voor de eerste fase. Het Rijk heeft €300 miljoen toegezegd voor het uitvoeren van de Aanpak Veluwe. Verder heeft de provincie bij de Voorjaarsnota circa €23 miljoen beschikbaar gesteld en is er bij de Tussenbalans €72 miljoen gereserveerd voor stikstofreductie in heel Gelderland. Voor de Aanpak Veluwe benutten we deze middelen om specifiek voor dit gebied de samenwerking op te bouwen en aan de slag te kunnen. Met de val van het kabinet en vervolgens het nieuwe regeerakkoord worden er op dit moment veel gesprekken gevoerd met en binnen het Rijk over de Aanpak Veluwe. Het regeerakkoord ligt in lijn met wat we met aanpak Veluwe voor ogen hebben.

Expliciet staat daarin vermeld dat in de uitvoering prioriteit gegeven wordt aan de gebieden met de hoogste nood en dat er wordt gestart in 2026 met de uitvoering in minimaal vijf prioritaire gebieden met grote impact, waaronder de Veluwe. Als gemeente Ermelo en als regio EHPZ zijn we sinds december ambtelijk en bestuurlijk betrokken bij de Aanpak Veluwe. We zijn onderdeel van de ambtelijke werkgroepen en de bestuurlijke afstemming over de Aanpak Veluwe. Dat betekent onder meer dat we het gemeentelijke geluid laten horen. We lezen mee, reflecteren, discussiëren en brengen praktijkvoorbeelden zoals de eendenhouderijen in. Ook onze lokale kennis en de ervaringen over de landbouwsector nemen we mee. Het doel van de Aanpak: een Leefbare Veluwe Met Aanpak Veluwe zetten we als gezamenlijke overheden in op een leefbare Veluwe. We gaan voor een leefbaar landelijk gebied, robuuste natuur en daardoor een juridisch houdbare hervatting van vergunningverlening door drie pijlers in samenhang uit te voeren: stikstofemissiereductie, natuurherstel en beekdalherstel. De inzet van deze aanpak is nadrukkelijk ook gericht op het weer mogelijk maken van woningbouw. Zodra de emissiereductie en het natuurherstel juridisch zijn geborgd, ontstaat er immers weer de noodzakelijke ruimte om vergunningen voor nieuwe woningen gefaseerd en houdbaar te verlenen.

Hiermee lossen we de huidige impasse in de vergunningverlening op en dragen we direct bij aan de kwaliteit van wonen voor onze inwoners. Op deze manier laten we in gezamenlijkheid zien dat natuurherstel en een vitaal landelijk gebied hand in hand kunnen gaan met toekomstbestendige landbouw, levendige dorpen, economische kansen en de mogelijkheid tot vergunningverlening. De Aanpak Veluwe werkt toe naar twee onlosmakelijk verbonden ambities: - Vitaal landelijk gebied: perspectief voor landbouw, wonen, werken en recreatie, met aandacht voor leefbaarheid en sociaaleconomische veerkracht. - Robuuste natuur: aantoonbaar natuurherstel op en rondom de Veluwe, met concreet zicht op de instandhoudingsdoelen en versterking van het water- en bodemsysteem. We willen dit bereiken door in te zetten op: 1. Stikstofreductie: structurele emissiereductie. 2. Natuurherstel: versnellen en borgen van maatregelen in en rond Natura 2000, zodat verslechtering van de natuur stopt en herstel zichtbaar wordt. 3.Beekdalherstel: systeemaanpak in de natte flanken en beekdalen rond de Veluwe, gekoppeld aan natuurdoelen en doelen uit de Kaderrichtlijn Water (KRW). We kiezen voor een aanpak die duidelijkheid biedt over doelen, de normen en de maatregelen, die uitvoerbaar is via instrumenten en met ondersteuning, en die aantoonbaar resultaat oplevert.

De uitvoering organiseren we zo dicht mogelijk in het gebied, samen met direct betrokkenen. Vertegenwoordigers van landbouw, natuur en andere sectoren helpen mee om de doelen te vertalen naar gebiedsopgaven. Vergunningverlening is geen doel op zichzelf, maar een middel: zodra emissiereductie, natuur- en beekdalherstel juridisch geborgd zijn, koersen we erop dat er ruimte ontstaat om vergunningverlening gefaseerd en houdbaar te hervatten. Dit doen we om de vraagstukken die er zijn op

pagina

3 van 3

te lossen en te zorgen voor een flinke impuls op de Veluwe. We verbeteren daarmee de kwaliteit van leven, werken en wonen van onze inwoners en ondernemers. Samen werken we aan een leefbare Veluwe. We willen als gezamenlijke overheden direct al aan de slag op de Veluwe. Dat doen we onder meer door een aantal projecten die bijdragen aan natuurherstel, betere bodem- en waterkwaliteit, het terugbrengen van stikstofuitstoot en een vitale leefomgeving én die in 2026 daadwerkelijk kunnen starten, te faciliteren met financiële middelen. Momenteel vindt er een selectie plaats van ruim 100 ingediende projectvoorstellen, waarna op termijn ruimte is voor meer en nieuwe projecten. De provincie hanteert voor deze projecten op het gebied van natuurherstel en stikstofreductie een zogeheten ‘levend document’. Dit betekent dat de projectenlijst niet vaststaat; er kunnen gaandeweg continu nieuwe initiatieven en onderdelen aan worden toegevoegd die bijdragen aan de stikstofreductie en het herstel van de Veluwse natuur. De komende tijd gaan we in gesprek met provincie en Rijk om de mogelijkheden voor financiering verder te onderzoeken. Interbestuurlijke samenwerking en proces De afgelopen maanden is interbestuurlijk gewerkt aan een samenwerkingsovereenkomst met bijbehorend uitvoeringsplan Aanpak Veluwe.

Het uitvoeringsplan beschrijft waar de overheden de komende tien jaar samen aan werken en hoe zij in 2026 de doelen, maatregelen en financiering vastleggen. In een interbestuurlijke samenwerkingsovereenkomst (SOK) leggen zij vervolgens de gezamenlijke doelen, financiële randvoorwaarden, de governance, rollen en verantwoordelijkheden vast. Als eerste stap in de samenwerking is het voornemen om de samenwerkingsovereenkomst te ondertekenen door alle overheden. Samenhang Aanpak Veluwe, stikstofreductiegebied en Versnellingsaanpak Stikstof De Aanpak Veluwe en de provinciale Versnellingsaanpak Stikstof zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden. Daarbij biedt de Aanpak Veluwe de mogelijkheid om met alle overheidspartners in het gebied te zorgen dat de uitvoering van de grond komt. Het stikstofreductiegebied (strokenbeleid) voor de Natura 2000-gebieden Veluwe en Landgoederen Brummen valt geografisch gezien volledig binnen de Aanpak Veluwe. Wanneer Provinciale Staten besluiten over het vaststellen van de regels die nu zijn opgenomen in de ontwerp-Omgevingsverordening, dan gelden die voor de betreffende bedrijven in het stikstofreductiegebied. Het stikstofreductiegebied kan worden gezien als eerste stap in de bredere Aanpak Veluwe.

Communicatie De komende tijd staat in het teken van participatie en wordt onder meer met de agrarische sector, recreatiesector en overige ondernemers gesproken over wat haalbaar is voor deze sectoren en welke bijdrage zij kunnen leveren. Vervolg Met de interbestuurlijke en uitvoeringsgerichte Aanpak Veluwe staat het landelijk gebied aan de vooravond van ingrijpende veranderingen. De impact daarvan zal groot zijn, zeker voor de boeren in ons gebied. De urgente opgaven op de Veluwe kunnen we als gemeente niet alleen oplossen. Door in deze interbestuurlijke aanpak op Veluwse schaal met rijk, provincie en waterschappen afspraken te maken en samen te werken, verwachten we boeren duidelijkheid te kunnen geven en hen te ondersteunen bij veranderingen in hun bedrijfsvoering, de natuur te herstellen en de vergunningverlening op gang te brengen. Ook biedt Aanpak Veluwe een kans om projecten in het landelijk gebied te financieren en daarmee realiseren. Tegelijkertijd realiseren we ons dat dit een dynamisch en complex dossier blijft, waarin nieuwe inzichten en omstandigheden steeds om zorgvuldige afwegingen vragen.

Zodra zich relevante ontwikkelingen in dit dossier voordoen, zullen wij u daarvan op de hoogte stellen Interne afstemming Deze informatiememo is afgestemd met de volgende collega’s: - Miriam van den Berg (Beleidsadviseur milieu gemeente Harderwijk) - Selma de Schipper (regisseur) Bijlage(n)-