Beleidsplan e250060192
Tekst van het document
Beleidsplan Openbare verlichting Gemeente Ermelo 2026-2033
Colofon Beleidsplan Openbare Verlichting 2026 -2033 Versie: V1.0 Status: Definitief Datum: sept 2025 Gemeente Ermelo: Steven Groot, Adviseur Energie Reinand Doorijeweerd, Financiën Adviesbureau Van Bochove Openbare Verlichting: Ruben van Bochove Olaf Pohlmann Pagina 2 van 26 Beleidsplan Openbare Verlichting gemeente Ermelo 2026 - 2033
INHOUDSOPGAVE 1
SAMENVATTING BELEIDSPLAN OPENBARE VERLICHTING ERMELO 2026–2033 ........................................... 5 1.1 1.2 1.3 1.4 1.5 1.6 1.7
HUIDIGE SITUATIE .......................................................................................................................................... 5 AMBITIES ..................................................................................................................................................... 5 MAATREGELEN.............................................................................................................................................. 5 LICHTKWALITEIT ............................................................................................................................................ 6 FINANCIËN ................................................................................................................................................... 6 AMBITIES EN MAATREGELEN ............................................................................................................................ 6 RESULTAAT EN BEWUSTWORDING ..................................................................................................................... 6
2
INLEIDING ................................................................................................................................................... 7
3
FUNCTIE VAN DE OPENBARE VERLICHTING ................................................................................................. 7 3.1 3.2 3.3 3.4
4
AMBITIE ...................................................................................................................................................... 9 4.1 4.2 4.3
5
OPBOUW AREAAL ........................................................................................................................................ 10 DEELS EIGEN NETWERK ................................................................................................................................. 10 HUIDIGE FINANCIËN ..................................................................................................................................... 11
WETTELIJK KADERS EN RICHTLIJNEN ......................................................................................................... 12 6.1 6.2 6.3 6.4 6.5 6.6
7
ENERGIEAKKOORD ......................................................................................................................................... 9 VEILIG EN BEWUST VERLICHTEN ........................................................................................................................ 9 EFFECTIEF EN EFFICIËNTIE ................................................................................................................................ 9
HUIDIGE SITUATIE ..................................................................................................................................... 10 5.1 5.2 5.3
6
FUNCTIE EN DOEL VAN DE OPENBARE VERLICHTING ............................................................................................... 7 SOCIALE VEILIGHEID ....................................................................................................................................... 8 VERKEERSVEILIGHEID ...................................................................................................................................... 8 LEEFBAARHEID .............................................................................................................................................. 8
PLAATSEN VAN VERLICHTING .......................................................................................................................... 12 RICHTLIJNEN OPENBARE VERLICHTING ............................................................................................................. 12 HIOR ........................................................................................................................................................ 12 RICHTLIJN LICHTHINDER VAN DE NSVV. ........................................................................................................... 13 NATURA 2000............................................................................................................................................ 13 OVERIGE REGELINGEN................................................................................................................................... 13
VERLICHTINGSKEUZES PER GEBIED ........................................................................................................... 14 7.1 BUITEN BEBOUWDE KOM (BUBEKO) ................................................................................................................ 14 7.1.1 Ontsluitingswegen Bubeko ............................................................................................................ 14 7.1.2 Woongebieden Bubeko .................................................................................................................. 14 7.1.3 Fietspaden Bubeko ......................................................................................................................... 14 7.1.4 Bedrijventerreinen en kantoorgebieden Bubeko ........................................................................... 14 7.1.5 Rotondes Bubeko ........................................................................................................................... 15 7.1.6 Overige wegen Bubeko .................................................................................................................. 15 7.1.7 Natura 2000 ...................................................................................................................................
15 7.2 BINNEN BEBOUWDE KOM (BIBEKO) ................................................................................................................. 15 7.2.1 Ontsluitingswegen Bibeko.............................................................................................................. 15 7.2.2 Woongebieden Bibeko ................................................................................................................... 15 7.2.3 Achterpaden, parkeer- en bedrijventerreinen Bibeko .................................................................... 16
Pagina 3 van 26 Beleidsplan Openbare Verlichting gemeente Ermelo 2026 - 2033
7.2.4 Centrumgebieden Bibeko ............................................................................................................... 16 7.2.5 Bedrijventerreinen en kantoorgebieden Bibeko............................................................................. 16 7.2.6 Fietspaden Bibeko .......................................................................................................................... 16 7.3 PARKEN ..................................................................................................................................................... 17 7.4 SPEELPLAATSEN ........................................................................................................................................... 17 7.5 TUNNELS EN ONDERDOORGANGEN .................................................................................................................. 17 7.6 LICHTMASTRECLAME .................................................................................................................................... 17 7.7 ILLUMINATIE ............................................................................................................................................... 17 7.8 FEESTVERLICHTING .......................................................................................................................................
18 7.9 OBJECTEN VAN DERDEN AAN LICHTMASTEN....................................................................................................... 18 8
MAATREGELEN ......................................................................................................................................... 19 8.1 8.2 8.3 8.4 8.5 8.6 8.7 8.8
9
VERVANGING MATERIALEN BIJ EINDE TECHNISCHE LEVENSDUUR ............................................................................ 19 ALLE OVERIGE VERLICHTING VERVANGEN VOOR LED-VERLICHTING ........................................................................ 19 DIMMEN.................................................................................................................................................... 19 SLIMME VERLICHTING ................................................................................................................................... 20 INSTALLATIEVERANTWOORDELIJKHEID ORGANISEREN .......................................................................................... 20 AANPAK VERLICHTING BUITENGEBIED............................................................................................................... 20 EIGEN NETWERK .......................................................................................................................................... 21 COMBINATIEGEBRUIK VAN LICHTMASTEN.......................................................................................................... 21
FINANCIEEL ............................................................................................................................................... 22 9.1 HUIDIGE BEGROTING .................................................................................................................................... 22 9.2 FINANCIELE AANDACHTGEBIEDEN .................................................................................................................... 22 9.2.1 Onderhoudskosten ......................................................................................................................... 22 9.2.2 Innovaties lichtmasten ................................................................................................................... 24 9.2.3 Energie- en netwerkkosten ............................................................................................................ 24 9.2.4 Voorziening .................................................................................................................................... 24 9.2.5 Vervangingskosten ......................................................................................................................... 25 9.3 BUDGET EN KREDIET .................................................................................................................................... 25
10
RESULTAAT EN BEWUSTWORDING ........................................................................................................... 26 10.1 10.2
11
RESULTAAT................................................................................................................................................. 26 BEWUSTWORDING ....................................................................................................................................... 26
AFSLUITING ............................................................................................................................................... 26
Pagina 4 van 26 Beleidsplan Openbare Verlichting gemeente Ermelo 2026 - 2033
1 Samenvatting Beleidsplan Openbare Verlichting Ermelo 2026–2033 Deze samenvatting geeft een overzicht van de belangrijkste elementen uit het Beleidsplan Openbare Verlichting voor de gemeente Ermelo 2026–2033. De nadruk ligt op de huidige situatie, de ambities, de voorgestelde maatregelen, de financiële kaders en het advies. We bespreken hoofdstuk 7 (gebiedskeuzes) kort, omdat de lichtkwaliteit vergelijkbaar blijf met eerdere beleidsperiodes. 1.1 Huidige situatie De gemeente Ermelo beschikt over circa 4.920 lichtmasten en 5.014 armaturen. De gemeente heeft inmiddels 99% vervangen door energiezuinige LED-verlichting. Het areaal is grotendeels vernieuwd in de afgelopen jaren. Ongeveer 15% van de masten draait op een eigen elektriciteitsnetwerk en 85% op het netwerk van Liander. Dit geeft voordelen bij storingen en kleine werkzaamheden, maar brengt ook extra verplichtingen met zich mee. Het jaarbudget in 2025 bedroeg € 243.000, waarvan € 112.000 voor onderhoud en beheer, € 122.000 voor energie en netwerkkosten en € 9.000 voor voorzieningen. Daarnaast was er een vervangingskrediet van € 124.000 beschikbaar in 2025. 1.2 Ambities De gemeente Ermelo heeft drie hoofddoelen voor de komende beleidsperiode: a. Energieakkoord: voldoen aan de landelijke afspraken uit het Energie- en Klimaatakkoord, met als doel 50% energiebesparing in 2030 t.o.v. 2013. b.
Veilig en bewust verlichten: balans vinden tussen verkeersveiligheid, sociale veiligheid en minimale lichthinder voor mens, flora en fauna. c. Effectief en efficiënt inzetten van gemeenschapsgeld: maatregelen moeten doelmatig zijn, waarbij ook ruimte is voor innovatieve toepassingen.
1.3 Maatregelen Om de ambities te realiseren zijn de volgende maatregelen geformuleerd: a. Vervanging van masten en armaturen bij einde levensduur (40 jaar respectievelijk 20 jaar). b. Volledige overstap naar LED-verlichting uiterlijk in 2026. c. Toepassen van dimprofielen om verlichting af te stemmen op verkeersintensiteit. d. Inzet van slimme verlichting (telemanagement, sensoren) op hoofdroutes. e. Organiseren van installatieverantwoordelijkheid in relatie tot het eigen netwerk. f. Aanpak buitengebied: verlichting verwijderen of vervangen door natuurvriendelijke alternatieven, of bebording inzetten. g. Geen uitbreiding van het eigen netwerk; toekomstige overdracht naar Liander bij gelegenheid. h. Stimuleren van combinatiegebruik van lichtmasten (bijvoorbeeld voor 5G, laadpunten of sensoren).
Pagina 5 van 26 Beleidsplan Openbare Verlichting gemeente Ermelo 2026 - 2033
1.4 Lichtkwaliteit De lichtkwaliteit en de keuzes om verlichting wel of niet aan te brengen blijven hetzelfde als de afgelopen beleidsperiodes. Daar waar verlichting invloed op flora en fauna heeft, wordt naast de afweging wel of niet verlichten, ook gekozen voor verlichting die zo min mogelijk invloed heeft. 1.5 Financiën De financiële uitwerking laat zien dat de kosten in de komende beleidsperiode beheersbaar blijven: a. Onderhoudskosten: stabiel rond € 97.000 per jaar. b. Innovatiebudget: € 25.000 per jaar. c. Energie- en netwerkkosten: ca. € 126.000 per jaar. d. Voorziening: € 9.000 per jaar, met een verwachte stand van € 84.000 eind 2033. Het jaarlijkse budget stijgt hierdoor licht naar circa € 257.000 (+ € 14.000 t.o.v. nu). De vervangingskosten zijn in totaal € 553.000 (2026–2033), deze zijn relatief laag omdat praktisch alle armaturen vervangen zijn naar LED en daarom voornamelijk masten en elektriciteitskasten vervangen worden. De benodigde vervangingskosten worden jaarlijks middels een krediet aangevraagd. Het is belangrijk om te realiseren dat in de volgende 8 jaar een forse investeringspiek van ca. € 2,9 miljoen verwacht wordt voor de vervanging van armaturen en elektriciteitskasten en die periode.
1.6 Ambities en maatregelen De maatregelen dragen aantoonbaar bij aan de drie hoofddoelen. LED-vervanging, dimprofielen en slimme verlichting ondersteunen het Energieakkoord. Vervangingsprogramma’s en natuurvriendelijke verlichting dragen bij aan veilige en bewuste verlichting. Het beperken van het eigen netwerk en het benutten van innovaties zorgen voor effectiviteit en efficiëntie.
1.7 Resultaat en bewustwording Het beleidsplan heeft de komende jaren een stabiel budget nodig met een lichte verhoging. De vervangingsinvesteringen zijn relatief laag en worden ieder jaar middels een kredietaanvraag aangevraagd. Gemeente Ermelo blijft inzetten op gelijkblijvende lichtkwaliteit en op innovatieve en duurzame toepassingen. Er zijn twee aandachtspunten. Regelmatige actualisatie van het beleid wordt aanbevolen om technologische en maatschappelijke ontwikkelingen tijdig te kunnen integreren. Daarnaast is het goed om bewust te zijn van de investeringsgolf na 2033.
Pagina 6 van 26 Beleidsplan Openbare Verlichting gemeente Ermelo 2026 - 2033
2 Inleiding Dit document is het Beleidsplan Openbare Verlichting in de gemeente Ermelo. Het plan geeft richting aan het beleid voor openbare verlichting voor de gemeente Ermelo. Het beleidsplan is geldig voor de periode 2026-2033, in totaal 8 jaar. In dit plan wordt inzicht gegeven in de ambities van Ermelo, de huidige situatie, kaders en regelgeving, maatregelen, verlichtingskwaliteit en financiën. Het doel van dit beleidsplan is het vastleggen van het budget, de koers en de lichtkwaliteit voor de komende 8 jaar. Het beleidsplan dient als naslagwerk bij het beantwoorden van vragen van inwoners en bestuurders.
3 Functie van de openbare verlichting In dit hoofdstuk wordt de functie van de openbare verlichting toegelicht. 3.1
Functie en doel van de openbare verlichting
Figuur 1 Doel van de openbare verlichting
Openbare verlichting speelt een belangrijke rol in onze maatschappij. Velen zijn zich er nauwelijks van bewust dat deze verlichting gedurende de helft van de tijd zorgt voor veiligheid en leefbaarheid. Het hoofddoel van de openbare verlichting is om het openbare leven bij duisternis optimaal te laten functioneren, met zo weinig mogelijk hinder voor mens en dier. De intensiteit van daglicht kan met de openbare verlichting niet bereikt worden en dat hoeft ook niet. Goede openbare verlichting levert een belangrijke bijdrage aan een sociaal veilige, verkeersveilige en goede leefomgeving voor mens en dier, wat samenkomt in ruimtelijke kwaliteit.
Pagina 7 van 26 Beleidsplan Openbare Verlichting gemeente Ermelo 2026 - 2033
3.2 Sociale veiligheid Sociale veiligheid en het gevoel veilig te zijn hangt mede samen met de mate waarin een gebruiker in de openbare ruimte de omgeving overzichtelijk vindt én de aanwezigheid van andere gebruikers. In algemene zin kun je stellen dat openbare verlichting bijdraagt aan een positief veiligheidsgevoel van inwoners. Openbare verlichting zorgt ervoor dat de omgeving, verkeer en andere personen goed en tijdig zichtbaar zijn. De aanwezigheid van openbare verlichting betekent echter niet dat een gebied ook veilig is. Hiervoor is de aanwezigheid van andere gebruikers in het gebied noodzakelijk. Als er geen of weinig gebruikers gebruik maken van bepaalde gebieden, dan kan ervoor gekozen worden om bewust geen verlichting te plaatsen, het voorkomen van schijnveiligheid. Als gekozen wordt om geen verlichting te plaatsen, is het met name binnen de bebouwde kom wenselijk dat er een alternatieve verlichte route van A naar B voorhanden is. 3.3 Verkeersveiligheid Openbare verlichting draagt bij aan het verhogen van de verkeersveiligheid. Het helpt alle verkeersdeelnemers bij het overzien van de weg en verschillende verkeerssituaties. Dit wordt bereikt doordat het juiste licht zorgt voor een goede waarneming van medeweggebruikers, obstakels op het wegdek en het verloop van de weg.
Dit betekent niet dat alle wegen verlicht moeten zijn, dat is afhankelijk van de wegcategorie en de verkeerssituatie. Zodra verlichting aanwezig is, verwacht de gebruiker beter te kunnen zien. Het is dan erg belangrijk dat de verlichting “goed” is en de weggebruiker daadwerkelijk geholpen wordt bij de rijtaak1. 3.4 Leefbaarheid Openbare verlichting bevordert de herkenbaarheid van de gemeente, geeft sfeer en benadrukt het specifieke karakter van de openbare ruimte. Leefbaarheid van de openbare ruimte is in grote mate afhankelijk van de sfeer en comfort binnen deze ruimte. Vooral in winkel- en uitgaansgebieden speelt dit doel van de openbare verlichting tijdens de avonduren een belangrijke rol. Het aanlichten van markante punten en gebieden draagt ook bij aan de aantrekkelijkheid van de gemeente. De keuze van de lichtpunten (samenstel van mast, armatuur en lichtbron) en hun positionering dragen bij aan de identiteit en samenhang van een gebied. Bij het beïnvloeden van de sfeer en comfort spelen lichtintensiteit, kleurweergave, kleurtemperatuur, duur van de verlichting en de lichttechnische kwaliteit van het verlichte gebied een belangrijke rol.
1 Een rijtaak is een verzamelnaam voor de handelingen die een weggebruiker moet doen om zich van A naar B te verplaatsen. Dat kan zijn
lopen, fietsen, autorijden, etc.
Pagina 8 van 26 Beleidsplan Openbare Verlichting gemeente Ermelo 2026 - 2033
4 Ambitie De gemeente Ermelo heeft verschillende ambities. De openbare verlichting levert een bijdrage aan deze ambities. De relevante ambities zijn geïnventariseerd en toegelicht in de volgende paragraven: 4.1 Energieakkoord Eén van de belangrijkste ambities is het realiseren van het Energieakkoord. Het Energieakkoord is onderdeel van de Visie en uitvoeringsprogramma Duurzaamheid 2024-2028 van gemeente Ermelo. Het Energieakkoord voor duurzame groei, kortweg het Energieakkoord, is een Nederlandse overeenkomst uit 2013. Hierin zijn afspraken gemaakt tussen de overheid en ruim veertig organisaties over energiebesparing, duurzame energie en klimaatmaatregelen. In 2019 is het Klimaatakkoord tot stand gekomen. Hierin lag de nadruk op CO2-reductie. De afspraken zijn met meer dan honderd partijen gemaakt, waaronder veel partijen uit het Energieakkoord. De nog lopende afspraken uit het Energieakkoord zijn integraal opgenomen in het Klimaatakkoord. Het Energieakkoord heeft een bindend karakter. Voor de openbare verlichting wordt gestreefd naar het versneld verLEDden van het huidige verlichtingsareaal. Het Energieakkoord heeft daarnaast de volgende doelstellingen: • Ten opzichte van 2013 20% besparing leveren in 2020 • Ten opzichte van 2013 50% besparing leveren in 2030
4.2 Veilig en bewust verlichten Zowel buiten als binnen de bebouwde kom is er sprake van flora en fauna die het beste gedijen zonder licht óf verlichting met een bepaald spectrum. De gemeente Ermelo wil overlast voor flora en fauna zo veel mogelijk voorkomen. Aan de andere kant wil de Gemeente Ermelo haar inwoners veiligheid bieden. Goed kunnen zien draagt bij aan persoonlijke veiligheid zoals het op tijd kunnen waarnemen van andere verkeersdeelnemers of oneffenheden op straat (afval, randjes, opstapjes, etc.). Daarnaast draagt goede verlichting bij aan het gevoel van sociale veiligheid zoals bijvoorbeeld het kunnen herkennen van gedrag en gezichten óf het kunnen herkennen van de omgeving. Aan de andere kant kan er ook sprake zijn van lichthinder. In dat geval ondervindt een inwoner fysiek last van licht vanuit een lichtmast. Daar waar gekozen wordt voor verlichten wil de gemeente Ermelo dat er een goede balans tussen de mate van lichthinder, effecten op flora en fauna én gewenste veiligheid wordt gerealiseerd.
4.3 Effectief en Efficiëntie In algemene zin is het voor de gemeente Ermelo belangrijk om het gemeenschapsgeld zo effectief en efficiënt mogelijk in te zetten. Als een maatregel effectief is, dan mag het ook meer kosten. Als het kan dan wordt gekozen voor efficiënte maatregelen.
Pagina 9 van 26 Beleidsplan Openbare Verlichting gemeente Ermelo 2026 - 2033
5 Huidige situatie In dit hoofdstuk worden de huidige situatie van de openbare verlichting voor de gemeente Ermelo beschreven. 5.1 Opbouw areaal Het huidige areaal openbare verlichting van de gemeente Ermelo bestaat uit 4.920 lichtmasten en 5.014 armaturen, waarvan 99% is uitgevoerd met energiezuinige LED-lampen (zie grafiek 3 en 4). Uit de leeftijdsopbouw van de armaturen is op te maken dat een groot deel de afgelopen jaren zijn vervangen. Onderstaande figuren geven een inzicht in de opbouw van het huidige areaal:
Figuur 1 Leeftijdsopbouw armaturen
Figuur 2 Leeftijdsopbouw masten
Grafiek 3 Verdeling lichtbronnen
Grafiek 4 Energieverbruik per lampsoort
5.2 Deels eigen netwerk De gemeente Ermelo heeft gedurende een bepaalde periode gekozen om deels een eigen netwerk voor de elektriciteitsvoorziening van de openbare verlichting aan te leggen. De belangrijkste voordelen hiervan is dat de gemeente zelf invloed heeft op de snelheid van storingsafhandeling en bij kleine werkzaamheden, snel en goedkoper kan werken. Daar staat tegenover dat de gemeente een netwerkbeheerder is met haar eigen wettelijke regels en eisen en dat bestaande netwerken nog overgenomen of vervangen moeten worden. Momenteel is 15% van de lichtmasten aangesloten op het eigen netwerk en 85% op het netwerk van netbeheerder Liander.
Pagina 10 van 26 Beleidsplan Openbare Verlichting gemeente Ermelo 2026 - 2033
5.3 Huidige financiën Om ervoor te zorgen dat de openbare verlichting blijft branden, moet regelmatig onderhoud worden uitgevoerd en materialen worden vervangen. Jaarlijks wordt het budget in eerste instantie gebruikt voor: 1. Storingen en schades en vandalisme. 2. Gepland onderhoud en netwerk inspecties (elektriciteitskasten). 3. Vervangen van materiaal dat het einde van haar levensduur heeft bereikt. Voor lichtmasten is dat standaard na 40 jaar en voor armaturen is dat 20 jaar. Het huidige financiën (2025) zien er als volgt uit: - Jaarbudget: Het huidige jaarbudget bestaat uit onderhoud, beheer, voorziening, advies- en engineeringskosten. Een uitsplitsing is weergegeven in Bijlage 1 Overzicht budget “Verlichting wegen”, het budgetnummer is 6201040. Budget exploitatie openbare verlichting 2025 Onderhoud en Beheer Energie en netwerkkosten Voorziening (driver remplace en schoonmaken) Totaal
€ 112.000 € 122.000 € 9.000 € 243.000
-
Voorziening: De voorziening is opgestart tijdens de vorige beleidsperiode. Deze voorziening is bedoeld voor het onderhoud van het lichtmanagementsysteem, de drivers en de vijfjaarlijkse schoonmaak van de armaturen. De verwachte stand van de voorziening eind 2025 is € 212.000.
-
Vervangingsinvesteringen: De afgelopen jaren zijn praktisch alle armaturen vervangen voor LEDarmaturen. De investering hiervan is ter beschikking gesteld via kredietverlening. De gemeente schrijft deze investeringen af in 20 jaar met een rentepercentage in 2026 van 3,50%. In 2025 is er een vervangingskrediet beschikbaar gesteld van € 124.000, deze zal naar verwachting volledig benut worden. Krediet openbare verlichting 2025
-
Vervangingen OVL
€ 124.000
Totaal
€ 124.000
Personeelskosten: De huidige personeelskosten en vervangingsinvesteringen maken GEEN onderdeel uit van het budget. Personeelskosten zijn opgenomen in de personeelsbegroting, benodigde vervangingsinvesteringen worden aangevraagd middels kredieten.
Pagina 11 van 26 Beleidsplan Openbare Verlichting gemeente Ermelo 2026 - 2033
6 Wettelijk kaders en richtlijnen Dit beleidsplan komt tot stand binnen bestaande (wettelijke) kaders en richtlijnen. In de onderstaande opsomming worden alle (wettelijke) kaders en richtlijnen genoemd waar de gemeente Ermelo zich aan houdt. Eventuele effecten op de inhoud of financiën worden bij de maatregelen beschreven.
6.1 Plaatsen van verlichting Het plaatsen van verlichting is een keuze, het is geen wettelijke verplichting. Op het moment dat gekozen wordt om verlichting te plaatsen, dan dient de gemeente zich als een goed “huisvader” te gedragen. Er wordt verwacht dat de openbare verlichting functioneert en onderhouden wordt. 6.2 Richtlijnen Openbare Verlichting Door de Nederlandse Stichting Voor Verlichtingskunde (NSVV), zijn richtlijnen voor lichtkwaliteit opgesteld en beschreven in de Richtlijn voor de kwaliteitscriteria van Openbare Verlichting (NPR 13201). De NPR geeft richtlijnen voor de verlichtingskwaliteit, het zijn geen eisen. De Richtlijn is geen wettelijke verplichting. Veel gemeenten in Nederland, waaronder Ermelo, beschouwen en hanteren deze echter als de belangrijkste richtlijn voor verlichtingskwaliteit.
6.3 HIOR Binnen de gemeente Ermelo werken veel mensen aan de openbare ruimte. Dit betreffen werkzaamheden in de initiatiefase, voorbereidingsfase, uitvoeringsfase en de beheer- en onderhoudsfase. Het beoogde effect van het Handboek Inrichting Openbare Ruimte (HIOR) kan als volgt worden samengevat. Het HIOR: 1. Dient als hulpmiddel om de samenwerking tussen de gemeente, inwoners en initiatiefnemers verder te bevorderen; 2. Voorziet in gestandaardiseerde eisen voor de inrichting van de openbare ruimte van Ermelo 3. Maakt inzichtelijk hoe het proces doorlopen wordt: van initiatief tot uitvoering- en beheerfase; 4. Maakt inzichtelijk wat de praktische ruimtelijke invulling is van de gemeentelijke ambities, het beleid en actuele thema’s. De openbare verlichting maakt onderdeel uit van het HIOR en is taakstellend. Indien door profielwijzigingen aanpassingen gedaan moeten worden aan de openbare verlichting, dan worden de kosten opgenomen in het projectbudget, daardoor heeft het HIOR geen invloed op het budget voor openbare verlichting.
Pagina 12 van 26 Beleidsplan Openbare Verlichting gemeente Ermelo 2026 - 2033
6.4 Richtlijn Lichthinder van de NSVV. Er zijn veel locaties met kunstmatige verlichting. Dit kan verschillende soorten negatieve effecten veroorzaken. Hinder bij mensen ontstaat wanneer mensen zich niet kunnen onttrekken aan het aanwezige kunstlicht, terwijl ze daar wel behoefte aan hebben. Bijvoorbeeld om te kunnen rusten of slapen. Bij de beoordeling van lichthinder voor mensen maken overheden een afweging tussen maatschappelijke belangen (bijvoorbeeld veiligheid op straat, of bruikbaarheid sportvelden) en de hinderbeleving. In de richtlijn Lichthinder van de NSVV worden grenswaarden en maatregelen om lichthinder te voorkomen concreet en meetbaar gemaakt. Aan de hand van de richtlijn Lichthinder kan lichttechnisch getoetst worden of er sprake is van geoorloofde hinder of niet. De laatste richtlijn Lichthinder van de NSVV is van toepassing verklaard voor dit beleid. 6.5 Natura 2000 Natura 2000 is een Europees netwerk van beschermde natuurgebieden. In deze Natura 2000-gebieden worden bepaalde dieren, planten en hun natuurlijke leefomgeving beschermd om de biodiversiteit (soortenrijkdom) te behouden. Daarom is verlichting hier vrijwel niet aanwezig. Wanneer hier toch verlichting gewenst is, dan moet er uitgebreid natuuronderzoek plaatsvinden en een vergunning worden aangevraagd bij de provincie.
Figuur 2 Indicatieve kaart van de Natura2000 gebieden (groene gebieden) binnen gemeente Ermelo.
6.6
Overige regelingen a. Elektriciteitswet en energiewet: https://wetten.overheid.nl/BWBR0009755/2025-02-22 b. Europese normen voor verlichtingsmiddelen: https://www.nen.nl/nen-en-iec-60598-12021-en-281319 c. Omgevingswet: https://www.rijksoverheid.nl/onderwerpen/omgevingswet Pagina 13 van 26 Beleidsplan Openbare Verlichting gemeente Ermelo 2026 - 2033
7 Verlichtingskeuzes per gebied In de volgende paragrafen worden de verlichtingsuitgangspunten per gebiedstype aangegeven. Dit zijn de standaard uitgangspunten van de gemeente Ermelo. We maken onderscheid in wegen buiten de bebouwde kom (Bubeko) en binnen de bebouwde kom (Bibeko). 7.1 Buiten bebouwde kom (Bubeko) De gemeente Ermelo is volledig verantwoordelijk voor de wegen die bij haar in beheer zijn. Maar niet alle wegen buiten de bebouwde kom zijn in beheer bij de gemeente. Het overgrote deel is van de Provincie en Rijkswaterstaat. Deze eigenaren hebben hun eigen beleid. Daar waar de gemeente zelf verantwoordelijk is geldt het onderstaande beleid. Voor wegen in het buitengebied gaat de gemeente Ermelo in principe uit van afwezigheid van openbare verlichting, volgens het principe: ‘Licht waar het moet, donker waar het kan’, met respect voor flora en fauna. 7.1.1 Ontsluitingswegen Bubeko Ontsluitingswegen Bubeko zijn de alternatieve wegen voor de grote verbindingswegen van het provinciaal- en rijkswegennet. Lage intensiteit en de juiste wegprofielen zorgen voor voldoende verkeersveiligheid. Uit respect voor flora en fauna wordt hier daarom niet verlicht. Verlichting wordt alleen geplaatst bij conflictzones (bv kruisingen) indien de toegevoegde waarde aangetoond wordt.
7.1.2 Woongebieden Bubeko Woongebieden buiten de bebouwde kom, met doorzichten en zonder aaneengesloten bebouwing worden niet verlicht. De gemeente beschouwt aaneengesloten bebouwing Bubeko zonder doorzichten én ook zonder komborden als bebouwde kom. Ook hier wordt dus altijd verlichting aangebracht. Indien de verlichting een significante bijdrage kan leveren aan de sociale veiligheid bij andere typen woongebieden dan hierboven beschreven, dan kan verlichting worden overwogen. 7.1.3 Fietspaden Bubeko In en rondom de gemeente Ermelo is er veel groen aanwezig. In de gemeente worden het groen en de flora en fauna beschermd vanuit het principe “geen verlichting, tenzij”. Daarom is er voor gekozen om de fietspaden buiten de bebouwde kom niet te verlichten. Fietsroutes in recreatiegebieden worden apart beschouwd indien hier verlichting gewenst is. 7.1.4 Bedrijventerreinen en kantoorgebieden Bubeko De gemeente Ermelo heeft een aantal bedrijventerreinen Bubeko. Op bedrijventerreinen en kantoorgebieden is er veelal sprake van gemengd verkeer (alle soort weggebruikers binnen het wegprofiel) met veel interactie tussen de verschillende verkeerssoorten en snelheden (auto’s vs fietsers vs voetgangers). De gevolgen bij een ongeval zijn door de verschillende snelheden groot, wat een vergroot risico met zich meebrengt. Na zonsondergang komt hier het aspect inbraakpreventie bij.
In deze gebieden wordt de sociale veiligheid veelal gecreëerd door het gebruik van cameratoezicht. Er is voor gekozen om deze gebieden, vanwege de positieve bijdrage van verlichting aan de verkeers- en sociale veiligheid, altijd te verlichten. Zodra de intensiteit van de gebruikers in het wegprofiel afneemt, zal de verlichting omlaag worden geregeld tot het minimale niveau van de NPR 13201. De eigenaar van Pagina 14 van 26 Beleidsplan Openbare Verlichting gemeente Ermelo 2026 - 2033
een eventuele bewakingscamera is zelf verantwoordelijk voor het functioneren van de camera’s, ongeacht het verlichtingsniveau van de openbare verlichting. 7.1.5 Rotondes Bubeko In de gemeente Ermelo zijn een aantal rotondes buiten de bebouwde kom, er is voor gekozen om deze in verband met de verkeersveiligheid altijd te verlichten. De weg voor de rotonde wordt ook verlicht, minimaal 100 tot 150 meter inleidend voor de rotonde moet worden verlicht. 7.1.6 Overige wegen Bubeko Alle andere wegen Bubeko, zoals onverharde paden in groenstroken, parken en op begraafplaatsen, worden niet verlicht. De verkeersintensiteit op deze wegen is dermate klein dat sociale veiligheid onmogelijk gewaarborgd kan worden; de aanwezigheid van verlichting zorgt voor schijnveiligheid. Verlichting levert een bijdrage aan de verkeersveiligheid als het gaat om de interactie tussen weggebruikers, maar deze wegen zijn over het algemeen rustig en er is weinig interactie tussen weggebruikers, wat het risico op een ongeval klein maakt. 7.1.7 Natura 2000 In het Natura 2000 gebied wordt geen verlichting geplaatst. 7.2 Binnen bebouwde kom (Bibeko) Binnen de bebouwde kom wordt in Nederland over het algemeen verlicht. De doelstelling om verlichting te plaatsen kan verschillend zijn.
In bepaalde gebieden overheerst de positieve werking van verlichting op de verkeersveiligheid, in andere gebieden meer op sociale en persoonlijke veiligheid. Ook beleving speelt een rol, centra kunnen bijvoorbeeld zo ontworpen worden dat ’s nachts een aangename omgeving ontstaat. Voor ieder gebied geldt: zodra de intensiteit van de gebruikers in het gebied afneemt kan de verlichting omlaag worden geregeld. De verlichting zal ook in gedimde toestand haar bijdrage aan de verkeers- én sociale veiligheid blijven leveren. 7.2.1 Ontsluitingswegen Bibeko Langs de gebiedsontsluitingswegen (en doorgaande wegen) ligt de nadruk op het goed verlichten van de rijbaan en kruisingen. Op deze wegen is er veelal sprake van gemengd verkeer; alle soorten weggebruikers kunnen zich binnen het wegprofiel bevinden. Er is veel interactie tussen de weggebruikers en door de verschillen in snelheden is er een groter risico op een ongeval. Vanwege de positieve bijdrage van verlichting aan de verkeersveiligheid worden ontsluitingswegen Bibeko altijd verlicht. Zodra de intensiteit van de gebruikers in het wegprofiel afneemt zal de verlichting omlaag worden geregeld. 7.2.2 Woongebieden Bibeko In woongebieden is er een constante intensiteit van activiteiten van bewoners. De verlichting levert in woongebieden een bijdrage aan de verkeers- en sociale veiligheid.
Vanwege het gebruik van deze wegen moet dat een constante factor zijn zodat na zonsondergang op een veilige en comfortabele wijze gebruik gemaakt kan worden van de wegen en de omgeving. In dat kader is door de gemeente gesteld dat in woongebieden alle percelen via een verlichte weg of een verlicht pad te bereiken moeten zijn. Er wordt dus altijd verlichting aangebracht.
Pagina 15 van 26 Beleidsplan Openbare Verlichting gemeente Ermelo 2026 - 2033
7.2.3 Achterpaden, parkeer- en bedrijventerreinen Bibeko De gemeente Ermelo wordt af en toe gevraagd om stegen en achterpaden, die niet in eigendom zijn van de gemeente, te voorzien van openbare verlichting. De gemeente ziet dit niet als haar taak. De gemeente legt namelijk geen kabels en leidingen aan en plaatst geen lichtmasten in particuliere grond. Dit is de verantwoording voor de grondeigenaren zelf. Zij moeten zelf voor de investering, de aanleg, de energievoorziening en het onderhoud van deze verlichting in stegen en achterpaden zorgen. Dit geldt ook voor parkeer- en bedrijventerreinen die geen eigendom van de gemeente zijn. Alleen op kruisingen van achterpaden die in beheer zijn van de gemeente plaatst de gemeente Ermelo verlichting. Overige achterpaden zijn veelal in beheer van woningcorporatie Uwoon. 7.2.4 Centrumgebieden Bibeko In het centrumgebied is er een hoge intensiteit van activiteiten van gebruikers. De verlichting levert in het centrum een bijdrage aan de verkeers- en sociale veiligheid. In dit soort gebieden is veel particuliere verlichting aanwezig (reclame-, gevel-, etalageverlichting, etc.). De gemeente is alleen verantwoordelijk voor de openbare verlichting, welke dient te zorgen voor een constante verlichtingskwaliteit, ook als de particuliere verlichting wordt uitgeschakeld.
Hierdoor kan dit gebied na zonsondergang altijd op een veilige en comfortabele wijze gebruikt worden. In het winkelkerngebied van Ermelo hanteren we specials (A-klasse) in de OVL. Er wordt dus altijd verlichting aangebracht. 7.2.5 Bedrijventerreinen en kantoorgebieden Bibeko Op bedrijventerreinen en in kantoorgebieden is er veelal sprake van gemengd verkeer: alle soorten weggebruikers zijn binnen het wegprofiel aanwezig. Er is veel interactie tussen de verschillende verkeerssoorten en er zijn grote verschillen in snelheden tussen de weggebruikers. De gevolgen bij een ongeval zijn door de verschillende snelheden groot. Dit maakt dat het risico op letsel ook groot is. Na zonsondergang komt hier het aspect inbraakpreventie bij. In deze gebieden wordt de sociale veiligheid veelal gecreëerd door het gebruik van cameratoezicht, hiervoor is voldoende verlichting nodig. Er is gekozen om deze gebieden, vanwege de positieve bijdrage van verlichting aan de verkeers- en sociale veiligheid, altijd te verlichten. De eigenaar van een eventuele bewakingscamera is zelf verantwoordelijk voor het functioneren van de camera’s, ongeacht het verlichtingsniveau van de openbare verlichting. 7.2.6 Fietspaden Bibeko Voor de juiste benadering voor fietspaden wordt onderscheid gemaakt in hoofd- en secundaire routes.
Hoofdroutes zijn de fietspaden die gebieden met een algemene functie (centrum, sportpark, etc.) ontsluiten naar verschillende woongebieden (wijken). De secundaire routes zorgen voor een kortere route naar een specifiek gebied of huizengroep binnen een wijk. Om de verkeers- en sociale veiligheid in het fietsnetwerk te vergroten worden alleen de hoofdroutes verlicht. De gedachte hierbij is dat het onverlicht laten van secundaire routes, de intensiteit op de hoofdroutes zal laten toenemen. Hierdoor zal de sociale veiligheid op de hoofdroutes toenemen, want de sociale controle op deze routes neemt toe.
Pagina 16 van 26 Beleidsplan Openbare Verlichting gemeente Ermelo 2026 - 2033
7.3 Parken Een “open” ruimte als een park kan niet zodanig verlicht worden dat de gebruiker alles kan overzien. De aanwezigheid van verlichting in een deel van het park (veelal een pad) creëert daarmee een vorm van schijnveiligheid. De gebruiker gaat er namelijk vanuit dat een verlichte route veiligheid biedt. De gemeente wil het gebruik van een park gedurende de nacht voorkomen en zal daarom niet verlichten. Indien een pad door het park onderdeel uitmaakt van een fietshoofdroute, dan wordt deze wel verlicht. De intensiteit van het gebruik zorgt in dat geval voor de sociale veiligheid. Indien het vanwege de aanwezige flora en fauna nodig is om deze te beschermen, wordt aangepaste verlichting toegepast langs de fietshoofdroute. Alleen kruisingen worden verlicht met een bolderarmatuur toegepast als oriëntatie-verlichting. 7.4 Speelplaatsen Een speelplaats die bedoeld is voor kinderen jonger of gelijk aan 12 jaar wordt niet verlicht. Speelplaatsen bedoeld voor kinderen boven 12 jaar worden wel verlicht. De verlichting gaat uit om 22:00 uur. Op deze manier wordt mogelijke overlast in de late avond en nacht beperkt. 7.5 Tunnels en onderdoorgangen Tunnels en onderdoorgangen maken altijd deel uit van ontsluitings- of hoofdroutes en dienen altijd verlicht te worden.
Er moet worden voldaan aan de meest recente specifieke richtlijn voor “Tunnels en onderdoorgangen”, uitgebracht door de NSVV. Alle tunnel verlichting in Ermelo wordt een half uur eerder ingeschakeld en een half uur later uitgeschakeld dan de reguliere openbare verlichting. 7.6 Lichtmastreclame De gemeente benut lichtmasten om verlichte en onverlichte reclameborden aan te brengen. Voor het aanbrengen van verlichte reclameborden is de meest recente Richtlijn Lichthinder van de NSVV van toepassing. De exploitatie van reclame aan lichtmasten is uitbesteed aan een externe partij. De plaatsing van de reclamebakken moet in overleg met de beheerder openbare verlichting worden gedaan. 7.7 Illuminatie De gemeente vindt verlichting van markante punten een meerwaarde voor de aantrekkelijkheid van de gemeente. Het wordt op specifieke plekken toegepast en zorgvuldig overwogen. Ieder verzoek wordt apart beoordeeld. Het verlichten dient zodanig te gebeuren dat het milieu en omwonenden er zo min mogelijk last van heeft. Voor het ontwerpen van illuminatie is de meest recente Richtlijn Lichthinder van de NSVV van toepassing.
Pagina 17 van 26 Beleidsplan Openbare Verlichting gemeente Ermelo 2026 - 2033
7.8 Feestverlichting Na goedkeuring van de gemeente kan er feestverlichting worden opgehangen in de daarvoor aangewezen plaatsen in het centrum. De feestverlichting brandt tussen 14 uur en 23 uur. De ondernemersverenigingen In Ermelo mag de feestverlichting aanbrengen op speciaal daarvoor geschikte lichtmasten. Het is in ieders belang dat de veiligheid gewaarborgd blijft en daarom worden er specifieke eisen gesteld aan de feestverlichting zelf en de aansluiting op de mast. De gemeente voorziet de buitenkant van de mast met een specifieke stekker, deze aansluiting wordt separaat af gezekerd en voorzien van en een tijdsklok. 7.9 Objecten van derden aan lichtmasten Het aanbrengen van objecten aan lichtmasten is niet toegestaan. Onder objecten wordt verstaan: banners, vlaggen, “hanging baskets”, bloembakken, ornamenten, etc.
Pagina 18 van 26 Beleidsplan Openbare Verlichting gemeente Ermelo 2026 - 2033
8 Maatregelen Er zijn een aantal maatregelen bepaald die een bijdrage leveren aan een efficiëntere exploitatie van de openbare verlichting. De maatregelen leveren een bijdrage aan de ambitie zoals gesteld in hoofdstuk 4. Hieronder een toelichting van de maatregelen. 8.1 Vervanging materialen bij einde technische levensduur De in Nederland standaard gehanteerde vervangingsgrondslagen van masten en armaturen zijn respectievelijk 40 en 20 jaar. Gemeente Ermelo hanteert eveneens deze vervangings-grondslagen. Deze maatregelen geeft invulling aan de ambitie: Veilig en bewust verlichten (4.2). 8.2 Alle overige verlichting vervangen voor LED-verlichting De gemeente bestaat voor 99% uit LED-verlichting. In lijn met het programma Duurzaamheid 20162020 en de Visie en uitvoeringsprogramma Duurzaamheid 2024-2028 zijn de afgelopen jaren de bestaande verlichting vervangen voor LED-verlichting. Door toepassing van LED is significant energie bespaard, 65% ten opzichte van 2013. Ook de onderhouds- en beheerkosten van een LED-armatuur zijn lager, bij LED-armaturen hoeft namelijk geen lamp vervangen te worden over de gehele levensduur. De verwachting is dat eind 2026 alles vervangen is en alle armaturen voorzien zijn van LED lampen. Deze maatregelen geeft invulling aan de ambitie: Energieakkoord (4.1).
8.3 Dimmen Sinds 2011 biedt de richtlijn NPR13201 de mogelijkheid om het lichtniveau aan te passen aan de intensiteit van het verkeer. LED-armaturen zijn geschikt voor dimmen door middel van een standaard programmeerbare dimbare driver. Dimmen heeft effect op het energieverbruik per lichtpunt: Minder licht = minder vermogen = minder energie. In het huidige areaal maakt de gemeente Ermelo gebruik van verschillende dimprofielen, het standaard dimprofiel is 3A.
Deze maatregelen geeft invulling aan de ambitie: Energieakkoord (4.1) en Veilig en bewust verlichten (4.2). Pagina 19 van 26 Beleidsplan Openbare Verlichting gemeente Ermelo 2026 - 2033
8.4 Slimme verlichting Met de huidige techniek is het mogelijk om via telemanagement te kunnen communiceren met de armaturen op straat. Men noemt dit ook wel “slimme verlichting”. De communicatie met de armaturen verloopt via een telemanagementsysteem. Met het telemanagementsysteem kunnen de armaturen op afstand geprogrammeerd en uitgelezen worden. Het is ook mogelijk om een dimprofiel “op maat” te programmeren voor een maximale energiebesparing. Daarnaast kan scheefstand, uitval, storingen en schades met deze technologie gemonitord worden. Een andere optie bij dergelijke technologie is het toevoegen van sensoren zodat geluidsmetingen of luchtkwaliteit gemeten kan worden. Gemeente Ermelo past nu voornamelijk op de hoofdroutes slimme verlichting toe zodat storingen op tijd worden opgemerkt. In woonwijken wordt het niet toegepast, daar worden storingen door inwoners gemeld. Deze werkwijze wordt gehandhaafd. Deze maatregelen geeft invulling aan de ambitie: Energieakkoord (4.1), Veilig en bewust verlichten (4.2) en Effectief en Efficiëntie (4.3). 8.5 Installatieverantwoordelijkheid organiseren Het organiseren van installatieverantwoordelijkheid is een direct gevolg van de keuze om een eigen elektriciteitsnetwerk op te bouwen. Op dit moment is de eigenaar van deze asset, de gemeentesecretaris, verantwoordelijk. Dat is uiteraard geen gewenste situatie.
Het organiseren van installatieverantwoordelijkheid, met een verschuiving van de verantwoordelijkheid naar operationeel niveau, is derhalve een maatregel met een zekere prioriteit. Deze maatregelen geeft invulling aan de ambitie: Veilig en bewust verlichten (4.2) en Effectief en Efficiëntie (4.3). 8.6 Aanpak verlichting buitengebied In het buitengebied staan op verschillende plaatsen verlichting. Veelal is dit oriëntatieverlichting, het zorgt ervoor dat weggebruikers geattendeerd worden dat er iets aan de hand is. Er is daarbij geen sprake van lichtkwaliteit, dat kan met een enkele mast niet bereikt worden. Met de toenemende kwaliteit van autoverlichting en navigatiesystemen is de rol van deze verlichting steeds minder belangrijk. Daarnaast verstoort deze verlichting het donker en heeft het invloed op flora en fauna. Indien de verlichting aan vervanging toe is worden de volgende uitgangspunten gehanteerd: - verwijderen van verlichting op punten waarbij er geen attentiewaarde meer nodig is. - het vervangen van de bestaande verlichting voor verlichting die minder hinder veroorzaken. Deze verlichting straalt zo weinig mogelijk blauw en groen licht uit, zie “Bijlage 3 Factsheet Natuurvriendelijke verlichting in de gemeente Ermelo V2”. - In plaats van lichtmasten plaatsen we bebording om attentie te geven aan gevaarlijke punten.
Deze maatregelen geeft invulling aan de ambitie: Veilig en bewust verlichten (4.2) en Effectief en Efficiëntie (4.3).
Pagina 20 van 26 Beleidsplan Openbare Verlichting gemeente Ermelo 2026 - 2033
8.7 Eigen netwerk De gemeente Ermelo heeft 15% van haar lichtmasten aangesloten op een eigen elektriciteitsnetwerk. Een aantal jaren gelden is deze keuze gemaakt omdat de dienstverlening van de netbeheerder te wensen over liet en de kosten voor wijzigingen in het bestaande netwerk hoger waren. Dit netwerk is in de loop van de jaren, op logische momenten, aangelegd.
Figuur 3 Overzichtskaartje eigen elektriciteitsnetwerk
Door voortschrijdend inzicht in de balans tussen voor- en nadelen, is besloten om het eigen netwerk niet uit te breiden. De voordelen van zelfbeschikking bij het uitvoeren van werkzaamheden aan het net (lagere wijzigingskosten) en invloed bij het oplossen van storingen zijn niet groot genoeg om de nadelen te compenseren. Zo dient de gemeente een organisatie, met een installatieverantwoordelijke, op te zetten voor het netbeheer om te voldoen aan de eisen die de wet stelt aan het hebben van een eigen netwerk. Ook blijken de kosten voor het aanleggen van een elektriciteitsnetwerk niet veel goedkoper dan de netwerktarieven. Daarnaast heeft de dienstverlening van Liander zich de afgelopen jaren ontwikkeld waardoor doorlooptijden van werkzaamheden (wijzigingen in het net en storingen) op een acceptabel niveau liggen. Het netwerk is recentelijk aangelegd dus er zal geen actieve overdracht naar Liander zijn. Op het moment dat de gelegenheid zich voordoet, dan zal weer gebruik gemaakt worden van het netwerk van Liander. Voor de tussenliggende periode moet uiteraard voldaan worden aan de wettelijke eisen. Deze maatregelen geeft invulling aan de ambitie: Effectief en Efficiëntie (4.3). 8.8 Combinatiegebruik van lichtmasten De aandacht voor het combineren van objecten in de buitenruimte geldt ook voor gemeente Ermelo.
Denk hierbij aan het combineren van lichtmasten met het laden van voertuigen, het aanbrengen van sensoren (luchtkwaliteit, hitte, geluid, etc.) of het aanbrengen van 5G small cells (zendaparatuur voor 5G met hoge datadichtheid). Om aangehaakt te blijven bij dergelijke ontwikkelingen is het nodig om mee te werken aan innovatieve projecten. In deze fase zijn financiën nodig om pilots op te starten en/of mee te werken aan innovatieprojecten.
Deze maatregelen geeft invulling aan de ambitie: Effectief en Efficiëntie (4.3). Pagina 21 van 26 Beleidsplan Openbare Verlichting gemeente Ermelo 2026 - 2033
9 Financieel Voor een efficiënte duurzame exploitatie van de openbare verlichting hebben we alle maatregelen doorgerekend. Aangezien de huidige werkwijze weinig verschilt van de voorgestelde maatregelen én de verlichting voor 99% uit LED-verlichting bestaat, zijn de benodigde financiën voor de komende beleidsperiode met een hoge betrouwbaarheid door te rekenen. Het is wel gewenst om de opbouw van de begroting te wijzigen. 9.1 Huidige begroting De huidige begroting is toegelicht in 5.3 en is als volgt opgebouwd: Budget exploitatie openbare verlichting 2025 Onderhoud en Beheer
€ 112.000
Energie en netwerkkosten
€ 122.000
Voorziening (driver remplace en schoonmaken) Totaal
€ 9.000 € 243.000
Krediet openbare verlichting 2025 Vervangingen OVL
€ 124.000
Totaal
€ 124.000
In dit document wordt aangegeven wat er nodig is voor de komende beleidsperiode en wordt inzicht gegeven in de toekomstige financiële behoefte. 9.2 Financiele aandachtgebieden Om te komen tot een nieuw financieel voorstel voor de periode 2026-2033, zijn alle reguliere werkzaamheden zoals oplossen van storingen, schades, energiekosten en vervangingskosten met behulp van een calculatiemodel doorgerekend voor de komende 16 jaar. Het resultaat is terug te vinden in Bijlage 2 “Begroting Verlichting wegen 2026-2033 Gemeente Ermelo”. In de volgende paragraven worden de onderdelen toegelicht. 9.2.1 Onderhoudskosten In de berekening zijn alle kosten opgenomen die een onderdeel uitmaken van het onderhoud. Hieronder is een overzicht van alle onderdelen. a. Advies en beheer b. Verbetering en optimalisering OV c. Installatieverantwoordelijkheid d. Storingen: LED, Telemanagement, andersoortige storingen e. Niet verhaalbare schades f. Kleine mutatiekosten netwerk: verplaatsingen, verwijderingen en nieuw plaatsingen. g. Licentiekosten TELE h. Onderhoud aan eigen OVL netwerk. i. Onderhoud aan elektriciteitskasten zoals OVL, Markt, Evenementen, etc.
Pagina 22 van 26 Beleidsplan Openbare Verlichting gemeente Ermelo 2026 - 2033
De kosten voor het onderhoud aan de elektriciteitskasten zijn begroot op basis van de werkelijke behoefte. Deze kosten fluctueren de komende jaren, zie tabel 3 en voor detail Bijlage 4 “Onderhoudskosten elektriciteitskasten jaarlijks Gemeente Ermelo”. Het is te zien dat de behoefte enigszins fluctueert maar relatief constant is en ca. € 10.000 per jaar bedraagt De onderhoudskosten OVL (lichtmasten en netwerk) zijn de komende jaren redelijk stabiel en zijn ca. € 86.000 per jaar. Het kan natuurlijk vanwege onvoorziene omstandigheden (bv grootschalige uitval van nieuwe materialen) afwijken. 2026 2027 2028 2029 2030 2031 2032 2033
€ 10.000 € 10.000 € 10.000 € 10.000 € 10.000 € 10.000 € 10.000 € 10.000
2026 2027 2028 2029 2030 2031 2032 2033
Tabel 1 Onderhoudskosten elektriciteitskasten
€ 87.200 € 86.500 € 85.700 € 85.000 € 84.300 € 84.300 € 84.300 € 84.300
Tabel 2 Onderhoudskosten OVL
De totale onderhoudskosten voor de komende beleidsperiode komen daarmee op: 2026 2027 2028 2029 2030 2031 2032 2033
€ 97.200 € 96.500 € 95.700 € 95.000 € 94.300 € 94.300 € 94.300 € 94.300
Tabel 3 Totale onderhoudskosten 2026-2033
De onderhoudskosten voor de elektriciteitskasten en OVL worden als twee aparte budgetregels in het budget opgenomen.
Pagina 23 van 26 Beleidsplan Openbare Verlichting gemeente Ermelo 2026 - 2033
9.2.2 Innovaties lichtmasten In paragraaf 8.6 en 8.8 zijn de onderwerpen verlichting buitengebied en combinatiegebruik van lichtmasten benoemd. Het gaat hier om aandachtsgebieden die door voortschrijdend inzicht de nodige aandacht vragen. Deze situatie zal zich steeds voordoen en heeft tot doel om aan te kunnen sluiten bij innovaties in het vakgebied. In de komende beleidsperiode zullen daarom concrete plannen en/of pilots worden opgezet en uitgevoerd zodat de verlichting in het buitengebied minimale invloed op de omgeving uitoefent én innovaties worden gefaciliteerd die gericht zijn op het medegebruik van de lichtmasten. Er is een inschatting gemaakt dat hiervoor een gemiddeld budget van € 25.000 per jaar nodig is. 2026 t/m 2033 € 25.000 Tabel 4 Innovatiekosten 2026-2033
De activiteiten rondom innovatie lichtmasten wordt met één budgetregel in het budget opgenomen. 9.2.3 Energie- en netwerkkosten In de berekening zijn de kosten voor het energieverbruik, de vergoeding van de provincie voor het energieverbruik, de energiebelasting en de netwerkbeheerder Liander meegenomen. De berekende kosten voor het energieverbruik, energiebelasting en inkomsten provincie zijn € 45.200 en zijn praktisch stabiel doordat de gehele verledding al heeft plaatsgevonden. De kosten voor netbeheerder Liander bedragen € 80.700 wat prima past bij dit areaal. De totale kosten bedragen de komende 4 jaar gemiddeld € 125.700. 2026 € 125.700 2027 € 125.500 2028 € 125.200 2029 € 125.000 2030 € 124.700 2031 € 124.700 2032 € 124.700 2033 € 124.700 Tabel 5 Totale energiekosten 2026-2033
De energie- en netwerkkosten wordt met één budgetregel in het budget opgenomen. 9.2.4 Voorziening In 5.3 is te lezen van de voorziening is bedoeld voor het onderhoud van het lichtmanagementsysteem, de drivers en de vijfjaarlijkse schoonmaak van de armaturen. De jaarlijkse dotatie van € 9.000 wordt gehandhaafd. De komende beleidsperiode zijn er nog geen kosten voor het lichtmanagementsysteem en het vervangen van drivers, dat zijn kosten die in de toekomst verwacht worden. De schoonmaakkosten in deze beleidsperiode worden ingeschat op € 200.000, ca. 8000 armaturen. De verwachte stand van de voorziening aan het eind van 2033 is geschat op € 84.000. Aan het eind van deze beleidsperiode zal de voorziening heroverwogen moeten worden aangezien de jaarlijkse schoonmaakkosten ca. € 25.000 per jaar bedragen. 2026 t/m 2033
€ 9.000
Tabel 6 Totale voorziening 2026-2033
De voorziening wordt met één budgetregel in het budget opgenomen.
Pagina 24 van 26 Beleidsplan Openbare Verlichting gemeente Ermelo 2026 - 2033
9.2.5 Vervangingskosten Vervangingskosten worden in Ermelo geen onderdeel van het budget maar wordt als apart krediet aangevraagd. In de komende beleidsperiode zijn er 17 elektriciteitskasten aan vervanging toe maar daarnaast is er weinig investeringsbehoefte. De reden voor deze lage investeringsbehoefte is het gevolg van het versneld vervangen van LED-armaturen in de periode 2020-2023. De behoefte voor de komende jaren is wisselend en voornamelijk afhankelijk van het vervangen van elektriciteitskasten. In Bijlage 2 is goed te zien hoe grillig de financiële behoefte zal zijn de komende 20 jaar. Voor de periode 2026-2033 is in totaal een krediet van € 553.000 nodig: Jaar 2026 2027 2028 2029 2030 2031 2032 2033 Totaal
Armaturen € 30.000 € 30.000 € 25.000 € 25.000 € 232.000 € 30.000 € 181.000
Elektriciteitskasten € 50.000
Totaal € 80.000
€ 55.000
€ 85.000
€ 76.000 € 372.000
€ 25.000 € 25.000 € 232.000 € 106.000 € 553.000
Tabel 7 Totale vervangingskosten 2026-2033
Voor de vervangingskosten wordt jaarlijks een krediet ter beschikking gesteld volgens Tabel 7 Totale vervangingskosten 2026-2033. Het is belangrijk om te realiseren dat de investeringsbehoefte tijdens de beleidsperiode 2026-2033 bijzonder laag is. Dat komt omdat veel armaturen in de periode 2020-2023 zijn vervangen. In de acht (8) jaar na 2033 is de investeringsbehoefte ca. € 2.9 miljoen. Dit hoge bedrag wordt naast de vervanging van meer elektriciteitskasten (31 stuks), voornamelijk bepaald door de armaturen uit 20202021 die weer aan de beurt zijn om vervangen te worden. 9.3 Budget en Krediet In 9.2 zijn alle benodigde financiën in beeld gebracht. In deze paragraaf wordt het totaaloverzicht van het budget en beschikbaar gestelde krediet weergegeven. Budget categorieën: Onderhoudskosten OVL Onderhoudskosten Ekasten Innovatiekosten Energie- en netwerkkosten Voorziening
2026
2027
2028
2029
2030
2031
2032
2033
€ 87.200
€ 86.500
€ 85.700
€ 85.000
€ 84.300
€ 84.300
€ 84.300
€ 84.300
€ 10.000
€ 10.000
€ 10.000
€ 10.000
€ 10.000
€ 10.000
€ 10.000
€ 10.000
€ 25.000
€ 25.000
€ 25.000
€ 25.000
€ 25.000
€ 25.000
€ 25.000
€ 25.000
€ 125.700
€ 125.500 € 125.200
€ 124.700 € 124.700
€ 124.700
€ 9.000
€ 9.000
€ 9.000
€ 125.000 € 124.700 € 9.000
€ 9.000
€ 9.000
€ 9.000
€ 9.000
Totaal
€ 256.900
€ 256.000 € 254.900
€ 254.000 € 253.000
€ 253.000 € 253.000
€ 253.000
Jaarlijks Krediet
€ 80.000
€ 85.000
€ 25.000
€ 25.000 € 232.000
€ 106.000
Tabel 8 Jaarlijks Budget en Krediet Verlichting wegen 2026-2033
Pagina 25 van 26 Beleidsplan Openbare Verlichting gemeente Ermelo 2026 - 2033
10 Resultaat en bewustwording 10.1 Resultaat Ambitie: In hoofdstuk 4 zijn de verschillende ambities van de gemeente aangegeven. In de onderstaande tabel is aangegeven aan welke ambities een bijdrage of invulling gegeven wordt in de periode 2026-2033. Ambitie Energieakkoord Veilig en bewust verlichting Effectief en Efficiënt Financiën: Door inzichtelijk te maken waar de behoefte ligt van de gemeente en helderheid te geven over de maatregelen, is duidelijk geworden dat het huidige budget van € 243.000 aangepast moet worden conform Tabel 8 Jaarlijks Budget en Krediet Verlichting wegen 2026-2033 uit paragraaf 9.3, een verhoging van circa € 14.000. 10.2 Bewustwording De reden dat het krediet de komende periode laag te noemen is, is omdat de afgelopen jaren versneld LED-verlichting is geplaatst en elektriciteitskasten ten behoeve van het eigen netwerk. Zoals in Bijlage 2 is te zien, zal het benodigde krediet na 2033 veel hoger zijn. Dat is uiteraard verklaarbaar omdat dan veel meer masten, armaturen en elektriciteitskasten aan de beurt zijn om vervangen te worden. De kosten voor Onderhoud, Innovatie, Voorziening, Energie- en Netwerkkosten zullen na 2033 praktisch stabiel blijven.