Informatiememo e260002200

Informatiememo

Datum: 2 februari 2026 Onderwerp: Netcongestie Prioriteringskader 2026

Documentnr: 02330015093229 Zaaknr.: 02330000088568 Mandaatnr. Portefeuillehouder: H.R. van Veen Ambtenaar/projectleider: S.R. Ramaker, M.H. van der Klaauw

Datum

10 februari 2026, Nr. 2.

Collegebesluit

De gemeenteraad informeren over het netcongestie prioriteringskader en de nieuwe werkwijze met de bijgevoegde informatiememo.

☒ ter informatie voorleggen aan het college ☒ ter informatie voorleggen aan de raad ☐ ter bespreking voorleggen aan de raad Kennisnemen van Het netcongestie prioriteringskader 2026. Het prioriteringskader bepaalt welke maatschappelijke prioriteit gegeven wordt aan projecten bij het verdelen van de schaarse netcapaciteit. Kernboodschap Op 12 december 2025 is het ACM prioriteringskader 2026 gepubliceerd. De Autoriteit Consument & Markt (ACM) reguleert de Nederlandse energiemarkt om eerlijke concurrentie te garanderen, consumenten te beschermen en leveringszekerheid te waarborgen. Het nieuwe ACM prioriteringskader heeft gevolgen voor de wijze waarop nieuwe aansluitingen door de netbeheerder worden verdeeld. Ook heeft het kader gevolgen voor de gemeentelijke taken en verantwoordelijkheden. De huidige wijze van prioriteit aanvragen voor woningbouwprojecten is vanaf 1 juli 2026 niet langer van toepassing. ACM Prioriteringskader en het ruimtelijk domein Het recent gepubliceerde ACM prioriteringskader heeft invloed op toekomstige ruimtelijke projecten. De gevolgen hiervan staan niet op zichzelf en moeten worden gezien in de context van andere opgaven, zoals stikstof en de druk op de schaarse ruimte. Het is daarom van belang om bij het omgaan met het kader en de netcongestie de andere ruimtelijke opgaven en uitdagingen niet uit het oog te verliezen.

De omgang met het ACM prioriteringskader moet in de komende maanden een plaats krijgen in de interne werkprocessen, samenwerking met ontwikkelaars en initiatiefnemers en de gemeentelijke communicatie over het ACM prioriteringskader. Aanleiding Het elektriciteitsnet zit op verschillende schaalniveaus vol. Dat betekent dat er niet voldoende capaciteit beschikbaar is op het net om iedereen aan te sluiten. Er ontstaan hierdoor wachtlijsten. In de huidige situatie staan alleen grootverbruikers* op een wachtlijst, omdat netbeheerders voor kleinverbruikers** ruimte op het net gereserveerd hebben. Dit gaat veranderen. *Grootverbruikers (> 3x80Ampère) Fabrieken, productiebedrijven Datacenters en logistieke centra Defensie, Ziekenhuizen en scholen Grote winkels of kantoren

**Kleinverbruikers (< 3x80 Ampère) Huishoudens Kleine winkels, MKB en kleine horeca Publieke laadpalen

pagina

2 van 3

Het oude ACM prioriteringskader moest worden herzien, omdat een rechter heeft geoordeeld dat het onvoldoende is onderbouwd. Daarom moet de ACM beter uitleggen waarom bepaalde maatschappelijke partijen voorrang krijgen en dit op een juridisch robuuste manier onderbouwen. Op 1 januari 2026 is het nieuwe ACM prioriteringskader in werking gegaan. ACM Prioriteringskader Op het moment dat het net vol is en er geen ruimte is voor nieuwe of verzwaarde aansluitingen (netcongestie), komen deze aanvragen op een wachtlijst. De ACM heeft regels opgesteld hoe netbeheerders met deze wachtlijst moeten omgaan en welke partijen voorrang (prioriteit) krijgen. Wanneer er ruimte op het net vrijkomt moeten netbeheerders volgens deze regels vrije capaciteit toewijzen. Normaal geldt: wie het eerst een aanvraag doet, krijgt het eerst een aansluiting (first come, first served). De ACM heeft via het ACM prioriteringskader bepaald welke partijen voorrang kunnen krijgen als ruimte schaars is. Dit wordt onderverdeeld in 3 categorieën, waarbij categorie 1 de hoogste prioriteit heeft en categorie 3 de laagste: 1. 2. 3.

Congestieverzachters - partijen die zorgen dat er capaciteit vrijkomt voor andere gebruikers, zoals energieopslag onder de juiste voorwaarden (batterijsystemen), die ervoor zorgen dat er meer ruimte op het net komt. Veiligheid - functies met een veiligheids- of vitale rol, zoals politie, brandweer, defensie, acute gezondheidszorg en waterbeheer. Basisvoorzieningen - maatschappelijke basisbehoeften zoals woningen, onderwijs, openbaar vervoer. Veel gemeentelijke projecten vallen in deze categorie.

Overige functies komen niet in aanmerking voor prioriteit en komen dus achteraan op de wachtlijst. Hieronder vallen onder andere nieuwe aansluitingen voor: bedrijven, winkels, openbare laadpalen, (sport)verenigingen en recreatieparken. Het ACM prioriteringskader maakt daarmee geen onderscheid meer tussen grootverbruik en kleinverbruik. Met dit nieuwe kader wordt geregeld dat maatschappelijke functies zo goed mogelijk door kunnen gaan, ondanks de netcongestie. Netbeheerders werken op basis van het ACM prioriteringskader toe naar een integrale wachtrij voor groot- en kleinverbruikers. Die wachtrij wordt geordend op basis van de datum van het transportverzoek en het ACM prioriteringskader. Indien er meer vraag dan aanbod op het elektriciteitsnet is, kan er ook voor categorieën uit het ACM prioriteringskader (bijvoorbeeld basisvoorzieningen als wonen) een wachtrij ontstaan. Netbeheerders, gemeenten en projectontwikkelaars hebben tijd nodig om zich op deze nieuwe werkwijze voor te bereiden. Wat gaat er komende tijd veranderen? Situatie tot 31-12-2025 • In de huidige situatie worden alle aanvragen van kleinverbruikers gehonoreerd. Kleinverbruikers staan daarmee niet op een wachtlijst. Feitelijk reserveren netbeheerders jaarlijks voldoende capaciteit om kleinverbruikers aan te sluiten. • Aanvragen van grootverbruikers komen op de wachtrij.

• De volgorde van de wachtrij is tot 1 januari 2026 op basis van het bestaande maatschappelijke ACM prioriteringskader. Per 1 januari 2026 t/m 30 juni 2026: • Het nieuwe ACM prioriteringskader gaat in • Er verandert nog niets aan de reservering voor kleinverbruikers: alle aanvragers worden aangesloten. • Aanvragen van grootverbruikers komen (nog steeds) op de wachtrij. • De volgorde van de wachtrij voor grootverbruikers verandert: per 1 januari 2026 wordt de volgorde bepaald door het nieuwe maatschappelijk prioriteringskader van de ACM. • Grootverbruikers kunnen prioriteit aanvragen volgens het nieuwe maatschappelijk prioriteringskader van de ACM. • Dit leidt naar verwachting tot meer GV-klanten met prioriteit op de wachtrij. Denk aan o.a. ziekenhuizen, defensielocaties, waterschappen, politie, justitie, etc. Per 1 juli 2026: • De overgangssituatie gaat in • De voorrangssituatie voor kleinverbruik vervalt. Alle aanvragen komen op de wachtrij.

pagina

3 van 3

• • • • •

De gereserveerde ruimte is alleen nog beschikbaar voor prioritaire partijen, waaronder dus ook sommige GV-partijen en woningbouw. Niet-prioritaire KV-partijen komen vanaf dat moment ook op de wachtrij als zij een aanvraag doen. Voor kleinverbruik dat valt binnen het ACM prioriteringskader (o.a. woningbouw) moet prioriteit aangevraagd worden. Netbeheerders geven de beschikbare ruimte (restruimte) stapsgewijs vrij in volgorde van de wachtrij. Het onderscheid tussen GV en KV vervalt. MKB en publieke laadinfrastructuur in het kleinverbruik hebben vanaf 1 juli 2026 geen prioriteit meer op de wachtrij.

Consequenties gemeentelijke projecten In de nieuwe werkwijze moet voor elk project prioriteit worden aangevraagd. Gezien het belang dat we met elkaar hechten aan het zoveel als mogelijk door laten gaan van de woningbouw, is het verstandig om de nodige voorbereidingen te treffen op de nieuwe werkwijze. In het herziene ACM prioriteringskader staat beschreven welke stukken nodig zijn om prioriteit te krijgen. Het is nu nog niet mogelijk om conform de nieuwe werkwijze al eerder een aansluiting op het elektriciteitsnet aan te vragen bij de netbeheerders. Wel is het belangrijk om in afstemming met lokale en regionale partners de gemeentelijke organisatie voor te bereiden op de nieuwe werkwijze met bijbehorende processen, taken en verantwoordelijkheden op een manier die voor Ermelo werkt in te richten. Communicatie Het gesprek over het omgaan met het ACM prioriteringskader vindt op diverse niveaus plaats. Zowel in het overleg met ontwikkelaars, de EHPZ-samenwerking op energie en het bestuurlijk en ambtelijk overleg wonen. De communicatie met initiatiefnemers en ontwikkelaars wordt opgestart. Vervolg De gemeentelijke organisatie bereidt de aanvragen voor prioriteringsverzoeken die voor 1 juli 2026 gedaan kunnen worden de komende maanden voor. Het college is bevoegd om voor de gemeente prioriteringsverzoeken in te dienen bij de netbeheerder.

Interne afstemming Deze informatiememo is afgestemd met de volgende collega’s: - Aletta de Vos (Projectleider ruimtelijk domein)

Bijlage(n) geen

Selma de Schipper (Regisseur ruimtelijk domein)