Brief zienswijze e260030102

College van Gedeputeerde Staten van Gelderland o.v.v. Vernieuwing Omgevingsvisie Postbus 9090 6800 GX ARNHEM

Raadhuisplein 2 Postbus 500 3850 AM Ermelo t 0341 56 73 21 f 085 110 8515 e gemeente@ermelo.nl i www.ermelo.nl NL92 BNGH 0285 0024 49

27 mei 2026 onderwerp Zienswijze ontwerp Omgevingsvisie Gelderland, zaaknummer: 2026-002132 onze ref. e260030102 zaaknr. 02330000094552 behandeld door A.A.J. Boogmans telefoon direct 0341 56 71 79 datum

Geacht College, Graag maken wij gebruik van de mogelijkheid een zienswijze in te dienen over het ontwerp van de Omgevingsvisie Gelderland. Met de visie geeft u het integrale beleid voor de fysieke leefomgeving van Gelderland. Dit onder de noemer ‘richting geven en ruimte laten’. Als eerste spreken wij onze waardering uit voor de visie. Wij hechten veel waarde aan een goede afstemming en samenwerking met de provincie bij de grote maatschappelijke opgaven die voor ons liggen. Met de nieuwe omgevingsvisie geeft u, vanuit deze opgaven, inzicht in het provinciale beleid voor de fysieke leefomgeving. Als gemeente Ermelo werken wij ook aan een nieuwe omgevingsvisie. Als eerste hebben wij, vanuit onze eigen identiteit, onze stip op de horizon in 2050 bepaald. De gemeenschap in Ermelo heeft altijd een groot gevoel van verantwoordelijkheid, betrokkenheid en rentmeesterschap gehad voor de samenleving en de omgeving als geheel. Dat sterke verantwoordelijkheidsgevoel is vertaald naar drie kernwaarden: • het natuurlijk systeem als fundament, • samenredzaamheid en voldoende ontplooiingskansen, en • bijdragen aan een veilige, stabiele en duurzame samenleving. Vanuit deze kernwaarden positioneert Ermelo zich als groene, dorpse, goed verbonden gemeente in de luwte van de Randstad.

En vanuit de kernwaarden en positionering hebben we, met in acht neming van de grote maatschappelijke opgaven waar ook Ermelo voor staat, onze hoofddoelen vastgelegd. De kernwaarden, positionering en hoofddoelen vormen gezamenlijk de stip aan de horizon voor Ermelo in 2050 en vormen het fundament voor onze nieuwe omgevingsvisie. Dit alles staat beschreven in de bijgevoegde notitie Omgevingsvisie 2.0 Op weg naar Ermelo 2050. Voor ons is het essentieel dat provinciaal en gemeentelijk beleid elkaar gaan versterken. Zodat zowel provincie als gemeente, ieder vanuit hun eigen rol en verantwoordelijkheid, invulling kunnen geven aan een mooie, kwalitatief hoogwaardige leefomgeving. Dit vereist een goede balans tussen richting geven en ruimte laten. In het ontwerp van de Omgevingsvisie geeft u aan waar de provincie richting geeft en waar de provincie ruimte laat. Onze zienswijze richt zich met name op de balans in de Omgevingsvisie tussen het richting geven en ruimte laten. In hoofdzaak onderschrijven wij de keuzes die u als provincie daarin maakt. Deze zijn in

bijlage(n)

1

Zienswijze ontwerp Omgevingsvisie Gelderland e260030102 pagina 2 van 7

onderwerp onze ref.

lijn met onze stip op de horizon en bieden voldoende ruimte om op lokaal niveau eigen keuzes te maken. Waar wij aandacht voor vragen zijn de volgende onderwerpen: 1. De positionering van Ermelo binnen de Omgevingsvisie 2. De opgaven voor Ermelo vanuit de Omgevingsvisie 3. De rol- en taakverdeling bij de uitwerking van de Omgevingsvisie 4. Overige zaken. 1.

De positionering van Ermelo binnen de Omgevingsvisie.

De Omgevingsvisie richt zich op de Gelderse regio’s. De positie van Ermelo is daarmee geïntegreerd in die van de regio EHPZ. Vanuit onze eigen kernwaarden positioneert Ermelo zich als groene, dorpse, goed verbonden gemeente in de luwte van de Randstad. Voor ons is het van groot belang dat de Omgevingsvisie de ruimte daarvoor biedt. Het ontwerp van de Omgevingsvisie is daar niet volledig helder over. De duiding van de regio EHPZ in het ontwerp is erg abstract. EHPZ wordt gekenmerkt als een compacte interprovinciale regio, ingeklemd tussen de Natura 2000-gebieden Veluwe en de Randmeren. Het ontwerp geeft verder aan dat de regio EHPZ een stedelijk netwerk in wording is, waar de onderlinge relaties in wonen, werken en recreëren steeds sterker worden. En dat Harderwijk zich tot 2050 verder zal ontwikkelen als regiokern en daarna naar verwachting uitgroeit tot een centrumstad. Wij vragen u de Omgevingsvisie op dit onderwerp te verduidelijken En daarbij de positionering van Ermelo, zoals opgenomen in onze stip op de horizon 2050, te respecteren. Wij achten zo’n verduidelijking van belang omdat in het ontwerp van de Omgevingsvisie ook gesteld wordt dat in de regio EHPZ gebouwd wordt op een schaal die past bij de regio.

Voor ons is van groot belang dat de verstedelijkingsopgave ook past bij de positionering van Ermelo als groene, dorpse, goed verbonden gemeente en de daaraan verbonden hoofddoelen (zoals bijvoorbeeld het selectief faciliteren van de marktdruk voor woningen). Een heldere duiding hiervan in de Omgevingsvisie voorkomt onduidelijkheden en miscommunicatie bij de uitwerking van de Omgevingsvisie in een regionale verstedelijkingsstrategie. 2.

De opgaven voor Ermelo vanuit de Omgevingsvisie.

Het ontwerp van de Omgevingsvisie geeft drie ambities voor Gelderland in 2050. Om deze ambities te bereiken stelt de visie zestien strategische doelen. En geeft het een Gelderse ruimtelijke hoofdstructuur voor een aantal grotere thema-overstijgende ruimtelijke onderwerpen. Ook geeft het ontwerp van de Omgevingsvisie vanuit de ambities een doorvertaling naar opgaven per regio. Voor EHPZ zijn er meerdere, diverse opgaven. Opgaven die zich niet vanzelfsprekend tot elkaar verhouden en dus keuzes vragen. Het westelijke buitengebied van Ermelo krijgt in het ontwerp hierbij specifieke aandacht. Vanuit de ambitie Vitaal landelijk gebied geeft het ontwerp aan dat de provincie regie wil voeren op de ontwikkeling van dit gebied door randvoorwaarden te stellen. Ingezet wordt op functiemenging en meervoudig ruimtegebruik, waarbij rekening gehouden moet worden met de landschappelijke draagkracht van het gebied. Vanuit de ambitie Toekomstbestendige economie en sterke netwerken wordt ingezet op voldoende en diverse ruimte voor verschillende werkmilieus. In het westelijke buitengebied van Ermelo wordt ruimte gezocht voor een regionaal bedrijventerrein langs de A28. Met de kanttekening dat gelet op de landschappelijke kwaliteiten zo’n terrein zorgvuldig moeten worden ingepast in de draagkracht van het landschap. Het ontwerp geeft daar een zoekgebied voor aan. Regionale bedrijventerreinen zijn

Zienswijze ontwerp Omgevingsvisie Gelderland e260030102 pagina 3 van 7

onderwerp onze ref.

(uitsluitend) bedoeld voor bedrijven die vanwege omvang, milieuhinder of verkeersaantrekkende werking lastig inpasbaar zijn. We achten het positief dat u aandacht besteedt aan het westelijke buitengebied van Ermelo. In dit relatief kleine gebied spelen veel, diverse opgaven. Het gaat echter niet alleen om opgaven vanuit een provinciaal belang. Onze stip op de horizon voor 2050 geeft kernwaarden en hoofddoelen die directe betekenis hebben bij keuzes voor het westelijke buitengebied. Zo zetten wij in op robuuste groenblauwe verbindingen tussen de Veluwe en de randmeren, het beschermen van de contrasten in het landschap, het selectief faciliteren van de marktdruk voor woningen, behoud van de landbouwsector voor voedselzekerheid en het doorontwikkelen van de ‘Ermelose’ werkgelegenheid. De ambities en opgaven uit het ontwerp van de Omgevingsvisie liggen voor een groot deel in lijn met onze kernwaarden en hoofddoelen. Maar komen niet volledig overeen. Een belangrijk punt hierbij betreft het zoekgebied voor een regionaal bedrijventerrein. Voor daar nader op in te gaan vragen we aandacht voor de rol- en taakverdeling als het gaat om het maken van keuzes en het uitwerken daarvan voor het westelijke buitengebied van Ermelo. Dit gebied ligt zowel bij de provincie, de regio en de gemeente onder de loep. Wij achten een heldere rol- en taakverdeling dan ook essentieel.

Mede vanwege de mogelijk forse impact voor dit Ermelose buitengebied willen wij zelf de regie houden, dit uiteraard in samenwerking met regio en provincie en overige betrokken partijen. Wij vragen u voorafgaand aan de besluitvorming over uw Omgevingsvisie in overleg afspraken te maken over de rol- en taakverdeling voor wat betreft het westelijk buitengebied van Ermelo. Verder stemmen we graag op korte termijn af hoe de samenwerking wordt georganiseerd en hoe de uitwerking vormgegeven wordt (met toepassing van welke instrumenten) en vragen u dit als provincie niet zelfstandig te bepalen cq op te leggen. Zoekgebied regionaal bedrijventerrein Uit het ontwerp van de Omgevingsvisie maken wij op dat u als provincie een ander beeld heeft bij een nieuw bedrijventerrein in het westelijk buitengebied van Ermelo dan de gemeente. Zoals al aangegeven positioneert Ermelo zich voor de toekomst, vanuit eigen identiteit, als groene, dorpse gemeente in de luwte van stedelijke regio’s. Ontwikkelingen en verstedelijkingsopgaven worden vanuit deze positie en bijbehorende kernwaarden beschouwd en gewogen. Eén van de hoofddoelen hierbij is het doorontwikkelen van de ‘Ermelose’ werkgelegenheid, gericht op sectoren als zorg, recreatie, defensie en het lokale MKB en op een circulaire bedrijfsvoering. Dit krijgt invulling op bestaande werklocaties, maar onderkend is dat dit ook extra ruimte vraagt.

Tot zover verhouden onze stip op de horizon en de ontwerp-Omgevingsvisie zich tot elkaar. Beide richten zich op een toekomstbestendige economie. De provincie zet daarbij in op voldoende en diverse ruimte voor verschillende werkmilieus. De vraag is nu echter wat onder ‘voldoende’ wordt verstaan. Zoals onder punt 1 al aangegeven is het voor ons van groot belang dat de verstedelijkingsopgave ook past bij de positionering van Ermelo als groene, dorpse, goed verbonden gemeente en de daaraan verbonden hoofddoelen. Een regionaal bedrijventerrein (uitsluitend) voor grootschalige bedrijven met een zware milieubelasting en grote verkeersaantrekkende werking verhoudt zich niet tot onze positionering, kernwaarden en hoofddoelen. Voor Ermelo willen we vanuit lokaal perspectief in de toekomst ruimte bieden voor het juiste bedrijf op de juiste plek. Niet alleen voor een toekomstbestendige lokale economie, maar zeker ook voor de

Zienswijze ontwerp Omgevingsvisie Gelderland e260030102 pagina 4 van 7

onderwerp onze ref.

leefbaarheid van Ermelo. Onze focus ligt op een nieuw bedrijventerrein aan/bij de A28, in beginsel voor het opvangen van de lokale behoefte en de transformatie van het bedrijventerrein Kerkdennen, waarbij we uiteraard ook oog hebben voor regionale belangen. Met zo’n bedrijventerrein kan een passend aanbod worden gecreëerd voor Ermelose bedrijven en de leefbaarheid in de kern Ermelo worden verbeterd. Voor ons is het essentieel voldoende beleidsvrijheid te hebben om deze ‘schuifpuzzel’ te leggen. Locatie, aard en omvang van een nieuw bedrijventerrein is onlosmakelijk onderdeel van deze puzzel. De aanwijzing in het ontwerp van de Omgevingsvisie als Regionaal bedrijventerrein en de daaraan gekoppelde sturende rol van de provincie is voor ons dan ook niet aanvaardbaar. Mede omdat dit zich niet verhoudt tot het Regionaal Programma Werklocaties EHPZ-regio 2025 t/m 2028. De plek van zo’n bedrijventerrein moet overigens nog bepaald worden. Relevant hierbij is dat tot op heden, vanuit het perspectief van de ruimtelijke ordening, op zowel regionaal als lokaal niveau nog geen onderzoek is uitgevoerd met betrekking tot een bedrijventerrein. Zo’n integrale ruimtelijke toets is wel noodzakelijk om passende keuzes te kunnen maken en te onderbouwen. Op lokaal niveau is dit als onderzoeksvraag geformuleerd bij de volgende stap bij het opstellen van de Ermelose Omgevingsvisie.

Om zo’n traject zorgvuldig te kunnen doorlopen is beleidsvrijheid nodig. Vrijheid om de juiste keuze te kunnen maken, zonder enige beperking vooraf, veroorzaakt door het aanwijzen van een zoekgebied in uw Omgevingsvisie en/of het uitsluitend toestaan van grootschalige bedrijven met een zware milieubelasting en grote verkeersaantrekkende werking. Beleidsvrijheid over locatie, aard en omvang van een bedrijventerrein zien wij als een noodzaak. Voor ons is het essentieel dat uw Omgevingsvisie die ruimte biedt. Wij verzoeken dan ook in de Omgevingsvisie helder te duiden dat die ruimte er daadwerkelijk is. Verder verzoeken wij u dit vraagstuk samen met ons op korte termijn op te pakken en in overleg tot afspraken te komen, gericht op een zorgvuldig en samenhangend vervolgtraject bij zowel provincie, regio als gemeente. Met een duidelijke taak- en rolverdeling en inzet van instrumenten (zie ook punt 3). Vanuit een gedeeld belang zien wij een stimulerende rol door de provincie als meer passend dan een sturende rol.

3.

De rol- en taakverdeling bij de uitwerking van de Omgevingsvisie.

Het ontwerp van de Omgevingsvisie omvat een groot aantal, diverse ambities, doelen en opgaven. Een doelmatige toepassing en uitwerking hiervan vraagt een heldere, samenhangende governance. Zeker omdat de regio wordt gepositioneerd als de samenwerkingspartner voor de provincie. Uit het ontwerp van de Omgevingsvisie kunnen wij niet duidelijk opmaken dat een dergelijke governance al aanwezig is. We kunnen ons ook voorstellen dat toepassing en uitwerking van de Omgevingsvisie per regio enig maatwerk vraagt. Zo gaat de Omgevingsvisie uit van onder andere een regionale verstedelijkingsstrategie, een regionaal programma en regionale thematische programma’s. Dit roept diverse vragen op: • Het opstellen van omgevingsbeleid/visies en programma’s, zowel thematisch als gebiedsgericht, door zowel provincie, regio als gemeenten is voor een relatief kleine regio als EHPZ uitdagend. Vraag is of dit de doelmatigheid van het beleid dient en efficiënt georganiseerd kan worden. Dit vraagt nadere duiding, met aandacht voor de administratieve en financiële lasten die dit met zich meebrengt voor een (relatief kleine) gemeente als Ermelo. • Niet duidelijk wordt wat de verstedelijkingsstrategie precies inhoudt, waar deze wel en niet over gaat, wat de status (wie stelt deze vast, hoe werkt deze door) en positie van deze strategie wordt

Zienswijze ontwerp Omgevingsvisie Gelderland e260030102 pagina 5 van 7

onderwerp onze ref.

•

•

•

4.

(o.a. ten opzichte van de lokale omgevingsvisie, het Regioarrangement) en hoe deze zich gaat verhouden tot overige provinciaal beleid (bijv. Regionaal Programma Werklocaties). In feite geldt dezelfde vraag voor het beoogde EHPZ-programma. De regio EHPZ werkt aan een Toekomstperspectief. Vraag is hoe de provinciale Omgevingsvisie, de verstedelijkingsstrategie en het EHPZ-programma zich verhouden tot dat Toekomstperspectief. Wij achten het van belang dat beide documenten goed op elkaar aansluiten. De Omgevingsvisie geeft veel beleid, zowel over thema’s als gebieden. Voor veel thema’s en gebieden bestaan al regionale documenten, afspraken en overlegvormen (bijv. regionale woondeal, Aanpak Veluwe, Vitale vakantieparken, Gebiedsplan/aanpak GEUS). Daarbij bestaat vaak een eigen ‘regio’, die afwijkt van EHPZ. Kiest de provincie met de zeven regio’s in de omgevingsvisie ook voor het onderbrengen van alle deze onderwerpen binnen eenzelfde regio? Ingezet wordt op regionaal functieveranderingsbeleid. Vraag is hoe dit zich verhoudt tot het beoogde EHPZ-programma en eventueel de verstedelijkingsstrategie. Overige zaken.

Mobiliteit en leefbaarheid Het ontwerp van de Omgevingsvisie onderkent dat maatregelen nodig zijn om de mobiliteit en de bereikbaarheid van EHPZ te verbeteren. Wij onderschrijven dat. In het bijzonder voor de verbetering van de provinciale wegen binnen de regio en het oplossen van de opstoppingen op de A28 bij Hoevelaken. We hechten er veel waarde aan dat u samen met het Rijk zoekt naar oplossingen. De Omgevingsvisie onderkent ook dat maatregelen gericht op het verbeteren van de bereikbaarheid, die nodig zijn voor o.a. verdere verstedelijking en intensivering van Defensie, negatieve effecten kunnen hebben op de leefomgeving. Wij onderschrijven het belang dat bij al deze opgaven en maatregelen dergelijke effecten volwaardig worden meegenomen. In het bijzonder vragen we hiervoor aandacht bij de intensivering van de kazerne in Ermelo, de intensivering van het gebruik van de provinciale wegen binnen de regio en de intensivering van het gebruik van de spoorweg Amersfoort – Zwolle als gevolg van het realiseren van een keervoorziening bij Harderwijk en de doorontwikkeling tot een intercitystation en de aanwijzing van die spoorweg als Corridor. Wij zien hier een potentieel wezenlijk risico op achteruitgang van de leefbaarheid van en mobiliteit binnen de kern Ermelo (o.a. barrièrewerking spoor, gezondheids/milieueffecten) en het Ermelose buitengebied.

Wij verwachten dat vanaf de start het voorkomen cq beperken van negatieve effecten op de leefomgeving, zowel binnen- als buitenstedelijk, volwaardig onderdeel uitmaakt van de planvorming, -uitwerking en financiering van de betreffende opgave en/of maatregel. Defensie De forse groei van Defensie (o.a. de kazerne in Ermelo en oefenterrein de Ermelosche Heide) legt grote druk op onze woningmarkt, arbeidsmarkt, natuur en (nuts)infrastructuur. Wij waarderen uw integrale benadering en steunen het uitgangspunt dat defensieopgaven andere (rijks)opgaven niet mogen verdringen. Hierbij vragen wij nog aandacht voor de volgende punten: • Bereikbaarheid: Wij steunen uw lobby voor investeringen in de A1-corridor. Wij verzoeken echter expliciet op te nemen dat ook de bereikbaarheid van onze eigen en omliggende kernen hierin volwaardig wordt meegewogen en verbeterd. Wij vragen ook aandacht voor bereikbaarheid via de A28. • Kazerne Zeewolde: Hoewel deze buiten Gelderland ligt, zal de ruimtelijke en maatschappelijke impact op het vasteland (specifiek de EHPZ+N-regio) aanzienlijk zijn, met name qua mobiliteit en druk op de woningmarkt. Een bovenlokale, integrale afweging is hierbij absoluut noodzakelijk. Wij vragen dit nader te duiden in uw visie en in de afweging mee te nemen.

Zienswijze ontwerp Omgevingsvisie Gelderland e260030102 pagina 6 van 7

onderwerp onze ref.

•

Rol provincie (pagina 54): U geeft aan regie te willen nemen en partijen te willen samenbrengen. Dit ondersteunen wij voor de bovenlokale effecten. Met Defensie, provincie Gelderland en de gemeenten Barneveld en Apeldoorn hebben we als gemeente Ermelo een bestuurlijk voornemen gesloten over de uitbreidingen van Defensie in dit gebied. We zien die bestaande samenwerking graag benoemd in uw Omgevingsvisie. En verzoeken de tekst op pagina 54 daarom als volgt aan te vullen: "Wij nemen regie, brengen partijen samen en ondersteunen reeds samenwerkende partijen, zodat we ervoor kunnen zorgen (...)".

GEUS (oostelijk buitengebied) In de ontwerp-Omgevingsvisie wordt specifieke aandacht besteed aan het westelijk buitengebied van Ermelo. Wij missen in dit kader de expliciete aandacht voor het oostelijk buitengebied. Dit gebied vormt een essentieel onderdeel van het samenwerkingsverband GEUS (Garderen, Elspeet, Uddel en Speuld). Gezien de complexe stapeling van opgaven (stikstofreductie, natuurherstel, waterbeschikbaarheid en het toekomstperspectief voor de landbouw) is een integrale benadering vereist. Wij verzoeken u dan ook deze gebiedsgericht samenwerking expliciet op te nemen en de verbinding te borgen met het onlangs vastgestelde Gebiedsplan GEUS. Zo garanderen we dat de provinciale inzet binnen dit samenwerkingsverband naadloos aansluit op de processen die we daar gezamenlijk al in gang hebben gezet. Kaarten Het ontwerp van de Omgevingsvisie bevat meerdere kaarten. Graag vragen we aandacht voor het volgende: • We constateren dat de op de kaarten in de ontwerp-visie aangegeven watergangen/beken binnen onze gemeente niet volledig overeenkomt met die zoals opgenomen in onze eerdergenoemde notitie Op weg naar Ermelo 2050 (met name kernwaardenkaart ‘natuurlijk systeem als fundament’). Watergangen/beken zijn belangrijk voor zowel provincie als gemeente bij de opgaven vanuit water en bodem sturend.

Wij gaan ervan uit dat op al deze kaarten opgenomen watergangen/beken daarbij een rol spelen. • De weergave van de kern Ermelo verschilt op de kaarten en komt niet altijd overeen met de werkelijkheid (o.a. begrenzing aan noordwestzijde). • De begrenzing van bedrijventerrein Veldzicht is niet volledig juist. Wij verzoeken u dit in overleg met ons waar nodig te corrigeren. EHPZ Op 7 oktober 2025 heeft u zeven ruimtelijke keuzes kenbaar gemaakt, op basis waarvan u nadrukkelijk heeft geparticipeerd met samenwerkingspartners en inwoners uit Gelderland. Het betreft onderwerpen waarop de provincie Gelderland meer regie wil voeren en die extra aandacht vragen vanwege hun impact op de fysieke leefomgeving en de daarmee samenhangende beleidswijzigingen. Namens de regio EHPZ hebben wij, gezamenlijk met de gemeenten Putten en Harderwijk en met kennisneming van de gemeente Zeewolde, op 2 maart 2026 schriftelijk gereageerd op deze zeven ruimtelijke keuzes. Voor zover u ons schrijven nog niet heeft kunnen betrekken bij het opstellen van uw ontwerp Omgevingsvisie, vragen wij u dit alsnog te doen en de gezamenlijke schriftelijke reactie te beschouwen als integraal onderdeel van onze zienswijze.

Zienswijze ontwerp Omgevingsvisie Gelderland e260030102 pagina 7 van 7

onderwerp onze ref.

Wij zien uw reactie op onze zienswijze met belangstelling tegemoet en verzoeken u tijdig met ons hierover in overleg te gaan.

Het college van burgemeester en wethouders van Ermelo, M. Jacobs, P.J.T. van Daalen, secretaris. burgemeester.