Preventie en Handhavingsplan Alcohol 2023-2027 incl technische wijzigingen
Tekst van het document
Preventie- en handhavingsplan Alcohol Alcoholbeleid 2023-2027
Door: de auteur van het rapport
Inhoudsopgave
1.
Inleiding ........................................................................................................................................... 3
2.
Probleemanalyse ............................................................................................................................. 4
3.
4.
5.
6.
2.1
Alarmerend hoog alcoholgebruik ............................................................................................. 4
2.2
Alcoholmatigingsbeleid lijkt effectief ........................................................................................ 4
2.3
Kinderen, ouders en alcohol in onze gemeente ...................................................................... 5
2.4
Jongeren en alcohol in onze gemeente .................................................................................. 5
Beleidsfocus .................................................................................................................................... 7 3.1
Doelgroepen van het preventie- en handhavingsplan ............................................................. 7
3.2
Doelstellingen van het beleid ................................................................................................... 7
Preventie .......................................................................................................................................... 8 4.1
Preventie sluit aan op de Alcoholwet en het lokale handhavingsbeleid .................................. 8
4.2
De preventie uit dit plan sluit aan bij het Gezondheidsbeleid .................................................. 8
4.3
Communicatie gericht op basisschoolleerlingen ..................................................................... 8
4.4
Communicatie gericht op leerlingen op de middelbare school ................................................ 9
4.5
Communicatie gericht op ouders ............................................................................................. 9
4.6
Lokaal aansluiten op campagne ‘Nix onder de 18’ .................................................................. 9
Handhaving.................................................................................................................................... 10 5.1
Visie op handhaving .............................................................................................................. 10
5.2
Eenheid handhaving .............................................................................................................. 10
5.3
Bestaand en nieuw handhavingsbeleid ................................................................................. 10
5.4
Algemene regels voor paracommerciële instellingen ............................................................ 10
5.5
Vergunningverlening .............................................................................................................. 10
5.6
Hotspots inventariseren ......................................................................................................... 11
5.7
Handhavingsstrategie ............................................................................................................ 11
5.8
Regionale en lokale afstemming ........................................................................................... 11
Financiën, uitvoering en evaluatie ................................................................................................. 12 6.1
Financiën ............................................................................................................................... 12
6.2
Uitvoering van de handhaving en de preventie ..................................................................... 12
6.3
Evaluatie van het Preventie- en handhavingsplan 2023-2027 .............................................. 12
2
1.
Inleiding
De gemeente Epe werkt aan een gezonde toekomst voor haar inwoners. Een gezonde leefstijl hoort daarbij en alcoholgebruik is een van de factoren die daarbij aandacht verdienen. In dit Preventie- en handhavingsplan beschrijft gemeente Epe hoe zij de komende jaren wil werken aan alcoholpreventie. Omdat alcoholgebruik een gezonde ontwikkeling in de weg kan zitten, leggen we de focus op jongeren van 12 tot 18 jaar en hun sociale omgeving; ouders, scholen en sportverenigingen zijn daarin belangrijke partijen. Met dit Preventie- en handhavingsplan geeft de gemeente ook invulling aan een belangrijke wettelijke taak (artikel 43a) in de uitvoering van de Alcoholwet (tot 1 juli 2021 de Drank- en Horecawet, DHW). De Alcoholwet is een bijzondere wet die de verstrekking van alcoholhoudende dranken regelt en onze jeugd beschermt tegen de negatieve effecten van alcohol op gezondheid en veiligheid. Een van de verplichtingen die de wet oplegt is het opstellen van een preventie- en handhavingsplan, met name gericht op jongeren. In het plan moeten de doelstellingen, de activiteiten op het gebied van preventie en handhaving en te behalen resultaten neergelegd worden. Nationaal Preventieakkoord Alcohol In het Preventie- en handhavingsplan sluit de gemeente zoveel als mogelijk aan op de doelstellingen van het Nationaal Preventieakkoord.
In dit akkoord, dat in 2018 door meer dan 70 partijen is afgesloten, is preventie van problematisch1 alcoholgebruik een van de drie speerpunten, naast preventie van roken en overgewicht. Een veelheid aan organisaties en maatschappelijke partners waaronder bedrijfsleven, sportorganisaties en onderwijsinstellingen verbond zich met het Akkoord aan het terugdringen van problematisch alcoholgebruik in 2040. Voor jongeren onder de 18 jaar zijn specifieke doelstellingen opgenomen. Zo moet het aantal 12-16 jarigen dat ooit gedronken heeft afnemen van 45% naar 25% in 2040 (Nationaal Preventieakkoord, 2020). Uiteindelijk is het doel om te komen tot 0% alcoholgebruik onder de 18 jaar en een naleving van de leeftijdsgrens door verstrekkers van 100%. De gemeente levert met haar maatschappelijke partners en inwoners graag haar bijdrage aan het realiseren van deze doelstellingen. De Alcoholwet beperkt beschikbaarheid en regelt een verantwoorde verstrekking Het beperken van de beschikbaarheid van alcohol is één van de meest effectieve maatregelen om alcoholgebruik te verminderen en de daaraan gerelateerde schade te voorkomen (Babor e.a., 2010; Burton e.a., 2017). De Alcoholwet is een wet die de verstrekking van alcoholhoudende dranken en daarmee de beschikbaarheid van alcohol reguleert. Daarnaast richt de Alcoholwet zich op verantwoorde verstrekking.
De Alcoholwet heeft als doel om schadelijke gevolgen van alcoholgebruik tegen te gaan en alcohol gerelateerde overlast terug te dringen. De wet valt onder de verantwoordelijkheid van het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) en is daarmee primair een gezondheidswet. Het toezicht op de naleving van de Alcoholwet is sinds 2013 decentraal belegd en daarmee de verantwoordelijkheid van de gemeente.
1
In het NPA wordt onder problematisch alcoholgebruik verstaan: Al het alcoholgebruik door jongeren onder de 18 jaar, drinken door zwangere vrouwen, overmatig drinken, zwaar drinken, regelmatig bingedrinken, een drinkpatroon dat leidt tot lichamelijke klachten en/of psychische of sociale problemen en dat een adequate aanpak van bestaande problemen verhindert.
3
2.
Probleemanalyse
In dit hoofdstuk wordt het onderwerp 'alcoholgebruik beneden de 18 jaar' uiteengezet. Het probleem is met name: 1. Het overmatig alcoholgebruik bij jongeren en; 2. het alcoholgebruik door jongeren beneden de 18 jaar. In dit hoofdstuk wordt duidelijk waarom gemeenten dit onderwerp aandacht geven.
2.1
Alarmerend hoog alcoholgebruik
Sinds 1988 is onder Nederlandse jongeren het alcoholgebruik flink toegenomen. Jongeren gingen in de loop van de afgelopen decennia meer, vaker en op jongere leeftijd drinken. In 2003 waren Nederlandse jongeren zelfs koplopers in Europa, als het ging om 'binge drinken', het op een avond drinken van meer dan vijf alcoholhoudende drankjes. Dit binge drinken leidt regelmatig tot vergiftiging bij jongeren. Van de 4.200 patiënten die in 2020 door een alcoholvergiftiging op de spoedeisende hulp terecht kwamen was 20 procent jonger dan 18 jaar. In totaal ging het in 2020 om 840 jongeren onder de 18 jaar en 1.848 jongeren onder de 25 jaar die voor een alcoholvergiftiging behandeld zijn op de spoedeisende hulp in een ziekenhuis. In 2019 waren deze aantallen met respectievelijk 1.400 en 2.900 jongeren aanzienlijk hoger. Jongeren die veel drinken, hebben een grotere kans op problemen met drank. Jongeren tussen 18 en 25 drinken relatief vaak overmatig (ruim 10%). De problemen lopen uiteen van black-outs door drankgebruik, regelmatige dronkenschap en katers, problemen met vrienden en familie en ongevallen. Een van de belangrijkste doodsoorzaken van jongeren is rijden onder invloed. Tot 24 jaar zijn de hersenen nog volop in ontwikkeling en daardoor zijn de hersenen gevoeliger voor alcohol.
Bij jongeren die regelmatig drinken ontwikkelt het brein zich minder goed, waardoor ze lager scoren op taalvaardigheid, intelligentie, aandacht en ruimtelijk inzicht. Ook is de kans op geweld en onveilige seks groter.
2.2
Alcoholmatigingsbeleid lijkt effectief
Afgelopen tien jaar is sterk ingezet op het voorkomen van drinken door jongeren onder de 18. Ook in onze gemeente is actief gewerkt aan het verminderen van alcoholgebruik van jongeren: In 2018 hebben de gemeenten Epe en Heerde de wens geuit voor een integrale, gecombineerde aanpak op Mediawijsheid, Genotmiddelen en Welbevinden vanuit Tactus Verslavingspreventie, Halt en GGD Noordoost Gelderland. In een vervolgoverleg zijn hier de thema’s Relaties en Seksualiteit en Veiligheid aan toegevoegd. De Gezonde School-aanpak vormt hierbij de basis. Een Gezonde School werkt planmatig en integraal aan de gezondheid en gezonde leefstijl van alle leerlingen en leerkrachten. Om dit te ondersteunen bieden wij scholen een Integrale Menukaart Gezonde School met verschillende voorlichtingen, workshops en gastlessen aan, vanuit verschillende organisaties om de Gezonde School en levensstijl te bevorderen. Landelijk is het alcoholgebruik onder jonge pubers spectaculair afgenomen: in 2011 had 38,6% van de 12 t/m 16-jarige jongen de afgelopen maand gedronken, waar dat in 2021 ‘maar’ 27,4% was. Bij meisjes tussen de 12 en 16 jaar daalde tussen 2011 en 2021 van 37,1% naar 28,2%. Waarschijnlijk hebben de landelijke, regionale en lokale campagnes een effect gehad op kennis en gedrag van kinderen en hun ouders.
Zo zijn meer ouders en kinderen op de hoogte van het feit dat jong alcohol drinken de hersenontwikkeling negatief kan beïnvloeden. Onder jongeren van 16 jaar en ouder is er weinig veranderd. Bijna de helft van de jongeren van 16 jaar was in de maand voor het epidemiologische onderzoek een keer dronken of aangeschoten. Deze jongeren, die te jong zijn om te mogen drinken, kunnen toch eenvoudig aan drank komen. Uit landelijk onderzoek blijkt dat het aantal procent niet geslaagde aankooppogingen van alcohol tussen 2018 en 2020 is gestegen van gemiddeld 35 naar 38%. Een lichte stijging dus.
4
2.3
Kinderen, ouders en alcohol in onze gemeente
In juni 2022 heeft GGD NOG de resultaten van de Kindermonitor 2021 gepresenteerd. In de Kindermonitor staan de uitkomsten van het gezondheidsonderzoek naar gezondheid en gedrag dat invloed heeft op de gezondheid van kinderen in onze gemeente. GGD NOG voert elke vier jaar een dergelijk epidemiologisch onderzoek uit. De volgende gegevens komen uit het onderzoek. Kinderen beginnen vaak op elf- of twaalfjarige leeftijd met het experimenteren met alcohol. Daarom kunnen ouders het beste daarvoor al in gesprek gaan met hun kinderen en afspraken maken over alcohol. Ouders hebben tijdens het Alcoholmatigingsproject informatie gekregen hoe het onderwerp bespreekbaar gemaakt kan worden. In de tabel 1 is te zien dat er een afname is van ouders die afspraken maakt met hun kind in leeftijd tussen 8-12 jaar. Dit heeft o.a. te maken met de verhoging van de leeftijdsgrens naar 18 jaar. Alcoholgebruik is wel steeds bespreekbaarder geworden is tussen ouders en oudere kinderen, mede door de campagnes zoals NIX en de veranderende houding van ouders ten opzichten van gezondheid in het algemeen en alcoholgebruik in het bijzonder. Overigens is er nog veel ruimte voor verbetering. Tabel 1. Gedrag van ouders Gedrag van ouders van 8-12 jarig kind
2013
2017
2021
Afspraken gemaakt over alcoholgebruik in de toekomst
54%
36%
28%
Afspraak dat het kind vanaf 18 jaar mag drinken
17% * 40%
27%
19%
53%
47%
Drinkt niet of minder in bijzijn van het kind
*Dit lage percentage hangt samen met de toenmalige leeftijdsgrens van 16 jaar
2.4
Jongeren en alcohol in onze gemeente
In 2022 heeft de GGD de resultaten van het gezondheidsonderzoek onder jongeren gepubliceerd. Het EMOVO-onderzoek (Elektronische Monitor Volksgezondheid) is in 2021 uitgevoerd. Dit zijn de meest recente cijfers. Ook dit epidemiologische onderzoek wordt eens per vier jaar uitgevoerd. Het aantal jongeren dat alcohol drinkt is gedaald. Wel drinkt een aantal jongeren nog heel regelmatig een grote hoeveelheid alcohol, die schadelijk kan zijn voor hun gezondheid. Bij de kinderen onder de 16 jaar is de afname zeer aanzienlijk. Bij de groep van 16 jaar en ouder is er minder gedragsverandering. Deze groep mag vanaf 2014 niet meer drinken. Het blijft belangrijk om het beleid niet alleen op 10-16 jarigen te richten, maar ook op de groep jongeren van 16 jaar en ouder. Tabel 2. Gedrag van jongere Gedrag van de jongere
gemiddeld 2007 64% 52% 39%
gemiddeld 2011 53% 42% 34%
gemiddeld 2021 60,3% 33,9% 25,4%
Ooit gedronken Afgelopen 4 weken gedronken Ooit dronken of aangeschoten geweest Gelijk of meer dan 2x bingedrinken** 21% 20% 23,6% in 4 weken ** Binge drinken is vijf of meer glazen alcoholische drank per gelegenheid
Het EMOVO-onderzoek rapporteert ook de plaatsen waar jongeren drinken. Hieruit blijkt dat ondanks de voorlichting voor ouders, een deel van de jongeren thuis alcohol drinkt. De plaatsen waar scholieren alcohol drinken is verschoven. In 2011 was het mogelijk voor scholieren van 16 en ouder om in een discotheek, club of café te drinken. Daar zijn geen cijfers van beschikbaar. De stijging thuis, op straat of in een schuur, hok of keet is te verklaren dat vanaf 2014 het wettelijk niet meer mogelijk is om in de horeca te drinken voor jongeren. Dit suggereert geen stijging in het alcoholgebruik maar een verschuiving van de plaatsen waar alcohol wordt gebruikt. Het gebruik van alcohol in een schuur, hok of keet is toegenomen ten opzichte van 2011. Een hok of keet is een plaats waar jongeren met regelmaat bijeenkomen voor sociale activiteiten. In veel gevallen drinken jongeren ook alcohol in de keet. Het aantal 'drinkketen' binnen de gemeente is zeer beperkt
5
(5-10). Van deze keten is niet geconstateerd dat de alcoholconsumptie op een bedrijfsmatige wijze (tegen een vergoeding) verstrekt wordt. Zij worden vooralsnog gezien als verlengde huiskamer. Voor het bedrijfsmatig verstrekken van alcoholische drank is een vergunning nodig op grond van de Alcoholwet. Tabel 3. Scholieren die alcohol drinken. Locaties waar alcohol elke maand of vaker gedronken wordt (scholieren 12 t/m 16. peilstationonderzoek 2019) Plaats van alcoholconsumptie 2011 2019 Thuis 8% 26% Schuur, hok of keet 9% 23% Bij andere thuis 15% 41% Op straat 9% 11% Discotheek of club
Nvt
6
29%
3.
Beleidsfocus
In dit hoofdstuk worden de voornaamste doelgroepen en beleidsdoelen benoemd. Door deze afbakening wordt duidelijk waar de prioriteiten liggen. Deze prioriteiten komen ook overeen met de uitgangspunten van de Alcoholwet en met het Preventieakkoord.
3.1
Doelgroepen van het preventie- en handhavingsplan
De doelgroepen van het preventiebeleid zijn: • Jongeren van 10-24 jaar, met of zonder risicovol alcoholgebruik; • Ouders van jongeren in de leeftijdscategorie 10-24 jaar. Er ligt een sterk accent bij de jongeren tot 18 jaar. De doelgroepen van het handhavingsbeleid zijn: • Jongeren tot 18 jaar; • Alcoholverstrekkers binnen de gemeente Epe.
3.2
Doelstellingen van het beleid
Op basis van de Alcoholwet zijn er twee hoofddoelstellingen. Hoofddoelstelling 1: afname van het alcoholgebruik en van de schadelijke gevolgen van alcoholgebruik onder de 18 jaar. Deze doelstelling is verder uitgesplitst: • Basisschoolleerlingen krijgen voorlichting over de gevolgen van alcoholgebruik; • VO leerlingen krijgen voorlichting over de gevolgen van alcoholgebruik; • Jongeren met problematisch alcoholgebruik worden gesignaleerd; • Jongeren met problematisch alcoholbeleid krijgen een preventief aanbod aangeboden; • Het percentage jongeren in klas 2 en 4 dat ooit gedronken heeft is in 2027 50% of lager*; • Het percentage jongeren in klas 2 en 4 dat afgelopen 4 weken gedronken heeft is in 2027 25% of lager*; • Het percentage jongeren in klas 2 en 4 dat ooit dronken is geweest is in 2027 20% of lager*. (* Deze doelstellingen worden gemeten tijdens het epidemiologische onderzoek van GGD NOG voor de jeugd, EMOVO. EMOVO vindt eens in de vier jaar plaats, in alle gemeenten van de GGD- regio, waaronder de gemeente Epe). Hoofddoelstelling 2: jongeren onder de 18 jaar kunnen geen alcohol kopen en verkrijgen. Deze doelstelling is verder uitgesplitst: • Handhaven van de Alcoholwet om de naleving en de verantwoordelijkheid van alcoholverstrekkers te vergroten; • Voorkomen dat jongeren in de openbare ruimte alcohol bezitten of gebruiken.
De doelstellingen worden eind 2027 bij de evaluatie waar nodig bijgesteld of aangescherpt. De periode tot aan 2027 wordt vooral gebruikt om meer inzichtelijk te krijgen op welke terreinen handhaving prioriteit moet krijgen (de inventarisatiefase en nulmeting).
7
4.
Preventie
Preventie is het voorkomen van ongewenst gedrag. In dit geval gaat het om het voorkomen van te jong, te veel en te vaak alcohol drinken door jongeren en het voorkomen dat jongeren beneden de 18 jaar alcohol drinken. Om te voorkomen dat jongeren te veel alcohol drinken, is het van belang dat de omgeving (waaronder ouders) van de jongeren op de hoogte is van de mogelijk schadelijke effecten van alcohol. Het is van belang dat jongeren en de mensen in de sociale omgeving weten dat jongeren tot hun 18e geen alcohol mogen drinken. Niet alleen de jongere zelf draagt daarin verantwoordelijkheid, maar ook de ouders. Ook is het van belang dat de mensen in de sociale omgeving weten wat de nieuwe regels zijn en weten wanneer ze in overtreding zijn.
4.1
Preventie sluit aan op de Alcoholwet en het lokale handhavingsbeleid
Alle communicatieve activiteiten van de uitvoeringspartners van de gemeente dienen aangepast te zijn aan de Alcoholwet. Het spreekt voor zich dat de norm van 18 jaar in alle communicatieve uitingen verwerkt dient te zijn. Dit is de verantwoordelijkheid van de organisaties, die de communicatie voor de gemeente Epe uitvoeren, en van de gemeente.
4.2
De preventie uit dit plan sluit aan bij het Gezondheidsbeleid
Op grond van artikel 43a van de Alcoholwet is het van belang dat het Preventie- en handhavingsplan aansluit op de lokale gezondheidsnota. In februari 2023 heeft de gemeenteraad het Integraal Beleidsplan Sociaal Domein vastgesteld. In het Beleidsplan is een belangrijk doel het ‘terugdringen van middelengebruik’ en het ‘versterken van een gezonde leefstijl’. De gemeente wil middelengebruik (alcohol en drugs) door jongeren verminderen en voorkomen. Hiervoor zet de gemeente scholenvoorlichting in op het basisonderwijs en op het RSG NOV. Ook wil de gemeente het psychisch welbevinden van jongeren vergroten. De gemeente heeft via de regio afspraken met de verslavingszorg, over preventief aanbod en laagdrempelige hulp als er al sprake is van risicovol alcohol en/of drugsgebruik.
4.3
Communicatie gericht op basisschoolleerlingen
Communicatie op de basisscholen: Tactus en GGD NOG verzorgen voorlichting op de basisscholen over alcohol- en drugsgebruik. De stichting organiseert voorlichtingen voor basisschoolleerlingen in groep 8. Ook worden er ouderbijeenkomsten en bijeenkomsten op jongerencentra georganiseerd om ouders en jongeren te informeren over de risico's van drugs- en alcoholgebruik en over verslaving. Aandacht voor alcohol in de jeugdgezondheidszorg: tijdens het Periodiek Gezondheids Onderzoek (PGO) van basisschoolkinderen door de jeugdverpleegkundige of jeugdarts (GGD NOG, onderdeel van CJG Epe), komt ook alcoholgebruik aan de orde. De ouders zijn bij de gesprekken aanwezig. Vragen die aan ouders gesteld werden zijn: • Maken ouders afspraken met de kinderen over tot welke leeftijd ze niet mogen drinken? • Drinken de ouders in het bijzijn van de kinderen? Het onderwerp alcohol is onderdeel van de collectieve voorlichting (groepsgesprekken en via de site Jouw GGD). Verder wordt voor collectieve preventie door middel van voorlichting of ouderavonden samengewerkt met Tactus; deze organisatie initieert en verzorgt in overleg met school deze activiteit. In de individuele contacten van de Jeugdgezondheidszorg met jongeren worden er vragen gesteld die ertoe kunnen leiden dat alcohol ter sprake komt. Dus er blijft aandacht voor, maar niet in projectvorm.
8
4.4
Communicatie gericht op leerlingen op de middelbare school
Communicatie op de middelbare school Tactus Verslavingszorg en GGD NOG verzorgen verschillende voorlichtingen rondom alcohol, drugs en roken op RSG NOV. Het doel is om de kennis van leerlingen te vergroten en hen bewust te maken van de schade die alcohol en drugs aan met name de hersens kan toebrengen. Indien er jongeren op het RSG NOV in beeld zijn, die problemen hebben door gebruik van alcohol of drugs, schakelt het zorgteam van school een medewerker van Tactus in, om op school met de jongere gesprekken te voeren. Aandacht voor alcohol in de jeugdgezondheidszorg Indien door de schoolverpleegkundige of schoolarts geconstateerd wordt dat er sprake is van risicovol gedrag, zoals het gebruik van (veel) alcohol op jonge leeftijd, wordt hier aandacht aan besteed tijdens het Periodieke Gezondheidsonderzoek. Bij ernstige problemen kan via het zorgteam van school, CJG Epe of MDT gezocht worden naar passende hulp. Aandacht voor verslaving, middelen- en alcoholgebruik door middel van het Extra Contactmoment Adolescenten (ECA) Vanaf 2023 worden zijn er via het ECA extra uren voor vroegtijdige aanpak van schoolverzuim.. Bij gesprekken met leerlingen (en hun ouders) met schoolverzuim wordt wel nagevraagd of er alcohol (en andere middelen) gebruikt worden.
Verslaving kan een oorzaak van schoolverzuim zijn, maar ook een gevolg van andere problematiek, die naast verslaving ook tot schoolverzuim leidt RSG NOV werkt aan de methode De Gezonde School Momenteel werken GGD NOG en RSG NOV samen om van het RSG NOV een Gezonde School te maken. Dat wil zeggen dat de school op diverse terreinen zijn best doet om voor de leerlingen een gezonde omgeving te zijn. Er is daarbij onder andere aandacht voor risicovol alcohol- en drugsgebruik, voldoende bewegen en een gezonde kantine. Doorleiden naar preventieve verslavingszorg De zorgcoördinator van het RSG of schoolverpleegkundige kan signaleren dat een jongere structureel te veel drinkt. De jongere wordt dan in contact gebracht met de laagdrempelige preventieve verslavingszorg van Tactus Verslavingszorg.
4.5
Communicatie gericht op ouders
Informatie over alcohol en jeugd op de website van het CJG Epe Via de website van het Centrum voor Jeugd en Gezin, www.cjgepe.nl, kunnen ouders informatie vinden over de risico's van alcoholgebruik door jongeren. Daarnaast zijn er veel tips over het bespreekbaar maken van het onderwerp. Informatie(avonden) vanuit de menukaarten Vanuit de Gezonde School menukaarten voor scholen biedt de GGD, Tactus Verslavingszorg en het CJG informatie(avonden) voor ouders aan via de scholen. Informatie via de jeugdgezondheidszorg Tijdens de Periodieke Gezondheids Onderzoeken op de basisschool kunnen ouders vragen stellen over hoe om te gaan met alcohol in de opvoeding. Bovendien wordt er gevraagd naar ingrijpende gebeurtenissen zoals verslaving in de omgeving van het kind. De Gezonde School Adviseur De Gezonde School Adviseur van GGD NOG kan basisscholen en Voortgezet Onderwijsscholen ondersteunen bij het maken van gezondheidsbeleid ten aanzien van alcoholgebruik.
4.6
Lokaal aansluiten op campagne ‘Nix onder de 18’
Goed alcoholbeleid is niet vanzelfsprekend ook populair beleid onder alle burgers en ondernemers. De rijksoverheid werkt aan een breed draagvlak voor de nieuwe leeftijdsgrens, door de campagne 'Nix onder de 18'. De gemeente sluit indien nodig aan op de campagne, door het plaatsen van tekst op de gemeentepagina of gemeentelijke website.
9
5.
Handhaving
De burgemeester is bevoegd voor de uitvoering van de Alcoholwet, dat geldt voor zowel de vergunningverlening als de handhaving. De wijziging van de Drank- en Horecawet naar de Alcoholwet per 1 juli 2021 heeft ertoe geleid dat de handhaving van deze wet opnieuw bekeken en uitgewerkt moet worden. In dit hoofdstuk worden de handhavingsactiviteiten beschreven. De handhavingsactiviteiten hebben als doel om alcoholverstrekking aan 18-minners en dronkenschap onder jongvolwassenen te voorkomen en te beperken.
5.1
Visie op handhaving
De gemeente Epe heeft een duidelijke handhavingsvisie en legt nadrukkelijk de verantwoordelijkheid neer bij de jeugd en hun ouders/verzorgers zelf. Daarnaast hebben ook ondernemers en paracommerciële instellingen een belangrijke verantwoordelijkheid. Voorkomen is beter dan genezen en om die reden krijgt preventie de voorkeur boven handhaving. Daar waar preventie onvoldoende effect heeft, wordt alsnog handhaving toegepast. De doelgroep van het preventiebeleid ligt bij jongeren tussen de 10 en 24 jaar. Bij het handhavingsbeleid ligt het accent vooral op jongeren tot 18 jaar.
5.2
Eenheid handhaving
Het toezicht en de handhaving van de Alcoholwet vindt plaats door buitengewoon opsporingsambtenaren (BOA’s). Deze BOA’s worden gecertificeerd om deze taken te mogen uitvoeren en houden ook in de toekomst de gewenste en noodzakelijke kennis op peil door middel van (verplichte) permanente her- en bijscholing. Ze vergroten hun kennis door het uitwisselen van ervaringen (best practices) met BOA’s van andere gemeenten binnen deze regio. Mogelijk wordt de samenwerking met de buurgemeenten in de nabije toekomst verder uitgebreid. De politie heeft niet als kerntaak de handhaving van de Alcoholwet, maar zal bij verstoring van de openbare orde optreden. Daarnaast is er een nauwe samenwerking tussen de politie en de BOA’s van de gemeente Epe.
5.3
Bestaand en nieuw handhavingsbeleid
In 2016 heeft de burgemeester het ‘Handhavingsprotocol Toezicht Drank- en Horecawet gemeente Epe’ vastgesteld. Hierin is een opsomming gegeven van de maatregelen die verwacht kunnen worden bij een horeca-gerelateerde overtreding. Als gevolg van de wijziging van Drank- en Horecawet naar Alcoholwet is het van belang om het handhavingsprotocol te herzien. Waar mogelijk wordt afgestemd met buurgemeenten om grote verschillen qua handhaving te voorkomen en om de samenwerking, in welke vorm dan ook, te bevorderen.
5.4
Algemene regels voor paracommerciële instellingen
In de Algemene Plaatselijke Verordening (APV) Epe 2008 zijn bepalingen opgenomen waaraan paracommerciële rechtspersonen zich dienen te houden bij de verstrekking van alcoholhoudende drank. De hierin vermelde schenktijden zijn tot stand gekomen na actief overleg met de Koninklijke Horeca Nederland (KHN), de commerciële horeca en de verenigingen en stichtingen (paracommercie) binnen de gemeente Epe. Onder paracommerciële instellingen vallen, naast sportverenigingen, ook verenigingen en stichtingen die zich bezig houden met sociaal-cultureel werk (denk aan wijkcentra en welzijnswerk). Het verstrekken van alcoholhoudende dranken tijdens bijeenkomsten van persoonlijke aard, zoals bruiloften en partijen, is niet toegestaan. De activiteiten van paracommerciële instellingen moeten namelijk in overeenstemming zijn met de statuten en/of doelstellingen van de vereniging of stichting. Tijdens een jubileum, kampioensfeest en dergelijke is alcoholische drankverstrekking wel toegestaan, maar dit moet nadrukkelijk een incidenteel karakter hebben.
5.5
Vergunningverlening
Commerciële horecazaken, paracommerciële instellingen en slijters (supermarkten uitgezonderd) hebben voor het verkopen/verstrekken van alcoholische dranken een vergunning nodig op grond van
10
de Alcoholwet. De gemeente Epe ziet erop toe dat het vergunningenbestand actueel blijft en dat er toezicht en handhaving plaatsvindt conform de wet- en regelgeving en de vergunningvoorschriften.
5.6
Hotspots inventariseren
Hotspots zijn alcoholverstrekkers waar jongeren (tot 24 jaar) alcoholhoudende drank proberen te kopen. Op basis van de risicoanalyse (zoals deurbeleid, beleid voor leeftijdscontrole, openingstijden) worden de hotspots vastgesteld en eens per jaar herijkt. Binnen de gemeente Epe zijn de volgende potentiële hotspots aanwezig: Tabel 4. Hotspots van alcoholverstrekkers Hotspots Prioriteit Supermarkten 1 Slijterijen 2 Horeca (ook op campings) 1 Evenementen 1 Sportkantines 1 Jongerencentra 2 Scholen (meestal tijdelijk karakter) 3 Openbare ruimte 2 Prioriteit 1 heeft de hoogste controlefrequentie, prioriteit 2 gemiddeld en prioriteit 3 laag. Bij de evaluatie zal de prioritering waar nodig bijgesteld worden. De periode voorafgaand aan de evaluatie wordt gebruikt om te inventariseren waar de belangrijkste aandachtspunten voor handhaving liggen.
5.7
Handhavingsstrategie
De frequentie van toezicht op horecazaken, sportkantines, supermarkten en evenementen ligt hoger dan bij de andere inrichtingen waar drank wordt verkocht. Bij niet naleving wordt een matregel getroffen (conform de beleidsregel) en volgt een herinspectie. De daadwerkelijke invulling van de handhavingsstrategie wordt uitgewerkt in de beleidsregel, waarvoor de burgemeester verantwoordelijk is. De capaciteit voor toezicht en handhaving op de Alcoholwet wordt vastgelegd in het integraal handhavingsplan. Op basis van de daarin voor drank en horeca vastgelegde capaciteit kan nader invullen worden gegeven aan deze handhavingsstrategie.
5.8
Regionale en lokale afstemming
Het is van belang dat betrokkenen in het werkveld op de hoogte blijven van relevante (beleidsmatige) ontwikkelingen op het gebied van horeca en evenementen. De burgemeester voert halfjaarlijks een ‘extern horeca-overleg’ met een afvaardiging van de lokale horeca, de politie, brandweer en de KHN. Tijdens dit overleg worden ook de effecten van preventie en handhaving uit de praktijk besproken.
11
6.
Financiën, uitvoering en evaluatie
In dit hoofdstuk wordt kort uiteengezet of er voldoende middelen zijn voor de acties, hoe de uitvoering gaat verlopen en hoe de gemeente het Preventie- en handhavingsplan 2023-2027 gaat evalueren.
6.1
Financiën
In hoofdstuk 4 en 5 is aangegeven hoe de gemeente Epe de handhaving en preventie de komende twee jaar vormgeeft. Voor de genoemde onderwerpen is structureel budget in de gemeentebegroting opgenomen.
6.2
Uitvoering van de handhaving en de preventie
De burgemeester is belast met de uitvoering van de Alcoholwet, maar de feitelijke handhaving is belegd bij de afdeling Ruimte, team Vergunningen, Toezicht, Handhaving en Veiligheid van de gemeente Epe. Hierbij is een nauwe samenwerking met de medewerkers van vergunningverlening. Om te kunnen handhaven, is het nodig om de beleidsregel toezicht en handhaving horeca aan te passen. In deze beleidsregel staat per overtreding beschreven op welke wijze het college handhaaft. De gemeente voert de regie over de preventie. De uitvoering is in handen van Tactus Verslavingszorg, Halt, GGD NOG, Verian en het CJG Epe. Door middel van overleg houdt de gemeente in de gaten of de werkzaamheden van de uitvoerende organisaties voldoende op elkaar aansluiten. En of de werkzaamheden voldoende aansluiten op de vraag en op de situatie in de gemeente Epe.
6.3
Evaluatie van het Preventie- en handhavingsplan 2023-2027
Tussentijdse monitoring van de handhavingsdoelen De handhavingsdoelen worden tussentijds gemonitord en indien nodig wordt de uitvoering bijgesteld. Dit om te voorkomen dat er onvoldoende handhaving plaatsvindt om de einddoelen te halen. Tussentijdse monitoring van de uitvoering van de preventie Tijdens de gesprekken tussen de gemeente en de uitvoerende organisaties komen de voortgang en de tussentijdse resultaten van de uitvoering telkens aan de orde. Eindevaluatie Aan het eind van de periode 2023-2027 evalueert de gemeente het handhavingsplan. Daarbij gaat de gemeente na of de doelen uit hoofdstuk 3 gehaald zijn en of bijstelling nodig is. De gegevens om dit te toetsen komen deels uit de epidemiologische onderzoeken van de GGD (EMOVO), en deels van de gemeente zelf.
12