Memo beantwoording technische- en informatieve vragen raad Begroting 2026-2029 zending 2

1

MEMO Aan

: Leden van de Raad

Van

: Eenheid Financieel advies

Onderwerp

: Beantwoording vragen programmabegroting 2026-2029

Datum

: 29-10-2025

Beste leden van de raad, Door diverse fracties zijn schriftelijk technische- en informatieve vragen gesteld over de Programmabegroting 2026-2029. Hieronder treft u de beantwoording van de vragen aan.  Ten opzichte van de eerste zending (22 oktober) is de beantwoording op de vragen waarvan het nummer groen gearceerd is in deze tweede zending toegevoegd. N.B.: de verwijzing naar de paginanummers heeft betrekking op het pdf-document van de begroting. 1

Programma of Paragraaf: Paragraaf 1 – Lokale heffingen

Onderwerp: Kostendekkendheid leges en begraafplaatsen Pagina: 56–61 par./punt: 1.2 en 1.3

Fractie: Gemeentebelangen Epe Vraag: Waarom komt er minder geld binnen uit leges en begraafplaatsen, en wat gaat de gemeente doen om dat weer op orde te krijgen? Antwoord: Er is een onbalans tussen de inkomsten en de uitgaven voor begraven en beheer van begraafplaatsen. Terwijl de kosten zijn gestegen, daalt het aantal begrafenissen, urnenbijzettingen en verlengingen van grafrechten licht. Er wordt meer gebruik gemaakt van cremeren en natuurbegraven buiten de gemeente. In lijn met het nieuwe beleidsplan Begraven, begraafplaatsen en gedenken zal onderzocht worden hoe de kostendekkendheid verbeterd kan worden. 2

Fractie: Gemeentebelangen

Programma of Onderwerp: Structurele besparing van Paragraaf: €2 mln. Bestuurlijke en Pagina: 10-12 par./punt: 1e financiële overwegingen resultaten doorlichting Vraag: Hoe wordt ervoor gezorgd dat de structurele besparing van bijna €2 miljoen niet ten koste gaat van de uitvoering van gemeentelijke taken? Antwoord: De taakstelling van € 2 miljoen is enerzijds ingevuld door een kritische doorlichting van de begroting. Budgetten die al enige jaren niet volledig werden ingezet, zijn neerwaarts bijgesteld. Dit kon zonder dat dit invloed had en heeft op inhoudelijke activiteiten. Anderzijds is de niet toegekende indexering 2024 nu structureel gemaakt. Ook daarvan is duidelijk dat hierdoor in 2024 / 2025 geen effect op inhoudelijke activiteiten is ontstaan. Daarmee verwachten we dit ook voor de volgende jaren niet.

Memo beantwoording vragen programmabegroting 2026-2029

2 3

Fractie: Gemeentebelangen

Programma of Onderwerp: Taakstelling “laaghangend Paragraaf: fruit” Bestuurlijke en Pagina: 11 par./punt: ad a/b financiële overwegingen financiële mutaties Vraag: Een deel van de taakstelling uit de doorlichting wordt niet gehaald. Wat betekent dit voor de begroting en zijn er elders aanvullende maatregelen nodig? Antwoord: Nee, er zijn geen aanvullende maatregelen nodig. Het deel van de taakstelling dat niet is behaald, is ten laste van het begrotingssaldo gebracht. Omdat in de Kadernota 2026-2029 al een aanvullende taakstelling is opgenomen (bovenop de eerdere taakstelling van € 2 miljoen), is besloten om niet nogmaals de taakstelling te verhogen voor het niet gerealiseerde deel. 4

Programma of Paragraaf: Programma 2 – Actief in Epe

Onderwerp: Investeringen maatschappelijke accommodaties en Fractie: onderwijs Gemeentebelangen Pagina: 21- 22 Epe par./punt: Toelichting investeringen IHP en accommodaties Vraag: De gemeente wil €28 miljoen investeren in accommodaties en scholen. Hoe wordt dat betaald en wat betekent dit voor de schuldenpositie? Antwoord: De nieuw opgenomen investeringen in onderwijshuisvesting en accommodaties staan gepland voor 2028 en 2029. Op basis van de geprognosticeerde balans (pag. 102-103) en de daarin verwerkte verwachte ontwikkeling van de liquiditeitspositie wordt duidelijk dat de gemeente voor de financiering van de investeringen in toenemende mate zal moeten gaan lenen (kortlopend resp. langlopend). In de paragraaf Financiering (pag. 73-74) is toegelicht wat het verwachte effect zal zijn op de financieringspositie. In de paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing is toegelicht wat het verwachte effect zal zijn op de schuldquote en op de solvabiliteit (pag. 67-68). 5

Programma of Paragraaf: Programma 5 – Ruimte en wonen

Onderwerp: Netcongestie Pagina: 21- 22 par./punt: Toelichting nieuw beleid

Fractie: Gemeentebelangen Epe Vraag: Er wordt extra capaciteit vrijgemaakt voor netcongestie. Wat gaat de gemeente daar concreet aan doen? Antwoord: In de komende jaren gaat Liander aan de slag om wijksgewijs het elektrictiteitsnet te verzwaren. Dit leidt o.a. tot een forse toename van het aantal transformatorunits. Dit gebeurt in nauwe samenwerking en afstemming met de gemeente. Gemeente is o.a. betrokken bij de ruimtelijke inpassing van de transformatorunits, voorbereiden van laadplekken en het voorbereiden van de wijk op de warmtetransitie. Voor deze werkzaamheden wordt capaciteit vrijgemaakt. 6

Programma of Paragraaf: Paragraaf 5 – Bedrijfsvoering

Onderwerp: Doorlichting van de begroting Fractie: Pagina: 75 - 81 Gemeentebelangen par./punt: 5.3 / interne beheersing en Epe efficiëntie Vraag: De tweede ronde van de financiële doorlichting loopt nog. Wat verwacht het college dat dit oplevert aan besparingen of verbeteringen? Antwoord: Wij verwachten dat deze – (bestaat uit het vervolgonderzoek kostendekkende heffingen, het vervolgonderzoek vastgoed, doorlichting beleid, doorlichting van subsidies en doorlichting financieel beleid) – invulling geven aan de taakstelling zoals wij die in deze begroting hebben opgenomen en die oploopt naar € 662.500 in 2029.

Memo beantwoording vragen programmabegroting 2026-2029

3 7 Fractie: Gemeentebelangen Epe

Programma of Paragraaf: Paragraaf 3 – Onderhoud kapitaalgoederen

Onderwerp: Achterstallig onderhoud wegen en groen Pagina: 70 - 73 par./punt: 3.2 wegenonderhoud en 3.3 groenbeheer

Vraag: Is het beschikbare geld in de begroting voldoende om het achterstallige onderhoud van wegen en groen echt aan te pakken? Antwoord: Voor het wegenonderhoud is op dit moment voldoende budget om achterstanden in de komende jaren weg te werken. Er vindt een jaarlijkse monitoring plaats naar de onderhoudstoestand van de wegen, dit kan in latere jaren leiden tot aanpassing van de benodigde budget voor onderhoud. Voor het groenonderhoud wordt budget gevraagd om het achterstallig onderhoud aan te pakken. Structureel budget voor renovatie/vervanging van groen brengen wij in beeld als we het integraal beheerplan openbare ruimte hebben opgesteld 8

Programma of Paragraaf: Programma 11 – Bestuur en organisatie

Onderwerp: Stijgende ICT- en beveiligingskosten Fractie: Pagina: 45 - 47 Gemeentebelangen par./punt: Nieuw beleid – Epe informatieveiligheid en AI Vraag: De ICT- en beveiligingskosten stijgen flink. Waar komt dat door en wat levert het concreet op? Antwoord: De kosten stijgen inderdaad. De technologische ontwikkelingen op het gebied van data en AI gaan razendsnel en het is al lang geen keuze meer of je hier als gemeente op aanhaakt. Niet alleen laat je kansen liggen, maar je wordt ook geconfronteerd met leveranciers, ketenpartners en een samenleving die meer van je eist, vraagt of verwacht. Het gaat dan voor een belangrijk deel over beveiliging en uitwisselen van gegevens. Ook gaat het over het verhogen van digitale weerbaarheid: in hoeverre ben je gereed voor het opvangen van cyberdreigingen en hoe blijf je trouw aan Europese digitale waarden in een tech-markt die zeer opportunistisch is. Privacy en transparantie horen bij die Europese waarden, daarvoor moeten maatregelen worden getroffen om dat wat we doen, inzichtelijk te maken. Veel Europese en daaruit voortvloeiende Nederlandse regelgeving gaat hierover. Denk aan de Cybersecuritywet (komt uit NIS2), AI-act en de Data-act ICT-investeringen gaan over kennisopbouw, implementatie van nieuw beleid, verplichte trainingen op gebied van AI en crisismanagement, of het opbouwen en aanschaffen van registraties (vb.

algoritmeregister) en beheersystemen ten behoeve van transparantie en verantwoording aan andere overheden en de samenleving. Deze investeringen zijn niet alleen een kostenpost, maar ook een noodzakelijke stap om als betrouwbare overheid te blijven functioneren in een snel digitaliserende samenleving. 9

Programma of Onderwerp: Solvabiliteit en financiële Paragraaf: positie Fractie: Paragraaf 2 – Pagina: 61 - 70 Gemeentebelangen Weerstandsvermogen en par./punt: 2.4 financieel beleid en Epe risicobeheersing kengetallen Vraag: De gemeente heeft nu een solvabiliteit van 66%. Blijft die gezond na de geplande investeringen en leningen vanaf 2027? Antwoord: In de begroting 2026 wordt verwacht dat de solvabiliteit uitkomt in dat jaar op 66%. In de tabel op pagina 67 van de begroting wordt ook de verwachting voor de komende jaren weergegeven. Daarin zien we dat de solvabiliteit naar verwachting daalt naar 61% in 2029. Bij deze berekening is het geplande investeringsniveau en eventueel daarvoor benodigde leningen betrokken. Over het algemeen wordt een solvabiliteit van 50% of meer gezien als goed en daar blijven we in de planperiode nog ver boven.

Memo beantwoording vragen programmabegroting 2026-2029

4 10

Programma of Paragraaf: Programma 3 – Zorg en Opvang

Onderwerp: Kosten en vergoedingen opvang asielzoekers, statushouders en Fractie: ontheemden Gemeentebelangen Pagina: 23 - 25 Epe par./punt: Toelichting bestaand beleid / maatschappelijke opvang en integratie Vraag: In de begroting is opgenomen dat de gemeente verantwoordelijk is voor de opvang van asielzoekers, statushouders en Oekraïense ontheemden. Ook wordt in de bijlage over reserves een vrijval genoemd van circa €3 miljoen uit de reserve “Huisvesting van vluchtelingen, ontheemden, statushouders en andere doelgroepen”. Kan het college toelichten hoe deze kosten en bijbehorende rijksvergoedingen in de begroting 2026–2029 zijn verwerkt?  Worden de opvangkosten volledig door rijksbijdragen of specifieke uitkeringen gedekt?  In hoeverre is sprake van structurele zekerheid over deze rijksvergoedingen?  En hoe wordt omgegaan met eventuele tekorten of overschotten op dit onderdeel in de komende jaren? Antwoord: In grote lijn kan hierover het volgende worden aangegeven: Opvang ontheemden Oekraïne De exploitatiekosten die hiervoor worden gemaakt worden gedekt vanuit de normvergoeding die de gemeente van het Rijk ontvangt vanuit de RooO (Regeling opvang ontheemden Oekraïne). Op dit moment (2025) is dat € 44,- per opvangplek per dag. De gemeente heeft hiervoor een voorschot ontvangen (SPUK).

Als aan het einde van het boekjaar blijkt dat de normvergoeding niet toereikend was, kan de gemeente de meerkosten onderbouwd vergoed krijgen. Dat loopt via de SISA-verantwoording. Voor de kosten die gemoeid gaan met het realiseren van de opvangplekken is er een transitiekostenvergoeding vanuit het Ministerie van Asiel & Migratie toegekend. Deze vergoeding dekt de kosten van verbouwingen aan opstallen om deze gereed te maken voor de opvang van Oekraïense Ontheemden. In de begroting en de jaarstukken zijn de activiteiten, de kosten en de opbrengsten grotendeels opgenomen onder programma 3. Voor 2026 zijn zowel de lasten (kosten van huisvesting, etc.) als de baten (rijksvergoeding) begroot. Voor de jaren 2027-2029 is het niet duidelijk hoe de opvang Oekraïense ontheemden zich gaat ontwikkelen en voor die jaren zijn dan ook geen lasten en baten begroot. In de afgelopen jaren ontstond een overschot op de middelen die werden ontvangen van het Rijk. Door de raad is de afgelopen drie jaar bij de vaststelling van de jaarrekening besloten om deze middelen toe te voegen aan de reserve. Doordat de kosten aanzienlijk stijgen en de vergoeding lager is dan de afgelopen jaren, is de verwachting dat er bij de jaarrekening 2025 geen overschot zal zijn. Opvang asielzoekers De kosten die hiervoor door de gemeente worden gemaakt kunnen tot nu toe bij het COA worden gedeclareerd.

Hiervoor is een bedrag aan lasten en baten opgenomen in de begroting. De kosten van huisvesting etc. zijn een verantwoordelijkheid van het COA. De gemeente is wel verantwoordelijk voor kosten die samenhangen met het zoeken van een geschikte locatie voor de realisatie van een opvanglocatie (azc). Hiervoor zijn middelen beschikbaar in de begroting. Huisvesting en inburgering statushouders (vluchtelingen met een verblijfsvergunning) De gemeente is verplicht om elk halfjaar een bepaald aantal statushouders te huisvesten (taakstelling). Er moet worden gezorgd voor geschikte woonruimte. De gemeente werkt hiervoor samen met woningcorporatie Triada. Naast huisvesting heeft de gemeente ook een taak in inburgering en maatschappelijke begeleiding. Ter dekking van de (uitvoerings)kosten ontvangt de gemeente een bedrag in de algemene uitkering uit het gemeentefonds. Deze middelen blijken de laatste tijd ontoereikend te zijn, waardoor het budget in de begroting 2026 structureel moet worden verhoogd.

Memo beantwoording vragen programmabegroting 2026-2029

5 11

Programma of Paragraaf: Programma 5 – Ruimte en Wonen

Onderwerp: Aankoop terrein en gebouwen Oenerweg Epe Fractie: Pagina: 29 - 30 Gemeentebelangen par./punt: Toelichting bestaand beleid / Epe woningbouw en tijdelijke huisvesting Vraag: Het college heeft besloten tot aankoop van het terrein met gebouwen aan de Oenerweg in Epe voor (tijdelijke) huisvesting van doelgroepen zoals statushouders, Oekraïense ontheemden en mogelijk andere inwoners. Kan het college toelichten hoe de kosten van deze aankoop en eventuele verbouwings- of exploitatiekosten zijn verwerkt in de begroting 2026–2029? Onder welk programma of investeringspost zijn deze bedragen geboekt? Worden de kosten (deels) gedekt uit de vrijgevallen reserve huisvesting vluchtelingen en ontheemden of uit andere middelen? En hoe worden de structurele lasten van onderhoud en beheer financieel opgevangen in de komende jaren? Antwoord: De aankoop van het terrein en de opstallen is in 2025 gedaan vanuit de opgebouwde reserve opvang vluchtelingen, statushouders en overige doelgroepen. Hier heeft de gemeenteraad een besluit over genomen.

De verbouwing van drie opstallen wordt gedekt uit de transitiekosten regeling (binnen de SPUK Bekostigingsregeling opvang ontheemden); deze regeling is hier te raadplegen: https://wetten.overheid.nl/BWBR0046732/2025-01-01 De exploitatie van de drie panden, bestaande uit onderhoud, inrichting, beheer, woonbegeleiding, (sociale-) ondersteuning worden gedekt vanuit de normvergoeding binnen de RooO (Regeling opvang ontheemden Oekraïne). Op dit moment is dat € 44,- per opvangplek per dag, exclusief eventuele financiële toelage voor personen die geen inkomen hebben in de opvang. Die kosten kunnen via de verantwoording in de jaarrekening (SISA) worden verrekend met het Rijk. Indien de normvergoeding niet toereikend is, kan de gemeente de meerkosten onderbouwd vergoed krijgen. Ook dat loopt via de SISA-verantwoording. In de begroting en de jaarstukken zijn de activiteiten, de kosten en de opbrengsten grotendeels opgenomen onder programma 3. 12

Programma of Paragraaf: Programma 2

Onderwerp: Welzijn Pagina: 27 par./punt:

Fractie: Gemeentebelangen Epe Vraag: Uitvoering vrijwilligers ondersteuning: waardering voor vrijwilligers met feestavond. Is dit budget toereikend voor alle vrijwilligers van KoppelSwoe en alle verenigingen in de gemeente Epe? Tevens is een feestavond voor de oudere vrijwilligers niet aantrekkelijk (eigen ervaring) Antwoord: De invulling van een vrijwilligersfeest wordt voor 2026 opnieuw opgepakt en ingevuld met KoppelSwoe waarbij het doel is zoveel mogelijk vrijwilligers in de hele gemeente Epe te bereiken (dus niet alleen KoppelSwoe). 13

Programma of Paragraaf: Programma 3

Onderwerp: zorg en opvang Pagina: par./punt:

Fractie: Gemeentebelangen Epe Vraag: Samen voor elkaar: is in het budget ook geld opgenomen om gemeenschappelijke ruimten te creëren dichtbij appartementen. Daar waar veel ouderen wonen of in de nog nieuw te bouwen sociale huurwoning appartementen welke gebruikt gaan worden om doorstroming te bevorderen. Voorbeeld gemis zijn de appartementen aan de Tippe. Dan bedoelen wij dat dit te bereiken is ook voor ouderen die slecht ter been zijn. Waar zij een kopje koffie kunnen drinken, spelletje doen en ook zorgmedewerkers en gemeente spreekuren kunnen houden. Dit in het kader om eenzaamheid te voorkomen. Memo beantwoording vragen programmabegroting 2026-2029

6 Antwoord: In het addendum op de woonzorgagenda (2025) wordt ontmoeten benoemd als een belangrijk aandachtspunt bij de huisvesting van ouderen. We zetten in op drie verschillende woonvormen in bestaande en nieuwbouw, namelijk: nultredenwoningen, geclusterde woningen en zorggeschikte woningen. De focus bij nultredenwoningen ligt bij een ontmoetingsruimte in de nabijheid (maximaal 250 meter). Met deze ontmoetingsruimten doelen we op de Huizen van de Buurt van Koppel-Swoe. Bij geclusterde woonvormen is een gezamenlijke en toegankelijke ontmoetingsruimte een vereiste (inpandig). Ditzelfde geldt voor zorggeschikte woningen. Nieuwbouwplannen worden met Triada en/of projectontwikkelaars besproken. Het appartementencomplex aan de Tippe is 2 jaar geleden opgeleverd voordat de afspraken waren gemaakt in het addendum op de woonzorgagenda over ontmoetingsruimten in de nabijheid. Bij de planvorming van nieuwbouw aan de Klaarbeek wordt ontmoeting wel meegenomen. 14

Fractie: Programma of Paragraaf: Onderwerp: wat gaan we daarvoor doen CDA 2 Pagina:21 par./punt: 4 Vraag: bij 4a staan Wieken en Balai Pusat. Eerder stond hier ook Sportpark Wachtelenberg. Is er eerder specifiek een budget opgenomen voor het Sportpark en zo ja, is dit nu elders ingezet? Kunnen de verenigingen aldaar nog rekenen op een financiële bijdrage? Ondanks het afvallen van het Sportpark, is er toch voor twee jaar een extra budget opgenomen van 200.000. Met het afvallen van het Sportpark zou je hier een vermindering verwachten ipv een toevoeging van budget, kunt u dit verklaren? Op blz 22 lezen we vervolgens bij de investeringen de punten 1 tm 3 met verschillende investeringsbedragen. Is dit een onderscheid per locatie of waarvoor heeft u deze onderverdeling gemaakt? Is dit bijvoorbeeld een stelpost voor De Wieken en een stelpost voor Balai Pusat? We zien deze onderverdelingen vaker dit jaar, ook bij IHP op blz 20 bijvoorbeeld. Wij zouden graag zien waar deze aparte posten voor staan. Antwoord:  Nee, eerder is geen specifiek budget voor de Wachtelenberg opgenomen. Dit geldt overigens ook voor De Wieken en Balai Pusat. In de Kadernota 2026-2029 en nu ook in de begroting is een algemeen bedrag van € 18 miljoen opgenomen (verdeeld over 2028 en 2029) in aanvulling op de eerder beschikbaar gestelde € 3 miljoen voor maatschappelijke accommodaties.

Een nadere onderverdeling is niet gemaakt.  De € 200.000 zijn uitvoeringskosten voor de gehele visie op toekomstbestendige maatschappelijke accommodaties; een toelichting op deze post is opgenomen op pagina 132 van de Programmabegroting.  De drie genoemde bedragen zijn een eerste, indicatieve fasering van de € 18 miljoen over de verschillende jaren en verschillende afschrijvingstermijnen (25 jaar en 40 jaar). Zodra er definitieve besluiten zijn genomen, waarmee kredieten beschikbaar worden gesteld, kunnen deze bedragen aan de bewuste accommodaties worden toegerekend. Een toelichting op de investeringsbedragen is opgenomen op pagina 138 van de Programmabegroting. 15

Fractie: Programma of Paragraaf: Onderwerp: wat mag dat kosten CDA 3 Pagina: 24 par./punt: … Vraag: Na 2026 zien we een forse daling in de lasten en baten van het bestaand beleid. Kunt u dit uitleggen? Is er wellicht een subsidie weggevallen en zo ja, heeft dit gevolgen? Antwoord: Op dit programma worden ook de lasten en baten van de opvang Oekraïense ontheemden begroot. Voor 2026 hebben we zowel de lasten (kosten huisvesting, etc) als de baten (rijksvergoeding) begroot. Voor de jaren 2027-2029 is het niet duidelijk hoe de opvang Oekraïense ontheemden zich gaat ontwikkelen en wij hebben dan ook voor die jaren geen lasten en baten begroot. Dit verklaart de daling in de lasten en baten bestaand beleid na 2026 op dit programma.

Memo beantwoording vragen programmabegroting 2026-2029

7 16

Fractie: Programma of Paragraaf: Onderwerp: lasten nieuw beleid CDA 4 Pagina: 27 par./punt: Vraag: In de kadernota lazen we dat er een extra investering nodig is voor de brandweerkazerne in Oene van 1, 5 mio. Het totaal kwam daarmee op 2,5 mio. Nu lezen we op blz 27 dat het totale investeringsbedrag 2.728.000 is. Kunt aangeven waarom het bedrag wederom gestegen is? Antwoord: In de begroting 2025-2029 is een bedrag van €1.214.654 (€1 miljoen excl. Btw) beschikbaar gesteld. Hierboven op komt de extra investering die nodig is van €1.512.500,-, dit bedrag is inclusief Btw en indexering opgenomen. 17

Fractie: Programma of Paragraaf: Onderwerp: wat mag dat kosten CDA 5 Pagina:31 par./punt: Vraag: waarin zit de sterke stijging van de lasten en baten bestaand beleid van 2025 naar 2026? In de vorige begroting waren de lasten bestaand beleid 2026 nog 4.213.000. Nu 8.055.000 Antwoord: In de toelichting op de mutaties van programma 5 (pagina 110) wordt de toename van de lasten t.o.v. de begroting 2025 na wijzigingen toegelicht. De belangrijkste oorzaak van de hogere lasten én baten is de verwerking van actuele grondexploitatieberekeningen (circa € 3 miljoen). 18

Fractie: CDA

Programma of Paragraaf: 6

Onderwerp: ruimtelijke ontwikkeling Pagina: 32 par./punt:

Vraag: Kunnen we de verwachte kosten voor de aanpassing van de ring in Epe terugvinden in deze begroting? Is er huidige een post waaruit dit gedekt kan worden en zo ja, welke is dit? Antwoord: De kosten voor de aanpassing van de ring in Epe worden gedekt vanuit het Mobiliteitsfonds dat is opgenomen in de bedragen in het meerjareninvesteringsplan voor het Mobiliteitsfonds op pagina 138 van de programmabegroting. 19

Fractie: CDA

Programma of Paragraaf: 6

Onderwerp: Faunabeheer Pagina: 34 par./punt: 2

Vraag: Blz 34. Nieuw toegevoegd: faunabeheer, eerste twee jaar 100.000 daarna de helft (samenwerking met Heerde). Waarom is gekozen om dit in eigen beheer te doen? Antwoord: In maart 2026 loopt het huidige jachtcontract af. Bij de afweging over het toekomstig faunabeheer is geconstateerd dat zonder een eigen faunabeheerder onvoldoende effectief en integraal uitvoering kan worden gegeven aan zowel het faunabeheer als de bredere context van het bosbeheerplan. Goed faunabeheer is dan ook een kerntaak die voortvloeit uit deze verantwoordelijkheid. De verwachting is dat door samenwerking en een effectievere organisatie niet alleen invulling gegeven kan worden aan beleidsdoelen, maar ook aan een duurzame en toekomstgerichte vorm van bosbeheer. 20

Fractie: Programma of Paragraaf: Onderwerp: mobiliteitsfonds CDA 6 Pagina: 34 par./punt: 7/10 Vraag: We zien hier 4 posten met investeringsbedragen. Is hier een planning bij met de locaties? Antwoord: De locaties komen voort uit het vastgestelde uitvoeringsprogramma Mobiliteitsplan 2022-2032. Daarin opgenomen plannen voor 2026 en verder zijn o.a. herinrichten Deventerstraat in Vaassen, 2e fase fietspad Epe-Oene, fietstunnel Eekterweg, Ring in Epe en de twee integrale plannen Kroondomein en de Dellenweg.

Memo beantwoording vragen programmabegroting 2026-2029

8 21

Fractie: Programma of Paragraaf: Onderwerp: lokale evenementen CDA 9 Pagina: 41 par./punt: … Vraag: In de vorige begroting stond een post van 25.000 bij 2025 voor ondersteuning lokale evenementen, voor de jaren erna de melding p.m., kunt u aangeven wat uw verwachtingen zijn voor de komende jaren? Of vinden we dit nu elders terug? Antwoord: De post van € 25.000 in de begroting 2025 is eenmalig opgenomen. Eventuele eenmalige of meerjarige toekomstige ondersteuning is afhankelijk van het nieuwe nog vast te stellen evenementenbeleid (zie programma 9 op pagina 41). Na vaststelling van het beleid door de raad zullen de daarmee gepaard gaande kosten opgenomen worden in een volgende begroting. 22

Fractie: Programma of Paragraaf: Onderwerp: indicatoren CDA 11 Pagina: 46 par./punt: Vraag: De bezetting ligt hoger dan de toegestane formatie. Kunt u dit verklaren? We zouden het eerder andersom verwachten met de regelmatig openstaande vacatures. Antwoord: De formatie is gebaseerd op de begrote salarisbudget en de bezetting is gebaseerd op de daadwerkelijke salariskosten. Beide zijn afgezet tegen het inwoneraantal van een specifiek jaar. Dat leidt tot deze kerngetallen. Het zegt dus niet direct iets over de begrote aantal FTE's in relatie tot het werkelijke aantal FTE. 23

Fractie: Programma of Paragraaf: Onderwerp: … CDA overhead Pagina: 53 par./punt: 14 Vraag: er is een post opgenomen van 100.000 voor de komende 4 jaar voor een regelanalist/jurist omgevingswet. Kunt u uitleggen waarom dit nodig is voor 4 jaar? Met de omgevingswet zou het toch eenvoudiger worden? Antwoord: Er is een bedrag van €100.000 per jaar opgenomen ten behoeve van het aanstellen van een regelanalist/jurist Omgevingswet. Verwacht wordt dat deze dubbelrol door één medewerker kan worden vervuld. Het bedrag is overigens structureel opgenomen (niet voor 4 jaar). De rol is blijvend noodzakelijk om invulling te geven aan nieuwe taken die voortkomen uit de Omgevingswet. Regelanalist De Omgevingswet heeft als doel om het voor inwoners en initiatiefnemers eenvoudiger te maken om te zien wat mag en wat niet, en om een aanvraag in te dienen. Maar dat gebeurt niet vanzelf. Juist de gemeente heeft hierin een belangrijke taak: het vertalen van juridische regels uit het omgevingsplan naar toepasbare regels in het Omgevingsloket. De regelanalist zorgt ervoor dat deze regels beschikbaar komen in de vorm van begrijpelijke vergunningchecks en aanvraagformulieren op B1-niveau. De functie vraagt om juridische expertise en kennis van het omgevingsrecht. Zonder deze vertaalslag blijft het loket complex en ontoegankelijk.

De inzet van een regelanalist is dus essentieel om het voor de inwoner daadwerkelijk eenvoudiger te maken, zoals de wet inderdaad beoogt. Jurist Omgevingswet Het team Ontwikkeling Omgeving heeft structureel te maken met juridisch complexe vraagstukken, en die nemen toe in aantal en zwaarte. Denk aan actuele thema’s zoals stikstof en netcongestie, maar ook thema’s zoals waterkwaliteit, bodemkwaliteit, geluid en geurhinder, klimaatadaptatie en energietransitie. Deze thema’s raken direct aan beleidsontwikkeling en ruimtelijke initiatieven zoals woningbouw. Op dit moment is er geen vaste jurist in het team, terwijl juridische expertise steeds vaker nodig is om tot zorgvuldige en juridisch houdbare besluiten te komen. Aan de voorkant, maar ook achteraf bij beroepsprocedures. Een structurele juridische functie binnen het team draagt bij aan kwaliteit, snelheid en rechtszekerheid. Ook draagt het bij aan het verminderen van de afhankelijkheid van externe juridische expertise, wat naar verwachting leidt tot kostenbesparing. Kortom, de inzet van een regelanalist en jurist is een structurele investering in de kwaliteit van onze dienstverlening en besluitvorming onder de Omgevingswet 24

Fractie: Programma of Paragraaf: Onderwerp: gebruik grond CDA overhead Pagina: 53 par./punt: 12 Vraag: U neemt een post(100.000 per jaar) op voor toezicht oneigenlijk gebruik grond. Kunt u aangeven waar deze kosten globaal uit bestaan? (is dit alleen arbeid of is dit ook voor juridische kosten bijvoorbeeld?) Verwacht u niet dat het toezicht zal afnemen als straks gehandhaafd is? Memo beantwoording vragen programmabegroting 2026-2029

9 Antwoord: Deze kosten bestaan zowel uit ambtelijke inzet als juridische kosten. Er is al lange tijd geen sprake van actief handhaving en toezicht op het oneigenlijk in gebruik hebben van grond door het ontbreken van specifiek beleid en daarvoor benodigde formatie. Het zal jaren gaan kosten om dit in te lopen. Het toezicht houden op oneigenlijk grondgebruik is een wettelijk eis conform artikel 160 lid 3 van de gemeentewet. Om dit toezicht goed te kunnen uitvoeren en te voorkomen dat er bijvoorbeeld verjaring optreedt is er inzet van structurele middelen benodigd. 25

Fractie: CDA

Programma of Paragraaf: Onderwerp: juridische risico’s Weerstandsvermogen en Pagina: 64 par./punt: risicobeheersing … Vraag: U geeft aan dat de kansklasse klein is. Is dit reëel met de ontevreden initiatiefnemers die nu al in zicht zijn? Antwoord: Ja, op basis van huidige inzichten achten we overall het juridische risico op kansklasse klein. We weten niet naar welke ontevreden initiatiefnemers u specifiek verwijst maar ontevredenheid levert niet automatisch hogere risico’s op. 26

Fractie: Programma of Paragraaf: Onderwerp: gebouwen CDA Onderhoud kapitaalgoederen Pagina: 72 par./punt: 3.3.6 Vraag: Het aantal gebouwen in de begroting is hetzelfde gebleven, 47. Kunnen we in deze begroting ook al iets terugvinden van de aankoop van de percelen met bebouwing aan de Oenerweg? Antwoord: Nee deze gebouwen zijn nog niet terug te vinden in de begroting aangezien de acten nog moeten passeren bij de notaris. 27

Fractie: Programma of Paragraaf: Onderwerp: Lucrato CDA Verbonden partijen Pagina: 85 par./punt: Vraag: Jaarlijkse bijdrage gemeente aan Lucrato gaat van 203.000 (blz 77 begroting vorig jaar) naar 4.909.090 in de huidige begroting. Kunt u deze verandering toelichten? Antwoord: Het betreft een wijziging in weergave waardoor deze beter aansluit bij de Meerjarenbegroting van Lucrato en wat wij als gemeente bijdragen aan Lucrato. In eerdere jaren presenteerden we hier alleen de begrote bijdrage in het exploitatietekort van Werkbedrijf Lucrato. De bijdrage die nu staat opgenomen bestaat uit drie geldstromen: 1) Wsw subsidie, 2) re-integratiebudget, 3) bijdrage in personeelskosten. De verwachte bijdrage in het exploitatietekort zal €118.000 bedragen in 2026. 28

Fractie: CDA

Programma of Paragraaf: Onderwerp: … Toelichting incidentele Pagina: 99 par./punt: 5 bedragen Vraag: op blz 99, bij programma 5 zien we een post van 50.000 voor 4 jaar mbt netcongestie , op blz 36 zien we netcongestie ook terugkomen en dan bij programma 7 met bedragen van 92.000 en 75.000. Zijn dit inderdaad twee verschillende dingen en zo nee, waarom verschillen de bedragen dan? Antwoord: Er wordt in totaal €75.000 voor 4 jaar gereserveerd voor een projectteam voor de begeleiding van de uitbreiding van het elektriciteitsnet. €25.000 daarvan wordt gedekt uit de Klimaatgelden (CDOKE) die we van het Rijk ontvangen. Netto kosten kosten worden dan €50.000,/ jaar in de periode 2026-2029. Het bedrag van €92.000 is een optelsom van de bruto lasten voor Netcongestie en Publiceren besluiten omgevingsdienst. 29

Fractie: Programma of Paragraaf: Onderwerp: … CDA Financiële begroting Pagina:100 par./punt: 5 Vraag: We zien dat er nu onttrekkingen plaatsvinden bij langdurig zieken voormalig personeel. Dat was vorig jaar nog nul. Gaat het om 1 persoon of zijn er meerdere personen? Wordt er nog gezocht naar oplossingen om dit te verminderen? (Op blz 104 onder 3 zien we nu ook dat de tekst is toegevoegd ”voortgezette uitkeringen bij invaliditeit aan voormalige wethouders”.) Memo beantwoording vragen programmabegroting 2026-2029

10 Antwoord: De tabel (pagina 100) waar in deze vraag naar wordt verwezen betreft een overzicht van de geraamde structurele mutaties in reserves. In de begroting 2025-2028 waren de onttrekkingen en toevoegingen gesaldeerd opgenomen. De toevoegingen (jaarlijkse dotatie en de baten uit herverzekering WGA-uitkeringen) en de onttrekkingen (uitkeringen en overige kosten). In begroting 2026-2029 hebben wij deze afzonderlijk opgenomen. Wij voeren actief beleid om te voorkomen dat medewerkers langdurig ziek raken, maar schatten in dat dit niet geheel te voorkomen is, vandaar dat wij in deze begroting 2026-2029 wel structurele onttrekkingen opnemen. Het gaat hier om meerdere personen. Ook voeren we actief beleid om langdurig ziekte te voorkomen. Dit doen wij door veelvuldig contact met de medewerker en uitvoering geven aan de Wet verbetering poortwachter en het inzetten van de juiste interventies. We kennen een mijn bedrijfszorgpakket, waarbij we gerichte interventies kunnen inzetten en we kijken naar re-integratie mogelijkheden intern. 30

Fractie: Programma of Paragraaf: Onderwerp: mutaties-lasten CDA 3 Pagina:108 par./punt: … Vraag: We lezen dat de uitvoeringskosten van Wet inburgering niet gedekt worden door het gemeentefonds. Het budget is verhoogd met €170.000. Kunt u toelichten of dit typisch voor Epe is of is dit in het algemeen ontoereikend? Op blz. 10 lezen we dat dit voor de komende jaren ook geldt. Wat zijn de totale inburgeringskosten per jaar en wat doen we hiervoor? Antwoord: Veel gemeenten ervaren dat de uitvoeringskosten van de Wet inburgering onvoldoende worden gedekt. Dit is een landelijke financieringsuitdaging en geldt niet alleen voor de gemeente Epe. Het beschikbare budget voor de uitvoering is vrij besteedbaar, maar beweegt in de praktijk niet mee met de feitelijke instroom van inburgeringsplichtigen (zoals asielstatushouders, gezinsmigranten en overige migranten) die zich in de gemeente vestigen. In het kader van de verhoogde en versnelde instroom van statushouders heeft het Rijk voor de jaren 2022 t/m 2024 tijdelijk wel extra uitvoeringsbudget beschikbaar gesteld, maar een deel van deze instroom zit ook in 2025 nog in haar inburgeringstraject en vergt ondersteuning; zonder deze extra middelen legt dat een druk op de beschikbare middelen. Voor 2026 worden de uitvoeringskosten geraamd op circa €358.000.

Dit bedrag omvat onder meer de kosten voor de begeleiding van inburgeraars, waaronder de brede intake, het opstellen van het Persoonlijk Inburgeringsplan (PIP), voortgangsgesprekken en budgetbeheer. Deze taken worden uitgevoerd door de gemeente Apeldoorn. Daarnaast gaat het om kosten voor onder andere de inzet van VluchtelingenWerk (voor spreekuren en juridische begeleiding), de inzet van een huismeester bij kamerbewoning van statushouders, en de ondersteuning door het Formulierenteam voor statushouders. Vanuit het Rijk ontvangt de gemeente daarnaast een SPUK voor inburgeringsvoorzieningen. Deze middelen worden onder andere ingezet voor de bekostiging van de leerroutes, het participatieverklaringstraject en de maatschappelijke begeleiding. 31

Fractie: Programma of Paragraaf: Onderwerp: kosten Parkweg CDA 5 Pagina: 125 par./punt: … Vraag: er vervallen kosten en er komen nieuwe structurele lasten bij. Men zou verwachten dat de lasten toch zouden verminderen met het afstoten van een deel. Kunt u nog beter uitleggen hoe dit kan? Antwoord: Het klopt dat bij het afstoten van de aanbouw van het gemeentehuis structurele lasten wegvallen, zoals onderhoudskosten, energielasten en andere exploitatiekosten die specifiek aan dat deel van het gebouw verbonden zijn. Tegelijkertijd vallen er ook huurinkomsten – en dus dekking - weg Tevens ontstaan er nieuwe structurele lasten doordat enkele essentiële voorzieningen die nu in de aanbouw zijn ondergebracht, verplaatst moeten worden naar het hoofdgebouw of elders. Denk hierbij aan bijvoorbeeld de verwarmingsinstallatie, serverruimte, archieven, gebouwaanpassingen en een oplossing voor de fietsenstalling. Deze verplaatsing brengt dus investeringskosten met zich mee, maar ook nieuwe structurele lasten voor het gebruik, beheer en onderhoud van deze voorzieningen op de nieuwe locatie. Echter, voor deze nieuwe lasten is dekking beschikbaar. Deze dekking komt uit: 1. Een eerder toegekend krediet voor de aanpassing van het ventilatie- en klimaatbeheersingssysteem in de aanbouw (dat nu niet meer nodig is). Memo beantwoording vragen programmabegroting 2026-2029

11 2. Vrijkomende middelen uit de onderhoudsvoorziening van Parkweg 5. 3. De boekwinst die ontstaat bij verkoop van de aanbouw. 4. De wegvallende lasten van de aanbouw zelf. Door deze combinatie van vrijvallende middelen en beschikbare kredieten kunnen de nieuwe structurele lasten volledig worden gedekt. Per saldo leidt het afstoten van de aanbouw dus niet tot een verhoging van de lasten, maar tot een budgetneutraal effect op de begroting. Het is belangrijk om te benadrukken dat het doel van deze operatie niet alleen financieel is, maar ook gericht op het efficiënter en toekomstbestendig maken van de huisvesting. 32

Fractie: Programma of Paragraaf: Onderwerp: ruimte en wonen CDA Bijlage 4 Pagina: 141 par./punt: … Vraag: we lezen dat de lasten van musea staan op 349.978, dit was vorig jaar 155.281. Kunt u deze verdubbeling verklaren? Antwoord: Onder dit taakveld vallen (vanuit de regelgeving) ook de kosten voor historische archieven. Voor ons betekent dit dat de kosten van het streekarchief opgenomen dienen te worden op dit taakveld. Echter in de vorige begroting waren deze kosten abusievelijk opgenomen op het taakveld 0.4 Overhead. Met ingang van deze begroting is dat gecorrigeerd waardoor het lijkt dat de kosten aanzienlijk zijn toegenomen maar er heeft per saldo slechts een verschuiving van kosten plaatsgevonden. 33

Programma of Paragraaf: Onderwerp: grondexploitatie Overzicht lasten en baten per Pagina: 142 par./punt: 8.2 taakveld Vraag: De grondexploitatie lasten gaan van 250.467(blz 133 vorig jaar) naar 3.276.133. Kunt u dit toelichten? Antwoord: In de begroting 2026 zijn de meest actuele uitkomsten van de grondexploitatieberekeningen opgenomen. Nu de grondexploitatie van Eekterveld IV is geopend (na de vaststelling van het plan door de gemeenteraad) zijn de voor 2026 geraamde inkomsten en uitgaven voor het Eekterveld IV meegenomen in de begroting. 34

Fractie: CDA

Fractie: CDA

Programma of Paragraaf: Onderwerp: huisvesting onderwijs Overzicht verloop reserves en Pagina: 145 voorzieningen par./punt: 940300 Vraag: We zien dat de reserves niet afnemen tot en met 2029. Worden de reserves niet ingezet en waarom niet? Antwoord: De bedragen die in de Kadernota en de begroting 2026-2029 beschikbaar komen voor onderwijshuisvesting en maatschappelijke accommodaties en die (deels) worden gedekt door de inzet van eenmalige middelen (die beschikbaar komen vanuit de vrijval van reserves) worden in eerste instantie voor dat deel (met name het deel m.b.t. accommodaties) toegevoegd aan de reserve huisvesting onderwijsvoorzieningen/maatschappelijke accommodaties. Hierdoor neemt deze reserve in eerste instantie toe. Bij het beschikbaar stellen van kredieten voor de uitvoering worden de delen die gedekt worden uit de eenmalige middelen in deze reserve, overgeheveld naar de reserve dekking kapitaallasten, zodat de kapitaallasten over de afschrijvingsduur kunnen worden gedekt uit deze reserve. 35 Fractie: SGP/CU Programma of Paragraaf: Onderwerp: 3 Pagina:24 par./punt: Vraag: De kosten voor het bestaande beleid gaan per 2027 best flink omlaag. Wat is de oorzaak hiervan? Antwoord: De vraag wordt beantwoord bij vraag 15.

Memo beantwoording vragen programmabegroting 2026-2029

12 36

Fractie: Programma of Paragraaf: Onderwerp: SGP/CU 11 Pagina:48 par./punt: Vraag: De kosten van het bestaande beleid worden stapsgewijs behoorlijk verhoogd. In 2029 is het meer dan verdubbeld t.o.v. 2026. Hoe kan dit? Antwoord: In bijlage 1: “Toelichting autonome ontwikkeling bestaand beleid (budgetprognose)” vindt u op pagina 127-128 een nadere duiding van de ontwikkeling van de kosten op programma 11 in de jaren 2026 t/m 2029. De grootste ontwikkeling betreft de autonome loon-, prijs- en inkomstenstijgingen die het verschil verklaren. 37

Fractie: Programma of Paragraaf: Onderwerp: SGP/CU Bijlage 7; Pagina: 149 par./punt: 2 Vraag: Team VTH toezicht en handhaving 1 FTE erbij. Is deze FTE bedoeld voor VTH team “beleid” of echt voor “op straat”, als BOA capaciteits verhogende maatregel. Antwoord: De uitbreiding betreft een extra casemanager Omgevingswet die n.a.v. de resultaten Berenschot benchmark is geworven. 38

Fractie: Programma of Paragraaf: Onderwerp: SGP/CU 7 Pagina: 24 par./punt: e Vraag: De vraag hier is of wethouder/ambtelijke organisatie het ontwerp/format gebruikt welke wordt voorgesteld door 113 (zie ook inkomende stukken raad 16 okt 2025). We hoeven het wiel niet opnieuw uit te vinden en per 1 jan 2026 is de verplichting op beleid maken van toepassing. Antwoord: Voor de aanpak suïcidepreventie zijn we in gesprek met de GGD. Onderzocht wordt of er een regionale aanpak opgezet kan worden. Hierbij zijn door de GGD 3 mogelijke scenario’s ontwikkeld, waarvan 1 voorkeursscenario. De GGD stelt voor om een gezamenlijke suïcidepreventie-aanpak met de acht gemeenten in de subregio Midden-IJssel/Oost-Veluwe uit te voeren. Hierbij sluiten de gemeenten Apeldoorn, Epe, Hattem en Heerde zich aan bij de bestaande suïcidepreventie-aanpak Samen Minder Suïcide; Zutphen, Lochem, Brummen en Voorst. Deze aanpak is gebaseerd op de wetenschappelijk onderbouwde en bewezen effectieve EAADaanpak (European Alliance Against Depression). Waarbij de middelen worden samengevoegd en de GGD regionaal en lokaal uitvoert. In de aanpak Samen minder suïcide, komen de verschillende aandachtspunten uit het stappenplan van 113 terug. 39

Fractie: SGP/CU

Programma of Paragraaf: Onderwerp: post ‘onvoorzien’ algemeen; info avond 9 Pagina: 51 par./punt: okt 2025 Vraag: Tijdens de informatieavond 9 oktober over de begroting is door ambtenaar aangegevenbevestigd n.a.v. vraag van SGP/CU dat uitgave op de post onvoorzien, meer is dan het budgetteerde bedrag, de aanvraag om deze te mogen overschrijden op projecten, dat die via de raad loopt. Graag zien we dit ook schriftelijk bevestigd. Antwoord: Tijdens de informatieavond is toegelicht waarom een post voor onvoorziene uitgaven is opgenomen in de begroting. In de financiële verordening van gemeente Epe is opgenomen (artikel 4 lid 2) dat in de begroting een post onvoorzien wordt opgenomen van minimaal 0,1% van de totale lasten. Het opnemen van een post voor onvoorzien is ook opgenomen in de landelijke regelgeving, in het BBV, artikel 8 (Besluit Begroting en Verantwoording), zonder dat daar is geregeld hoe hoog die post moet zijn. Een korte toelichting op de post onvoorzien vindt u in de programmabegroting terug op pagina 51. Hier is aangegeven dat deze post bedoeld is voor onvoorziene, onvermijdbare en onuitstelbare uitgaven. Te vergelijken met de ‘autonome ontwikkelingen’ die worden opgenomen in de voortgangsrapportages. Het is dus een post waaraan binnen de begroting geen nadere invulling is gegeven. Het inzetten/besteden van de post onvoorzien is een bevoegdheid van de raad.

Deze ‘algemene’ post voor onvoorzien is iets anders dan de post ‘onvoorzien’ die bij projecten (investeringen) wordt opgevoerd. Dit betreft dan een binnen de kostenraming en het krediet van dat specifieke project opgenomen post voor onvoorziene tegenvallers. Deze wordt opgenomen om te voorkomen dat bij elke (beperkte) tegenvaller opnieuw besloten moet worden over verhoging van Memo beantwoording vragen programmabegroting 2026-2029

13 het krediet (financiële kader). In die gevallen kan het college noodzakelijke extra uitgaven doen voor de realisatie van het project, zolang het krediet incl. de post onvoorzien niet wordt overschreden. 40

Fractie: Programma of Paragraaf: Onderwerp: SGP/CU bijlage 7 Pagina: 149 par./punt: 2 Vraag: Heeft de Europese wetgeving, loontransparantie (2023/970) waarbij werkgevers verplicht worden tot meer openheid in salarissen om loonkloof te dichten tussen genders, nog een (onvoorziene) invloed op deze post in euro’s ? Antwoord: Dat is mogelijk. We hebben nog geen zicht op de impact. De vooranalyse staat gepland voor 2026. De invoering van de wet is namelijk opgeschoven en gaat per 1 januari 2027 in. 41

Fractie: Programma of Paragraaf: Onderwerp: SGP/CU 2 Pagina: 21 par./punt: Vraag: Spelen, bewegen en ontmoeten nieuw beleid. We zien het nieuwe vastgesteld beleid hierin terugkomen ook financieel. Prima! Volgens onze informatie was het plafond tot op heden 45.000 Euro per jaar (afgelopen X jaar: min 500 – 7000 E per project). In de begroting is nu opgenomen 50.000 Euro per jaar. Tijdens de behandeling van dit onderwerp is door wethouder aangegeven dat er genoeg andere mogelijkheden zijn dat door inwoners voor initiatieven geld kan worden aangevraagd. Het nieuwe beleidsplan laat veel plekken zien, die niet meer onderhouden worden of geüpdatet worden (of zelfs weggehaald). En er wordt geïnvesteerd in plekken die wel benoemd zijn in het nieuwe beleid. Het algemene beleid is erop gericht om initiatieven toch te blijven stimuleren, als er een vraag bij bewoners vandaan komt om het veld toch weer in gebruik te nemen of nieuwe initiatief aan te vragen. Dit kan via andere regelingen zoals de “goed voor elkaar regeling” of “lokaal sport en beweegakkoord II = geld van de overheid”. Gezien ook dit jaar de lokale “goed voor elkaar regeling”” in aug/sept al op z’n plafond zat, zou dan deze “goed voor elkaar regeling” niet structureel hoger moeten worden ingezet dan de 50.000 Euro nu? Gezien ook het feit dat veel “plekken” zijn vervallen of worden weggehaald.

Antwoord: Het huidige budget ten behoeve van het Beleidsplan Spelen, bewegen en ontmoeten wordt structureel verhoogd met € 148.000 om de plannen uit te kunnen voeren (zie pag. 20 en 132 van de programmabegroting). Het budget van Goed voor Elkaar bedraagt € 45.000 per jaar. Inwoners kunnen voor een inwonersinitiatief subsidie aanvragen uit deze regeling (max € 7.000 per initiatief). Het initiatief moet aansluiten bij één van de vijf aandachtsgebieden. a. Op weg naar een veilige wijk; b. Samenwerken met professionals; c. Samen goed voor elkaar; d. Ontmoeting in de wijk; e. Werken aan je eigen woon en leefomgeving 42

Fractie: SGP/CU

Programma of Paragraaf: Onderwerp: algemeen, langlopende Pagina: par./punt: leningen Vraag: Tijdens de info avond over de begroting is er door SGP/CU een vraag gesteld aan de verantwoordelijke ambtenaar of een langlopende lening, wel of niet geoormerkt kunnen worden voor de uitzondering oormerken “onderwijs huisvesting”. Hier was in het verleden al een afspraak over gemaakt, we zien het antwoord dat gegeven is nog graag even schriftelijk hieronder toegelicht. Antwoord: Tijdens de informatieavond is toegelicht dat bij de start van deze bestuursperiode is afgesproken dat het mogelijk is om voor investeringen in onderwijshuisvesting (en accommodaties) externe financiering aan te trekken als dat nodig is. Dit tegen de achtergrond van de wens/ambitie om een schuldenvrije gemeente te zijn. Hierbij geven wij een wat meer uitgewerkte toelichting: In het coalitieakkoord 2022-2026 staat de genoemde afspraak als volgt opgenomen: “Uitbreiding van externe financiering wordt waar mogelijk voorkomen en de interne financiering (door reserves en voorzieningen) wordt versterkt. Omdat de gemeente de komende jaren voor zeer hoge noodzakelijke investeringen staat in met name onderwijshuisvesting (incl. multifunctionele accommodaties) kunnen deze als dat nodig is, worden gefinancierd met externe financiering (langlopende leningen)”. Memo beantwoording vragen programmabegroting 2026-2029

14 Omdat de gemeente geen ‘projectfinanciering’ kent, maar ‘totaalfinanciering’, is de afgelopen tijd onderkend dat de genoemde afspraak onbedoeld ‘beperkend’ zou kunnen gaan werken, nl. als het totale noodzakelijke of wenselijke investeringsniveau van de gemeente het nodig maakt om leningen aan te trekken. Daarom is in de vorige begroting 2025-2028 al aangegeven dat de geplande investeringen (in met name onderwijshuisvesting en accommodaties) impact zullen hebben op de liquiditeitspositie. Gevolg is dat het nodig zal worden om extern te gaan lenen (zonder dit te beperken tot investeringen in onderwijshuisvesting en accommodaties). In de begroting 2025 is dit opgenomen in de paragraaf Financiering (par. 4.4.2, Leningenportefeuille): “Epe heeft op het moment van het opstellen van de begroting 2025 geen langlopende leningen. Maar in de toekomst ontstaat wel een behoefte aan externe financiering. Er zijn grote investeringsprojecten, met name in onderwijshuisvesting, accommodaties en mobiliteit, gepland of al gestart. Dit heeft impact op de liquiditeitspositie van de gemeente. Wanneer blijkt dat er niet voldoende liquiditeiten beschikbaar zijn om alle (investerings)uitgaven te doen, zal externe financiering worden aangetrokken.” Ook in de Kadernota 2026-2029 en in de nieuwe begroting 2026-2029 (paragraaf Financiering, 4.4.1) is deze lijn het uitgangspunt. 43

Fractie:

Programma of Paragraaf: Pijler Economie

Onderwerp: … Pagina: …

par./punt: …

Vraag: 1. Welk budget is gereserveerd voor de beleidsvisie economie? Antwoord: Voor het opstellen van een nieuwe beleidsvisie economie is reeds 50.000 euro beschikbaar. 44

Fractie:

Programma of Paragraaf: Bestuurlijk kader

Onderwerp: … Jeugdzorg Pagina: 8 par./punt: …

Vraag: U stelt: Op het gebied van Jeugdzorg ligt er een stevige opgave: de komende jaren moeten we de uitgaven aanpassen aan het verlaagde rijksbudget. Vraag: Wat is exact het verlaagde Rijksbudget? Graag een uitsplitsing per jaar. Antwoord: In de begroting voor de komende jaren is rekening gehouden met de volgende bedragen die beschikbaar worden gesteld door het Rijk voor de uitvoering van de hervormingsagenda: - 2026: € 1.480.000 - 2027: € 1.284.000 - 2028: € 543.000 - 2029: € 606.000 Onzeker is nog hoe de uitkering van het Rijk zich ontwikkelt na 2029. Omdat de uitgaven voor uitvoering van de hervormingsagenda jaarlijks begroot zijn op ongeveer € 1,7 mln., ontstaat een ‘tekort’ van zo’n € 2 ton in 2026 tot (oplopend naar) ruim € 1 mln. vanaf 2029 (structureel). Tot en met 2030 kan het tekort nog worden opgevangen door de reserve. Om te voorkomen dat vanaf 2030/2031 ineens ruim € 1 mln. moet worden bezuinigd, wordt hierop geanticipeerd door vanaf 2027 een oplopende kostenbesparende taakstelling in de begroting op te nemen (zie de budgetprognose op pag. 123). 45

Fractie:

Programma of Paragraaf: kadernota

Onderwerp: jeugdwet kadernota Pagina:32 par./punt: …

Vraag: U schreef: Er is nog geen overeenstemming over het met terugwerkende kracht compenseren van het tekort jeugdzorg over 2023 en 2024. Vraag: Is deze overeenstemming er inmiddels wel? Antwoord: In de septembercirculaire van het gemeentefonds (algemene uitkering) zijn de gemeenten geïnformeerd over de eenmalige compensatie (€ 1,3 mln.) voor de opgelopen tekorten jeugdzorg over de jaren 2023 en 2024, die gemeenten kunnen inzetten ter ondersteuning van de transformatie welke zijn afgesproken in de Hervormingsagenda. De raad wordt hierover in de tweede voortgangsrapportage 2025 en in een afzonderlijke informatienota geïnformeerd. Memo beantwoording vragen programmabegroting 2026-2029

15

46

Fractie:

Programma of Paragraaf: Programma 1

Onderwerp: jeugd Pagina: 122 par./punt: …

Vraag: U stelt: Op dit moment worden in het kader van de uitvoering van de Hervormingsagenda nog tijdelijk extra middelen voor jeugdzorg ontvangen van het rijk. Deze worden gereserveerd en ingezet ter dekking van de uitvoeringskosten. Hiervoor is ingaande 2022 de reserve Hervormingsagenda jeugdzorg ingesteld. Tot en met 2024 waren de middelen van het rijk hoger dan de uitgaven voor uitvoering van de hervormingsagenda. In de meicirculaire 2025 zijn extra middelen beschikbaar gesteld door het rijk, voor 2026 en 2027, om het groeipad van de hervormingsagenda te verruimen. Vanaf 2025 zijn de middelen van het rijk (incl. de extra middelen voor 2026 en 2027) echter niet meer toereikend en wordt de reserve gaandeweg ingezet om het tekort te dekken. Vraag: Graag een overzicht -per jaar- van de tijdelijk extra middelen voor jeugdzorg die sinds 2022 zijn ontvangen en wat daarvan is uitgegeven + wat naar de reserve is gegaan.

Antwoord: Jaar Bedrag Uitgaven uitvoering Toevoeging aan reserve (+) ontvangen Rijk hervormingsagenda Onttrekking aan reserve (-) betreffende jaar 2022 € 2.033.000 € 108.856 +€ 1.924.144 2023 € 2.410.000 € 1.215.578 +€ 1.194.422 + € 38.483 waardecorrectie 2024 € 2.366.344 € 1.569.000 +€ 797.344 + € 94.711 waardecorrectie 2025 (prognose) € 1.457.701 € 1.705.689 -€ 247.988 + 89.080 waardecorrectie 2026 (prognose) € 1.480.000 € 1.737.044 -€ 257.044 + 108.926 waardecorrectie De stand van de reserve op 1 januari 2025 bedroeg € 4.049.104. Op basis van de prognose in de begroting is de stand van de reserve per einde 2026 € 3.742.078. Hierin zijn nog niet meegenomen de eenmalige extra middelen in 2025 (i.v.m. tekorten 2023/2024) die gemeld zijn in de septembercirculaire 2025 van het gemeentefonds. Vanaf 2027 dalen de inkomsten van het Rijk sterk. 47

Fractie:

Programma of Paragraaf: Programma 1

Onderwerp: jeugd Pagina: 123

par./punt: …

Vraag: … Vanaf 2028 houdt het Rijk in de algemene uitkering rekening met de invoering van een eigen bijdrage in de jeugdzorg. Hiervoor wordt de algemene uitkering verlaagd. We nemen de inkomsten van de eigen bijdrage op ter compensatie van de verlaging van de algemene uitkering. We gaan ervan uit dat als de eigen bijdrage niet wordt ingevoerd, dat weer een verhoging van de algemene uitkering betekent. Vraag: kunt u het cursief gedrukte verduidelijken (qua budget)? Antwoord: Vanaf 2028 wordt de algemene uitkering verlaagd met € 455.000 (2029: € 466.000). Deze verlaging is bij de algemene uitkering als lagere baten opgenomen. Ter compensatie van deze daling van de algemene uitkering is een inkomst begroot ter grootte van hetzelfde bedrag (2028: € 455.000, 2029: € 466.000). Hier ligt het uitgangspunt onder dat deze baten gerealiseerd zullen worden door eigen bijdragen.

Memo beantwoording vragen programmabegroting 2026-2029

16 48

Fractie:

Programma of Paragraaf: …Programma 1

Onderwerp: …jeugd Pagina: 129

par./punt: …

Vraag: … Tot en met 2024 waren de middelen van het rijk hoger dan de uitgaven voor uitvoering van de hervormingsagenda. Vraag: Wat waren de middelen en wat is er uitgegeven? Antwoord: Deze vraag is beantwoord bij vraag 46. 49

Fractie:

Programma of Paragraaf: Lokale heffingen

Onderwerp: Omgevingsvergunningen Pagina: 59 par./punt: …

Vraag: … u schrijft: De kostendekkendheid van de omgevingsvergunningen is: (-832 -718 -28 -1.579 632) 40%. Vraag: Hoe verklaart u dat? Antwoord: In het uitgevoerde onderzoek naar de kostendekkendheid van de leges en tarieven dat u binnenkort ontvangt of inmiddels heeft ontvangen gaan wij dieper in op de oorzaken. Voor de omgevingsvergunningen is een aantal oorzaken aan te wijzen zoals:  Kostendekking kan sowieso fluctueren, afhankelijk van het aantal grotere bouwprojecten in een jaar;  Nawerkend effect van het besluit om in 2024 de maximumgrens van het legesbedrag te halveren vanwege overschrijding 100% kostendekking in 2023;  Met de invoering van de Omgevingswet zijn veel werkzaamheden naar de voorfase verschoven. Zoals de analyse laat zien, brengen wij met name in die fase nog niet alle activiteiten in rekening. 50

Fractie:

Programma of Paragraaf: …lokale heffingen

Onderwerp: Kapvergunningen Pagina: 59 par./punt: …

Vraag: … u schrijft: De kostendekkendheid van de Kapvergunningen is 22% Vraag: Hoe verklaart u dat? Antwoord: Ook hier verwijzen wij naar het uitgevoerde onderzoek naar de kostendekkendheid van de leges en tarieven dat u meer inzicht geeft in onderliggende oorzaken. Uit dit onderzoek blijkt voor kapvergunningen o.a. dat wij voor het kappen van één boom een lager tarief hanteren dan vergelijkbare gemeenten. 51

Fractie:

Programma of Paragraaf: … Programma 5 Ruimte en wonen

Onderwerp: …kapvergunningen Pagina: …125 par./punt: …

Vraag: …u schrijft: Naar verwachting zal dit leiden tot extra kapvergunningen, zeker voor bijvoorbeeld recreatieparken. De benodigde capaciteit daarvoor is niet aanwezig. Het budget was tot en met 2026 toegekend. Vraag: Kunnen we hiermee de extra vragen tijdig afhandelen en wat doet dit met de kostendekkendheid? Antwoord: De verwachting is dat we met het aanvullende budget voldoende capaciteit hebben om de extra aanvragen tijdig te kunnen afhandelen. Als het gaat om de kostendekkendheid van leges wordt verwezen naar het uitgevoerde onderzoek naar de kostendekkendheid van de leges en tarieven.

Memo beantwoording vragen programmabegroting 2026-2029

17 52

Fractie:

Programma of Paragraaf: …lokale heffingen

Onderwerp: … abonnementstarief Pagina: …63 par./punt: …

Vraag: …u schrijft: De voorgenomen afschaffing van het abonnementstarief is met één jaar doorgeschoven naar 1 januari 2027. Daarnaast is door de val van het kabinet dit onderwerp controversieel verklaard. Vraag: welke invloed heeft een eventuele afschaffing op de begroting? Antwoord: Op dit moment wordt voor de eigen bijdrage bij de Wmo een abonnementstarief gehanteerd (voor 2025 geldt een tarief van maximaal € 21,00 per maand, ongeacht het aantal Wmo-voorzieningen). Als dit wordt afgeschaft komt daarvoor in de plaats een inkomensafhankelijke eigen bijdrage, die naar verwachting in de meeste gevallen ruim boven het huidige abonnementstarief zal zijn. Uitgangspunt van het Rijk is dat de gemeente hierdoor hogere inkomsten zal realiseren. Hiervoor wordt een korting toegepast op de algemene uitkering. In de begroting van de gemeente is er vooralsnog vanuit gegaan dat deze daling van de algemene uitkering (vanaf 2027) wordt gecompenseerd door de hogere eigen bijdragen. Het is nog niet zeker in hoeverre dit uitgangspunt reëel is. Dit is ook toegelicht op pag. 124. 53

Fractie:

Programma of Paragraaf: … kapitaalgoederen

Onderwerp: …wegen Pagina: …70 par./punt: …

Vraag: …u stelt: In het voorjaar van 2024 zijn de wegen geïnspecteerd. Deze resultaten zijn verwerkt in een rapportage waarbij de inspecties zijn getoetst aan het door de raad besloten onderhoudsniveau “laag”. Hierbij is vastgesteld dat het onderhoudsniveau laag, op diverse plekken niet wordt gehaald. Dit is onwenselijk en ontoelaatbaar. … Het groot onderhoud van Wegen in de gemeente heeft een achterstand opgelopen. Hiervoor is via de voortgangsrapportage 2024 een bedrag gereserveerd… Om de volledige achterstand in te lopen, is in deze begroting aanvullend het resterende bedrag opgenomen (€ 1,3 mln. verdeeld over 2027 en 2028). Vraag: is dit bedrag afdoende om per 2028 het onderhoudsniveau weer op niveau toelaatbaar te hebben? Antwoord: Op dit moment is er voldoende budget om achterstanden in de komende jaren weg te werken. Er vindt een jaarlijkse monitoring plaats naar de onderhoudstoestand van de wegen, dit kan in latere jaren leiden tot aanpassing van de benodigde budget voor onderhoud. 54

Fractie:

Programma of Paragraaf: …kapitaalgoederen

Onderwerp: …bermverharding Pagina: …71 par./punt: …

Vraag: …u stelt: In de begroting zijn structureel extra middelen opgenomen om de kwaliteit van de wegen in het buitengebied op langere termijn naar een hoger niveau te tillen door het aanbrengen van bermverharding. Vraag: Is hierbij uitgegaan om overal in het buitengebied bermverharding toe te passen? Antwoord Niet op alle wegen wordt bermbeton/bermverharding toegepast. In het gemeentelijk mobiliteitsplan zijn landbouwroutes opgenomen. Dit zijn doorgaande en veel gebruikte landbouwroutes. Deze wegen willen we geschikt maken voor landbouwverkeer. Een aantal wegen is nu nog te smal voor het gebruik door landbouwverkeer. Op deze wegen willen we bermbeton toepassen. In de begroting zijn hiervoor middelen opgenomen voor de Kanaalweg en Vaassense Binnenweg/Veldweg. Zie ook pagina 139 van de programmabegroting 2026-2029. Voor de Houtweg en Weteringdijk zijn geen middelen opgenomen.

Memo beantwoording vragen programmabegroting 2026-2029

18 55

Fractie:

Programma of Paragraaf: …algemeen

Onderwerp: …wonen Pagina: …n.v.t. par./punt: …

Vraag:… 1. Hoeveel nieuwe woningen verwacht u te realiseren de komende jaren (gelet op de begroting). Graag een uitsplitsing per jaar. 2. Hoeveel inwoners verwacht u woonachtig in de gemeente: in 2026, in 2027, in 2028 en 2029? Antwoord: 1. Het aantal te verwachten op te leveren woningen voor de periode 2026-2029 op basis van bestaande woningbouwprojecten is (netto aantallen): a. 2026: 261 woningen b. 2027: 425 woningen c. 2028: 328 woningen d. 2029: 282 woningen 2. De prognose bevolkingsgroei is gebaseerd op het gemiddelde van de verwachte toe- en afname van inwoners in de periode 2026-2029: a. 1-1-2026: 33.660 inwoners b. 1-1-2027: 34.050 inwoners c. 1-1-2028: 34.550 inwoners d. 1-1-2029: 35.000 inwoners 56

Fractie:

Programma of Paragraaf: …kapitaalgoederen

Onderwerp: …riolen Pagina: …71

par./punt: …

Vraag: … u stelt: Op dit moment is de kwalitatieve toestand van nagenoeg alle riolen in beeld. Vraag: 1. Wat is op dit moment de kwalitatieve toestand van alle riolen? 2.Vraagt dit de komende 4 jaar extra investeringen of is het huidige budget toereikend? Antwoord: 1. De kwalitatieve toestand van onze riolen is goed. Over het algemeen kunnen wij zeggen dat de meeste riolen uit de jaren ’50 en ’60 theoretisch aan hun einde levensduur zouden moeten zijn. Uit de inspecties blijkt dat veel van deze riolen nog in relatief goede staat zijn en niet direct vervangen hoeven te worden. De riolen die wel vervangen dienen te worden zijn voor de komende jaren ingepland. In het GWP 2026 t/m 2030 is hier ook aandacht voor. 2. Dit vraagt de komende jaren wel extra investeringen. Enerzijds doordat de laatste jaren de vervangingskosten enorm zijn toegenomen(materiaalkosten en personeelslasten) en anderzijds doordat wij steeds meer “werk met werk” maken. Het kan dus zijn dat een riool wat eerder wordt vervangen dan noodzakelijk. 57