Notulen 2022-07-07 getekend

Zouden er dan nog zo florissant bij, wellicht wel, want het weerstandsvermogen is uitermate goed natuurlijk, dus we hebben voldoende reserves om dat allemaal op te vangen, maar dit vertekent natuurlijk wel eventjes als je zegt ja mooi zo’n voordelig resultaat, die van twee miljoen, maar als je dan kijkt naar wat er niet gerealiseerd is en dan denk ik ook we hebben toch nog wel wat dingen te doen. Vergis je daar niet in. Als ik denk aan de buitenwegen, onze fietspaden over het algemeen, achterstallig onderhoud en het moet niet zo zijn dat wij straks ja door zeg maar een misschien nou ja te voorzichtig zal het niet zijn, maar om wat voor reden dan ook bepaalde activiteiten niet kunnen uitvoeren, dat we dan dit soort achterstallig onderhoud nog steeds houden. Dat moet echt veranderen en ik denk dat er is voldoende geld om dat ook te gaan realiseren en dat heeft alles te maken met waar stel je prioriteiten en ik hoop ...

15

dat die prioriteiten dan ook komen onder anderen bij datgene wat ik net heb genoemd. Dank u wel voorzitter. De voorzitter: Dank u wel. Nog iemand in eerste termijn? Dan ga ik voordat ik naar het college ga voor de eerste termijn, ik merk natuurlijk dat als u zulke, en de complimenten worden uiteraard doorgegeven, maar als u zulke mooie jaarstukken ziet met zo’n mooi resultaat, dat dat wel aardig een aanleiding geeft om met u van gedachten te wisselen over wat er in de toekomst komt, maar het gaat hier over een besluit over de jaarstukken en na de zomer wordt u ongetwijfeld gepresenteerd een collegeprogramma en daar zult u veel van uw wensen wel of niet voldoende naar uw wens terugvinden, dus moet even kijken of we het heel even bij het verleden kunnen laten. Namens het college, wethouder Heere. De heer Heere: Ja voorzitter dank u wel. Ja allereerst wil ik u allen bedanken, de complimenten die komen aan, die waarderen wij en die geef ik ook heel graag door aan de fantastische mensen hier in het gemeentehuis die de stukken hebben voorbereid en die alles voor mekaar hebben gekregen, ondanks tegenslagen met de accountant die iets meer tijd nodig had, dus complimenten zeker voor de collega’s hier. Ja de vraag is eigenlijk, de vraag die ik in ieder geval zou willen beantwoorden van mevrouw Hendriks van wanneer kunnen we het bestaande beleid doorgelicht en wel verwachten.

Die gaat u nog niet in de eerstvolgende begroting zien, want de begroting voor 2023, daar wordt al een hele tijd aan gewerkt. Ik kan u wel aangeven dat de gesprekken over doorlichting zijn al begonnen, die gaan na de zomer verder gestalte krijgen en ja als het allemaal goed loopt zoals we willen dan zou dat in 2024, in die begroting, zou een groot deel van die zaken ook meegenomen kunnen zijn. Dank u wel. De voorzitter: Ik kijk even naar de andere leden van het college of daar behoefte was om te reageren. Nee. Dan kijk ik weer naar de raad in tweede termijn. De heer Vermaas, Forum voor Democratie en daarna de heer Van Limburg, GemeenteBelangen. De heer Vermaas: Ja voorzitter dank u wel. Ja ik realiseerde me net, volgens mij vergeten we de heer Boermans te feliciteren met zijn maidenspeech. Excuus, bij dezen alsnog, hartstikke gefeliciteerd. Heel goed, leuk. Ja en dan verder even, ja volgens mij heb ik geen antwoord op mijn vraag gehoord. Even kijken, ik wilde nog even weten over die faillissementen, hè is daar iets wat met beleid te maken heeft? Gaan we iets veranderen om dat te voorkomen in de toekomst, dus dat is dan met name de strekking van de vraag. Ja en over die cijfers zeg maar, die we krijgen, die flink omlaag gaan, dat is echt een onvoldoende geworden begreep ik over de dienstverlening. Hebben we natuurlijk wel in een andere context ook wel eens over gehad.

Maar goed het staat hier in de jaarstukken ook en dat waren mijn twee vragen, waar ik graag alsnog even antwoord op wil. Dank u wel. De voorzitter: Dank, dat zult u straks krijgen. De heer Van Limburg, GemeenteBelangen. De heer Van Limburg: Ja dank u wel voorzitter. Met voornaam, kijk. Geweldig. Ja, jaarstukken 2021. Ik had eigenlijk twee vragen nog, maar zoals u weet zijn dat technische vragen en een wijs iemand heeft mij ook verteld van je moet geen vragen stellen om vragen te stellen, dus die technische vragen die komen nog wel, dus ik wou eigenlijk bij dezen ook de complimenten overgeven over de jaarstukken, goed leesbaar, goed duidelijk, goeie indicatoren, dus ga zo door zou ik zeggen. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. U maakt een mooie stijlfiguur. Het is geen eerste termijn. Het klonk meer als een stemverklaring, maar goed, we zullen hem accepteren. Wie nog in tweede termijn en zo niet dan vraag ik de heer Heere namens het college, ik zou zeggen over de faillissementen en dan zal ik zelf iets zeggen over de dienstverlening. De heer Heere: Ja dank u wel voorzitter. Ja ik kom heel graag na de zomer op deze vragen terug. Ik heb toch sterk het gevoel dat die vooral over de toekomst gaan en minder over de jaarstukken, dus

16

dan nemen we die antwoorden gelijk mee met de vragen van mijnheer Van Limburg die we dan te zijner tijd zullen ontvangen. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel en de heer Vermaas had nog een vraag gesteld over de dienstverlening en het klopt inderdaad dat wij ons en daar mogen we ons goed zorgen over maken, want de dienstverlening wordt niet geapprecieerd zoals wij dat zouden wensen, maar dat heeft natuurlijk ook heel veel te maken met wat er in coronatijd gebeurd is. Het heeft ook te maken met de arbeidsmarktsituatie. We hebben tekorten, we hebben vacatures die we moeilijk invullen. Dat is ook de reden waarom er veel inhuur is en inhuur is niet het makkelijkste, want die moeten ook nog wennen aan de situatie en het ziekteverzuim is ook hoog, ook mede door corona, dus u mag van ons verwachten dat we alles op alles zetten om die dienstverlening weer op peil te brengen, maar daar zullen we echt een schepje bovenop moeten doen en daar zullen we ook richting de begroting, dat hebben we vorig jaar ook bij de begroting al aangekondigd, bij de aankomende begroting op terugkomen. Dat was de beantwoording van het college. Is er nog iemand die volgens mij hebben we de tweede termijn gehad, dus ja. Dan kunnen we over tot stemming en het gaat over de jaarstukken 2021 om die vast te stellen en het positieve resultaat toe te voegen aan de algemene reserve, Is iedereen ingelogd? ...

Mevrouw Kattenberg: Mevrouw Hendriks niet. De voorzitter: Mevrouw Hendriks, u moet nog even inloggen. Ja u bent U heeft het woord gevoerd hier. En de heer Boon is inmiddels aanwezig, dat die ook ingelogd is, betekent dat we 21 leden hebben. De stemming is geopend. Ja, de stemming is gesloten en er zijn 21 stemmen voor en nul tegen. Dat betekent dat de jaarstukken unaniem zijn vastgesteld. Dank u wel, dat is altijd goed om dat gezamenlijk ook te doen. ...

a.

Motie vreemd: agrarische sector

De voorzitter: En dan zijn we, voordat we naar de sluiting gaan, natuurlijk over de twee motie vreemd aan de orde van de dag en dan denk ik dat vanwege de publieke tribune, waar heel veel mensen zijn, die toch denk ik wachten op de motie over de agrariërs en de stikstofproblematiek, dat we die eerst behandelen en dan vraag ik mevrouw Hendriks en daarna de heer Vermaas om hun motie vreemd aan de orde van de dag in te dienen. Mevrouw Hendriks, CDA, aan u het woord. Mevrouw Hendriks: Voorzitter dank u wel. Ja wij hebben als lokaal CDA een motie vreemd willen we graag indienen samen met de VVD, D66 en ChristenUnie/SGP en maar voordat ik daarmee wou starten, wou ik eerst in ieder geval de agrariërs die hier aanwezig zijn en weer met hun trekker deze kant op zijn komen rijden, bedanken voor hun aanwezigheid. Het wordt bijna een vertrouwd beeld, trekkers voor het gemeentehuis. Ik wou toch graag de hele motie voordragen als u dat goed vindt. Het is wel een lang verhaal, dus bij voorbaat excuses dat ik zolang aan het woord ben, maar ik vind het wel belangrijk dat iedereen weet wat er in die motie staat, want wij kunnen er niet vanuit gaan dat iedereen alle stukken zomaar kan vinden op de website van de gemeente. De titel heet van de motie is Landbouw, ja natuurlijk.

De raad van de gemeente Epe, in vergadering bijeen op 7 juli 2022, gehoord de beraadslagingen, constaterende dat, punt één, voor herstel en behoud van natuur en voor het realiseren van onder andere woningen, een ingrijpende aanpak gericht op stikstofreductie nodig is. Punt twee, op 10juni jongstleden, de aangewezen minister de startnotitie van het Nationaal Programma Landelijk Gebied, NPLG, heeft gepresenteerd. Nummer drie, door het kabinet verder nog geen duidelijkheid is gegeven over perspectief voor de agrariërs en nummer vier, door het kabinet nog geen duidelijkheid is gegeven over stikstofreductie van andere sectoren, waaronder industrie, luchtvaart en verkeer. Vijf, het beleid, zoals het vooralsnog is gepresenteerd, uitermate ingrijpend is voor de agrarische sector en dat dit heeft geleid tot veel onzekerheid en maatschappelijke onrust onder agrariërs. Zes, deze onzekerheid en mogelijke onrust de komende tijd, komende periode nog zal aanhouden. Zeven, agrariërs een bijdrage leveren aan de voedselzekerheid in ons land. Acht, de gemeente Epe veel agrariërs binnen haar grenzen kent. Negen, de gemeente Epe over veel natuur beschikt en wordt omringd door Natura 2000-gebieden. Tien, de regie over de uitvoering van de 17

stikstofaanpak door de provincie wordt ingevuld en de gemeenten hier geen directe invloed op hebben. Wij zijn van mening dat de gemeenteraad van Epe beseft dat het gepubliceerde landelijke beleid mogelijk ingrijpende consequenties kan hebben voor agrarische ondernemers binnen onze gemeente Epe, de gemeente Epe een plattelandsgemeente is en de gemeenteraad van Epe zorgen heeft of oog heeft voor de zorgen van de agrariërs, de gemeenteraad van Epe ook de uitdaging niet uit de weg gaat om daarbij de belangen van natuur en wonen op te pakken, de agrariërs net als alle andere inwoners en ondernemers in de gemeente alle ondersteuning verdienen van de lokale overheid, de oplossing van de stikstofproblematiek niet eenzijdig bij de agrariërs neergelegd kan worden, de stikstofcrisis leidt en heeft geleid tot verslechtering van de kwaliteit en kwantiteit van natuurgebieden, waaronder de natuurgebieden in onze gemeente. Zeven, de stikstofcrisis opgelost moet worden in samenspraak met alle sectoren in de samenleving.

De stikstofcrisis deels opgelost wordt door het toepassen van innovatieve oplossingen bij agrarische bedrijven en wij als lokale overheid een bijdrage kunnen leveren aan het vinden van een gezamenlijke oplossing door samen met lokale ondernemers en andere stakeholders en met de provincie Gelderland in gesprek te gaan om met elkaar tot een uitvoerbare en haalbare plannen te komen. Verzoekt daarom het college om uit te spreken dat zij de zorgen van de agrariërs deelt en hun onzekerheid begrijpt, naast de zorgen voor stagnerende woningbouw en de zorg voor herstel van behoud van natuur. Twee, weten dat het Rijk de doelen stelt die de provincie dient uit te voeren, willen wij als gemeente, binnen onze bevoegdheden, een verbindende rol spelen door lokaal met agrariërs en andere stakeholders in onze gemeente een gesprek aan te gaan over de mogelijke stikstofreductie in overeenstemming met het beleid zoals we eerder hebben vastgelegd als raad in de Omgevingsvisie met als titel Natuurlijk Goed Leven, en hierover afstemming hebben met de provincie Gelderland. Tevens aan de agrariërs zelf de vraag voor te leggen op welke wijze de gemeente Epe hen in de komende periode ondersteuning kan bieden mits dat binnen de kaders van onze bevoegdheid past.

Deze motie onder de aandacht te brengen van de Gedeputeerde Staten van de provincie Gelderland en de verschillende fracties in de Provinciale Staten van Gelderland en de raad te informeren over de voortgang en daar waar het college het nodig acht, de raad te betrekken bij de gesprekken en gaat over tot de orde van de dag. Dank u wel. De voorzitter: Kunt u ook nog even zeggen door wie die ingediend wordt? Mevrouw Hendriks: Ja daar was ik al mee begonnen, maar dat wil ik nog een keer zeggen. Dat zijn de VVD, D66, ChristenUnie/SGP en Lokaal Epe. De voorzitter: Dank u wel. Daarmee maakt deze motie onderdeel uit van de beraadslagingen van vandaag. Dan denk ik dat we eerste de motie van Forum voor Democratie of wilt u meteen reageren? Ik dacht dat het misschien handig was om eerst de andere motie te behandelen en dan met mekaar in gesprek te gaan. De heer Vermaas, Forum voor Democratie. De heer Vermaas: Ja voorzitter, dank u wel en inderdaad ook dank aan iedereen op de publieke tribune. Ja Forum voor Democratie vond de motie zoals zojuist aangekondigd eigenlijk toch een aantal elementen bevatten die wij niet steunen. Wij geloven niet in dat er een echt stikstofprobleem is. Dat is echt een administratief probleem.

Wij kijken daar anders naar, dus wij vonden het nodig om een eigen motie te maken en ik begrijp dat dat gewoonte is om de gehele motie te lezen of dat dat handig is? De voorzitter: Zeker, doet u maar. De heer Vermaas: Ja, ga ik doen. Oké, nou de raad van de gemeente Epe, in vergadering bijeen, 7 juli, gehoord de beraadslagingen, constaterende dat er door de minister van Natuur en Stikstof op 10 juni 2022 verregaande maatregelen zijn aangekondigd om de uitstoot van stikstof gebiedsgericht te verlagen om de natuur te verbeteren. Twee, de landbouw in onze gemeente en regio van vitaal economisch belang is. Drie, Gedeputeerde Staten Gelderland hebben toegezegd boeren in Gelderland niet te gaan onteigenen. Vier, het Nationaal Plan Landelijk Gebied voor veel onrust en weerstand onder de bevolking zorgt. Van mening dat de gemeenteraad van Epe veel waardering 18

heeft voor onze boerenbedrijven. Twee, de gemeenteraad en het college solidair moeten zijn met de inwoners van onze gemeente met een boerenbedrijf. Drie, de richtinggevende doelstellingen grote, nadelige gevolgen hebben voor de boerenbedrijven in onze gemeente. Vier, het boerenbestaan perspectiefloos is bij een vereiste stikstofreductie van tot wel 95 procent. Spreekt uit de boeren te steunen. Twee, het onacceptabel te vinden als agrariërs gedwongen worden te stoppen met hun bedrijf. Drie, dat de doelstellingen uit het Nationaal Plan Landelijk Gebied onaanvaardbare gevolgen hebben voor de agrarische sector, aanverwante bedrijven, de natuur en het platteland in de gemeente Epe. Vier, richting de provincie Gelderland dat het NPLG, dus het Nationaal Plan Landelijk Gebied, geen draagvlak heeft in gemeente Epe. Dank u wel. De voorzitter: En u gaat zeker over tot de orde van de dag. Dank u wel, daarmee is deze motie ook onderdeel van de beraadslagingen en dan zou ik deze nu voor debat vrij willen geven. Mevrouw Baltus, GroenLinks, u wilt reageren. Gaat uw gang. Mevrouw Baltus: Ja dank u wel voorzitter, Ik heb eigenlijk een paar verhelderende vragen naar aanleiding van een motie ingediend zojuist door mevrouw Hendriks, maar allereerste wil ik haar bedanken dat het verzoek een aanvulling bij verzoekt het college bij punt twee dat de toevoeging daar is neergezet.

Dat maakt voor ons een dank en ook dat de stijlfout bij van mening dat bij punt één in ieder geval nu netjes is aangepast, waarvoor dank. Voorzitter, als u mij toestaat. Ik heb een aantal vragen, Ik hoop ik heb er al paar geskipt, ik hoop dat die nog over houd, dan nog wel mag stellen. Het gaat eerst over het stukje constaterende dat, bij punt vijf. Sorry, bij punt acht. Ik heb eens een paar dingen bestudeerd en dan zie ik dat de provincie, niet de gemeente, maar de provincie Gelderland, op plaats acht staat van de twaalf provinciën die we hebben met betrekking tot het agrarisch grondgebruik en u schrijft daar iets over, even kijken hoor, dat de gemeente Epe veel agrariërs binnen haar grenzen kent. Mijn vraag is eigenlijk, veel, wat is dan veel? Want wij hebben namelijk in onze gemeentegrenzen ook veel niet-agrariërs, die ook belangen hebben, dus ik ben heel benieuwd wat u verstaat onder veel. Ik denk dat het misschien handig is om alle vragen in één keer te stellen. ...

...

De voorzitter: Dat lijkt mij ook en misschien dat er nog andere vragen komen ook van anderen. Gaat uw gang. Mevrouw Baltus: Prima. Dan kom ik bij van mening van, bij punt vier. Volgens ons is dat een open deur. Wij vinden namelijk als fractie van GroenLinks dat alle inwoners van onze gemeente steun verdienen, Ik heb er toch een vraag over. Bent u het met mij eens dat wij als lokale overheid misschien wel helaas niet altijd alles kunnen compenseren van de landelijke overheid? Over datzelfde stukje van mening dat, heb ik ook nog een vraag over punt vijf en punt acht. En punt vijf, daar zegt u dat de oplossing van de stikstofproblematiek niet eenzijdig bij de agrariërs kan worden neergelegd. Dat ben ik met u eens, maar dat gebeurt ook niet. We rijden immers al paar jaren honderd kilometer per uur en u weet net zo goed als ik dat er ook heel veel infraprojecten inmiddels al stilliggen, wat alles te maken heeft met die stikstofproblematiek, dus mijn vraag is dan ook, hoe komt u erbij dat de stikstofcrisis alleen bij de agrariërs wordt gelegd? Naar aanleiding van punt acht, bent u het met mij eens ik moet hem even lezen hoor, gaat over het oplossen ook door innovatieve oplossingen, de stikstofproblematiek.

Bent u het met mij eens dat als dat gebeurt, dat dat dan niet mag betekenen dat de intensieve bedrijven ongewijzigd hun bedrijfsvoering kunnen doen en dat innovaties uiteraard gebruikt mogen worden, maar niet mogen worden gebruikt om binnen bestaande vergunningen meer dieren te houden met gelijke uitstoot? En dan kom ik bij punt vijf, verzoekt het bij onder het kopje verzoekt het college om en dat is eigenlijk niet specifiek alleen een vraag aan mevrouw Hendriks, maar eigenlijk wel een vraag die ik de hele raad zou willen stellen. Dat gaat namelijk over ook om eventueel de raad te betrekken bij gesprekken, dus die vraag zou ik eigenlijk aan alle fracties wel willen stellen of we dit als raad nu echt willen, een tafel met college en agrariërs. Dank u wel. ...

...

De voorzitter: Dank u wel. Ik denk dat we maar gewoon eerst even een eerste termijn doen en dat we daarna de indieners gelegenheid geven om te reageren. Anderen op de eerste termijn? De heer Van Limburg, ook wel bekent als Jan, namens GemeenteBelangen. 19

De heer Van Limburg: Ja dank u wel voorzitter. De motie vreemd Landbouw, ja natuurlijk. Er is ons ook gevraagd om mede in te dienen en wij hebben aangegeven om dit niet te doen en ik zal u uitleggen waarom. Als we de motie bekijken, dan staat er eigenlijk niets in, behalve bezorgdheden en wat kunnen we als gemeente Epe voor de agrariërs doen. Eigenlijk wordt er lokaal politiek gesteld, jeetje, wat erg, maar wij kunnen er niks aan doen. Wij als GemeenteBelangen Epe constateren dat het landelijke beleid van de landelijke, politieke partijen nogal afwijkend zijn van de visies van de lokale afdelingen. Wij van GemeenteBelangen Epe hadden liever gezien dat de lokale, landelijke politieke partijen meer druk op Den Haag zouden gaan uitoefenen, maar in plaats daarvan komt dit doekje voor het bloeden. Voorzitter, wij zullen de motie wel steunen, maar dus niet mede indienen. De motie van Forum voor Democratie, het spreekt zich uit onacceptabel te vinden. De vraag is of dat allemaal haalbaar is, maar waarschijnlijk om toch de steun te geven aan de boeren, zullen wij deze ook steunen. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. Nog iemand in eerste termijn? Mevrouw Tibben, WD, en daarna de heer Van Nuijs, PvdA. Mevrouw Tibben: Dank u wel. Praten over het landelijke beleid in het gemeentehuis van Epe. Dat gebeurt niet zo vaak.

Echter, wij wonen in een plattelandsgemeente waar we veel waardering hebben voor de ondernemers in de agrarische sector. We zien de zorgen die de boeren hebben. Sterker nog, we konden er letterlijk en figuurlijk niet omheen. Het landelijke of provinciaal beleid veranderen kunnen we niet, maar dat betekent niet dat we toe moeten kijken. Wat we wel kunnen, is met onze boeren in gesprek gaan omtrent de kansen en belemmeringen die zij zien en dit bij de provincie neerleggen, zodat zij kennis en weet hebben van de huidige situatie van de Eperse boeren en hopelijk op basis hiervan haalbare plannen uit kunnen rollen. Wij staan dan ook achter de motie van het CDA, D66, SGP/ChristenUnie en de WD zelf. In de motie van Forum voor Democratie missen wij de erkenning van de stikstofproblematiek. Dit probleem is er weldegelijk en dit probleem moeten we ook aanpakken, alleen niet op de manier hoe het nu gaat. De motie van Forum voor Democratie zullen wij dan ook niet steunen. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. De heer Van Nuijs, Partij van de Arbeid. De heer Van Nuijs: Ja voorzitter, het is een sympathieke motie, dus wij zullen hem zeker steunen. Ik ga inderdaad ervan uit dat ie niet voor de bühne is, maar dat het goed is om mensen die in een moeilijke situatie verkeren, om die een hart onder de riem te steken.

Wat eigenlijk wordt wat CDAfractie nu vraagt, in die motie, ook richting de provincie, daar heeft de Provinciale Staten afgelopen dinsdag eigenlijk al een besluit over genomen met de steun aan de Gelderse maatregelen voor stikstof. Daar worden dus voor alle Natura 2000-gebieden ook afzonderlijke plannen gemaakt en het zal niet alleen de landbouw betreffen, maar het gaat ook over andere sectoren, zoals industrie, de binnenvaart, de transport, noem maar op, dus wat dat betreft denk ik dat het CDA op zijn wenken wordt bediend en ik hoop niet dat zeg maar deze motie, wanneer we die naar PS of naar de Provinciale Staten en naar de Gedeputeerde Staten sturen, dat ze dan denken dat wij hier in een konijnenhol zitten op de Veluwe en helemaal niet weten wat er verder op deze wereld gebeurt, maar we hebben dat plan is er namelijk al en ik denk dat dat een goed plan is. Hetzelfde is eigenlijk gebeurd met toen de Omgevingsdiensten werden opgericht. Toen is er ook heel veel bezwaar geweest en toen heeft men ook gekozen om hier in Gelderland een Gelders stelsel te maken, een Gelders stelsel voor Omgevingsdiensten. Als dat nu ook weer gebeurt zeg maar hier op deze wijze, ik denk dat dat perspectief gaat bieden, ook voor onze agrariërs en ik denk dat dat een goede zaak is.

Wij zullen, voorzitter, de motie van Forum niet ondersteunen, omdat ja, ik denk dat het mevrouw Tibben heeft het al gezegd, het feit omdat zeg maar stikstof of de ammoniakproblematiek alleen maar, te zien als een administratief probleem, dat dat iets te ver gaat wat ons betreft. We moeten het zeg maar onder ogen zien en op een goede manier met mekaar aanpakken. Dank u wel voorzitter. ...

...

...

De voorzitter: Dank u wel. Ik zie een hand van de heer De Ruiter, SGP/ChristenUnie, en daarna de heer De Goede, D66. De heer De Ruiter. Het was een close finish, het was een beetje een fotofinish.

20

De heer De Ruiter: Sorry mijnheer De Goede, die heb ik dan gewonnen, maar we dienen hem samen in, dus dan staan we weer samen sterk. Voorzitter dank u wel. Hier staat ook een boerenzoon. Deze boerenzoon, hij wil ook de sympathie uitspreken naar onze inwoners. Onze inwoners die in onze plattelandsgemeente veel betekenen voor onze gemeente en onze inwoners staan het dichtst bij ons bij de raad. Die inwoners, die in de problemen zitten en dat is een klein beetje een antwoord of de opmerking van mevrouw Baltus, veel, het is wel op dit moment de beeldvorming in de landelijke politiek en in de media, dat de agrariërs het alleen voor de kiezen krijgen. Dat het niet zo is, ben ik ook wel met u eens, maar dit is op dit moment wel de beeldvorming. Wij willen hier namens de partijen die deze motie, deze sympathieke motie hebben ingediend, willen wij dan ook gebruiken om onze inwoners die in de agrarische sector werkzaam zijn, A, een hart onder de riem te steken, maar B, ook altijd een luisterend oor te zijn en waar we kunnen helpen, wij kunnen niet beloven dat we het beleid landelijk dan wel provinciaal kunnen omdraaien, maar we kunnen altijd samen proberen in gesprek met elkaar daar in Den Haag en mogelijk in Arnhem of wat dan ook, proberen plannen enigszins te wijzigen, zodat we op zijn minst de beeldvorming ook gaat omdraaien in Nederland. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel.

De heer De Goede, D66. De heer De Goede: Ja dank u wel voorzitter, Ik wou eigenlijk mij volledig aansluiten bij de woorden van de VVD, van mevrouw Tibben, maar daarna kwamen er nog twee sprekers en dan kijk even naar mijnheer Van Nuijs en ik ben het met u eens. We leven niet in een konijnenhol in Epe, ook niet in een andere hol, wij zijn wat dat betreft zeer wakker en ik denk dat het heel belangrijk is dat wij het verhaal van onze inwoners en van onze agrariërs, zorgen dat dat goed in Arnhem terecht komt en dat daar zo goed mogelijke besluiten mee genomen kunnen worden en daar zijn wij als gemeenteraad en college kunnen we daar een bijdrage in leveren en dat moeten we ook doen. Ik sluit me wat dat betreft ook aan bij de woorden van de heer De Ruiter. En wat betreft de motie van de heer Vermaas. Wij zullen die niet steunen, omdat daar teveel het stikstofprobleem wordt ontkend en wij zien weldegelijk een probleem binnen onze grenzen in Nederland. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. Ik dacht dat ik ook een hand van de heer Vos, Nieuwe Lijn, zag? Ja. Aan u het woord. De heer Vos: Dank u wel voorzitter. Even eerst over de motie van CDA en WD, D66 en SGP/ChristenUnie. Als je kijkt naar het verzoek wat de indieners aan het college doen met deze motie, wat is dan de concrete oplossing en wat doet Epe specifiek voor het stikstofprobleem. Antwoord, niets.

Vraag, mag door deze motie een boer blijven die anders zou moeten stoppen? Antwoord, nee. Vraag, maakt deze motie iets duidelijk dat het Rijk of de provincie nog niet weet? Antwoord, nee. Vraag, houdt de politiek hiermee de inwoners en de boeren van de gemeente voor de gek? Het antwoord is ja. Beter lijkt ons, dat onze collega-raadsleden van onze landelijke partijen hun vertegenwoordigers bij de provincie en in Den Haag gaan aanspreken op dit onderwerp en daar de veranderingen tot stand brengen. Neemt niet weg, Nieuwe Lijn draagt onze boeren zeker een warm hart toe en zal desondanks deze motie steunen. Bij de motie van Forum voor Democratie missen wij de erkenning van het stikstofprobleem, dus die zullen we niet steunen. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. Ook weer een nieuwe stijlvorm om vragen te stellen en zelf te beantwoorden. U gaat over uw eigen woorden. Even kijken, is er nog iemand die eerste termijn iets wil zeggen? Dan denk ik dat het verstandig is om eerst even mevrouw Hendriks te vragen om antwoord te geven op de vragen van mevrouw Baltus, dan even naar het college te gaan voor eerste termijn reactie op de moties en dan krijgt de tweede termijn, mevrouw Hendriks en de heer Vermaas gelegenheid. Als u zich kunt beperken tot het antwoord op de vragen die gesteld zijn, dan maakt dat misschien veel duidelijk. Mevrouw Hendriks, CDA.

Mevrouw Hendriks: Voorzitter dank u wel. Dank aan de collega’s voor uw inbreng en dank ook voor de steun, maar het is echt niet de motie van het CDA. Het is een motie van meerdere partijen en intussen de motie van bijna de hele raad, maar vooral een motie voor onszelf en voor elkaar en voor 21

de toekomst. Zo wil ik hem toch vooral naar buiten brengen. Mevrouw Baltus, ik voel me nu net zo’n leerling die nog een mondeling examen moet doen en ik heb heel veel vragen die ik nog moet verbeteren. Ik probeer er antwoord op te geven. Als ik niet overal antwoord op heb gegeven, nou dan ken ik u goed genoeg dat u vast nog wel eventjes ingrijpt, maar uw eerste vraag was hoe veel agrariërs zijn er nou eigenlijk in onze gemeente. Ja natuurlijk weet ik dat niet, maar ik weet wel dat er meer dan één is voor mij al belangrijk, want dat zijn onze inwoners. En beetje wat mijnheer De Goede ook zij, onze inwoners, inwoners het onze gemeente, of dat er nou vijf zijn of tien zijn of honderd of twee, is wat ons betreft niet zo van belang, dus ik kan u geen precies antwoord geven, maar ik vind het voldoende om hier een motie voor te maken. Een paar weken geleden hadden we het ontbijt van de agrariërs hier op het gemeentehuis. Daar waren best wel veel agrariërs en best wel heel veel trekkers op de parkeerplaats, dus dat waren er best wel veel volgens mij en volgens mij staan er nu ook best wel veel weer op de parkeerplaats, maar veel is natuurlijk relatief. Even kijken. Ja ik heb nummertjes opgeschreven, nummertje vier. Bij van mening, nummertje vier, ja. De agrariërs net als alle andere inwoners en ondernemers in de gemeente Epe ondersteuning verdienen van ons lokale overheid.

Oh u vond het een open deur. Ja het is ook een open deur, maar goed het is wel waar, dus wat mij betreft is dat wel prima om dat in deze motie te zetten. Nummertje vijf. Mevrouw Baltus: Ja sorry mijnheer de voorzitter. De voorzitter: Er is een interruptie van mevrouw Baltus, maar dat zult u dan even bij de interruptiemicrofoon moeten doen. Mevrouw Baltus, GroenLinks. Mevrouw Baltus: Mevrouw Hendriks, fijn dat u dat ook steunt, daar zijn we het helemaal over eens, maar ik had nog een aanvullende vraag bij dat punt vier of u het met mij eens bent dat we als lokale overheid en soms echt wel helaas, niet altijd alles kunnen compenseren van de landelijke overheid. Dank u wel. De voorzitter: Mevrouw Hendriks. Mevrouw Hendriks: Ja graag gedaan. Ja dank voor de aanvulling, goede vraag. Is meteen ook een bruggetje naar wat opmerkingen van andere collega’s. Nee natuurlijk kunnen wij niet alles oplossen van de landelijke overheid en dat is ook wel En dat is wel wat we in deze motie proberen, is een handreiking te geven, mee te denken, het samen te doen, want waar wij een beetje huiverig voor zijn, is dat er straks een ambtenaar op het provinciehuis zit en die vanuit papier gaat bedenken van nou die agrariër dit en die agrariër dat.

Wat ik dan zou willen en daar wil ik best wel heel veel tijd in steken en ik zou dat ook als raadslid wel willen, met agrariërs in gesprek van jongens jullie hebben vast ook ideeën, kom daarmee, laten we erover praten en op het moment dat het een goed idee is, dan kunnen we natuurlijk altijd onze fractieleden in de Provinciale Staten daarover benaderen en dat is ook wat nou ja, dat is ook wat mijnheer Vos ook aangaf van goh liever en volgens mij nog meer mensen, in ieder geval van nou weet ik niet, van liever hadden we oh ja, doekje voor het bloeden. Dit is het doekje voor het bloeden van het beleid wat de Rijksoverheid heeft gemaakt, maar ja wij zijn het inderdaad niet altijd met de Rijksoverheid eens en met onze landelijke partijen, dat weet u ook, dat mogen wij ook, dat zeggen we ook altijd overal. Wij zijn een lokale partij, maar onze wortels liggen bij onze uitgangspunten, in dit geval van het CDA, maar dat betekent niet dat we klakkeloos achter Wopke en Hugo en Derk Boswijk aan hoeven lopen, wij mogen onze eigen afwegingen maken en wij proberen op deze manier de agrariërs onze gemeente handen en voeten en een stem te geven in Arnhem en in Den Haag. ...

...

...

De voorzitter: U krijgt een interruptie van de heer Van Limburg, GemeenteBelangen. De heer Van Limburg: Ja dank u wel voorzitter. Mevrouw Hendriks, bent u bekend van de motie van de burgerboerenpartij en JA21? Mevrouw Hendriks: Nee, vertel.

22

De heer Van Limburg: Bent u niet van op de hoogte. Uw partij heeft het namelijk ondersteund en de partij van de WD de partijen WD, D66 hebben dat niet ondersteund en de ChristenUnie trouwens ook niet, die hebben dan niet ondersteund, anders was er een herijking plaatsgevonden van de Natura 2000-gebieden. Dan was waarschijnlijk het probleem aanzienlijk minder geworden, dus ik vraag me eigenlijk af van oké, u zegt van we kunnen de landelijke partij geen druk uitoefenen, dat klopt, we kunnen hier geen, in de gemeente Epe, geen landelijke politiek bedrijven, maar als nou de landelijke partijen toch nog wat druk hadden uitgeoefend van kunnen we niet werken aan de herijking, hadden we waarschijnlijk de mogelijkheid tot een oplossing gevonden, dus hoe staat u daarin? Dank u wel. ...

De voorzitter: Dank u wel en voordat ik het woord geef aan mevrouw Hendriks, u stond nog als mevrouw Baltus te boek. Nou heeft u een zware stem, dus dan zal misschien iedereen wel denken dat een maar u moet de volgende keer even goed inloggen en uitloggen. Dames gaan voor. Mevrouw Tibben, VVD. ...

Mevrouw Tibben: Ik wil graag reageren op de heer Van Limburg. U heeft het over die herijking. Dit ligt vast in Europese wetgeving, dus dit kunnen wij helemaal niet aanpassen. De voorzitter: Dank u wel. De heer De Goede, gaat het over hetzelfde punt? De heer De Goede, D66. Wacht u even mijnheer Van Limburg. De heer De Goede: Ja dank u wel. Nee dat ging inderdaad exact over hetzelfde punt en ik ben blij dat de heer Van Limburg alweer naar de microfoon is gelopen. Nou mevrouw Tibben heeft al een antwoord gegeven van dat er Europees een paar problemen zijn, maar daar wil ik even aan voorbij gaan. Stel dat die herijking wel mogelijk was geweest, had u dan gezegd wij gaan de Veluwe herijken, want dat ligt in onze gemeente en die schrappen we als natuurgebied in Nederland, want dat zou dan de oplossing geweest zijn als ik u goed begrijp. De voorzitter: De heer Van Limburg, GemeenteBelangen. De heer Van Limburg: Nou kijk, ik

..

zeg ik nu

...

ben ik nu te verstaan of

De voorzitter: Ja u bent nu mevrouw Tibben. De heer Van Limburg: Ik ben nu mevrouw

...

Is dit beter? Kijk.

De voorzitter: Ik denk dat u toch namens uw eigen partij wil spreken. De heer Van Limburg: Ja laten we dat maar doen. De voorzitter: Gaat uw gang. De heer Van Limburg: Dat lijkt me wel beter, lijkt me veel beter. De Natura 2000, de grondslag ligt in een besluit van 1992. In 2015 zijn de Natura 2000-gebieden vastgesteld door de toenmalige minister van Landbouw, de heer Henk Kamp. Nu is er een uitspraak van de Raad van State, Europese richtlijnen, die zeggen we moeten aan een bepaalde voorwaarde voldoen. Dat klopt helemaal, maar nogmaals, voorzitter, ik wil hier eigenlijk geen nationaal debat gaan voeren, maar ik wil alleen even zeggen als er lokale, nationale partijen meer druk in Den Haag hadden uitgeoefend, misschien de bal er heel anders voor De situatie er heel anders voor stond. Dat wil ik daar ook mee zeggen. ...

De voorzitter: De heer De Goede, D66. De heer De Goede: Ja dank voorzitter, maar ik krijg geen antwoord op mijn vraag. Stel nou dat die herijking had gekund, had u dan een streep door de Veluwe gehaald als Natura 2000-gebied? De voorzitter: De heer Van Limburg. 23

De heer Van Limburg: Nogmaals, ik ben geen Natura 2000 deskundige. Ik ben geen natuurdeskundige. Ik ben een techneut, maar wat ik dan zeg van oké, hoe ik er tegenaan kijk, is van er zijn nu 161 Natura 2000-gebieden. De heer De Goede: We hebben het over Epe hier vanavond en ik heb het over de Veluwe. De heer Van Limburg: Ja maar dan bedoel ik dus te zeggen dat we dus de herijking ook in de Veluwe kunnen doen, dus dan begrijp ik uw vraag niet en wat ik dan, want ik dan, wat wij als GemeenteBelangen zouden kunnen doen Ik wil hier alleen aangeven dat er dus een standpunt wordt ingenomen door landelijke partijen waarvan ik denk van dat de landelijke partijen daar een grondslag voor hadden om dat te veranderen, dat wil ik alleen maar even zeggen. ...

De voorzitter: De heer De Goede, voor de laatste interruptie. De heer De Goede: Ja dank u. Ja ik stel de vraag toch nog maar één keer. Ik begrijp uw verhaal en ik zie ook punt daarin, maar ik stel u maar één vraag. Bent u van plan als u het voor het zeggen heeft om een streep te halen door het Natura-gebied De Veluwe. De heer Van Limburg: Nogmaals, hoe kan ik dat zeggen? Ik ben geen Natura 2000 deskundige, dus dat kan ik niet zeggen. Ik kan daar geen ja of nee op zeggen. De voorzitter: Dank. Volgens mij gaat iedereen over zijn eigen vraag, maar ook over zijn eigen antwoord. Dank. Mevrouw Tibben, WD, een interruptie op de heer Van Limburg? Ja, gaat uw gang. De heer Van Limburg: Dan blijf ik staan. Mevrouw Tibben: Ja ik wil eigenlijk de heer Van Limburg heel graag uitnodigen om lid te worden van de VVD. Daar is onlangs door de leden is daar een motie aangenomen tegen het landelijke beleid van de VVD, dus word lid, dan kunt u ook bij de landelijke partij invloed uitoefenen. De voorzitter: De heer Van Limburg. De heer Van Limburg: Ja dat heb ik geprobeerd en dat is niet gelukt. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. Dan gaan we weer terug naar mevrouw Hendriks. Wilt u nog iets toevoegen op de vragen van mevrouw Baltus? Mevrouw Hendriks: Ja alstublieft. Nou ik wou ook graag nog even reageren op de woorden van mijnheer Van Limburg, want u had het over druk uitoefenen.

Zover was ik namelijk niet. Ik was aan het vertellen dat wij niet per se hoefden te doen wat landelijk beleid doet en vervolgens inderdaad dat wij allerlei manieren hebben gedaan en nog steeds doen om de mensen in Den Haag en ook in Arnhem, maar Arnhem is niet zo ingewikkeld, maar in ieder geval wel in Den Haag, duidelijk te maken van wat er hier in onze gemeente speelt en dat nou doen wij ook misschien wel succesvoller dan onze collega’s als ik u hoor dat mijnheer Boswijk een motie heeft gesteund over de herijking, al dan niet of dat nodig is, maar wat ik wou zeggen is, drie weken terug ongeveer hadden wij gedeputeerden Drenthe bij Zwier in de tuin met ongeveer vijftig boeren, met Statenleden, iedereen was daar welkom en ook daar heeft de gedeputeerde uitgebreid kunnen spreken met de boeren en nou ja dat was ook een goed gesprek. Inderdaad ook de Gelderse aanpak stikstof hè, de Gelderse aanpak is wel een succesvolle aanpak en een aanpak waarvan wij graag zouden zien dat die landelijk wordt overgenomen.

Daar was natuurlijk ook gisteravond nou ja dat weet mijnheer Vermaas nog beter dan wij, waren er ook veel agrariërs in het provinciehuis, dus er is een goed gesprek geweest met gedeputeerden en de agrariërs, dus wij zien wel de Gelderse aanpak als een aanpak die wat ons betreft over Nederland uitgerold kan worden en nou ja misschien is dat wel mede dankzij de druk uit Epe, dat zou kunnen. De voorzitter: Dan een interruptie van de heer Vermaas, Forum voor Democratie. 24

De heer Vermaas: Ja dank u wel voorzitter, inderdaad ik was er gisteren ook bij en u noemt het een goed gesprek. Ja ik noem het meer de boeren een beetje zoet houden met wat administratieve termen zeg maar, wat ambtenarentaal, door een megafoon werd dat geschreeuwd dat er dan Gelderse maatregelen stikstof dat het allemaal veel beter zou zijn, maar het hele probleem en dat wordt net verweten dat dat in mijn motie niet staat, maar juist door te erkennen dat er een stikstofprobleem is, dat het een reëel probleem is, dat betekend gewoon het einde van de boeren. Je kunt niet zeggen van nou wij erkennen dat probleem, maar we willen ze niet onteigenen, maar we moeten die normen wel halen, dat kan gewoon niet. Het is kiezen of delen. Of erken je dat probleem of ga je voor de boeren. Wat doet het CDA dan? De voorzitter: Mevrouw Hendriks. Mevrouw Hendriks: Ja dank voor de vraag.

Nou kan ik meteen ook reageren op uw motie, want wat ons betreft is het niet zo zwart-wit en wij zouden heel Volgens ons is er een middenweg en dat is ook de Gelderse aanpak en dat is ook wel de reden dat wij niet uw motie zullen steunen, omdat het wat ons betreft daar, behalve de ontkenning van het stikstofprobleem, vooral nee is en vooral negatief en wij heel graag in deze motie perspectief, toekomst, samen in gesprek gaan, willen benadrukken, omdat wat ons betreft daar toekomst ligt en de hakken in het zand en problemen ontkennen is niet wat wij graag willen. ...

De voorzitter: De heer Vermaas. De heer Vermaas: Ja voorzitter, ja in onze motie staat helemaal niet Daar staat helemaal niks over dat het stikstofprobleem wordt ontkend hé, dat hebben we juist eruit gelaten. Ik heb dat als inleiding inderdaad gezegd dat dat de mening is van Forum voor Democratie, maar deze motie is juist heel erg genuanceerd gehouden, zodat iedereen hem kan steunen en dat is nou Ik denk dat in Gelderland dat het echt als een ondersteuning van de weerstand wordt gezien, dus nou het is een kans. ...

...

De voorzitter: Dank u wel. Mevrouw Hendriks, wilt u daar nog op reageren? Mevrouw Hendriks: Ja ik wou zeggen dat u hem genuanceerd noemt, ik noem hem vooral wat zwartwit, maar daar kunnen we ook weer over verschillen. De vragen van mevrouw Baltus, ga ik snel naar terug. Volgens mij heb ik al heel veel gezegd. U vroeg nog of we betekenen dat intensieve bedrijven niet door kunnen of niet kunnen vergroten. Ja volgens mij gaat het om de uitstoot van stikstof en is al dan niet intensieve bedrijven binnen onze gemeente is volgens mij een andere discussie. De stikstofuitstoot is wat ons betreft de basis en ik heb begrepen dat intensieve bedrijven relatief minder stikstof uitstoten, maar dat heb ik ook maar van horen zeggen en de laatste vraag is willen we dit als raad, willen wij als raad, dat was een vraag aan ons allemaal, maar ik heb het toch maar meegenomen in de beantwoording. De vraag is willen wij dit als raad, trekken wij niet verantwoordelijkheden naar ons toe die helemaal niet bij ons liggen.

Natuurlijk hebben wij daar ook over nagedacht, maar voor ons is dit wel een dermate groot probleem voor dermate veel inwoners van onze gemeente, niet alleen de agrariërs, maar ook de mensen die hier wonen, die van de natuur genieten, dat wat ons betreft en dan spreek ik echt alleen voor lokaal CDA, ik hier heel graag alles aan wil doen om bij te dragen aan de oplossingen en als dat betekent dat ik avonden met agrariërs moet praten om oplossingen te bedenken en vervolgens weer naar Arnhem moet bellen om jongens kijk dit heb ik gehoord, doe ik dat, doen wij dat met alle plezier, dus ja wij willen dit graag als lokaal CDA en als anderen dat niet willen is dat natuurlijk prima, maar zo zitten wij nu in de wedstrijd. De voorzitter: Dat levert een interruptie op van mevrouw Baltus, GroenLinks. Mevrouw Baltus: Dank u wel voorzitter, Ik vind dat u geslaagd bent voor uw mondeling. Een 10 is uiteraard voor de juf, maar ik denk dat u met een 9,5 ook prima tevreden bent. Dank u wel. Mevrouw Hendriks: Nou dank u wel mevrouw Baltus. Mag ik nog één De voorzitter: Ja gaat uw gang. 25

Mevrouw Hendriks: Dank u wel. Dank u wel Mevrouw Baltus. Ik kan nog wel een vraag aan mijnheer Vos, want u geeft vooral aan dat deze motie eigenlijk nergens toe leidt en u geeft in ieder geval zelf antwoord op heel veel van uw vragen. Dit lost niks op, het leidt nergens toe, geen enkele agrariër heeft hier wat aan, maar we stemmen er wel mee in, dus ik wil eigenlijk horen, graag horen van u, waarom stemt u er dan wel mee in, want u heeft vooral heel veel negatieve punten genoemd, dus als u dat nog zou willen benadrukken, heel graag en dan ben ik klaar voorzitter, dank u wel. De voorzitter: De heer Vos, u bent uitgedaagd een antwoord te geven. Dat doet u hier voor. De heer Vos, Nieuwe Lijn. De heer Vos: Ja dankjewel voorzitter. Ja waarom stemmen we wel mee. Omdat wij wel respect voor onze boeren hebben, alleen met de motie op zich breng je niks, dus daarom heb ik ook gezegd van ik denk dat het veel beter is dat onze landelijke collega’s meer druk op de provincie en op het Rijk moeten leggen en dat is voor ons het uitgangspunt, dus meer druk leggen naar provincie en Rijk en wij stemmen mee, omdat wij respect voor ons boeren hebben. Dank u wel. De voorzitter: Mevrouw Hendriks. Mevrouw Hendriks: Ja dank u wel mijnheer Vos. Fijn dat u respect voor de boeren heeft, maar ik vind het wel een beetje ingewikkeld.

Dan had u wat ons betreft een motie zelf in kunnen dienen met de zin wij hebben respect voor de boeren en geachte raadsleden steunt u dit, want u geeft eigenlijk aan dat u de rest van de motie onzin vindt en eigenlijk maar één deel daarvan wel steunt. Vind ik een beetje lastig. En wat betreft druk op de landelijke, onze landelijke collega’s, hebben we het natuurlijk al uitgebreid over gehad, gebeurt intensief en nou ja dat is denk ik ook waarom er nou ja in het congres bij de VVD het nodige gebeurd is en bij ons bij het CDA afgelopen zaterdag ook, dus dat gebeurt al, dus daar kunt u gerust op zijn. De voorzitter: De heer Vos, Nieuwe Lijn. De heer Vos: Dank je wel voor je antwoord. Hoi. De voorzitter: Dank u wel. Ik liet dit debat maar even gaan, want ik denk dat het goed is dat u over dit belangrijke thema met elkaar in gesprek gaat, maar u bent ongetwijfeld ook benieuwd wat het college van deze twee moties vindt, dus namens het college de heer Heere. De heer Heere: Ja dank u wel voorzitter. Dank u wel voor de moties. Laat ik beginnen bij de motie van mevrouw Hendriks, het CDA, VVD, D66 en SGP/ChristenUnie. Ja als college vinden we dat u als u deze motie aangaat nemen en zo klinkt het wel, dat dat vooral een heel helder signaal is vanuit de raad zelf en een vraag van het college om dat over te brengen naar Gedeputeerde Staten en naar de Statenfracties.

Dat gaan we met plezier doen. Ik wil wel heel erg benadrukken en volgens mij was het zoals er ook afgesproken werd een heel genuanceerd verhaal. De doelen rondom die stikstof, stikstofreductie, die worden echt door het Rijk gesteld en de provincies ook echt aanzet. Mijnheer Van Nuijs en mevrouw Hendriks beaamden dat ook, die hebben geleid tot de provincie Gelderland heeft al een programma. Dat loopt ook inmiddels. Loopt hiermee in Nederland voorop en nou ja goed, je moet zelf bij de gedeputeerde maar eens gaan vragen, die kan er heel mooi over vertellen, maar dat is ook gebaseerd op samen de schouders eronder en nou hij schrikt niet van de doelen heb ik begrepen. De manier waarop, hebben wij Gelderland een eigen manier voor.

Als gemeente zijn wij zijn, want ik heb het over het Rijk die de doelen stelt, provincie die aanzet is, dan zou je kunnen zeggen van nou als gemeente gaan we helemaal niets doen en voor een stukje klopt dat ook, want wij gaan hier lokaal niet het landelijke probleem oplossen, maar ik vertelde het vanmiddag ook, de gemeente wil er wel zijn voor haar boeren en dat kan dus betekenen dat we wel met u in gesprek gaan, ik kijk even naar de publieke tribune, want het is fantastisch dat u nu met zoveel mensen hier gekomen bent, we willen er wel voor u zijn, dus we gaan graag met u het gesprek aan om te horen waar de zorg gezeten, om wellicht informatie op te halen, mee te nemen, maar dit is een probleem wat we als gemeente niet voor u kunnen oplossen. We kunnen wel met u meedenken. Dat is voor de eerste motie. Tweede

26

motie van Forum voor Democratie. Ja ik heb daar als college zien we wel degelijk dat er een probleem is met stikstofdepositie, daar hebt u als raad ook zelf in Omgevingsvisies over geschreven van daar ligt een uitdaging voor ons en ik heb geen oproep voor het college hoort, dus daar wil ik eigenlijk verder niet nader op ingaan. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. Er is een interruptie van de heer Vermaas, Forum voor Democratie. De heer Vermaas: Ja voorzitter dank u wel. Ja ik begin even met dat laatste, dus ik begrijp dat men de motie die ik heb ingediend ontraden wordt. Welk stuk dan uit de motie is het probleem voor het college om het ondersteunen? Want u zegt dan, u heeft het over iets wat er niet in staat. Nou dat klopt hè, er staat iets niet in, maar het gaat erom wat er wel in staat. De voorzitter: De heer Heere, namens het college. De heer Heere: Ik reageerde vooral veel eigen opmerking dat wij met z’n allen bezig zijn met een administratief probleem als het over de stikstofproblematiek hebben en dat schrijft inderdaad in de motie. Niet met zoveel woorden, maar met deze toelichting licht ik dan namens het college toe dat we dat anders zien. De voorzitter: De heer Vermaas, Forum voor Democratie.

De heer Vermaas: Ja voorzitter, de motie gaat echt van puur over het plan, Nationaal Plan Landelijk Gebied, dat is het plan wat wij afkeuren en dat hij daarnaast inderdaad allerlei meningen daarover hebben dat het natuurlijk helder, maar het kan toch niet zo zijn dat omdat wij een mening ergens over hebben dat dan een motie die waar dat niet in staat, dat hij dan ineens niet wordt gesteund. De voorzitter: Mevrouw Tibben, interruptie, VVD. Mevrouw Tibben: lnterruptie op de heer Vermaas. Zoals ik uw motie lees is het een oproep aan de gemeenteraad, dus dan hoeft het college daar in deze toch ook niet zo heel veel van te vinden? De voorzitter: Mijnheer Vermaas. De heer Vermaas: Nee voorzitter, nee inderdaad. Het is een oproep aan de gemeenteraad, alleen het college voelde toch de behoefte om er ook de mening en het advies van het college over te geven. Nou en ik voel mij dan gesteund natuurlijk als college zegt van bij adviseerde de raad van die fantastische motie aan te nemen. De voorzitter: Dat snappen wij, maar het college heeft gesproken bij de heer, bij monde van de heer Heere. De heer Heere: Ja ik geloof dat ik ook net duidelijk gezegd heb dat ik er verder niet op ingaan, omdat er geen oproep aan het college in zit. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. Volgens mij helder, in eerste termijn en we hebben al heel wat met mekaar gewisseld en dat was een goed debat denk ik.

Ik kijk nog even of iemand behoefte heeft aan de tweede termijn. Mevrouw Baltus, GroenLinks. Daarna de heer Vermaas. Mevrouw Baltus: Dank u voorzitter. Twintig jaar lang is de handschoen blijven liggen. Door jaren van uitstel en doorschuiven is het helaas ontwikkeld tot een groot, maatschappelijk dilemma. Keer op keer beloven dat het wel goed zou komen. Daar vertrouwden de boeren op en daarom zitten ze nu in grote onzekerheid. Ik snap de boosheid van de boeren. Wij vinden dan ook als fractie van GroenLinks en dat zullen we ook landelijk uitdragen, dat ook industrie, ook verkeer en ook luchtvaart drastisch moet veranderen. Iedereen moet namelijk zijn steentje bijdragen. Misschien zou ik het wel een rotsblok willen noemen en dat betekent ook dat wij de motie, ingediend door het CDA, VVD, SGP/ChristenUnie en D66, zullen steunen. U weet dat wij als fractie van GroenLinks het al vier jaar 27

lang en ook daarvoor, maar in ieder geval kan ik alleen over mijn eigen tijd spreken, het samen willen doen. Een korte reactie, ik ga hem toch noemen, mijnheer Vermaas, op uw motie. De stikstof bestaat niet. Het is een administratief probleem volgens u. Ik ga met u niet in discussie over feiten, maar die stikstofcrisis, die bestaat wel en die stikstofcrisis, die moeten we aanpakken. We moeten samen, niet alleen de boeren, maar dat heb ik net al gezegd, de hoeveelheid stikstof reduceren en dat is heel erg pijnlijk, maar helaas noodzakelijk om de natuur te redden, om de biodiversiteit te vergroten, om onze toekomstige voedselvoorziening door de boeren te garanderen en onze waterkwaliteit te redden. De voorzitter: U krijgt de interruptie van de heer Van Limburg, GemeenteBelangen. De heer Van Limburg: Ja dank u wel voorzitter. Mevrouw Baltus, wilt u hier in de gemeente Epe, dus dan de rest van de wereld redden? Dank u wel. De voorzitter: Mevrouw Baltus, GroenLinks. Mevrouw Baltus: Nou ik weet niet even heel erg goed, mijnheer van Limburg of ik daarop moet antwoorden. Als we dat namelijk allemaal denken, dan gaan we de wereld niet redden. Nee wij kunnen het niet in Epe alleen, daarom zeggen wij ook al heel lang als fractie van GroenLinks, we moeten het samen doen. De voorzitter: U krijgt ook een interruptie van de heer Vermaas, Forum voor Democratie.

De heer Vermaas: Ja voorzitter, dank u wel. Ja iedereen een rotsblok. Dat klinkt niet echt aantrekkelijk hè, alleen de boeren zo beschadigen, is kennelijk niet genoeg. Ja er wordt gezegd van we moeten het samen doen hè, met de hele wereld, niet alleen Nederland kan het probleem oplossen, maar het stikstofprobleem is een Nederlands probleem. In Duitsland maken ze zich geen zorgen om stikstof, daar is die norm is 140 keer hoger. Daar doen ze het gewoon met administratie, een norm omhoog halen en het probleem is opgelost, zo eenvoudig is het. Wat bedoelt u met gezamenlijk met de hele wereld oplossen? De voorzitter: Mevrouw Baltus. Mevrouw Baltus: Ja je kunt de feiten eruit pikken die bij je passen, maar als je de kaartjes bekijkt, dan lijkt het een soort slecht nieuws van er komt een grote onweersbui aan als je de kaartjes bekijkt bij de uitstoot van de hoeveelheid stikstof, is het echt in Nederland veel, veel feller gekleurd als in Duitsland. We zijn echt, onder andere Duitsland, we zijn echt het slechtste jongetje van de klas en ik heb u net eigenlijk al gezegd, ik heb niet zo heel erg de behoefte om met u over de feiten in discussie te gaan. Ik zou wel heel erg, want dat staat wat fractie van GroenLinks betreft, is niet aan de orde, ik zou wel heel graag met u in gesprek willen gaan over hoe we dat met onder andere u, hoe we dat dan samen voor iedereen goed op kunnen lossen.

Daar zou ik graag het gesprek over willen voeren en niet over of het probleem er wel of niet is, maar ik ben echt op zoek naar oplossingen, naar goede oplossingen voor iedereen, want die zijn er ook voor iedereen. De voorzitter: Voordat ik het woord aan de heer Vermaas geef, ik wijs u erop dat we hier natuurlijk vooral voor de samenleving in Epe staan en niet het wereldprobleem dan wel het nationale probleem kunnen oplossen, maar wel een bijdrage kunnen leveren. De heer Vermaas, Forum voor Democratie. De heer Vermaas: Ja voorzitter dank u wel. Nee dat is natuurlijk ook zo, maar ik begrijp wel dat het GroenLinks niet in discussie wil over de feiten, want als we het over de feiten hebben, dan kunnen we niet anders dan constateren dat als je naar kaartjes kijkt alsof er allemaal een probleem is, pure administratie, Forum voor Democratie kijkt naar de werkelijkheid en dan zie je dat stikstof helemaal niet bij de grens van Duitsland opeens zegt oh jee, we gaan Duitsland niet in, want we willen alleen in Nederland een probleem. Zo werkt stikstof helemaal niet. Stikstof gaat gewoon door de lucht en dertig procent geloof ik van de stikstof hier in Nederland, dat is ook gewoon over de grens gewaaid, dus je kunt niet zeggen Nederland heeft een probleem, Duitsland geen probleem en dan ontkennen dat het om administratie gaat, dat past niet bij elkaar. 28

De voorzitter: U krijgt de interruptie van de heer De Goede en dan ga ik terug naar mevrouw Baltus. De heer De Goede: Ja dank u voorzitter. Ik zal het proberen kort te houden. Ja er waait wat de grens wel. En waait ook heel veel de grens over vanuit Nederland naar Duitsland en België, daar zou je ook nog even rekening mee moeten houden, maar het mooie is van mensen kunnen dit ook op de tv thuis volgen en dan krijg je soms af en toe hele mooie vergelijkingen toegestuurd en ik kreeg er net eentje op mijn app binnen van een van de kijkers en die zij van veertien jaar geleden ontkenden alle banken administratief dat er een probleem was en vervolgens kwamen we in een ongelooflijke bankencrisis terug. De voorzitter: De heer Vermaas, ik denk niet of we nu, nee iets over de bankencrisis moeten hebben, maar De heer Vermaas: Nee voorzitter, dat wou ik ook precies zeggen, van laten we nou niet volgens mij gaat het wel erg buiten de orde van het debat. De bankencrisis lijkt me interessant om over te praten, maar misschien op een ander moment, maar goed ik denk dat ik mijn punt gemaakt heb, dank u wel. ...

De voorzitter: Over de bankencrisis zijn mooie boeken geschreven. Mevrouw Baltus. Mevrouw Baltus: Ja dank u voorzitter. Nou ik was bijna aan het eind. Het moge duidelijk zijn dat wij de motie van Forum voor Democratie niet steunen en dat wij met enthousiasme de motie, in eerste instantie opgezet door het CDA, graag wel willen steunen en het heel graag samen willen doen met iedereen die daarin belanghebbende is. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel voor uw tweede termijn. Volgens mij had de heer Vermaas ook voor de tweede termijn zich aangekondigd. De heer Vermaas, Forum voor Democratie. De heer Vermaas: Ja voorzitter, er is natuurlijk net ook al wat tijdens de interrupties een aantal dingen gezegd, dus dat zal ik verder niet herhalen, maar één ding daarvan wel, want het is belangrijk, ik vind dat je echt een motie moet beoordelen of wat erin staat en niet wat er niet in staat en wij hebben juist dat hele nou ja, wat je van het probleem vindt, hebben we erbuiten gelaten om gewoon puur te kijken naar de, nou ja naar het plan wat op dit moment er voorligt landelijk, wat echt een probleem voor de boeren oplevert, dat plan moeten we afwijzen en ik denk dat als wij in Epe, net zoals in heel veel andere gemeentes ook al, het signaal geven naar de provincie in eerste instantie, dat dat echt wel helpt, dus ik zou dat doen.

Interessant ook, WD had het ook al of het kwam ook ter sprake, dat daar echt een richtingenstrijd is in die partij. 51 procent was tegen dit soort dingen en 49 procent voor, dus wellicht een suggestie. Jullie zijn vandaag met z’n tweeën helaas, om een vervelende reden natuurlijk, maar wellicht dat jullie een om een kunnen stemmen en dan nou goed, dan doe je de partij op nog een plezier. Goed dank u wel. De voorzitter: Dank u wel voor uw laatste poging. Ik kijk nog even de zaal in of er iemand in de tweede termijn nog iets wil toevoegen. Volgens mij een goed debat geweest en kunnen wij de stemming openen, maar dan moeten we even kijken of iedereen ingelogd is. Is iedereen ingelogd, met name degenen die net hebben gesproken? Mevrouw Kattenberg: ja nu wel. De voorzitter: En dan breng ik eerst in stemming de motie van Forum voor Democratie, motie vreemd aan de orde van de dag, omdat die verstrekkender is dan de andere motie. Degenen die voor zijn, die kunnen natuurlijk ja indrukken of wat is het Mevrouw Katten berg: Een plusje De voorzitter: Een plusje, oh sorry. Het plusje en anders daartegen, dan duwt u het minnetje. De stemming is open. 29

Mevrouw Katten burg: Ja, iedereen heeft gestemd. De voorzitter: Volgende keer moeten we nog voor een achtergrondmuziekje zorgen. De motie is verworpen met achttien stemmen tegen en drie stemmen voor van Forum voor Democratie en van GemeenteBelangen, maar iedereen kan zien waar de stemmen vandaan komen. Dat is ook het mooie van dit stemsysteem. Dank u wel, motie is verworpen. Dan breng ik in stemming de tweede motie vreemd aan de orde van de dag, Landbouw, ja natuurlijk van CDA, VVD, D66, SGP/ChristenUnie. De stemming is geopend. En de stemming is klaar, dat is twintig stemmen voor en één stem tegen van Forum voor Democratie en daarmee is de motie aangenomen. Ik denk dat het passend is, u heeft een mooi debat gevoerd, maar ik denk dat het passend is ook om de publieke tribune, de mensen die daar zo lang hebben gewacht totdat deze motie in behandeling is genomen en zich keurig hebben gedragen, maar ook vooral geïnteresseerd hebben geluisterd naar alle argumenten die gewisseld zijn, om hem vooral sterkte te wensen, want het zijn ingewikkelde tijden en u heeft ook complexe vraagstukken op te lossen en u heeft van de raad duidelijk begrepen dat de raad u steunt in uw zorgen die u heeft. Dat gezegd hebbende, schors ik de vergadering voor tien minuten. Dan gaan we om tien voor tien gaan we verder. b.

Motie vreemd: Besluitvorming tijdelijke opvanglocaties

De voorzitter: Dames en heren, ik heropen de vergadering en wij hebben nog te doen met elkaar een motie vreemd aan de orde van de dag van de Partij van de Arbeid, besluitvorming tijdelijke huisvesting, maar we zou de eerste vragen behandelen van GemeenteBelangen en Forum voor Democratie, dus ik stel voor dat eerst de heer Van Limburg zijn vragen stelt en dan doen we de vragen van de heer Vermaas en dan gaan we eerst naar het college en dan gaan we de motie ook behandelen. De heer Van Limburg, GemeenteBelangen. De heer Van Limburg: Wilt u dat ik de vraag hier stel of wilt u dat ik de vraag daar stel? Of maakt het u niet uit? De voorzitter: Volgens mij stelt u altijd netjes de vraag hier, dus De heer Van Limburg: Omdat de vraag raadsleden gewoon vanaf de plek worden gevraagd, dus vandaar. Mevrouw Kattenberg: In het begin hebben we dat wel zo gedaan. De voorzitter: Oh hebben we dat wel zo gedaan? Ja deze voorzitter is niet helemaal scherp vandaag. U mag het van die kant De heer Van Limburg: Ja ik wil met alle plezier daar naartoe lopen hoor. De voorzitter: Nee, nee, nee. Nee ik snap dat u geen discriminatie wil. De heer Van Limburg: Zal ik daar maar van harte naartoe gaan. De voorzitter: Mijnheer Van Limburg, aan u