Informatiememo e220003692

Informatiememo

Datum: 27 januari 2022

Documentnr: 02330000114205 Zaaknr.: 02330000037021 Mandaatnr.

Onderwerp: Financiering initiatieven grootschalige duurzame opwek

Portefeuillehouder: L.A. van der Velden Ambtenaar/projectleider: mevrouw M.C.S. van Wagensveld Datum

8 februari 2022

Collegebesluit

Kennis te nemen van het strategische advies financiering grootschalige duurzame opwekking in Ermelo en dit door te sturen aan de gemeenteraad.

☒ ter informatie voorleggen aan het college ☒ ter informatie voorleggen aan de raad ☐ ter bespreking voorleggen aan de raad Kennisnemen van Het strategisch advies financiering grootschalige duurzame opwekking in Ermelo (e220003602). Kernboodschap Op 16 februari is er een bijeenkomst voor de gemeenteraad over de financiering van grootschalige duurzame opwekking. Tijdens de bijeenkomst wordt inzicht gegeven in de financiering van zon- en windparken en de daarmee samenhangende kansen en risico’s. Daarnaast worden overwegingen die een rol spelen bij lokale financiële participatie besproken. Begin 2021 is het strategische advies financiering grootschalige duurzame opwekking in Ermelo opgesteld als input voor het nog op te stellen afweegkader grootschalige duurzame opwek. Dit advies wordt nu als basis gebruikt voor de raadspresentatie van 16 februari aangevuld met de actualiteit rondom het windpark Horst en Telgt. Het afweegkader grootschalige duurzame opwek wordt in 2022 verder uitgewerkt. Kernpunten strategisch advies financiering grootschalige duurzame opwekking De kosten die gepaard gaan met de realisatie van een zonne- en/of windpark zijn onder te verdelen in ontwikkelkosten en realisatiekosten. De kosten voor een zon-op-land 8MW (40-50ha) project zijn opgenomen in de onderstaande tabel. Kostencomponent Ontwikkelkosten Realisatiekosten

Kosten per eenheid 55 570

Eenheid €/kW €/kW

Bron Ervaringscijfer PBL 2020 Totaal (projectkosten)

Totale investering in k€ 2.640 27.360 30.000

pagina

2 va an 4

De ko osten voor ee en windpark met m 6 windmo olens van 6MW W zijn opgenomen in de o onderstaande tabel. Totale Kosten per Bron Kos stencompone ent Eenheiid eenheid investe ering in k€ Onttwikkelteam 350 k€/jrr Ecofys 2017 3.638 3 Onttwikkelkoste en 33 Ecofys 2017 k€/kW W Rea alisatiekosten n 1.115 €/kW W PBL 2020 40 0.140 Totaal (projectkoste ( en) 43 3.778 Het p projectontwikkelproces laa at zich opdele n in grofweg drie fasen: 1.. Ontwikkeling g, 2. Realisatie en 3. Explo oitatie. In figu uur 1.0 wordt aangegeven hoe de kapita aalsbehoefte gedurende deeze fasen toene eemt en hoe het h risicoproffiel geleidelijk k afneemt: Figuu ur 1.0 Kosten versus risico gedurende o ontwikkeling, realisatie en exploitatie

Per saldo is het bijj elk project van v belang te weten: 1. We elke partij leg gt in welke fas se kapitaal in?? 2. We elk potentieell rendement levert dat kap itaal op? 3. Op p welke termijjn komt dat rendement vrij ij? 4. Wa at is de kans dat (een deel van) het inge elegde kapitaa al niet terugkomt? (het finaancieel risico)) Het ffinancieel stru uctureren van een project i s een niet te onderschatten opgave, waaarbij de uitda aging is om v voor alle stake eholders de gewenste risic o-rendements sverhouding te t vinden:  Een ontw wikkelaar neem mt een relatieff hoog, doch gecalculeerd risico door aaan de voorkant van een project in n te stappen. De kans dat h het project vroegtijdig sneuvelt wordt g ecompenseerrd door een relatief hoog financiee el rendement.  Een bank k stapt doorga aans pas in va anaf de realisa atiefase, wann neer alle ontw wikkelrisico's eruit zijn. Het relatief lage risico vertaalt zich in een lening g tegen een re elatief lage ren 2 nte van bijv. 2%. Voor lokale partije en zoals een energiecoöpe e eratie en een gemeente g kan n het best lasttig zijn om de e juiste posittie te kiezen:  Een lokale energiecoöp peratie wil en nerzijds het lie efst zoveel mogelijk vanaf het beginstad dium betrokken zijn, maar heeft h anderzijjds doorgaans s niet de finan nciële draagkkracht om zich h al te veel risico te kunnen k permitteren.

Een vvorm van overrheidsgarantie e kan uitsluitssel bieden.  Een geme eente zal vanu uit de maatscchappelijke op pgave (RES) mogelijk m gevraaagd worden om o een deel van de onrendabe ele aanloopko osten te financieren, zonde er dat daar fin nancieel rende ement tegenover staat. Met name n bij proje ecten waar de e gemeente ze elf de grondeiigenaar is, ka an zij besluiten de rol van on ntwikkelaar in n te nemen, met m een mogelijk hoog finaancieel rendem ment, maar ook een hoog h risico in het verschiett. De gemeen nte heeft in be eginsel toegan ng tot relatieff goedkoop

3 van 4

pagina

kapitaal (lening via de BNG Bank) maar zal hiertoe wel een risico-reserve moeten aanleggen. De vraag is hoever de gemeente hierin wil en kan gaan. Voor de financiering van grootschalige duurzame opwekking speelt de SDE-subsidieregeling1 en de RES2opgave een grote rol. Onderstaand de conclusies opgenomen in het strategisch advies. Conclusies uit het strategisch advies financiering grootschalige duurzame opwekking De RES-opgave voor Ermelo 1. Op basis van het concept-bod van de RES Noord-Veluwe (RES NV) uit juni 2020 bedraagt de opgave van Ermelo omgerekend zo'n 36-56 MWp aan zon- op-land en 36 MWp aan wind-op-land, te realiseren in de periode tot en met 2030. 2. De investering die samenhangt van deze opgave van Ermelo bedraagt in totaal ca. € 74 miljoen, bestaande uit ca. € 30 miljoen voor zon-op-land en ca. € 44 miljoen voor wind-op-land. 3. In de lijn met het nationaal Klimaatakkoord wordt vanuit de RES NV gestreefd naar 50% lokaal eigenaarschap. Participatie moet gaan over zowel meepraten als meeprofiteren. 4. Ondanks het streven naar 50% eigenaarschap laat de RES NV de wijze van invulling van lokaal eigenaarschap nog open. Financiële haalbaarheid van zon-op-land en wind-op-land 5. De SDE-subsidieregeling biedt in beginsel een goede basis voor een rendabel zonnepark en windpark. De uiteindelijke haalbaarheid is sterk afhankelijk van een aantal kritieke parameters: a.

de hoogte van de SDE-subsidie: het maximale subsidietarief neemt bij iedere SDE-ronde af en volgt daarmee de kostprijsontwikkeling van zon-op-land en wind-op-land. Parken met een SDE beschikking van enkele jaren terug die nu gerealiseerd worden kunnen flink profiteren. b. de hoogte van de investeringskosten: onvoorziene kosten voor netaansluiting, landschappelijke en/of infrastructurele aanpassingen kunnen de business case sterk negatief beïnvloeden. 6. De ontwikkeling van een zonnepark neemt zo'n 1 tot 2 jaar in beslag. Voor een windpark geldt een ontwikkeltermijn van 5 tot 10 jaar. Voor een 8 MWp zonnepark dient rekening te worden gehouden met zo'n € 450.000 aan ontwikkelkosten. Voor een 36 MWp windpark kunnen deze kosten oplopen tot € 3,6 miljoen. Financiering van de RES-opgave 7. Commerciële partijen en zullen in de regel geen problemen hebben met het gefinancierd krijgen van projecten met betrekking tot grootschalige duurzame opwekking van energie. 8. Gemeenten hebben in beginsel relatief makkelijk toegang tot kapitaal. Echter de benodigde bedragen zijn groot en het financieren van projecten met betrekking tot grootschalige opwekking van energie kan risicovol zijn. 9. De mogelijkheden van coöperaties/buurtinitiatieven voor het aantrekken van ontwikkelkapitaal zijn ontoereikend: a. Voor de zon op land projecten lijken voldoende financieringsmogelijkheden beschikbaar.

Bij 50% eigenaarschap heeft een is voor een zonnepark van 8 MW ca. € 225.000 nodig. Het grootste deel hiervan kan worden geleend bij de provincie. De risico’s van deze lening voor 28 coöperaties/buurtinitiatieven is groot. Als het project geen SDE-subsidie krijgt moet de lening wel terugbetaald worden. b. Voor projecten met een behoefte groter dan ca. € 400.000 ontwikkelkapitaal (i.e. voor een windpark) zijn onvoldoende financieringsmogelijkheden. Gelet op het hoge risico dat met ontwikkelkapitaal samenhangt is het niet opportuun te verwachten dat omwonenden dit gat zelf dichten.

SDE subsidie staat voor Stimuleringsregeling Duurzame Energietransitie. Deze subsidie is bedoeld om bedrijven, instellingen en non-profit organisaties te stimuleren om haar eigen duurzame energie op te wekken. Met deze regeling worden zowel de productie van duurzame energie als CO2-verlaging gestimuleerd. De SDE subsidie garandeert een bepaalt bedrag per kWh gedurende X jaar. Het subsidiebedrag is afhankelijk van het jaar en in welke fase het wordt ingediend. De SDE subsidie is breed opgezet en geldt voor alle vormen van duurzame energie mits opgenomen in de regeling. 2 Regionale Energie Strategie (RES). Ten tijde van het opstellen van het strategisch advies was de concept RES in juli 2020 vastgesteld in gemeente Ermelo. In juli 2021 is de RES 1.0 vastgesteld door gemeente Ermelo. 1

pagina

4 van 4

10. Het bestaande financieringsinstrumentarium lijkt voldoende mogelijkheden te bieden om bij aanvang van de realisatiefase het benodigd eigen vermogen bij elkaar te krijgen. Hiervoor gelden wel de volgende aandachtspunten: a. De subsidieregeling “Lokaal Hernieuwbare Energieprojecten” kent als voorwaarde dat een initiatief minimaal 50 leden dient te hebben die ieder € 50 inleggen. De eigen bijdrage kan voor een groep mensen een barrière vormen. Omdat zij de eigen bijdrage niet kunnen betalen kunnen ze niet meeprofiteren van de lusten van het project.Het BNG Duurzaamheidsfonds stelt in de regel als voorwaarde dat er zekerheden op de financiering moet worden gevestigd. In voorkomende gevallen heeft men hiervoor een garantie van de gemeente wordt verlangd. b. Afhankelijk van het percentage van de projectkosten dat nodig is als eigen vermogen kan het zijn dat voor het windpark onvoldoende financieringsmogelijkheden zijn. Deze middelen zouden relatief eenvoudig opgehaald kunnen worden met behulp van crowdfunding. Hiermee wordt echter de kans verkleind om mensen die geen geld beschikbaar hebben, mee te laten profiteren van het project. Daarnaast staat crowdfunding veelal open voor een ieder waarmee het niet gezegd is dat de omgeving meeprofiteert van het park. 11.

Een goede businesscase voor een zonnepark of windpark kan, mits van voldoende omvang, rekenen op een bancaire financiering (vreemd vermogen) van 80 tot 90% van de projectkosten. Naast het projectrendement zal de bankt tevens de contracten en organisatie toetsen. De kans is aanwezig dat de bank een project dat 100% lokaal eigenaarschap kent niet financiert omdat de kennis en kunde van de organisatie als een risico wordt beschouwd. Communicatie - 16 februari presentatie voor de gemeenteraad Vervolg - In 2022 wordt het afweegkader grootschalige duurzame opwek opgesteld. Bijlage(n) - Strategische advies financiering grootschalige duurzame opwekking in Ermelo (e220003602).