Reactie op artikel 34 vraag FVD over de rol van de gemeente bij de opvang van immigranten

Fractie van FVD

Zaaknummer Behandelaar Telefoonnummer

: 949901 : N. Bouman : 14 0578

Onderwerp

: Artikel 34 vragen over de rol van de gemeente bij de opvang van immigranten

Epe, 19 maart 2024 Geachte fractie van FVD, Op 15 februari 2024 heeft u ons een aantal vragen gesteld over de rol van de gemeente bij de opvang van immigranten en de (mogelijke) huisvesting in hotels. Door middel van deze brief beantwoorden wij de door u gestelde vragen. Vraag 1, 4 en 14 (reactie op de motie, regelgeving en dwang) Op dit moment onderscheiden we drie groepen vluchtelingen, waarvoor verschillende regelgeving is. Het gaat om ontheemden uit Oekraïne, asielzoekers en statushouders. Asielzoekers Asielzoekers zijn vluchtelingen die in Nederland asiel aanvragen. Het Centraal Orgaan opvang Asielzoekers (COA) is in opdracht van het Ministerie van Justitie en Veiligheid belast met de opvang van asielzoekers en het plaatsen van asielzoekers in een opvangvoorziening (artikel 3 Wet COA). Het college is verantwoordelijk voor de aanwijzing van opvanglocaties (artikel 160 Gemeentewet). Gemeenten hebben sinds 1 februari 2024 de wettelijke taak asielopvang te bieden volgens de Wet gemeentelijke taak mogelijk maken asielvoorzieningen (ook wel Spreidingswet genoemd). Het college moet hiervoor zorgdragen voor het mogelijk maken van opvangvoorzieningen voor asielzoekers overeenkomstig het verdeelbesluit (artikel 6 Spreidingswet).

Op basis van de wet is er een verdeling gemaakt (het verdeelbesluit), gebaseerd op het aantal inwoners van de betreffende gemeente en op de Sociaaleconomische status – Welvaart, Opleiding en Arbeidsscore (SES-WOA-score) op gemeenteniveau. Sommige asielzoekers zijn minderjarig en zonder ouder of andere verzorger die over de jongere mag beslissen naar Nederland gereisd. Deze groep noemen we Alleenstaande Minderjarige Vreemdelingen (amv’ers). Amv’ers krijgen een voogd toegewezen van het Nidos en als ze jonger dan 15 jaar zijn worden ze ook door het Nidos opgevangen bij een pleeggezin. Amv’ers die bij aankomst in Nederland 15 jaar of ouder zijn worden door het COA opgevangen op kleinschalige locaties. Amv asielzoekers zijn meegenomen in het verdeelbesluit, waardoor de gemeente ook een aantal opvangplaatsen moet hebben dat geschikt is voor de opvang van amv’ers. Op de naleving van de ‘Spreidingswet’ door gemeenten oefent het Ministerie van Justitie en Veiligheid toezicht uit. Vanaf de invoering van de ‘Spreidingswet’ op 1 februari 2024 hebben provincies 9 maanden om tot een plan te komen. Voor 1 november 2024 levert de Commissaris van de Koning (CdK) een verslag op aan de Minister van Justitie en Veiligheid (jn de praktijk de Staatssecretaris).

Alleen als het gemeenten niet lukt om gezamenlijk de hele provinciale opgave in te vullen, dan kan de Minister zelf gemeenten aanwijzen, en daarmee verplichten, om asielzoekers op te gaan vangen. Maatregelen uit de escalatieladder zijn er in eerste instantie op gericht taakverwaarlozing van de gemeente te beëindigen. Als dat onvoldoende effect heeft kan de Minister tot indeplaatsstelling overgaan en zelf – op kosten van de desbetreffende gemeente Gemeente Epe | bezoekadres: Marktplein 1, 8161 EE Epe | postadres: Postbus 600, 8160 AP Epe | telefoon: 14 0578 | fax: (0578) 678788 e-mail: gemeente@epe.nl | website: www.epe.nl | KvK 50483714 | IBAN NL23BNGH0285002430 | BTW NL001299992B01

2 die zijn wettelijke taak uit het verdeelbesluit verwaarloost – asielopvang organiseren (artikel 11 Spreidingswet in samenhang met artikelen 124 en 124b e.v. Gemeentewet en bijlage I bij de Gemeentewet). Statushouders Statushouders zijn asielzoekers die een verblijfsvergunning hebben gekregen. Het COA koppelt statushouders aan een gemeente en gemeenten zijn verantwoordelijk voor het huisvesten van statushouders, buiten opvanglocaties. Er geldt een wettelijke taakstelling: de taakstelling huisvesting vergunninghouders. Het Rijk bepaalt daarmee elk half jaar hoeveel statushouders iedere gemeente moet huisvesten. De provincie houdt toezicht op de taakstelling. Indien een gemeente niet voldoet aan wettelijke taakstelling en na interventiemaatregelen dat ook niet gaat doen, kan de provincie tot een indeplaatsstelling besluiten (artikel 124 e.v. Gemeentewet) en woonruimtes binnen de gemeente vorderen of de gemeente dwingen tijdelijke woningen te plaatsen, alles op kosten van de gemeente. Amv’ers kunnen ook een verblijfsvergunning hebben. De statushouders die onder de taakstelling per gemeente vallen betreffen voor een deel amv’ers. Deze amv’ers worden door Nidos en haar contractpartners gehuisvest.

Alleenstaande minderjarige statushouders in kleinschalige opvang van Nidos tellen mee voor taakstelling, alleenstaande minderjarige statushouders in die al in opvanggezinnen van het Nidos verbleven alleen wanneer ze na hun 18e levensjaar een beroep doen op vervolghuisvesting. Oekraïense ontheemden Op basis van de Wet Verplaatsing Bevolking, die deels door de regering in werking is gesteld na het begin van de oorlog in Oekraïne, is de burgemeester verplicht de (Oekraïense) ontheemden op te vangen. Daarnaast is er een landelijke Regeling opvang ontheemden Oekraïne (RooO), die verder invulling geeft op welke wijze zorg dien te worden gedragen voor de opvang van ontheemden, waaronder het aanbieden van een opvangvoorziening (artikel 2 RooO). De organisatie van de verdeling van de ontheemden over de regio Noord- en Oost-Gelderland wordt uitgevoerd door de veiligheidsregio VNOG. Er is momenteel geen wettelijk afdwingbare taakstelling voor de opvang van ontheemden. Wel worden er landelijke afspraken gemaakt over de verdeling over het land. Vervolgens zijn er provinciale afspraken over het aantal ontheemden dat we moeten opvangen. In het Provinciaal Plan Migratie en Integratie zijn afspraken gemaakt over het aantal plekken dat onze subregio biedt. Overigens wordt er door de rijksoverheid gewerkt aan nieuwe wetgeving.

Het wetsvoorstel Tijdelijke wet opvang ontheemden Oekraïne, vervangt de tijdelijk in werking gestelde noodwettelijke artikelen 2c en 4 van de Wet verplaatsing bevolking. Het wetsvoorstel beoogt geen aanvullende of andere taken of bevoegdheden ten opzichte van het huidige tijdelijke noodwettelijke kader te introduceren. Wel kent het wetsvoorstel deze opvangtaak niet langer aan de burgemeester toe maar aan het college van burgemeester en wethouders. Provinciale Regietafel (PRT) Aan de provinciale regietafels (PRT’s) wordt de voortgang gemonitord ten aanzien van de provinciale taakstellingen op de verschillende doelgroepen van vluchtelingen. De Commissarissen van de Koning delen daarover de laatste stand van zaken aan de landelijke regietafel (LRT). Vooruitlopend op de ‘Spreidingswet’ is het in Gelderland het Provinciaal Plan PRT Migratie en Integratie opgesteld. Het plan is bedoeld om te anticiperen op de gevolgen van de ‘Spreidingswet’ en de vluchtelingenopvang binnen de provincie integraal af te stemmen. Er zijn afspraken gemaakt over de verdeling en de realisatie van opvangplekken. Daarvoor is per subregio een deelbijdrage gedaan. De bijdrage van de gemeente Epe, onderdeel van de subregio stedendriehoek (de Regio Stedendriehoek minus Deventer), is vastgesteld door het college op 3 oktober 2023 en hierover bent u als gemeenteraad geïnformeerd.

Het opgestelde plan is een momentopname en sterk onder invloed van de landelijke ontwikkelingen. Het plan is opgesteld onder leiding van de Commissaris van de Koning, in zijn rol als Rijksorgaan, met medewerking van de betrokken gedeputeerde die toezicht houdt op de huisvesting van statushouders. In het overleg van de gemeenten in de subregio stedendriehoek (onder leiding van de burgemeester van Apeldoorn) werd al langer gezamenlijk gekeken naar de verschillende taakstellingen (asielzoekers, statushouders, amv’ers en ontheemde Oekraïners). Daarbij wordt ook gekeken naar de mogelijkheden tot ‘uitruilen’, in het bijzonder voor de categorieën asielzoekers, amv’ers en ontheemden. Daarmee vergroten we de kans op het behalen van de (gezamenlijke) taakstellingen in onze subregio. Vraag 2 en 3 (uitvoerbaarheid motie) Het is mogelijk dat er in de toekomst dwang wordt toegepast door de provincie respectievelijk de Minister bij het plaatsen van statushouders en asielzoekers, waarbij niet is uitgesloten dat (indirect) gedwongen wordt

3 tot huisvesting in hotels. De bestaande wetgeving biedt daarvoor mogelijkheden. Op dit moment is deze wettelijke mogelijkheid er niet voor Oekraïense ontheemden. Dat maakt dat het college in de toekomst mogelijk niet bevoegd is om de motie uit te voeren, omdat het college daarvoor niet ten aanzien van alle drie de groepen vluchtelingen (autonoom) aan de lat staat. Vraag 5, 6 en 7 (opvang Oekraïense ontheemden) Een hotel kan niet zonder goedkeuring van de gemeente ontheemde Oekraïense vluchtelingen opvangen. Het organiseren van opvang is een taak van de burgemeester en hij kan daarvoor dus ook een hotel benaderen. Alleen particulieren kunnen zonder toestemming van de gemeente Oekraïense vluchtelingen opvangen. Vraag 8, 9 en 10 (opvang statushouders) Een hotel kan niet zelf zonder goedkeuring vanuit de gemeente statushouders opvangen, omdat het COA daarvoor medewerking van de gemeente nodig heeft. Een uitzondering hierop is mogelijk als de gemeente niet aan de taakstelling voldoet en de provincie tot dwang overgaat. Plaatsen van statushouders gebeurt door de gemeente. Het college kan hiervoor een hotel benaderen, hetgeen ook samen met het COA kan plaatsvinden onder de zogenaamde HAR (Hotel- en accommodatie regeling). Hierbij worden de kosten voor deze tussenvoorziening voor een halfjaar door het COA vergoed.

Vraag 11, 12 en 13 (opvang asielzoekers) Door ingang van de ‘Spreidingswet’ heeft de gemeente een wettelijke taak om asielzoekers op te vangen en is het college verantwoordelijk voor het mogelijk maken van de opvang. Het COA is verantwoordelijk voor de opvang en begeleiding van asielzoekers in Nederland. Dit vindt plaats in een asielzoekerscentrum (azc), maar als dat niet voldoende is in een zogenaamde noodopvang voor een bepaalde tijd. Als dat niet mogelijk is, zal er gebruik worden gemaakt van zogenaamde kortdurende crisis-noodopvang, bijvoorbeeld in sporthallen. Voor noodopvang neemt COA zelf contact op over potentiële locaties, waaronder met hoteleigenaren om afspraken te maken (bijvoorbeeld huur voor bepaalde tijd). Vervolgens neemt het COA contact op met de betreffende gemeente ten behoeve van medewerking (onder andere voor de vergunningsverlening) zodat zij aan de taakstelling kan voldoen. Ook het college zelf kan een hotel benaderen. Een hotel kan niet zelf, zonder inspraak of goedkeuring van de gemeente asielzoekers opvangen, tenzij de Staatssecretaris of Minister overgaan tot dwang. Vraag 15 (gesprekken over mogelijke opvang in het te bouwen hotel aan de Oranjeweg) Nee, er zijn geen gesprekken over de mogelijke opvang van asielzoekers, Statushouders of ontheemde vluchtelingen in het te bouwen hotel aan de Oranjeweg.

De initiatiefnemer heeft hier tot heden niet met ons over gesproken. Hoogachtend, Burgemeester en wethouders van Epe, de burgemeester, de secretaris, dhr. dr. T.C.M. Horn

dhr. N.I.J.J. Dusink