20220615 HISWA-RECRON inspraakreactie TB en FB 2023 Kadernota

Datum Kenmerk Betreft

15 juni 2022 HR/2022-0615/SB Inspraakreactie Toeristen- en Forensenbelasting bij de behandeling van de Kadernota 2023 van de gemeente Ermelo

Geachte voorzitter, geachte raadsleden, Het vorige college stelt in de Kadernota 2023 voor om de toeristenbelasting en de forensenbelasting, na een bevriezing van één jaar, in 2023 wederom fors verder te laten stijgen. En wel met een stijging van maar liefst 13,3% van de Toeristenbelasting voor overnachtingen op campings en vakantieparken. En een plus van 13,0% voor overnachtingen in hotels, pensions, b&b’s en airbnb’s. De Forensenbelasting zou in de laagste categorie moeten stijgen van € 330 naar maar liefst € 380 euro. Een forse stijging van (na afronding) 15,2%. En dat voor de kleinste recreatiewoningen! Die zijn er toch ook om recreatie en vrije tijd voor alle inkomens bereikbaar te houden? Voor de grotere, of zo u wilt, de duurdere vakantiewoningen, gaan de voorgestelde stijgingen respectievelijk van € 500 nu naar € 570 in 2023 en van € 670 naar € 760. U zult begrijpen: daar is de toeristische sector in Ermelo absoluut niet over te spreken. Een onaangenaam en onaangekondigd afscheidscadeau van de vorige wethouders Financiën en Recreatie & Toerisme. Een schop na voor de hardwerkende ondernemers, zo noemde één van de recreatieondernemers het afgelopen week. Er moet in 2023 volgens de Kadernota in totaal € 2.187.000 aan forensen- en toeristenbelasting geïnd worden, waarvan ruim 1,5 miljoen aan Forensen- en ruim 6 ton aan Toeristenbelasting.

Forse bedragen, waarmee de toeristische sector aanzienlijk bijdraagt aan de gemeentefinanciën. Het doet mij goed dat in het coalitieakkoord van het nieuwe college is opgenomen dat de toeristenbelasting en de forensenbelasting door het nieuwe college niet gezien worden als belastinginkomsten die zomaar fors te verhogen zijn. Recreatieondernemers en toeristen zijn géén melkkoe om de gaten in de begroting mee te dichten. Wanneer de in het nieuwe coalitieakkoord overeengekomen koppeling van de toeristen- en forensenbelasting met de OZB-voor woningen betekent dat de stijging maximaal op het percentage van de inflatiecorrectie zal neerkomen, zal dit door de toeristische sector positief ontvangen worden. Maximaal de inflatiecorrectie als stijging van de toeristen- en forensenbelasting, dat is nog te bevatten. Dat moet in de praktijk een verbetering opleveren ten opzichte van de afgelopen 4 jaar, nadat het vorige college tussen 2019 en 2023 de toeristenbelasting eerst met 50% heeft verhoogd. En nu -met de voorliggende Kadernota- wordt voorgesteld die stijging nog weer verder door te trekken, naar in totaal 70% stijging in 4 jaar tijd! Voor de forensenbelasting is de voorgestelde stijging vanaf 2019 tot aan (het voorstel voor) 2023 maar liefst 58%. Hoger dan de OZB-stijgingen en duidelijk veel en veel meer dan alleen de inflatiecorrecties.

De overwegingen uit 2021 zijn nog steeds actueel Vorig jaar heeft de raad bij de behandeling van de Kadernota 2022 een wijs besluit genomen door de motie van de ChristenUnie en de CDA aan te nemen, om de toeristen- en forensenbelasting in 2022 te bevriezen. U heeft als raad nu wederom de mogelijkheid om te kiezen voor een gastvrij Ermelo. U hoeft niet door te stijgen naar de onbetwiste koploper, met de hoogste toeristen- en forensenbelasting op de Veluwe of zelfs van heel Gelderland! De raad was in 2021 bij de aangenomen motie dan ook van mening (en ik citeer verkort): • dat de toeristen- en forensenbelasting de laatste jaren al fors zijn gestegen • dat de toeristische sector een onevenredige bijdrage moet leveren om de financiële gaten in de gemeentefinanciën te dichten • dat de gemeente een hoger belastingtarief hanteert dan de omliggende gemeenten • dat wij als gemeente Ermelo hiermee het risico lopen onszelf uit de markt te prijzen • de gemeente niet het gesprek aangaat, maar aan de sector mededelingen presenteert over de prijsstijgingen • de Veron en HISWA-RECRON serieuze gesprekspartners moeten zijn voor de gemeente en dat er in overleg moet worden gegaan over de prijsstijgingen • de Veron en HISWA-RECRON opmerken dat door de forse stijgingen voor ondernemers steeds moeilijker is om zelf te ondernemen en te investeren • voor een aantal ondernemers de gevolgen van de

Coronacrisis financieel nadelig waren • dat de Veluwe op één een speerpunt is van de gemeente en wij graag onze toeristen en recreatieverblijvers blijvend willen zien recreëren in onze mooie gemeente. Deze argumenten werden door de vorige raad gesteund, waarna een ruime meerderheid in de zomer van 2021 de motie aannam om de toeristenbelasting en de forensenbelasting één jaar te bevriezen. Wij zijn nu weer een jaar verder en het lijkt hier wel een herhaling van zetten te worden. De overwegingen waren één jaar geleden vrijwel gelijk aan de keuze waar u vandaag de dag weer voor staat. Wilt u de toeristenbelasting verhogen met de inflatiecorrecties van twee jaren én ook nog eens de compensatie voor het wegvallen van de precariobelasting (3,7%) én daarbij nog een verhoging van 5% voor nieuw beleid doorvoeren? Hoeveel kan de toeristische sector aan? En welke belasting wilt u als gastvrije recreatiegemeente eigenlijk opleggen aan de bezoeker, de toerist? Is 380 euro forensenbelasting voor een kleine recreatiewoning nog wel in verhouding? Tevens droeg de raad het college vorige zomer op om in gezamenlijkheid in gesprek te gaan tussen gemeente en recreatiesector, om te komen met een voorstel t.a.v. 3 zaken, te weten: Visie, Beleid en Toekomst. Op dit gesprek tussen gemeente en recreatiesector kom ik straks nog terug.

De vier belangrijkste argumenten om verdere stijging van de Forensenbelasting en Toeristenbelasting niet door te laten gaan wil ik kort aan u verduidelijken: (1) De forse stijging van de forensen- en toeristenbelasting in de afgelopen jaren (2) De onevenredig hoge bijdrage die de toeristische sector moet leveren aan het dichten van de gaten in de gemeentelijke financiën (3) Het fors hogere tarief dan omliggende gemeenten, waarmee Ermelo zich uit de markt prijst (4) En tenslotte het uitblijven van het gesprek tussen college en sector over visie, beleid en toekomst ten aanzien van forensen- en toeristenbelasting

Daarbij wil ik ook twee concrete berekeningen uit de praktijk aan u voorleggen. Namelijk de bedragen die van de toerist worden gevraagd als hij of zij in Ermelo op vakantie gaat of hier een recreatiewoning bezit. 1. De toeristen- en forensenbelasting zijn de laatste jaren al zeer fors gestegen In 2019 bedroeg de toeristenbelasting nog € 1,00 per nacht. Een tarief dat toen ongeveer gemiddeld was voor de gemeenten op de Veluwe. In 2020 werd de belasting door het vorige college al met 50% verhoogd naar €1,50. En er kwam een differentiatie, waarmee toeristen in hotels iets meer gingen betalen. Tijdens de coronacrisis van 2021 en 2022 bleef de toeristenbelasting dus gelijk en werd met dank aan de aangenomen motie tijdelijk bevroren. Nu echter wordt voorgesteld de stijgingen weer onverstoord door te zetten. Al met al komt de nu voorgestelde stijging van de toeristenbelasting van maar liefst 70% in slechts 4 jaar tijd. De forensenbelasting in de laagste categorie steeg van 241 euro in 2019 met 25% naar 300 euro in 2020. En vervolgens nogmaals een stijging van 10% naar 330 euro in 2021. De nu voorgestelde stijging van de forensenbelasting naar 380 euro betekent daarmee een stijging van 58% in 4 jaar tijd. Ik vraag mij af: Waar houdt dit op? Hoeveel stijgen deze twee belastingen nog door? En hoeveel moeten de toeristen en de ondernemers bijdragen aan de begroting van de gemeente?

2. De toeristische sector moet een onevenredig hoge bijdrage leveren om de financiële gaten in de gemeentefinanciën te dichten De forensen- en toeristenbelasting zijn beide algemene belastingen die naar de algemene middelen van de gemeente vloeien. Het zijn geen doelbelastingen. Daarmee levert de ruim 2,1 miljoen aan belastinginkomsten een substantieel deel van de inkomsten van de gemeente op. De afgelopen jaren was de financiële situatie van de gemeente niet goed, daar is in de laatste twee jaar verbetering in gekomen, mede door de verhogingen forse verhoging van de forensen- en toeristenbelasting in 2020. Naast de inflatiecorrecties van zowel 2023 als ook die van 2022 wordt de forse stijging die nu voor 2023 wordt voorgesteld ook veroorzaakt door twee andere verhogingen: de compensatie voor het wegvallen van de precariobelasting van 3,7 procent en een verhoging van 5% voor “voorzieningenniveau / nieuw beleid”. Deze twee verhogingen stuwen de forensen- en toeristenbelasting fors omhoog en dit komt ten goede aan de algemene gemeentefinanciën van Ermelo. Wij zijn van mening dat met de eerdere verhogingen de sector haar bijdrage al ruimschoots heeft geleverd.

Toegezegd onderzoek naar consequenties op gemeentebegroting van minder recreatiewoningen In de Kadernota van zowel 2021 als 20221 stond de toezegging opgenomen dat het college een onderzoek zou doen naar de consequenties van minder recreatiewoningen door wijziging van bestemming. Wanneer er namelijk transformatie van ‘recreatie’ naar ‘wonen’ plaatsvindt verschuiven de belastinginkomsten van deze voorheen recreatiewoningen van de forensenbelasting naar de inkomsten OZB-woningen. 1

Kadernota 2022, pagina 12: Forensenbelasting, onder voorstellen: nr. 6: Bij de vorige Kadernota 2021 is een onderzoek toegezegd naar de consequenties van minder recreatiewoningen door wijziging van bestemming (welke effecten heeft dit op de inkomsten, andere inkomsten qua belastingen en gemeentefonds). (…) Wij streven ernaar om dit alsnog dit jaar uit te voeren.

Voor zover bij de sector bekend is, is dit onderzoek nog niet uitgevoerd. Het ligt voor de hand dat met een verschuiving van recreatiewoningen naar gewone woningen als gevolg van transformatie, de totale opbrengst van de forensenbelasting ook naar verhouding moet afnemen. Het kan niet zo zijn dat de forensenbelasting maar moet blijven doorstijgen omdat er straks als gevolg van transformaties minder recreatiewoningen zijn, maar toch de totale opbrengst van ruim 1,5 miljoen gehaald moet worden! De sector zou deze consequenties, volgens de toezegging van het college, graag onderbouwd en berekend zien en het lijkt ons in het belang van het democratisch proces juist een onderwerp waarin de raad sturend zou moeten zijn. 3. De gemeente Ermelo hanteert een veel hoger belastingtarief dan de omliggende gemeenten Met de € 1,50 toeristenbelasting die nu geheven wordt is Ermelo al één van de duurste gemeente in de regio. Alleen Harderwijk vraagt nu met € 1,55 nog meer dan Ermelo. Ter vergelijking enkele tarieven van buurgemeenten: Putten € 1,31, Zeewolde € 1,23, Nunspeet € 1,15, Barneveld € 1,10, Apeldoorn € 0,58. Met een verdere stijging naar €1,70 worden de verschillen met de buurgemeenten alleen maar groter. Rekenvoorbeeld 1: gezin met kinderen op camping Misschien zeggen deze bedragen van € 1,30, € 1,50 of € 1,70 per persoon per nacht u niet zo veel.

Maar als u het even doorrekent naar een gezin met 3 kinderen dat één weekje in een tent of caravan in Ermelo wil verblijven dan wordt het wel duidelijk. Met de voorgestelde verhoging naar € 1,70 per persoon per nacht is dat gezin straks voor één week op een camping in Ermelo zo €60 euro aan toeristenbelasting kwijt. In Barneveld, Zeewolde en Nunspeet is het tarief veel lager: daar is het rond de € 40 voor een week. In Apeldoorn is het hele gezin voor één week maar net € 20 euro aan toeristenbelasting kwijt. Wat zeker voor gezinnen met een wat kleinere beurs toch echt wel een groot verschil is. Rekenvoorbeeld 2: een kleine recreatiewoning met een WOZ waarde onder 50.000 euro Bij de Forensenbelasting zie je relatief gezien dezelfde verschillen. Met wéér een verhoging van de Forensenbelasting van 14 á 15 procent rekent Ermelo straks ruim 50% meer dan Putten en Nunspeet, waar de forensenbelasting rond de 250 euro is. Ook hier een vergelijking met de buurgemeenten: Voor een recreatiewoning tot een WOZ-waarde van 50.000 euro (laagste categorie) is een eigenaar in Ermelo volgens het voorstel straks 380 euro aan Forensenbelasting kwijt. Hoeveel is dit in omliggende gemeenten? In Putten is het 243 euro, in Nunspeet 252 euro, Barneveld: 207 euro, Apeldoorn: 294 euro.

Alleen in Zeewolde en Harderwijk, waar toevallig of niet, ook Meerinzicht de inning van de forensenbelasting uitvoert, zijn de tarieven vergelijkbaar met die in Ermelo. Ermelo is ook nog 29% duurder dan Apeldoorn, waar een verfijnd stelsel van forensenbelasting is neergelegd, dat hoewel niet door alle ondernemers gesteund, wel als “fair en eerlijk” beschouwd wordt. Juist door de differentiatie die daar wel wordt toegepast. Ermelo heft zelfs 170 euro meer dan Barneveld, of anders gezegd: Ermelo heft 83% meer forensenbelasting op een vergelijkbare recreatiewoning dan Barneveld! Het zal u duidelijk zijn geworden: met zulke forse verhogingen van de forensen- en toeristenbelasting is Ermelo hard op weg om koploper van de Veluwe en van Gelderland te worden. En niet in positieve zin. Ermelo prijst zichzelf hiermee uit de markt!

Het is géén goed signaal naar ondernemers toe, in tijden van fors stijgende energieprijzen en oplopende kosten voor materialen, inkoop én personeel om simpelweg te zeggen dat de toeristenbelasting en forensenbelasting wordt doorgerekend aan de gasten ofwel, in het geval van de forensenbelasting direct wordt geïnd door Meerinzicht bij de eigenaar van de recreatiewoning. Want uiteindelijk is het onderaan de streep wel een rekening die de toerist moet betalen. Er komt een punt dat het niet meer uit te legen is naar de gast. Als bij een weekje kamperen van 200 euro nog eens 60 euro toeristenbelasting opgeteld moet worden is de verhouding echt zoek. Als bij de huurgrond en parkkosten bij een recreatiewoning van 2.000 euro nog eens 380 euro aan forensenbelasting komt is de belastingdruk ook al snel 20%. De recreatieondernemer krijgen hier veel vragen over, de ondernemer kan de hoogte van de forensen- en toeristenbelasting immers ook niet meer uitleggen aan zijn of haar gasten.

4. De gemeente is in het afgelopen jaar niet het gesprek met de sector aangegaan over de forse stijging van forensen- en toeristenbelasting Eén keer is er in 2022 overleg geweest over toeristenbelasting tussen de inmiddels oud-wethouders Financiën en Recreatie & Toerisme en de vertegenwoordigers van Veron en HISWA-RECRON. De gemeente wilde alleen praten over het mogelijk (her)invoeren van een forfaitair tarief voor de toeristenbelasting, zegmaar een vast bedrag per plaats. Zodat niet alle nachten apart geadministreerd hoeven te worden voor de toeristenbelasting, maar in één keer door de ondernemer worden “afgekocht” en met een vast bedrag per plaats worden afgedragen aan de gemeente. Dit levert voordelen op voor zowel de gemeente als de ondernemer. Tijdens dat gesprek werd duidelijk dat dit forfaitaire tarief op voorhand niet zou mogen leiden tot minder belastinginkomsten voor de gemeente. Terwijl dat nog helemaal niet duidelijk was, er was nog niets uitgewerkt. De tarieven en de verhogingen van 12 tot 15% op de forensen- en toeristenbelasting waren in dit gesprek tussen gemeente en sector nadrukkelijk géén onderwerp van gesprek. In 2020 is door de Veron en HISWA-RECRON, na gesprekken met het College, ook al geconstateerd dat het doen van voorstellen over de tarieven en de manier van heffen eigenlijk zinloos was.

Het vorige College had namelijk steeds als uitgangspunt dat de opbrengst van de forensenbelasting en de toeristenbelasting niet lager mocht worden dan de opbrengst die in de begroting was opgenomen. Een echte stelselwijziging of andere wijze van innen, waarvoor door de Veron en HISWA-RECRON wel concrete ideeën zijn aangeleverd, is daardoor nooit serieus onderwerp van gesprek geweest. Eveneens is het standpunt van de Veron en HISWA-RECRON meermaals kenbaar gemaakt dat bij een eerlijkere verdeling van de lasten ook dagrecreatie een bijdrage zou moeten leveren aan de toeristenbelasting. Iets wat in regionaal verband besproken zou moeten worden, maar wat tot op heden nooit is opgepakt.

Tenslotte Het zal duidelijk zijn dat de recreatieondernemers pleiten voor een heroverweging door de raad van de door het vorige college voorgestelde forse stijging van de forensenbelasting en toeristenbelasting. Een bevriezing of het enkel en alleen doorvoeren van de inflatiecorrectie van 2023 zijn opties die op veel steun kunnen rekenen bij de ondernemers. De verhoging de belastingen met 5% voor “Voorzieningenniveau” danwel “nieuw beleid” ten behoeve van Vitale Vakantieparken is voor de vele ondernemers die toeristisch willen blijven ondernemen niet te begrijpen. Betalen de huidige toeristische gasten dan straks mee aan die transformaties naar wonen? Ik sluit af met een verzoek vanuit de sector om het gesprek te heropenen tussen de gemeente en de toeristische sector om te komen tot een andere invulling van de forensen- en toeristenbelasting. Daarbij kunnen de forfaitaire tarieven, enkel op basis van een vrijwillige keuze door de ondernemers worden ingevoerd. Een andere wijze van communiceren tussen gemeente en sector over de aanpassing van de tarieven is ook meer dan wenselijk! Want ook deze keer moest de sector het zelf uit de Kadernota halen dat het voorstel weer terug was om de tarieven zo fors te verhogen. Laten we vooral in gesprek blijven met elkaar, want ook de toeristische sector draagt graag bij aan een mooi, Zorgzaam, Spaarzaam en Duurzaam Ermelo!

Met gastvrije groet, Stijn Boode regiomanager HISWA-RECRON s.boode@hiswarecron.nl / Tel. 033-303 9723