verslag Raad 2021-12-09

De voorzitter: Dank u wel. Ik zie een hand van de heer De Goede, D66. Aan u het woord. De heer De Goede: Ja, dank u wel, voorzitter. De wethouder gaf aan het laatste stukje van de motie dat zou kunnen. Ik denk inderdaad dat we ernaar moeten streven dat we zoveel mogelijk onze mogelijkheden die wij aanbieden vanuit de gemeente ook goed voor het voetlicht brengen en dat ze vindbaar zijn en zichtbaar zijn. De heer Van der Vlies wees er al op, 53 procent weet het te vinden, maar dat betekent ook dat 47 procent het niet goed of helemaal niet weet te vinden en ik denk dat we daar onze inspanningen nog beter op zouden kunnen richten. We doen het al veel beter dan tien jaar geleden, want toen was het nog af en toe zo dat als er van een regeling te veel gebruik werd gemaakt naar het oordeel van het college, dan werd er gezegd haal de folders maar weg uit het schap, want anders gaat het ons te veel geld kosten. Nou, dat gebeurt gelukkig niet meer, maar ik denk dat we nog wel een extra inspanning kunnen leveren, die groep die ze niet kunnen vinden, om die ook te bereiken. Dat heeft dan niet direct te maken dat zorginstellingen of anderen allerlei statistieken en cijfers moeten bijhouden. Dat kan gewoon heel eenvoudig nog zichtbaarder de regeling in beeld brengen. Dus dat even naar aanleiding van het antwoord van mevrouw De Waard.

Ik ben blij dat de heer Visser aangeeft van ja, dat het ook misschien geen verbazing werkt. Ik ben bang dat het bij mij ook niet tot verbazing leidt, maar wel tot zorg, want het is toch niet goed dat als je in Epe woont en dat geldt voor Heerde en Nunspeet trouwens hetzelfde, als je in Epe woont en een laag inkomen hebt dat je meer dan twee keer zo vaak een lager schooladvies krijgt dan je eindtoets, dan dat je met een hoog inkomen in Apeldoorn woont. Dat leidt niet tot kansengelijkheid, dus daar zullen we echt werk van moeten maken. Ook hier zeg ik van we zijn vijftig, zestig jaar geleden met die eindtoets begonnen om die te ontwikkelen en in te voeren, juist om te voorkomen dat mensen in hun eigen familie en eigen traditie blijven hangen. Ik denk dat dat veel winst heeft opgeleverd, maar we zijn er nog niet helemaal. Dus blijf daar aandacht vragen voor met elkaar. Dat was eventjes mijn reactie De voorzitter: Dank u wel. Dan kijk ik even of iemand nog in tweede termijn het woord wil voeren. Niet? Ik heb niet … O, de heer Van der Baan, GroenLinks. Aan u het woord. De heer Van der Baan: Ja, dank u, voorzitter.

Ik wil toch even nog reageren op de woorden van de heer De Goede, die geeft in feite dus ook aan dat wij in onze motie zeggen dat er gewoon groepen zijn die niet gevonden worden en dat is denk ik toch, daar gaat het eigenlijk om en ik moet zeggen dat in de motie van het CDA met name het laatste punt over die monitoring. Ik denk dat niemand zit te wachten op extra administratieve rompslomp, dus dat vind ik niet zo’n heel sterk punt daarin. Dat was in ieder geval wat ik even nog wilde vertellen. De voorzitter: Dank u wel. Is er nog iemand die in tweede termijn het woord wil voeren? Nee? Ik heb geen vragen gehoord richting het college, maar ik kijk toch nog even voor de zekerheid naar mevrouw De Waard of de heer Visser. Nee. Volgens mij is daar ook geen behoefte aan. Is er ook verder geen vraag gesteld. Dan komen we aan de stemming en dat gaat over de raad wordt voorgesteld de Sociale Agenda Natuurlijk goed samenleven vast te stellen. Ik kijk even naar de griffier of iedereen nog ingelogd staat. We zien nu dat er twintig deelnemers ingelogd staan, dus dat betekent dat er nog twee leden van de raad niet ingelogd staan. Kunt u nog even kijken en alsnog inloggen? De heer De Ruiter: Het lukt mij opnieuw niet, voorzitter, dus ik denk dat ik gewoon met voor of tegen ga antwoorden.

De voorzitter: Lukt het u niet om in te loggen of lukt het u niet, want de stemming is nog niet vrijgegeven? De heer De Ruiter: Ik zit ver in het buitengebied, de internetverbinding is niet al te stabiel. 33

De voorzitter: Oké, we gaan dan … Even kijken, want dan gaan we op, er zijn 21 mensen ingelogd, dus dan gaan we eerst kijken de stemming doen en dat is de stemming over de Sociale Agenda Natuurlijk goed samenleven, of u daarmee akkoord kunt gaan, deze kunt vaststellen en de griffier zal de stemming nu vrij geven. De stemming is bij iedereen gelukt hoor ik van de griffier en hij is unaniem aangenomen, 22 stemmen voor. Dank. Dat is dan ook weer een mooi stuk om de toekomst met vertrouwen tegemoet te gaan. Dan gaan we de twee moties in stemming brengen. Als eerste de motie van GroenLinks en Nieuwe Lijn. Onderwerp: mensen met een afstand tot de samenleving. Ik kijk even of iemand nog een stemverklaring wil geven. Nee. Dan vraag ik de griffier de stemming open te stellen. Ga… De heer Scholten: Voorzitter, deze stemming doet het ineens niet meer. De voorzitter: Mijnheer Scholten, u zegt dat de stemming het niet meer doet? We merken ook dat niet iedereen … De heer Scholten: De stemming op mijn iPad die het tot nu toe altijd steeds perfect deed, die doet het nu niet meer. De voorzitter: Nee, dus kijk ik even hoeveel er nu gestemd hebben. Achttien. Zijn er meer mensen die geen stem kunnen uitbrengen? De heer Van der Baan: Het lukt mij ook niet, voorzitter. De voorzitter: Goed. Dan ga ik nu eventjes kijken, wacht u even. De heer Scholten: Ja, ik ben er weer, voorzitter. Dank u wel.

De heer Van der Baan: Voorzitter, het is mij ook gelukt, dank u. De voorzitter: Kijk, de voorzienigheid helpt ons. Mijnheer De Ruiter, heeft u al gestemd? De heer De Ruiter: Ja, door mijn hoofd te knikken dat ik er niet voor ben. Nee, het lukt niet via het internet. De voorzitter: Nee, maar dan moet u even duidelijk zijn, bent u voor of tegen de motie? De heer De Ruiter: Ik ben tegen. De voorzitter: Tegen. Dank. De motie is verworpen met tien stemmen voor en twaalf stemmen tegen. Voor hebben gestemd de fracties van GroenLinks, Nieuwe Lijn en de VVD. Dank. Daarmee is de motie verworpen. Dan gaan we naar de tweede motie en dat is de motie Aandacht voor iedereen van het CDA en D66. Ik vraag even of iemand een stemverklaring wil geven. Mevrouw Van Elst, kort graag. Mevrouw Van Elst: Ja, zeker. Heel kort. Ik wil nog even specifiek benoemen dat het monitoren niet bedoeld wordt als sturing, niet als registratie, maar meer als je nu helemaal niet monitort krijg je ook niet alles goed in beeld, maar het is absoluut niet bedoeld als werkbelasting voor de medewerkers in de zorg, maar veel meer als sturing. Dank u wel. De voorzitter: En u bent voor de motie neem ik aan. De heer Van der Baan, GroenLinks, stemverklaring.

34

De heer Van der Baan: Nou, ik heb eigenlijk nog steeds de vraag aan mevrouw Van Elst, wat bedoelt ze dan eigenlijk mee met die monitoring? Want ik denk dat dat, op zich vind ik deze motie ook sympathiek, maar ik heb erg veel moeite met dat monitoren. De voorzitter: Helaas, mijnheer Van der Baan, dat gaan we niet meer toestaan, dan gaan we weer een debat openen. U kunt gewoon tegenstemmen als u er niet mee kunt leven. Dan vraag ik de griffier om de stemming vrij te geven. Ja, mijnheer De Ruiter lukt het dit keer ook niet? De heer De Ruiter: Helaas, voorzitter. De voorzitter: Bent u voor of tegen de motie? De heer De Ruiter: Tegen de motie, voorzitter. De voorzitter: Tegen. Dan gaan we even de telling opmaken. Dank voor uw geduld. De motie is verworpen met negen stemmen voor en dertien tegen. En tegen… Voor hebben gestemd, excuus, voor, het CDA, D66, Dorpspartij en de VVD. Dank. Daarmee zijn beide moties verworpen. Het voorstel is aangenomen. Dank daarvoor, ook een belangrijk stuk van vanavond. Ik stel voor om even de vergadering te schorsen. Het is nu bijna kwart over tien. We schorsen tot tien voor half elf. Ik schors de vergadering. En ik hoop dat iedereen de tijd gebruikt heeft om ook even de inwendige mens te versterken, dan wel een andere noodzakelijke zaak te regelen. 7.

Vaststelling RES 1.0 Cleantech Regio De voorzitter: Dan zijn we aangekomen bij punt zeven, vaststelling van de RES 1.0 Cleantech Regio. De raad wordt voorgesteld kennis te nemen van de aanbiedingsbrief van de stuurgroep RES en het eindverslag Ontwerp RES 1.0 Cleantech Regio en RES 1.0 Cleantech Regio vast te stellen en ook hier hebben we al vele malen over gesproken. In ieder geval heeft u in september de ontwerp RES besproken in de raad, in deze raad en is er een motie ingediend met enkele wijzigingsvoorstellen en nu ligt die definitieve vaststelling van de RES voor. Al moet ik wel zeggen, we hebben al veel met elkaar erover gesproken. Gezien ook het tijdstip van de avond, kijkt u even of u ook u kunt beperken. Dan ga ik beginnen in eerste termijn van de Raad en de heer Vos van Nieuwe Lijn heeft als eerste zijn hand opgestoken. Aan u het woord. De heer Vos (Nieuwe Lijn): Dank je wel, voorzitter. Ja, soms moet je de snelste zijn en in dit geval was ik het. Dus ik heb prijs. Nieuwe Lijn is blij met het voorliggende stuk en wil een ieder bedanken voor haar of zijn bijdrage in deze. Er is een lange tijd zorgvuldig over dit onderwerp gesproken, met deze RES versie 1.0 als resultaat. Wij hopen dat er nu werk gemaakt gaat worden van de grote opgave die we samen hebben. Dank u wel, voorzitter. Kort, maar krachtig. De voorzitter: Dank u wel.

Dat is zeker kort, maar krachtig en eigenlijk klinkt het ook wel een beetje als een stemverklaring. De heer Van der Vlies, Dorpspartij, aan u het woord. De heer Van der Vlies: Ja, voorzitter, dank u wel. Voorzitter, we hebben nog twee vragen. We zijn geschrokken van de uitzending van Nieuwsuur waarin getoond werd dat het onmogelijk is oude zonnepanelen te recyclen. Wij dachten dat het geen probleem was, maar nu blijkt dat het net zoals de bladen van windturbines niet te recyclen zijn. We zien in andere landen dat de wieken van de windturbines gewoon in de grond worden begraven omdat ze geen generator meer weten waar ze ze laten moeten. Daarom, voorzitter, hebben wij de volgende vragen. Is het u bekend dat de wieken van windturbines en de zonnepanelen niet te recyclen zijn? Andere vraag is, heeft Circulus-Berkel hier al een oplossing voor gevonden? En zo ja, welke oplossing zou dat dan mogen zijn? Voorzitter, dat zijn even onze twee vragen die we nu voorleggen. Dank u. 35

De voorzitter: Dank u wel. Dan ga ik naar de heer Oortgiesen van het CDA. Aan u het woord. De heer Oortgiesen: Ja, dank u wel, voorzitter. We vinden dit toch een heel belangrijk stuk, dus ik zal het niet te lang maken, maar ook niet te kort, want dat zou het stuk toch wel onrecht doen. Ja, het lokale CDA is heel blij, net als collega van de Nieuwe Lijn al gezegd heeft, dat het stuk er is. Het is maar een eerste RES en velen zullen er nog volgen, want het is maar een beginnetje van de energietransitie, maar we willen toch wel complimenten geven aan al die ambtenaren in de regio, lokaal, wethouders, noem maar op, voor het hele vele werk wat hier verzet is, want het is ongelofelijk veel werk geweest. Een paar puntjes toch nog. In de commissie hebben we gesproken over participatie en het lokaal CDA is er rotsvast van overtuigd dat draagvlak alleen maar gevonden kan worden als de inwoners van deze streek zich mede-eigenaar voelen van de oplossing. Dat moet gebeuren doordat ze bijvoorbeeld op eigen erf opwekken, ofwel kunnen participeren in de windmolens en de zonneparken in hun eigen omgeving. Immers, deze inwoners hebben ook de overlast en die moeten dan ook de lusten en de baten hebben.

Wat dat betreft is het lokaal CDA heel erg blij met het antwoord van de wethouder in de commissie en onze vragen daarover, waarbij hij toezegt dat in het uitwerkingsplan, dat in de loop van 2022 vorm zou krijgen, zal worden gezorgd dat deze participatie verzekerd is. Een ander punt, een groot punt van zorg is toch wel de capaciteit van het elektriciteitsnetwerk, ook in ons gebied. Ja, en wij hebben er in de commissie ook al vragen over gesteld, want de grootste bedreiging van de energietransitie is denk ik niet eens het gebrek aan draagvlak, mensen begrijpen de noodzaak wel, hoe lastig het soms ook is, maar wat een gebrek aan transportkabels in de grond. Ja, vanavond was het nog op het nieuws zelfs en wij hebben eigenlijk nu al een stroominfarct waardoor heel veel projecten, zeker op schuren van boeren en zo gewoon stilliggen. Daarom zijn we wel blij te horen dat er begonnen is met de uitwerking plannen voor een uitbreiding van het onderstation in Vaassen, maar eind 2020 dan weten we pas meer. Echter, uit het schriftelijk antwoord op onze vragen blijkt dat er nog meer speelt ten aanzien van de mogelijkheden van zon op dak.

Op dit moment onderzoekt TenneT, verantwoordelijk voor het landelijk elektriciteitsnetwerk, de mogelijkheden voor congestiemanagement, omdat zij ook dreigen de schaarste te zien als de mogelijkheid om terug te leveren in het landelijke net en dat heeft weer impact op ons lokale net van Liander en dus ook voor de ontwikkeling van zon op dak. De wethouder geeft hij aan dat zodra er meer duidelijk is over het onderzoek van TenneT en de impact op het Liander-netwerk er meer gezegd kan worden over de mogelijkheden of onmogelijkheden voor het realiseren van duurzame opwekking in de regio. Een stroominfarct baart ons veel zorgen en kan wel eens de doodsteek betekenen voor veel projecten. We hebben ook nog een tweetal vragen rondom de opwekking. De vraag aan het college is eigenlijk hoe gaan we nu om met erfwindmolens? Want dat is lokaal opwerken en lokaal afnemen en hoe gaan we verder met de ontwikkeling van grotere windmolens, met name langs de A50? En dat was eigenlijk het stuk wat betreft de aanbodkant, maar er zit ook een andere kant aan en dat zijn de burgers en de inwoners die de elektriciteit gebruiken en voor hen doen we het eigenlijk en daarom vraagt het lokale CDA om het faciliteren van de inwoners bij de transitie.

Ja, het verwarmen van gebouwen, isolatie enzovoorts, dus geef geheel aandacht aan het faciliteren van de inwoners om deze transitie te maken, want immers, veel inwoners die willen wel, maar die weten niet hoe en als ze het weten moeten ze het ook nog kunnen betalen en vandaar dat het lokaal CDA vraagt om alternatieven voor fossiele brandstoffen zodanig te realiseren dat voor hen de energievoorziening in de toekomst betaalbaar blijft. Uiteraard zullen we het voorstel steunen, want het is een goed begin. Dank u, voorzitter. De voorzitter: Dank u wel. Dan zie ik de heer Van Limburg, GemeenteBelangen. Aan u het woord. De heer Van Limburg: Ja, dank u wel, voorzitter. Mijn voorganger heeft al wat gras voor mijn voeten weggemaaid en als eerste wil ik ook graag zeggen, wij als GemeenteBelangen Epe vinden het ook belangrijk dat er een RES ligt, laat dat even heel duidelijk zijn. Dat er wat moet gebeuren is duidelijk. Dat hebben we ook in de commissievergadering al gezegd. Dat er wat moet gebeuren is duidelijk, 36

maar de manier waarop, nou ja, goed, daar kun je natuurlijk heel lang over discussiëren en eigenlijk is het … Er rest ons nog twee vragen. Wat ik al zei, het is een beetje in het verlengde van mijn voorganger. In de beantwoording van de technische vragen van het CDA, betreffende de uitbreiding van het Liander-onderverdeelstation in Vaassen zagen wij dat er een onderzoek gedaan wordt door TenneT voor een mogelijke uitbreiding van dit onderverdeelstation. Even op de website van Liander gekeken en de verwachting is dat TenneT pas in 2029, jawel, de nodige netuitbreiding heeft gerealiseerd. Wat wij ons afvragen is of hierdoor de uitspraken van het klimaatakkoord van Parijs wel realistisch zijn. Als de infrastructuur voor zon- en windparken er gewoonweg niet zijn, hoe denkt de wethouder dan de doelstellingen voor 2030 kunnen gaan halen als TenneT pas een onderzoek heeft gedaan voor 2029? De tweede vraag is eigenlijk een beetje gerelateerd ook aan deze capaciteitsproblemen. We hebben de geografische omschrijving van het congestiegebied van Liander even bekeken en wat ons opvalt is dat de verwachte congestie is in een groot aantal postcodegebieden, waarbij ook postcode 8161 wordt genoemd. Toevallig ben ik 8166, dus geen 8161, maar we hebben dat dus even bekeken, want wat blijkt nou, op deze postcode is de geplande uitbreiding van de VMI gepland.

De VMI is een industrie die de nodige elektriciteitsbehoefte heeft. Heeft het college invloed om het gevoerde beleid, met andere woorden, krijgt de VMI wel de elektriciteitsaansluiting, terwijl omwonenden niet aangesloten kunnen worden of zelfs afgesloten worden van het elektriciteitsnet voor levering van zonne-energie? Dank u wel, voorzitter. De voorzitter: Dank u wel. Dat laatste is wel erg technisch, maar ik hoop dat de heer Visser daar een antwoord op heeft. Aan het woord is de heer Kerkmans namens de VVD. De heer Kerkmans: Ja, voorzitter, dank u wel. Laat ik vooropstellen dat het plan wat voor ons ligt uiteraard onze volledige steun heeft. De VVD onderschrijft het belang van de energietransitie en we zijn ons ook er zeker van bewust dat deze energietransitie impact gaat hebben voor onze inwoners. Want ook van onze inwoners en de bedrijven in de regio wordt participatie verwacht. Dit is namelijk een gezamenlijk probleem, waar we elkaar moeten vinden. De VVD vindt het daarom van groot belang dat indien bestaande regels logische toepassing tegenwerken, de gemeente erop toe zal zien dat deze regels aangepast afgeschaft gaan worden. Stimulering vanuit de gemeente op het gebied van duurzame energie door middel van bijvoorbeeld zonnecollectoren beschouwen wij van groot belang. De procedures hiervoor dienen helder te zijn.

Het verlenen van subsidies is de VVD geen voorstander van. Het leveren van leningen tegen gunstige rentetarieven daarentegen wel. Iets waar op dit moment natuurlijk ook al sprake van is bij ons in de gemeente. De opbrengsten van verduurzaming overstijgen namelijk in de meeste gevallen de rentekosten. Zoals genoemd zien wij het belang van deze energietransitie, echter is een grote overlast gevende windmolens in onze bosrijke omgeving een absolute no go voor de VVD. Dit voegt volgens ons weinig toe, daar er andere betere opties zijn. Voorzitter, iets anders wat ik nog even wilde aankaarten is het feit dat we het nu hebben over een relatief containerbegrip, de Regionale Energietransitie. Dit soort visies zeggen onze inwoners niet direct heel veel. Echter, op het moment dat het tastbaar en dichterbij komt gaat het leven bij onze inwoners. Binnen de praktijk willen er dan nog wel eens rare dingen gebeuren. Ik wil hierbij één voorbeeld aankaarten, om het ook kort te houden. We ontvingen een mail van een bezorgde inwoner die via het Regionaal Energieloket een offerte had opgevraagd met betrekking tot isolatie van zijn woning. De door de gemeente aangeschreven brief, waarin aangegeven werd dat via het Regionaal Energieloket een scherpe aanbieding gedaan kon worden bleek niet helemaal te kloppen.

De eerdergenoemde inwoner heeft bij verschillende bedrijven ook een offerte gevraagd en bleek elders vele malen goedkoper uit te zijn, met meer milieuvriendelijke materialen. Dit is in die zin raar, omdat de gemeente zo hamert op dat Regionale Energieloket terwijl de markt een beter alternatief biedt met lagere prijzen. De VVD zou de wethouder willen vragen om bij dit soort voorbeelden de vinger aan de pols te houden en zo nodig bij te sturen. Mijn fractie vraagt zich af of de wethouder deze signalen eerder opgevangen heeft. Immers is het van groot belang dat zodra de energietransitie tastbaar wordt voor onze inwoners en dichterbij komt, de communicatie hierin juist 37

ondubbelzinnig en helder moet zijn. Zoals aan het begin van mijn betoog genoemd steunt de VVD de visie die voor ons ligt. We zijn blij te zien dat de eerdere, door de Cleantech aangeboden visie is aangepast naar een meer haalbaar ambitieniveau. Wel wil de VVD een kanttekening plaatsen bij de invloed van de Cleantech Regio. Het werk drukt namelijk op de schouders van onze gemeente’…’, waarbij we de invloed van Cleantech wel erg groot vinden. Voorzitter, we hebben een hele grote taak om te voldoen aan het ambitieniveau dat in deze visie benoemd werd. De VVD erkent de essentie dat er iets moet gebeuren. Deze ambitie kan enkel bereikt worden met een goede samenwerking tussen de gemeente, onze inwoners en bedrijven in onze gemeente. Dank u wel. De voorzitter: Dank u, voor uw bijdrage. Dan ga ik naar de heer Boon van de SGP/ChristenUnie. De heer Boon: Dank u wel, voorzitter. Ook wij zijn wel content met de wijzigingen die in de RES zijn ingevoerd. Wij denken dat die daardoor beter en ook vooral realistischer is geworden. Of we de doelstellingen gaan halen, dat is natuurlijk de vraag, maar de stip op de horizon is duidelijk en al zouden we iets minder halen, dan is dat misschien nog niet zo’n ramp, maar het is gewoon helder waar we naartoe willen. Wat we mooi vinden aan het plan dat is dat die elk jaar, elke twee jaar, herzien zal worden.

Dat is een goede ontwikkeling, want met de kennis van nu zetten we in op zon en wind, maar er zijn natuurlijk ook alternatieven en daar kun je ook voortschrijdend inzicht toepassen. Waterstof bijvoorbeeld, aardwarmte, of wellicht kernenergie. Door de RES elke twee jaar te herzien kunnen we inspelen op actuele ontwikkelingen. Wat voor ons wel een punt van zorg is, dat is de balans tussen zon en wind en we willen ook aandacht daarvoor door aandacht te vragen voor kleine windmolens, zodat de balans tussen zon en wind beter wordt, de zogenaamde erfwindmolens en als fractie overwegen we om begin 2022 daarom te komen met een motie over erfwindmolens, of die molens sneller geplaatst zouden kunnen worden en wellicht willen andere partijen, ik kijk ook een beetje naar het CDA, daarin nog wel eens meedenken, om wat te versnellen, want wat ons betreft kan dat niet snel genoeg gaan. Kortom, voorzitter, de RES 1.0 voor de Cleantech Regio is een goed plan en dat willen we uiteraard graag steunen. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel voor uw bijdrage. Dan ga ik naar mevrouw Van Loon, D66. Mevrouw Van Loon: Ja, dank u wel, voorzitter.

Ja, ik sluit aan bij mijn voorgangers, dat wij ook heel erg blij zijn dat we deze stap zet is en dat ook om even terug te kijken en we zijn uitvoerig meegenomen op heel veel vlakken, dus ook daarvoor onze waardering en de vele mogelijkheden die we hebben gehad om inbreng te kunnen hebben. Ja, wij zijn blij ook met de wijzigingen die zijn aangebracht, dus meer eigenaarschap voor onze inwoners, het streven naar die vijftig procent is een hele belangrijke en ook meer inzetten op zon op dak, waardoor we landbouwgrond ook vrijer kunnen houden. Verder ja, de windmolens inderdaad, de wespendief die is voor ons een mooie ambassadeur van de Veluwe. Die zorgt dat voorlopig de windmolens in het bos er niet komen, maar ook die kleine erfmolens, de heer Boon die sloeg ons even over, maar wij zijn daar zeer geïnteresseerd om te kijken wat daarvoor de mogelijkheden zijn om inderdaad de juiste balans tussen continue aanlevering van schone energie te krijgen. Nog een kleine reactie op de heer Van der Vlies, die aangaf dat hij erg schrok van het niet recyclebaar kunnen zijn van de zonnepanelen en de windmolens.

Ik schrik toch nog steeds veel harder van het smelten van de ijskappen en ik denk dat er, als we kijken naar de afvalstoffen die vrijkomen bij onze fossiele economie, dat als we deze ze weg maar heel snel ingaan slaan, dat we dan ook heel hard kunnen gaan werken aan een oplossing hierover. Hier wilde ik het bij laten, dank u wel, voorzitter. De voorzitter: Dank. En ik zag aan de glimlach van de heer Boon dat hij ongetwijfeld u ook meeneemt. Als de ook zo uitkomt. Mevrouw Baltus, GroenLinks, aan u het woord.

38

Mevrouw Baltus: Ja, dank u wel, voorzitter. Er zijn daar heel veel mooie woorden gezegd door collega raadsleden en daar worden wij als GroenLinksfractie, waarbij we ook landelijk al jaren, al 30 jaar geleden zeiden dat er iets moest gebeuren, worden we blij van dat inmiddels een heleboel neuzen dezelfde kant op staan en wij zijn dan ook positief over de uitslag van de RES 1.0, maar tegelijkertijd zeggen wij ook als fractie laten we vooral snel beginnen. Laten we alles uit de kast halen om onze doelen te halen en laten we zeker ook gebruik maken en de heer Boon noemde dat al, dat we elke twee jaar gaan kijken wat nieuwe innovaties ons brengen. En laten we dus ook kijken naar de toekomst en laten we vooral niet gaan doemdenken. Wij zien het als fractie van GroenLinks als een soort warming-up naar 2050. We zijn het immers verplicht. Verplicht aan onze kinderen. We hebben geen keus, wat de fractie van GroenLinks betreft. En het is ingewikkeld. Het is heel ingewikkeld. En het gaat pijn doen. Ja, het gaat pijn doen. Maar we moeten het zeker gaan doen, want als we het niet gaan doen dan gaan er echt dingen fout en ik ondersteun datgene wat mevrouw Van Loon zegt.

Horende datgene wat meneer Van der Vlies zegt doet het mij ook veel meer pijn, zien wat er gebeurt op dit aardbolletje, waaronder een uitputtende lijst zouden kunnen noemen, maar het smelten van onze ijskappen of het onderwater lopen van stukken land, waardoor mensen hun huis moeten verlaten en een andere plek moeten zoeken op deze aarde. Dat kunnen en dat mogen we wat de fractie van GroenLinks betreft niet toestaan. Vandaar dat wij positief gestemd zijn over dit eindverslag van de RES. Wij kijken overigens net als de heer Boon en mevrouw Van Loon positief naar wat de mogelijkheden zijn voor erfmolens, dus daar willen we zeker samen naar kijken en we hebben een enorme taak, maar zoals we als GroenLinks altijd zeggen, als we het samen doen kunnen we veel bereiken. Dank u wel, voorzitter. De voorzitter: Dit was mevrouw Baltus, GroenLinks, die was even niet in beeld. Maar goed, we herkenden allemaal haar typische stem en ook de mooie woorden die ze spreekt, behalve de warming-up, daar bedoelde ze niet de aarde mee, maar datgene wat ons te doen staat. En mijnheer Boon krijgt het nog druk om iedereen bij elkaar te brengen, maar dat doet hij graag. Mevrouw Boer, PvdA, aan u het woord. Mevrouw Boer: Dank u wel, voorzitter. Ik zal het kort houden, want er is al heel veel gezegd en het is al laat op de avond.

We zijn heel blij met deze RES 1.0 en vooral de ambitie die daarin wordt uitgesproken. Dank aan allen die hieraan mee hebben gewerkt. Het elektriciteitsnet wat we al vaker als PvdA benoemd hebben, zal ongetwijfeld voor vertragingen zorgen. Het wordt eigenlijk steeds zorgelijker, maar we roepen op toch vooral met goed isoleren te beginnen, zodat we minder energie verbruiken. Uiteraard stemmen wij in met deze RES. Dank u, voorzitter. De voorzitter: Dank u wel. Dan kijken we nog even rond of iemand in eerste termijn het woord wil voeren? Zo niet, dan ga ik in eerste termijn naar het college, de heer Visser. De heer Visser: Dank u wel, voorzitter. En dank u ook raad van de gemeente Epe voor uw mooie woorden. Ook de dankbetuigingen richting onze ambtenaren, maar ik wil het ook richting u doen, want dit is een traject geweest dat we zo’n pak hem beet drie jaar geleden zijn ingezet en waar de raad nauw bij betrokken is geweest en ook samen met u tot een eindresultaat zijn gekomen dat er heel anders uitziet dan waar we mee zijn begonnen. Dat kon alleen met de inbreng van u. Voorzitter, er zijn een aantal vragen en opmerkingen gemaakt die niet direct hiermee te maken hebben. Ik wil daar, als u het goed vindt, toch kort op ingaan.

Niet te lang, want het is een heel belangrijk thema en dat blijft ook de komende tijd, wat ook terecht gezegd is, op de agenda staan van de raad van Epe, maar ook in onze regio. Ja, wat betreft mijnheer Van der Vlies, u heeft het over het recyclen van de windmolens en de bladen die in de grond worden gestopt. Ik heb de documentaire niet gezien, maar we zullen ongetwijfeld de komende tijd nog heel veel documentaires zien van zaken wat goed gaat en niet goed gaat. Ik vind uw suggestie van doet Circulus-Berkel hier al wat mee wel een hele goede. Dat zullen we ook inbrengen bij Circulus-Berkel, want recyclen is enorm van belang en ja, het punt 39

van de zonnepanelen, dat dat niet het nieuwe asbest moet zijn, dat deel ik volledig met u. Binnen RES 2.0, dat heb ik ook op een voorlichtingsbijeenkomst aangegeven, is één van de belangrijke zaken ook innovatie en het omgaan met het restproduct, dat is ook een belangrijke. We zullen het agenderen. Wat betreft ja, dan maar even in zijn algemeenheid, de netcongestie. Dat is inderdaad een groot probleem en inderdaad, we zullen moeten zien of we in 2030 die 49 procent CO2-reductie hebben gehaald, maar zoals mijnheer Boon zei, het is in ieder geval een hele belangrijke stip op de horizon en daar gaan we met z’n allen knettershard aan werken en ik zeg knettershard, mijnheer Oortgiesen die was ook goed op de hoogte van de berichtgeving van TenneT, maar vandaag heeft TenneT ook inderdaad een publicatie naar buiten gebracht of in ieder geval een persbericht naar buiten gebracht en daarin geven zij aan dat zij congestieonderzoek op dit moment inderdaad doen en dat gaat natuurlijk juist om dat we het net gewoon op voldoende niveau houden. En dat zij in die publicatie, in het persbericht, naar buiten brengen, is dat ze in ieder geval het onderzoek in Q1 van 2022 willen afronden en dan gaat het eigenlijk om twee hele belangrijke thema’s. Dat nieuwe regelgeving in de ontwikkeling enorm kan helpen en daarnaast ook dat er meer kansen moeten zijn op basis van een nieuw codebesluit.

Nou, het is dus niet zo dat onze transporteurs van elektra stilzitten, zeker niet. Zowel lokaal als ook landelijk en regionaal wordt hier hard aan gewerkt. Dus ik heb echt vertrouwen dat op basis van nieuwe regelgeving nut en noodzaak dichter bij elkaar gekomen. Ja, dan de erfwindmolens. Ik heb ook eerder aangegeven dat wij als college daar ook groot voorstander van zijn. U weet dat door het opschuiven van de RES en ook de Omgevingsvisie, die zojuist vastgesteld is, waar ik heel blij mee ben, inderdaad in Q1 van 2022 gaan starten met het beleid voor grootschalige opwek van zon en wind. De erfmolens zijn daar een onderdeel van. In Q3 komt het voorstel naar u toe. Nu zou natuurlijk de gedachte kunnen zijn we gaan die erfmolens eruit halen en ik heb er zelf ook over nagedacht, dus ik snap uw gedachtegang om te kijken kunnen we dat nou buiten het opwekken halen van grootschalige zon en wind. Ik denk dat we daar op een later moment nog eens met elkaar over moeten praten, want het klinkt inderdaad verleidelijk om dat wellicht te gaan doen, maar dan wil ik toch in ieder geval een heel belangrijk punt nog benoemen. Ik heb dat in een commissievergadering ook aangegeven. Ook bij die erfmolens, die weliswaar een stuk kleiner zijn en een hele goede bijdrage kunnen leveren aan de opwek en ook een tegenhanger van zon, hebben we natuurlijk, wat mij betreft, ook te maken met participatie.

Want is die erfmolen alleen voor dat ene specifieke bedrijf bestemd? Hoe kunnen we de buurt daarin meenemen? Dus ik vind de gedachtegang om het naar voren te halen een goede, maar als ik kijk qua tijdwinst en qua risico rondom die participatie, waar de heer Oortgiesen het ook had, zou het heel goed kunnen zijn dat we dat juist niet moeten doen, maar laten we afspreken dat we daar ook in de raad, in de stuurgroep rondom energie, verder over praten. Ja, mijnheer Van Limburg heeft het ook gehad over die infrastructuur. Daar hebben we het denk ik voldoende over gezegd. De VMI benoemt u nog. Ja, ik kan u daar geen antwoord op geven. We kunnen dat na deze vergadering uiteraard wel doen. Laten we dat afspreken, maar wat ik op dit moment van Liander weet is dat met name de grootschalige, bedrijfsmatige aansluitingen en dus inderdaad de grote aansluiting van zonneparken, dat die het probleem vormen en niet de kleinschalige aansluiting voor huishoudens. Dan kom ik ook op het andere punt, stimulering. Dat werd ook door de VVD, door de heer Kerkmans genoemd en ook door mevrouw Baltus en volgens mij ook door mevrouw Van Loon, stimulering vinden wij enorm van belang en dat is ook de reden waarom we ook weer met de afgelopen begroting extra middelen vrij hebben gemaakt om die stimuleringslening onder andere voor duurzaamheid ook nog weer verder in te zetten.

Ja, wat dat betreft haalt mijnheer Kerkmans ook nog het punt van het Regionaal Energieloket aan. Nou ja, dat heeft te maken met inderdaad het stimuleren en ook zien dat onze inwoners zoveel mogelijk in eerste instantie gaan isoleren, zoals mevrouw Boer zei, maar daarnaast ook inderdaad gewoon bijvoorbeeld het energieverbruik op een andere manier gaan regelen. Misschien al een voorschot nemen van op het gas afgaan, meer op elektra en dergelijke gaan doen en dat Regionaal Energieloket dat huren wij in, daar betalen wij ook een bepaald bedrag voor, omdat zij taken van ons overnemen om die informatie te doen. U heeft het dan over het voorstel van bijvoorbeeld zonnepanelen, die het Regionaal Energieloket hebben gedaan. Nou, zij doen uitvraag bij 40

verschillende bedrijven en op basis van kwaliteit, op basis van mogelijkheden om het te plaatsen op basis van onder andere ook prijs komen zij tot een aanbieding en die aanbieding is niet voor iedereen het beste. Sterker nog, er zijn in het verleden wel aanbiedingen geweest waar ik zelf ook niet gebruik van heb gemaakt, omdat ik voor een andere aanbieder heb gekozen. Dat is dan privé, maar dat zeggen we er ook altijd bij en u zegt is dat dan bekend bij de gemeente? Ik denk die persoon waar u mee gesproken heeft, dat wij daar als gemeente ook mee gesproken hebben, samen met Regionaal Energieloket. Ja, soms kun je verschillen van inzicht hebben, maar bij ons gaat het echt om te zorgen dat mensen stimuleren om gebruik te maken van bijvoorbeeld die alternatieve opwekking van energie. En heel eerlijk, als wethouder doet het me er echt niet toe of iemand bij leverancier a of b afneemt. Sterker nog, voor de stimuleringslening duurzaamheid maakt het ook helemaal niet uit. Ja, dan hebben we het ook nog even gehad over die windmolens. Daar worden een paar opmerkingen over gemaakt. Mijnheer Boon heeft het over dat er meer balans moet komen tussen zon en wind. Dat wordt ook gezegd, die windmolens, die willen we niet in onze bossen hebben. Nou, in die bossen komen ze niet, want dat staat de Natura 2000-wet gewoon niet toe.

Dat is heel helder en dat is ook de reden geweest waarom er op dit moment maar heel beperkt wind, in ieder geval voor onze gemeente, geen wind is opgenomen in de RES 1.0, omdat voor het gebied wat ligt tussen die één en die acht kilometer, dus alles binnen één kilometer van Natura 2000, daar kunnen geen windmolens komen en de vraag is of het in die zone tussen de één en de acht kilometer kan komen en dat zijn bijvoorbeeld die locaties rondom die A50, die eerder al genoemd zijn, maar dat moeten we de komende tijd nog gaan uitzoeken en dat is een onderdeel van de RES 2.0. Mevrouw Baltus die gaf nog aan ja, we moeten alles doen om onze doelen te bereiken en de warming-up naar 2050. Inderdaad, het wordt een, het is een ingewikkeld dossier. Ik denk ook en daar heb ik ook vertrouwen in, dat er echt nog heel veel innovaties gaan komen waar we ook ons voordeel mee kunnen doen, maar afsluitend zou kunnen zeggen, laten we met z’n allen in ieder geval heel goed nadenken over het energieverbruik dat we hebben. Zoveel mogelijk inderdaad niet gebruiken, dat is het allerbeste, of besparen, zodat we ook zo min mogelijk moeten opwekken en aan de andere kant weten we ook als we inderdaad overgaan op elektrisch rijden, dat we daardoor ook weer extra energie zullen moeten opwekken. Dus het is complex, het is ingewikkeld, maar ik vind dit een heel mooie stap en ik zou zeggen op naar RES 2.0.

Dank u wel, voorzitter. De voorzitter: Dank u wel. Er is voldoende met elkaar gewisseld, maar ik kijk even of er in tweede termijn nog iemand van de Raad iets wil aanvoeren. Dat om te beginnen met de heer Van Limburg, GemeenteBelangen, aan u het woord. De heer Van Limburg: Ja, dank u wel, voorzitter. Als eerste de complimenten aan de wethouder met de uitleg. Dankzij internet zijn dingen heel snel op te zoeken. Er is inderdaad een berichtgeving van TenneT uitgegaan gisteren dat de congestieonderzoeken zullen worden afgerond op Q1 2022. Ik had gisteren of eergisteren nog gekeken, toen gaf Liander nog aan 2029, maar de complimenten, wethouder, u bent beter op de hoogte dan ik. Dan even, ik begrijp dat er een aantal docenten in onze raad zitten. Dus het verbaast me een beetje over de vraag van de heer Van der Vlies van hoe zit het nou met recyclen van zonnepanelen. Volgens mijn kennis bestaat een zonnepaneel en nu wordt het even technisch, voorzitter, maar ik zal het heel kort technisch houden. Is dus een omgekeerde diode en glas. En een omgekeerde diode is een halfgeleider en een halfgeleider is gemaakt van zand. Dus is het alleen maar zand en glas.

Dus ik begrijp, ik heb het gezien, ik heb het gehoord wat er gisteren op EenVandaag of Nieuwsuur is geweest, maar ik heb er met verbijstering naar gekeken, want volgens mij, maar goed, ik ben natuurlijk niet de expert, is het alleen maar glas en zand. Dat even terzijde. Ik heb nog wel even de vraag en u zei, als opmerking gaf u mee, dat is wel een hele technische vraag. Nee, eigenlijk is het een beleidsvraag. Een beleidsvraag van de VMI, de betrekkende VMI. De VMI is een energiegrootverbruiker, dus laten we dan misschien niet de VMI noemen, maar een elektriciteitsgrootverbruiker en waar het mij omgaat is van oké, de congestie is dusdanig dat er situaties voordoen dat er dus zonnecellen van het net moeten worden afgehaald. 41

Waar het mij eigenlijk om gaat is van oké, twee wordt er dus een grootverbruiker aangesloten in een congestie-omgeving waarvan iemand dan een beslissing moet nemen van oké, dit gaan we wel doen, dit gaan wij niet doen. Dan is het beide de vraag van oké, hebben we als gemeente invloed op deze beslissing? Dat vond ik wel een heel interessante vraag, voorzitter. En ja, ik moet eigenlijk wel aansluiten bij de rest van het is een goed verhaal. We hebben heel veel informatie verkregen. We hebben hele goede informatie gekregen en in eerste instantie stond ik er ook heel sceptisch tegenover van ja, wat moeten we hiermee, maar ik zie duidelijk het goede werk van en de wethouder en de ambtenaren en zijn gevolg. Maar hier wou ik het eigenlijk bij laten, voorzitter. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel en toen ik het had over een technische vraag bedoelde ik vooral een vraag die niet hier in deze raadzaal beantwoord kan worden, maar volgens mij heeft de heer Visser er al iets over gezegd. En verder zou ik geen docenten willen uitnodigen om elf uur ‘s avonds nog college te gaan geven. Mijnheer Boon. SGP/ChristenUnie, aan u het woord. De heer Boon: Dank u wel, voorzitter. Ik ben in ieder geval gewaarschuwd, dus ik ga me niet branden.

Ik zou de heer Visser, de wethouder, even willen bedanken voor de uitgebreide beantwoording, ook voor de bereidheid om mee te denken ten aanzien van die kleine erfwindmolens en ik zal nog even te denken van misschien zou je ook een soort partiële participatie kunnen doen. Dat je zegt van nou, we gaan eerste die participatie in een versneltraject eens even bekijken ten aanzien van die erfwindmolens, zodat je dat onderdeel helder hebt voor onze gemeente. Maar goed, dat is maar een suggestie waar we misschien nog een keer over door over moet spreken. Dank en verder heb ik geen vragen. De voorzitter: Dank u wel. Dan ga ik naar de heer Van der Vlies, Dorpspartij. Aan u het woord. De heer Van der Vlies: Voorzitter, dank u wel. Tweede termijn neem ik nog steeds aan. Ik wil even wat vertellen ook in deze tweede termijn en dat is tevens ook gelijk een stemverklaring van ons. Het is frappant dat vandaag de grote natuurorganisaties hebben laten weten dat we vooral uit moesten kijken met windturbines en met zonnepanelenparken, omdat dat de biodiversiteit enorm zal aantasten, dus dat vond ik nog wel een aardige om toch nog even te noemen voor vanavond. Voorzitter, als Dorpspartij waren wij en zijn wij kritisch altijd geweest. Zeker wanneer het om voorstellen gaat die een grote impact hebben op onze leefomgeving, zoals deze beslissende nota, de RES 1.0.

We hebben vele vragen gesteld, ook artikel 34-vragen over de ophanden zijnde RES om toch een goede afweging te kunnen maken, waarover wij nu uiteindelijk gaan stemmen. Wij hebben antwoorden van het college teruggekregen waar we geen touw aan vast konden knopen. We hebben deze antwoorden maar op onze website gezet. We hebben gezien dat in het aangehaalde kader van burgerparticipatie er een vragenlijstje werd opgesteld voor onze inwoners die toevallig lid waren van Epe Spreekt. Ze konden hierin voorgekauwde antwoorden invullen. Ik ben er ook aan begonnen, maar ik ben snel opgehouden omdat mijn antwoorden er niet bij stonden. We hebben gemerkt dat heel veel inwoners van onze gemeente helemaal niet weten wat de RES nu precies inhoudt. Zij zijn nooit gevraagd of ze wel windturbines in hun gemeente willen en of ze wel zonnepanelenparken op landbouwgrond in hun gemeente willen. Er is ook nooit gevraagd of zij als inwoner wel van het schone aardgas af willen. Dit, voorzitter, vinden wij een kwalijke zaak. Wij beslissen over iets wat onze inwoners enorm zal raken, maar aan hen is niets gevraagd.

Voorzitter, mede gezien deze voor ons net genoemde belangrijke punten en mede gezien dat de RES er gewoon doorheen gedrukt zal worden, ondanks dat er gemeenten zijn die er helemaal niet aan meedoen en ondanks dat onze nieuwe regering meer gaat inzetten op kernenergie, waardoor al deze bedreigingen voor onze mooie gemeente wellicht niet aan de orde zullen of gaan komen. Daarom, voorzitter zullen wij dan ook tegen dit voorstel stemmen. Dank u wel.

42

De voorzitter: Dank u wel en u gaat natuurlijk zelf over uw eigen woorden en over uw eigen meningen, maar om er geen misverstand over te laten bestaan, Epe Spreekt, daar ben je geen lid van, daar kan iedereen zich voor aanmelden en als dit een oproep is om meer mensen zich te laten aanmelden, dan neem ik die graag van u over. Want we kunnen altijd nieuwe mensen gebruiken die mee willen praten over het beleid in Epe. Dan ga ik naar de heer Oortgiesen, CDA. Aan u het woord. De heer Oortgiesen: Het was ook … De voorzitter: Sorry, mijnheer Oortgiesen, ik zie nog een interruptie. Mijnheer Oortgiesen, excuus. Er was een interruptie van? Van mevrouw Baltus. Excuus. Mevrouw Baltus, aan u het woord. Mevrouw Baltus: Ja, dank u wel, voorzitter. Ik heb toch nog, u had het een beetje kunnen verwachten, graag willen reageren op de heer Van der Vlies. Ik hoor de heer Van der Vlies zeggen over dat de biodiversiteit niet van toepassing is als we overgaan naar windturbines en zonnepanelen. Er zou best, ik trek het niet in twijfel, een organisatie schrijven die dat zo vindt, maar als u iets meer googelt dan kunt u ook heel erg prachtig mooie voorbeelden vinden van zonneweides met fantastische mogelijkheden die daar ontstaan zijn aan biodiversiteit en ik vind het lastig. Het is uw mening en dat is u goed recht.

Dat u nog steeds alle dingen die noodzakelijk zijn toch enigszins in twijfel trekt, als we niks doen is de impact die benoemd door het plaatsen van zonnepanelen en windmolens ongetwijfeld nog vele malen groter. We hebben deze zomer gezien, van de week heb ik er nog aan mijn leerlingen verteld, in Valkenburg, maar we hebben het een tijdje geleden zelfs hier in Epe gezien bij een restaurant op de hoek van de Dellenweg. Ik denk dat u één ding met mij eens bent, dat ons mooie, groene Epe groen moet blijven en dat we niet moeten gaan werken aan, hoe mooi dat overigens ook kan zijn, aan een Epe aan zee en wat mij wel een beetje pijn doet als raadslid, dat u nu weer benoemd dat inwoners niet betrokken zijn. Ik heb zelf samen met mijn collega Van der Baan heel wat bijeenkomsten bijgewoond waarbij we over dit soort dingen hebben gesproken, juist met onze inwoners. U was daar niet bij, u had daar misschien een hele legitieme reden voor, maar ik vind het wel jammer dat u het dan zo negatief uitlegt. We hebben fantastische bijeenkomsten gehad over energietransitie met onze inwoners, ingeleid door onze ambtenaren, die daarnaast ook uitermate duidelijke, mooie en verhelderende bijeenkomsten hebben gegeven voor onze raadsleden. Dank u wel, voorzitter. De voorzitter: Mevrouw Baltus, dat klonk toch meer als een tweede termijn dan als een interruptie. Mijnheer Oortgiesen, CDA, aan u het woord.

De heer Oortgiesen: Ja, dank u, voorzitter. Ja, heel veel dank aan de wethouder. Ik had het al gezegd, het energie- of het stroominfarct, ik begrijp dat er nu toch wel gewerkt wordt aan een paar mooie bypassoperaties en dat stelt me heel erg gerust, want het CDA vindt dit echt een ongelooflijk belangrijk iets en mevrouw Wilma Baltus had het al over de warming-up. Nou, wij hopen toch de warming-up niet zo mee te maken en u had het over dertig jaar. Volgens mij was in 1972 al de Club van Rome, die een heleboel goede dingen zei over hoe wij met de aarde omgaan en hem aan het uitputten zijn en dat gaat niet alleen over energie. Dus dat is eigenlijk wat ik nog even wil zeggen, dus dank voor de woorden en ja, met zijn allen mee vol gas vooruit en zonder warming-up. Dank u, voorzitter. De voorzitter: Dank. Misschien bedoelt u het niet helemaal, maar vol gas vooruit is fossiel. Dus ik neem aan dat u vol elektra vooruit wil. Of iets anders. De heer Oortgiesen: Bij mij staat vol gas gewoon voor een snelheidspedaal, ja.

43

De voorzitter: Oké. Nee, dan zijn we het weer snel met elkaar over eens. Heeft iedereen in tweede termijn de kans gekregen? Dan kijk ik nog even naar de wethouder namens het college, of hij nog iets wil zeggen? Mijnheer Visser. De heer Visser: Ja, er stond nog één vraag open van de heer Van Limburg. Dat ging nog even over de VMI en ik heb even een berichtje gehad hoor van mijn deskundige ambtenaar, want ik was er technisch niet van op de hoogte, maar de situatie is als volgt. De VMI is natuurlijk een grootverbruiker en ja, u bent technisch onderlegd, dus u zult het veel beter weten dan ik, maar zij moeten een aansluiting hebben op een onderstation en bij particulieren gaat het om het onderliggende netwerk. Dus daar gaat het vooral om aanpassing van travo’s, mijnheer Van Limburg en dan de vraag en dat is natuurlijk wel een hele belangrijke, hebben wij er invloed op? Nee, dat hebben wij niet. Dat is echt een netwerkbeheerder en de nationale overheid en dat komt ook omdat het vastligt in wetgeving en ook inderdaad de aansluitingsplicht. Nu is het wel zo dat er mogelijk nieuwe wetgeving gaat komen die dus mogelijk gedeeltelijk oplossingen geeft. Voorzitter, ik hoop dat dit voldoende is. Dank u. De voorzitter: Dank u wel en voordat wij een cursus elektrotechniek zo laat op de avond nog krijgen stel ik voor op dit punt af te sluiten.

Ja, is iedereen voldoende aan het woord geweest? Dan ligt er voor u om de raad wordt voorgesteld kennis te nemen van de aanbiedingsbrief van de stuurgroep RES en het eindverslag ontwerp RES 1.0 Cleantech Regio en RES 1.0 Cleantech Regio vast te stellen. Is er iemand die een stemverklaring wil geven? Zo niet, dan vraag ik de griffier om de stemming open te zetten. Dat geeft mij ondertussen de gelegenheid om de kijkers uit te leggen dat de raadsleden allemaal veilig de code hebben waarmee zij kunnen inloggen en kunnen stemmen, zodat de stemmen ook gewaarborgd zijn, zoals wij die hierbinnen krijgen. Maar dat scheelt natuurlijk een hoop tijd in plaats van iedereen één voor één op te roepen en te vragen hun stem uit te brengen. Ik hoop dat ondertussen de stemmen zijn uitgebracht. Dat klopt. De RES 1.0 is met 21 stemmen voor en één stem tegen van de heer Van der Vlies, Dorpspartij, aangenomen. Dank. En daar kunnen wij alleen maar, u kunt alleen maar trots zijn dat wij vanavond bijna unaniem zulke belangrijke stukken voor de toekomst aangenomen hebben. Dus dat is mooi zo aan het einde van het jaar dat gezamenlijk te doen. Dan gaan we snel voort met de agenda, want we hebben nog een paar stukken te doen. 8. Vaststelling bestemmingsplan voormalige Hoge Weerdschool Epe De voorzitter: Dat is punt acht van de agenda, vaststelling bestemmingsplan voormalige Hoge Weerdschool in Epe.

De raad wordt voorgesteld het bestemmingsplan voormalige Hoge Weerdschool gewijzigd vast te stellen en ik maak u even op attent dat er geheimhouding rust op de grondexploitatie. Dus als u daar iets over wil zeggen dan zullen we in beslotenheid moeten gaan, maar als dat niet nodig is dan kunnen we in openbaarheid verder vergaderen. Wie mag ik het woord geven? Ook dit stuk is in de commissie behandeld. De heer Van Limburg, GemeenteBelangen, aan u het woord. De heer Van Limburg: Ja, dank je wel, voorzitter. In het document bijlage toelichting, bijlage 3, bodem- en asbestonderzoek, staat dat de bovengrond als verdachte laag is aangehouden. Hoe moeten wij dit zien en wat gaat er nu gebeuren? PFAS komt later in het document ook weer naar voren. Wij als GemeenteBelangen even vragen we ons af wat het beleid is betreffende de PFASwaarden in de gemeentegrond en als de bovengrond hier als verdacht wordt bestempeld betekent dit dat er ook meer stukken grond in onze gemeente zijn met deze classificering van verdachte grond? Dank u wel, voorzitter. De voorzitter: Dank. Dan gaan we naar mevrouw Hendriks, CDA, aan u het woord.

44

Mevrouw Hendriks: Voorzitter, dank u wel. Wij willen onze complimenten uitspreken aan het college voor deze planvorming. We weten allemaal dat er veel behoefte is aan woningbouw en ook aan sociale woningbouw, dus we zijn heel blij met dit plan. Naar de collega-raadsleden wou ik nog aangeven dat dit wel heel erg typisch een voorbeeld is van het actief grondbeleid dat wij natuurlijk in de Begrotingsraad uitgebreid besproken hebben met elkaar. Er waren ook raadsleden die zeiden dat de gemeentes geen actief grondbeleid voeren. Nou, volgens mij is dit een heel duidelijk voorbeeld en is dit wat ons betreft ook een stimulans om op dit soort manieren, dus door zelf actief gronden te ontwikkelen door onze gemeente, dat je ook ziet dat hierdoor dus plannen gerealiseerd worden van woningen waar gewoon heel veel behoefte aan is en dus ook sociale woningbouw. Dus, nou ja, nogmaals complimenten en fijn dat we een goed voorbeeld zien van actief grondbeleid. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel voor uw eerste termijn. Dan ga ik naar mevrouw Van Loon, D66, aan u het woord. Mevrouw Van Loon: Ja, dank, voorzitter. Inderdaad, ook complimenten voor dit plan. Ik sluit me aan bij mijn voorganger, mevrouw Hendriks.

Ik ben in ieder geval blij dat ik niet hoef te vragen hoe de BEA wordt opgevolgd in het plan, want daar is de wethouder in het vragenrondje al uitvoerig op ingegaan en ik ben ook zo blij dat de BEA inmiddels een vast onderwerp is van plannen. Ik heb toch nog een vraag. Ik ben erg blij ook inderdaad met sociale huur. Er wordt wel aangegeven hij is vooral bestemd voor senioren en dat zou dan verantwoord zijn omdat de ouderen dan weer een vaste woning verlaten, die dan weer ruimte biedt voor jongeren en dan is mijn vraag en dat komt in toekomstige plannen zal het vast en zeker goed komen, maar we vragen al heel lang aandacht voor woningbouw voor jongeren. Waarom waren deze woningen dan niet direct geschikt voor jongeren gemaakt? Dan hadden we ze niet eerst aan de ouderen toe hoeven te wijzen. Dus dat is even een vraag aan het college. Ja, dus waarom niet ook hier ruimte maken voor jongeren. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. Dan zie ik mevrouw Baltus, GroenLinks. Aan u het woord. Mevrouw Baltus: Ja, dank u wel, voorzitter. Wij zijn ook heel erg gecharmeerd van dit bestemmingsplan en ja, ik moet zeggen dat mevrouw Hendriks de woorden een beetje voor mij heeft gedaan. Ik had het betoog wat zij hield niet beter kunnen doen dan zij en daar willen wij ons ook volledig bij aansluiten en zouden we zeggen snel beginnen. Dank u wel. De voorzitter: Dank u.

Dan ga ik naar de heer De Ruiter, SGP/ChristenUnie. Aan u het woord. De heer De Ruiter: Ja, voorzitter, dank u wel. Het wordt een beetje eentonig, maar ook van onze fractie de complimenten naar het college en de ambtenaren die dit hebben voorbereid. We hopen dat de woningen gezien de hoge woningnood snel er komen, misschien even met een knipoog naar mevrouw Van Loon. Ik snap uw verzoek, gelijk voor de jongeren, maar we moeten de ouderen in onze gemeente ook echt niet vergeten. Die zitten ook vaak te wachten op passende woning. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. Dan de heer De Vries, Nieuwe Lijn, aan u het woord. De heer De Vries: Voorzitter, dank u wel. Wij stemmen ook in met het plan en ook met de keuze in de categorieën die is gemaakt. Ik heb nog wel één vraag aan mevrouw Hendriks of aan het college, maar is dit nou een voorbeeld van actieve grondpolitiek? Want in mijn beleving is actieve grondpolitiek dat je als gemeente juist gronden koopt die je niet in bezit hebt, en om ze daarna te gaan ontwikkelen, maar de ondergrond van een schoolgebouw is toch gewoon al ondergrond in bezit van de gemeente, dus er heeft toch geen aankoop plaatsgevonden of ben ik het begrip actieve politiek in de afgelopen jaren wat kwijtgeraakt?

45

De voorzitter: Dat lijkt mij een interruptie in de richting van mevrouw Hendriks. Ik kijk of die wil reageren. Mevrouw Hendriks, CDA. Mevrouw Hendriks: Ja, graag. Dank u wel, voorzitter. Dank u wel, mijnheer De Vries. Ja, ik denk dat ik u het begrip actieve grondpolitiek wat beperkt ziet, mijnheer De Vries. Actieve grondpolitiek is ook onteigening, is BVV leggen op gronden, is inderdaad ook het ontwikkelen van gronden die vanuit het verleden al in eigendom hebt en is inderdaad ook het actief aankopen van gronden die in het verleden niet in jouw bezit waren of in het bezit van de gemeenteraden. Dus wat mij betreft en dat is ook zoals ik het vanuit mijn werk herken, is dit actief grondbeleid breder dan u nu schetst. Dank u wel. De voorzitter: Dat klinkt een beetje als een definitiekwestie. De heer De Vries: Nou, voorzitter, dat denk ik niet. Dank voor het antwoord, voorzitter, maar ik denk dat actief grondpolitiek, dan doe je inderdaad iets wat je nog niet hebt of wat je nog niet had, maar als je een grond al hebt. Je kunt niet actiever worden om het nog meer in je bezit te krijgen dan dat je al had. Maar prima, dank u wel. De voorzitter: Dank. Is iedereen die in eerste termijn het woord wilde voeren aan het woord geweest? Ja. Dan ga ik naar het college. Namens het college, de heer Aalbers. De heer Aalbers: Dank u wel, voorzitter.

Ik ben in ieder geval erg blij in het algemeen breed uitgesproken complimenten voor het plan. Er worden twintig … Nee, 24 sociale huurappartementen gerealiseerd en vier seniorenwoningen. En die sociale huurappartementen die zijn er ongeacht de leeftijd en seniorenwoningen, dat zegt eigenlijk meer over de inrichtende kenmerken dan exact waar hun leeftijdsgrens ligt. Maar dat dus over die aantallen, was een vraag van mevrouw Van Loon, was dat. Er is gevraagd naar de asbestverdenking en PFAS-norm. Dat is dus een aandachtspunt voor de initiatiefnemer, voor degene die de zaak gaat realiseren bij het bouwwerk maken. Dan moet ervoor gezorgd worden dat conform de regels voor bodembeheer, dat er correct wordt omgegaan met grond. Er zal een inspectie moeten plaatsvinden van zit het er echt in. U krijgt straks nog het voorstel om de asbestnorm te verscherpen. Dus er zal onderzocht moeten worden van zit hier asbest in en omdat er denk ik, ik veronderstel dat omdat er een gebouw gestaan heeft, dat daar dus bij de sloop daarvan mogelijk asbest vrijgekomen is en dat daar de grond op onderzocht moet worden, maar is dus een uitvoeringskwestie voor wanneer de bouw daadwerkelijk kan beginnen.

Verder, ja, het college is heel erg blij met deze ontwikkeling en dat het qua samenstelling van de woningvoorraad die er dus komt en ja, een bijdrage levert aan het evenwicht dat we graag in onze woningvoorraad willen, zoals we die vastgelegd hebben in de woonagenda. Tenslotte nog over actieve grondpolitiek. Het is zo dat de gemeente die moet zorgen voor een adequate onderwijshuisvesting. Dus die moet zorgen voor een gebouw en voor grond waar dat gebouw op staat. Dus dat betekent dat de gemeenschap, de gemeente, daarin investeert en in de tijd dat wij nog het integraal bestuur hadden over het openbare basisonderwijs, hier heeft een openbare school gestaan De Hoge Weerdschool, waren wij dus volledig ook eigenaar van die ondergrond, maar bij de verzelfstandigingsoperatie van het onderwijs hebben wij dus eerst de Bestuurscommissie Openbaar Primair Onderwijs gehad in Epe en later Stichting Proo en dan ga je dus gebouwen en terreinen overdragen aan het nieuwe schoolbestuur. Maar dat is niet echt de volledige eigendom. Het is wel de juridische eigendom, maar niet de economische eigendom en dat betekent dat als een gebouw en grond ophoudt te bestemmen school te hebben, dat dan de grond weer terug geleverd moet worden. Dus automatisch weer in eigendom teruggaat naar de gemeente.

Dus het is ons een beetje passief overkomen, als je toch in termen van actief zou willen spreken, maar we zagen het wel aankomen natuurlijk, want we wisten dat uiteindelijk die grond weer bij de gemeente zou komen. Dus we hoeven hier niet echt een aankoopactie voor te doen, want we hadden al geïnvesteerd destijds bij de bouw van de school. Dus 46

dat even een detail over de grondpolitiek hierachter. Dus nogmaals, ik ben erg blij met de complimenten en ik hoop dat daar woningen gerealiseerd kunnen worden zoals we graag willen in Epe. Dank u wel, voorzitter. De voorzitter: Dank voor uw antwoord op de vragen die gesteld zijn. Ik kijk even wie er in tweede termijn nog het woord wil voeren. Mevrouw Van Loon, D66, aan u het woord. Mevrouw Van Loon: Ja, dank, voorzitter. Ik heb toch nog even, misschien is het me ontgaan hoor, door het late uur, maar is het nu wel of niet zo dat de sociale huurwoningen bestemd zijn voor senioren of zijn ze vrij voor iedereen om in te schrijven? Ik heb nog een korte tweede vraag of ze ook binnen Triadagebied vallen, de inschrijvers, maar misschien had ik dat beter voor een commissie kunnen bewaren. Dus vooral de eerste vraag vind ik van belang. De voorzitter: Dank, daar gaat straks de wethouder op reageren. Ik ga eerst naar de heer Van Limburg, GemeenteBelangen. De heer Van Limburg: Ja, dank u wel, voorzitter. Wat mij opviel, de wethouder had het over asbest, maar mijn vraag ging over PFAS en als ik het lees wat er in de stukken staat, dat de bovengrond als verdachte laag en dat heeft betrekking op de PFAS. Tenzij ik het verkeerd heb gelezen.

Betrekking en ook de wethouder die noemde het al, in agendapunt elf komt er zo meteen, in vaststellingnota bodembeheer, want de classificering verdachte laag … Dus eigenlijk mijn vraag is van oké, dat is een classificering, zijn er dus andere gronden in onze gemeente die dezelfde classificering te verwachten hebben? En, zoals ik al zei, agendapunt elf komt dat terug. In die nota staat dus dat de PFAS-grond, die de bestempeling krijgen verdacht, uitgesloten zijn van de nota. Dus ik begrijp het niet helemaal, want in deze agendapunt acht komt die PFAS en die zegt het is een verdachte laag. In agendapunt elf wordt die dus buitengesloten. Dus mijn vraag is dan, of onze vraag is, van oké, hoe zit het dan? Wat voor … Hoe zit het oude beleid? Wordt die dan daadwerkelijk zo meteen buitengesloten? Hoe moet ik dat zien? Misschien zie ik het wel helemaal verkeerd, voorzitter, maar ik hoor het graag van de wethouder. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. Ik merk toch dat er wel wat technische vragen doorheenslippen. Kunt u wel proberen zoveel mogelijk die van tevoren te stellen, dan kan het ambtelijke apparaat ook u helemaal bedienen. Maar we kunnen kijken of de heer Aalbers namens het college daar zijn licht over kan laten schijnen. Mijnheer Aalbers. De heer Aalbers: Dank u wel, voorzitter.

De bedoeling is om in dit bestemmingsplan 24 sociale huurappartementen te realiseren en de toewijzing daarvan, daar zijn niet in het bestemmingsplan nadere regels aangesteld, want daar gaat het bestemmingsplan niet over. Een bestemmingsplan bepaalt niet wie er mag komen. Dus dat is aan de nieuwe eigenaar en de bedoeling is inderdaad dat Triada hier de woningen gaat realiseren. Daarnaast zijn er vier seniorenwoningen gepland en dat zegt niet iets zozeer over de specifieke leeftijd, of een leeftijdsgrens, dat zegt iets over de manier waarop ze gebouwd worden en dat ze vandaaruit geschikt zijn voor mensen die al wat meer ervaring in het leven hebben. Maar waar die grens precies ligt, dat weet ik niet. De vraag van mijnheer Van Limburg, ik heb echt genoteerd aan het begin van uw vraagstelling het woord asbest en vandaar dat ik daarop in ben gegaan, maar u heeft ook terecht opgemerkt dat u het ook over PFAS heeft gehad. Het is in het algemeen zo dat wanneer een project gerealiseerd wordt, dat daar naar de kwaliteit van de grond onderzoek gedaan moet worden en zoals ik daarnet al aangehaald, dat is één van de dingen die bij de uitvoeringsfase horen en dat kan een probleem opleveren of het kan meevallen, maar dat kan ik op dit moment niet beantwoorden, want ik ken die gegevens van die plek niet. Maar ook dat is een kwestie die buiten de ruimtelijke ordening valt.