Memo beantwoording technische- en informatieve vragen raad Begroting 2026-2029 zending 1

1

MEMO Aan

: Leden van de Raad

Van

: Financieel advies

Onderwerp

: Beantwoording vragen programmabegroting 2026-2029

Datum

: 22-10-2025

Beste leden van de raad, Door diverse fracties zijn schriftelijk technische- en informatieve vragen gesteld over de Programmabegroting 2026-2029. Hieronder treft u het eerste deel van de beantwoording van de vragen aan. N.B.: de verwijzing naar de paginanummers heeft betrekking op het pdf-document van de begroting. 1

Programma of Paragraaf: Paragraaf 1 – Lokale heffingen

Onderwerp: Kostendekkendheid leges en begraafplaatsen Pagina: 56–61 par./punt: 1.2 en 1.3

Fractie: Gemeentebelangen Epe Vraag: Waarom komt er minder geld binnen uit leges en begraafplaatsen, en wat gaat de gemeente doen om dat weer op orde te krijgen? Antwoord: Er is een onbalans tussen de inkomsten en de uitgaven voor begraven en beheer van begraafplaatsen. Terwijl de kosten zijn gestegen, daalt het aantal begrafenissen, urnenbijzettingen en verlengingen van grafrechten licht. Er wordt meer gebruik gemaakt van cremeren en natuurbegraven buiten de gemeente. In lijn met het nieuwe beleidsplan Begraven, begraafplaatsen en gedenken zal onderzocht worden hoe de kostendekkendheid verbeterd kan worden. 2

Fractie: Gemeentebelangen

Programma of Onderwerp: Structurele besparing van Paragraaf: €2 mln. Pagina: 10-12 par./punt: 1e Bestuurlijke en financiële overwegingen resultaten doorlichting Vraag: Hoe wordt ervoor gezorgd dat de structurele besparing van bijna €2 miljoen niet ten koste gaat van de uitvoering van gemeentelijke taken? Antwoord: De taakstelling van € 2 miljoen is enerzijds ingevuld door een kritische doorlichting van de begroting. Budgetten die al enige jaren niet volledig werden ingezet, zijn neerwaarts bijgesteld. Dit kon zonder dat dit invloed had en heeft op inhoudelijke activiteiten. Anderzijds is de niet toegekende indexering 2024 nu structureel gemaakt. Ook daarvan is duidelijk dat hierdoor in 2024 / 2025 geen effect op inhoudelijke activiteiten is ontstaan. Daarmee verwachten we dit ook voor de volgende jaren niet. 3

Fractie: Gemeentebelangen

Programma of Onderwerp: Taakstelling “laaghangend Paragraaf: fruit” Pagina: 11 par./punt: ad a/b Bestuurlijke en financiële overwegingen financiële mutaties Vraag: Een deel van de taakstelling uit de doorlichting wordt niet gehaald. Wat betekent dit voor de begroting en zijn er elders aanvullende maatregelen nodig? Antwoord: Nee, er zijn geen aanvullende maatregelen nodig. Het deel van de taakstelling dat niet is behaald, is ten laste van het begrotingssaldo gebracht. Omdat in de Kadernota 2026-2029 al een aanvullende taakstelling is opgenomen (bovenop de eerdere taakstelling van € 2 miljoen), is besloten om niet nogmaals de taakstelling te verhogen voor het niet gerealiseerde deel. Memo beantwoording vragen raad Programmabegroting 2026-2029

2

4 Fractie: Gemeentebelangen Epe

Programma of Paragraaf: Programma 2 – Actief in Epe

Onderwerp: Investeringen maatschappelijke accommodaties en onderwijs

Pagina: 21- 22 par./punt: Toelichting investeringen IHP en accommodaties Vraag: De gemeente wil €28 miljoen investeren in accommodaties en scholen. Hoe wordt dat betaald en wat betekent dit voor de schuldenpositie? Antwoord: De nieuw opgenomen investeringen in onderwijshuisvesting en accommodaties staan gepland voor 2028 en 2029. Op basis van de geprognosticeerde balans (pag. 102-103) en de daarin verwerkte verwachte ontwikkeling van de liquiditeitspositie wordt duidelijk dat de gemeente voor de financiering van de investeringen in toenemende mate zal moeten gaan lenen (kortlopend resp. langlopend). In de paragraaf Financiering (pag. 73-74) is toegelicht wat het verwachte effect zal zijn op de financieringspositie. In de paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing is toegelicht wat het verwachte effect zal zijn op de schuldquote en op de solvabiliteit (pag. 67-68). 9

Programma of Onderwerp: Solvabiliteit en financiële Paragraaf: positie Fractie: Paragraaf 2 – Pagina: 61 - 70 Gemeentebelangen Weerstandsvermogen en par./punt: 2.4 financieel beleid en Epe risicobeheersing kengetallen Vraag: De gemeente heeft nu een solvabiliteit van 66%. Blijft die gezond na de geplande investeringen en leningen vanaf 2027? Antwoord: In de begroting 2026 wordt verwacht dat de solvabiliteit uitkomt in dat jaar op 66%. In de tabel op pagina 67 van de begroting wordt ook de verwachting voor de komende jaren weergegeven. Daarin zien we dat de solvabiliteit naar verwachting daalt naar 61% in 2029. Bij deze berekening is het geplande investeringsniveau en eventueel daarvoor benodigde leningen betrokken. Over het algemeen wordt een solvabiliteit van 50% of meer gezien als goed en daar blijven we in de planperiode nog ver boven.

Memo beantwoording vragen raad Programmabegroting 2026-2029

3 11

Programma of Paragraaf: Programma 5 – Ruimte en Wonen

Onderwerp: Aankoop terrein en gebouwen Oenerweg Epe Fractie: Pagina: 29 - 30 Gemeentebelangen par./punt: Toelichting bestaand beleid / Epe woningbouw en tijdelijke huisvesting Vraag: Het college heeft besloten tot aankoop van het terrein met gebouwen aan de Oenerweg in Epe voor (tijdelijke) huisvesting van doelgroepen zoals statushouders, Oekraïense ontheemden en mogelijk andere inwoners. Kan het college toelichten hoe de kosten van deze aankoop en eventuele verbouwings- of exploitatiekosten zijn verwerkt in de begroting 2026–2029? Onder welk programma of investeringspost zijn deze bedragen geboekt? Worden de kosten (deels) gedekt uit de vrijgevallen reserve huisvesting vluchtelingen en ontheemden of uit andere middelen? En hoe worden de structurele lasten van onderhoud en beheer financieel opgevangen in de komende jaren? Antwoord: De aankoop van het terrein en de opstallen is in 2025 gedaan vanuit de opgebouwde reserve opvang vluchtelingen, statushouders en overige doelgroepen. Hier heeft de gemeenteraad een besluit over genomen.

De verbouwing van drie opstallen wordt gedekt uit de transitiekosten regeling (binnen de SPUK Bekostigingsregeling opvang ontheemden); deze regeling is hier te raadplegen: https://wetten.overheid.nl/BWBR0046732/2025-01-01 De exploitatie van de drie panden, bestaande uit onderhoud, inrichting, beheer, woonbegeleiding, (sociale-) ondersteuning worden gedekt vanuit de normvergoeding binnen de RooO (Regeling opvang ontheemden Oekraïne). Op dit moment is dat € 44,- per opvangplek per dag, exclusief eventuele financiële toelage voor personen die geen inkomen hebben in de opvang. Die kosten kunnen via de verantwoording in de jaarrekening (SISA) worden verrekend met het Rijk. Indien de normvergoeding niet toereikend is, kan de gemeente de meerkosten onderbouwd vergoed krijgen. Ook dat loopt via de SISA-verantwoording. In de begroting en de jaarstukken zijn de activiteiten, de kosten en de opbrengsten grotendeels opgenomen onder programma 3. 15

Fractie: Programma of Paragraaf: Onderwerp: wat mag dat kosten CDA 3 Pagina: 24 par./punt: … Vraag: Na 2026 zien we een forse daling in de lasten en baten van het bestaand beleid. Kunt u dit uitleggen? Is er wellicht een subsidie weggevallen en zo ja, heeft dit gevolgen? Antwoord: Op dit programma worden ook de lasten en baten van de opvang Oekraïense ontheemden begroot. Voor 2026 hebben we zowel de lasten (kosten huisvesting, etc) als de baten (rijksvergoeding) begroot. Voor de jaren 2027-2029 is het niet duidelijk hoe de opvang Oekraïense ontheemden zich gaat ontwikkelen en wij hebben dan ook voor die jaren geen lasten en baten begroot. Dit verklaart de daling in de lasten en baten bestaand beleid na 2026 op dit programma. 16

Fractie: Programma of Paragraaf: Onderwerp: lasten nieuw beleid CDA 4 Pagina: 27 par./punt: Vraag: In de kadernota lazen we dat er een extra investering nodig is voor de brandweerkazerne in Oene van 1, 5 mio. Het totaal kwam daarmee op 2,5 mio. Nu lezen we op blz 27 dat het totale investeringsbedrag 2.728.000 is. Kunt aangeven waarom het bedrag wederom gestegen is? Antwoord: In de begroting 2025-2029 is een bedrag van €1.214.654 (€1 miljoen excl. Btw) beschikbaar gesteld. Hierboven op komt de extra investering die nodig is van €1.512.500,-, dit bedrag is inclusief Btw en indexering opgenomen.

Memo beantwoording vragen raad Programmabegroting 2026-2029

4 17

Fractie: Programma of Paragraaf: Onderwerp: wat mag dat kosten CDA 5 Pagina:31 par./punt: Vraag: waarin zit de sterke stijging van de lasten en baten bestaand beleid van 2025 naar 2026? In de vorige begroting waren de lasten bestaand beleid 2026 nog 4.213.000. Nu 8.055.000 Antwoord: In de toelichting op de mutaties van programma 5 (pagina 110) wordt de toename van de lasten t.o.v. de begroting 2025 na wijzigingen toegelicht. De belangrijkste oorzaak van de hogere lasten én baten is de verwerking van actuele grondexploitatieberekeningen (circa € 3 miljoen). 26

Fractie: Programma of Paragraaf: Onderwerp: gebouwen CDA Onderhoud kapitaalgoederen Pagina: 72 par./punt: 3.3.6 Vraag: Het aantal gebouwen in de begroting is hetzelfde gebleven, 47. Kunnen we in deze begroting ook al iets terugvinden van de aankoop van de percelen met bebouwing aan de Oenerweg? Antwoord: Nee deze gebouwen zijn nog niet terug te vinden in de begroting aangezien de acten nog moeten passeren bij de notaris. 27

Fractie: Programma of Paragraaf: Onderwerp: Lucrato CDA Verbonden partijen Pagina: 85 par./punt: Vraag: Jaarlijkse bijdrage gemeente aan Lucrato gaat van 203.000 (blz 77 begroting vorig jaar) naar 4.909.090 in de huidige begroting. Kunt u deze verandering toelichten? Antwoord: Het betreft een wijziging in weergave waardoor deze beter aansluit bij de Meerjarenbegroting van Lucrato en wat wij als gemeente bijdragen aan Lucrato. In eerdere jaren presenteerden we hier alleen de begrote bijdrage in het exploitatietekort van Werkbedrijf Lucrato. De bijdrage die nu staat opgenomen bestaat uit drie geldstromen: 1) Wsw subsidie, 2) re-integratiebudget, 3) bijdrage in personeelskosten. De verwachte bijdrage in het exploitatietekort zal €118.000 bedragen in 2026. 28

Fractie: CDA

Programma of Paragraaf: Onderwerp: … Toelichting incidentele Pagina: 99 par./punt: 5 bedragen Vraag: op blz 99, bij programma 5 zien we een post van 50.000 voor 4 jaar mbt netcongestie , op blz 36 zien we netcongestie ook terugkomen en dan bij programma 7 met bedragen van 92.000 en 75.000. Zijn dit inderdaad twee verschillende dingen en zo nee, waarom verschillen de bedragen dan? Antwoord: Er wordt in totaal €75.000 voor 4 jaar gereserveerd voor een projectteam voor de begeleiding van de uitbreiding van het elektriciteitsnet. €25.000 daarvan wordt gedekt uit de Klimaatgelden (CDOKE) die we van het Rijk ontvangen. Netto kosten kosten worden dan €50.000,/ jaar in de periode 2026-2029. Het bedrag van €92.000 is een optelsom van de bruto lasten voor Netcongestie en Publiceren besluiten omgevingsdienst.

Memo beantwoording vragen raad Programmabegroting 2026-2029

5

31

Fractie: Programma of Paragraaf: Onderwerp: kosten Parkweg CDA 5 Pagina: 125 par./punt: … Vraag: er vervallen kosten en er komen nieuwe structurele lasten bij. Men zou verwachten dat de lasten toch zouden verminderen met het afstoten van een deel. Kunt u nog beter uitleggen hoe dit kan? Antwoord: Het klopt dat bij het afstoten van de aanbouw van het gemeentehuis structurele lasten wegvallen, zoals onderhoudskosten, energielasten en andere exploitatiekosten die specifiek aan dat deel van het gebouw verbonden zijn. Tegelijkertijd vallen er ook huurinkomsten – en dus dekking - weg Tevens ontstaan er nieuwe structurele lasten doordat enkele essentiële voorzieningen die nu in de aanbouw zijn ondergebracht, verplaatst moeten worden naar het hoofdgebouw of elders. Denk hierbij aan bijvoorbeeld de verwarmingsinstallatie, serverruimte, archieven, gebouwaanpassingen en een oplossing voor de fietsenstalling. Deze verplaatsing brengt dus investeringskosten met zich mee, maar ook nieuwe structurele lasten voor het gebruik, beheer en onderhoud van deze voorzieningen op de nieuwe locatie. Echter, voor deze nieuwe lasten is dekking beschikbaar. Deze dekking komt uit: 1. Een eerder toegekend krediet voor de aanpassing van het ventilatie- en klimaatbeheersingssysteem in de aanbouw (dat nu niet meer nodig is). 2. Vrijkomende middelen uit de onderhoudsvoorziening van Parkweg 5. 3.

De boekwinst die ontstaat bij verkoop van de aanbouw. 4. De wegvallende lasten van de aanbouw zelf. Door deze combinatie van vrijvallende middelen en beschikbare kredieten kunnen de nieuwe structurele lasten volledig worden gedekt. Per saldo leidt het afstoten van de aanbouw dus niet tot een verhoging van de lasten, maar tot een budgetneutraal effect op de begroting. Het is belangrijk om te benadrukken dat het doel van deze operatie niet alleen financieel is, maar ook gericht op het efficiënter en toekomstbestendig maken van de huisvesting. 32

Fractie: Programma of Paragraaf: Onderwerp: ruimte en wonen CDA Bijlage 4 Pagina: 141 par./punt: … Vraag: we lezen dat de lasten van musea staan op 349.978, dit was vorig jaar 155.281. Kunt u deze verdubbeling verklaren? Antwoord: Onder dit taakveld vallen (vanuit de regelgeving) ook de kosten voor historische archieven. Voor ons betekent dit dat de kosten van het streekarchief opgenomen dienen te worden op dit taakveld. Echter in de vorige begroting waren deze kosten abusievelijk opgenomen op het taakveld 0.4 Overhead. Met ingang van deze begroting is dat gecorrigeerd waardoor het lijkt dat de kosten aanzienlijk zijn toegenomen maar er heeft per saldo slechts een verschuiving van kosten plaatsgevonden. 33

Fractie: CDA

Programma of Paragraaf: Onderwerp: grondexploitatie Overzicht lasten en baten per Pagina: 142 par./punt: 8.2 taakveld Vraag: De grondexploitatie lasten gaan van 250.467(blz 133 vorig jaar) naar 3.276.133. Kunt u dit toelichten? Antwoord: In de begroting 2026 zijn de meest actuele uitkomsten van de grondexploitatieberekeningen opgenomen. Nu de grondexploitatie van Eekterveld IV is geopend (na de vaststelling van het plan door de gemeenteraad) zijn de voor 2026 geraamde inkomsten en uitgaven voor het Eekterveld IV meegenomen in de begroting.

Memo beantwoording vragen raad Programmabegroting 2026-2029

6 34

Fractie: CDA

Programma of Paragraaf: Overzicht verloop reserves en voorzieningen

Onderwerp: huisvesting onderwijs Pagina: 145 par./punt: 940300 Vraag: We zien dat de reserves niet afnemen tot en met 2029. Worden de reserves niet ingezet en waarom niet? Antwoord: De bedragen die in de Kadernota en de begroting 2026-2029 beschikbaar komen voor onderwijshuisvesting en maatschappelijke accommodaties en die (deels) worden gedekt door de inzet van eenmalige middelen (die beschikbaar komen vanuit de vrijval van reserves) worden in eerste instantie voor dat deel (met name het deel m.b.t. accommodaties) toegevoegd aan de reserve huisvesting onderwijsvoorzieningen/maatschappelijke accommodaties. Hierdoor neemt deze reserve in eerste instantie toe. Bij het beschikbaar stellen van kredieten voor de uitvoering worden de delen die gedekt worden uit de eenmalige middelen in deze reserve, overgeheveld naar de reserve dekking kapitaallasten, zodat de kapitaallasten over de afschrijvingsduur kunnen worden gedekt uit deze reserve. 35 Fractie: SGP/CU Programma of Paragraaf: Onderwerp: 3 Pagina:24 par./punt: Vraag: De kosten voor het bestaande beleid gaan per 2027 best flink omlaag. Wat is de oorzaak hiervan? Antwoord: De vraag wordt beantwoord bij vraag 15. 36

Fractie: Programma of Paragraaf: Onderwerp: SGP/CU 11 Pagina:48 par./punt: Vraag: De kosten van het bestaande beleid worden stapsgewijs behoorlijk verhoogd. In 2029 is het meer dan verdubbeld tov 2026. Hoe kan dit? Antwoord: In bijlage 1: “Toelichting autonome ontwikkeling bestaand beleid (budgetprognose)” vindt u op pagina 127-128 een nadere duiding van de ontwikkeling van de kosten op programma 11 in de jaren 2026 t/m 2029. De grootste ontwikkeling betreft de autonome loon-, prijs- en inkomstenstijgingen die het verschil verklaren.

Memo beantwoording vragen raad Programmabegroting 2026-2029

7 39

Fractie: SGP/CU

Programma of Paragraaf: Onderwerp: post ‘onvoorzien’ algemeen; info avond 9 Pagina: 51 par./punt: okt 2025 Vraag: Tijdens de informatieavond 9 oktober over de begroting is door ambtenaar aangegevenbevestigd n.a.v. vraag van SGP/CU dat uitgave op de post onvoorzien, meer is dan het budgetteerde bedrag, de aanvraag om deze te mogen overschrijden op projecten, dat die via de raad loopt. Graag zien we dit ook schriftelijk bevestigd. Antwoord: Tijdens de informatieavond is toegelicht waarom een post voor onvoorziene uitgaven is opgenomen in de begroting. In de financiële verordening van gemeente Epe is opgenomen (artikel 4 lid 2) dat in de begroting een post onvoorzien wordt opgenomen van minimaal 0,1% van de totale lasten. Het opnemen van een post voor onvoorzien is ook opgenomen in de landelijke regelgeving, in het BBV, artikel 8 (Besluit Begroting en Verantwoording), zonder dat daar is geregeld hoe hoog die post moet zijn. Een korte toelichting op de post onvoorzien vindt u in de programmabegroting terug op pagina 51. Hier is aangegeven dat deze post bedoeld is voor onvoorziene, onvermijdbare en onuitstelbare uitgaven. Te vergelijken met de ‘autonome ontwikkelingen’ die worden opgenomen in de voortgangsrapportages. Het is dus een post waaraan binnen de begroting geen nadere invulling is gegeven. Het inzetten/besteden van de post onvoorzien is een bevoegdheid van de raad.

Deze ‘algemene’ post voor onvoorzien is iets anders dan de post ‘onvoorzien’ die bij projecten (investeringen) wordt opgevoerd. Dit betreft dan een binnen de kostenraming en het krediet van dat specifieke project opgenomen post voor onvoorziene tegenvallers. Deze wordt opgenomen om te voorkomen dat bij elke (beperkte) tegenvaller opnieuw besloten moet worden over verhoging van het krediet (financiële kader). In die gevallen kan het college noodzakelijke extra uitgaven doen voor de realisatie van het project, zolang het krediet incl. de post onvoorzien niet wordt overschreden. 42

Fractie: SGP/CU

Programma of Paragraaf: Onderwerp: algemeen, langlopende Pagina: par./punt: leningen Vraag: Tijdens de info avond over de begroting is er door SGP/CU een vraag gesteld aan de verantwoordelijke ambtenaar of een langlopende lening, wel of niet geoormerkt kunnen worden voor de uitzondering oormerken “onderwijs huisvesting”. Hier was in het verleden al een afspraak over gemaakt, we zien het antwoord dat gegeven is nog graag even schriftelijk hieronder toegelicht. Antwoord: Tijdens de informatieavond is toegelicht dat bij de start van deze bestuursperiode is afgesproken dat het mogelijk is om voor investeringen in onderwijshuisvesting (en accommodaties) externe financiering aan te trekken als dat nodig is. Dit tegen de achtergrond van de wens/ambitie om een schuldenvrije gemeente te zijn. Hierbij geven wij een wat meer uitgewerkte toelichting: In het coalitieakkoord 2022-2026 staat de genoemde afspraak als volgt opgenomen: “Uitbreiding van externe financiering wordt waar mogelijk voorkomen en de interne financiering (door reserves en voorzieningen) wordt versterkt. Omdat de gemeente de komende jaren voor zeer hoge noodzakelijke investeringen staat in met name onderwijshuisvesting (incl. multifunctionele accommodaties) kunnen deze als dat nodig is, worden gefinancierd met externe financiering (langlopende leningen)”.

Omdat de gemeente geen ‘projectfinanciering’ kent, maar ‘totaalfinanciering’, is de afgelopen tijd onderkend dat de genoemde afspraak onbedoeld ‘beperkend’ zou kunnen gaan werken, nl. als het totale noodzakelijke of wenselijke investeringsniveau van de gemeente het nodig maakt om leningen aan te trekken. Daarom is in de vorige begroting 2025-2028 al aangegeven dat de geplande investeringen (in met name onderwijshuisvesting en accommodaties) impact zullen hebben op de liquiditeitspositie. Gevolg is dat het nodig zal worden om extern te gaan lenen (zonder dit te beperken tot investeringen in onderwijshuisvesting en accommodaties). In de begroting 2025 is dit opgenomen in de paragraaf Financiering (par. 4.4.2, Leningenportefeuille): “Epe heeft op het moment van het opstellen van de begroting 2025 geen langlopende leningen. Maar in de toekomst ontstaat wel een behoefte aan externe financiering. Er zijn grote investeringsprojecten, met name in onderwijshuisvesting, accommodaties en mobiliteit, gepland of al gestart. Dit heeft impact op de liquiditeitspositie van de gemeente. Wanneer blijkt dat er niet voldoende liquiditeiten beschikbaar zijn om alle (investerings)uitgaven te doen, zal externe Memo beantwoording vragen raad Programmabegroting 2026-2029

8 financiering worden aangetrokken.” Ook in de Kadernota 2026-2029 en in de nieuwe begroting 2026-2029 (paragraaf Financiering, 4.4.1) is deze lijn het uitgangspunt. 44

Fractie:

Programma of Paragraaf: Bestuurlijk kader

Onderwerp: … Jeugdzorg Pagina: 8 par./punt: …

Vraag: U stelt: Op het gebied van Jeugdzorg ligt er een stevige opgave: de komende jaren moeten we de uitgaven aanpassen aan het verlaagde rijksbudget. Vraag: Wat is exact het verlaagde Rijksbudget? Graag een uitsplitsing per jaar. Antwoord: In de begroting voor de komende jaren is rekening gehouden met de volgende bedragen die beschikbaar worden gesteld door het Rijk voor de uitvoering van de hervormingsagenda: - 2026: € 1.480.000 - 2027: € 1.284.000 - 2028: € 543.000 - 2029: € 606.000 Onzeker is nog hoe de uitkering van het Rijk zich ontwikkelt na 2029. Omdat de uitgaven voor uitvoering van de hervormingsagenda jaarlijks begroot zijn op ongeveer € 1,7 mln., ontstaat een ‘tekort’ van zo’n € 2 ton in 2026 tot (oplopend naar) ruim € 1 mln. vanaf 2029 (structureel). Tot en met 2030 kan het tekort nog worden opgevangen door de reserve. Om te voorkomen dat vanaf 2030/2031 ineens ruim € 1 mln. moet worden bezuinigd, wordt hierop geanticipeerd door vanaf 2027 een oplopende kostenbesparende taakstelling in de begroting op te nemen (zie de budgetprognose op pag. 123). 45

Fractie:

Programma of Paragraaf: kadernota

Onderwerp: jeugdwet kadernota Pagina:32 par./punt: …

Vraag: U schreef: Er is nog geen overeenstemming over het met terugwerkende kracht compenseren van het tekort jeugdzorg over 2023 en 2024. Vraag: Is deze overeenstemming er inmiddels wel? Antwoord: In de septembercirculaire van het gemeentefonds (algemene uitkering) zijn de gemeenten geïnformeerd over de eenmalige compensatie (€ 1,3 mln.) voor de opgelopen tekorten jeugdzorg over de jaren 2023 en 2024, die gemeenten kunnen inzetten ter ondersteuning van de transformatie welke zijn afgesproken in de Hervormingsagenda. De raad wordt hierover in de tweede voortgangsrapportage 2025 en in een afzonderlijke informatienota geïnformeerd. 47

Fractie:

Programma of Paragraaf: Programma 1

Onderwerp: jeugd Pagina: 123

par./punt: …

Vraag: … Vanaf 2028 houdt het Rijk in de algemene uitkering rekening met de invoering van een eigen bijdrage in de jeugdzorg. Hiervoor wordt de algemene uitkering verlaagd. We nemen de inkomsten van de eigen bijdrage op ter compensatie van de verlaging van de algemene uitkering. We gaan ervan uit dat als de eigen bijdrage niet wordt ingevoerd, dat weer een verhoging van de algemene uitkering betekent. Vraag: kunt u het cursief gedrukte verduidelijken (qua budget)? Antwoord: Vanaf 2028 wordt de algemene uitkering verlaagd met € 455.000 (2029: € 466.000). Deze verlaging is bij de algemene uitkering als lagere baten opgenomen. Ter compensatie van deze daling van de algemene uitkering is een inkomst begroot ter grootte van hetzelfde bedrag (2028: € 455.000, 2029: € 466.000). Hier ligt het uitgangspunt onder dat deze baten gerealiseerd zullen worden door eigen bijdragen.

Memo beantwoording vragen raad Programmabegroting 2026-2029

9

49

Fractie:

Programma of Paragraaf: Lokale heffingen

Onderwerp: Omgevingsvergunningen Pagina: 59 par./punt: …

Vraag: … u schrijft: De kostendekkendheid van de omgevingsvergunningen is: (-832 -718 -28 -1.579 632) 40%. Vraag: Hoe verklaart u dat? Antwoord: In het uitgevoerde onderzoek naar de kostendekkendheid van de leges en tarieven dat u binnenkort ontvangt of inmiddels heeft ontvangen gaan wij dieper in op de oorzaken. Voor de omgevingsvergunningen is een aantal oorzaken aan te wijzen zoals: • Kostendekking kan sowieso fluctueren, afhankelijk van het aantal grotere bouwprojecten in een jaar; • Nawerkend effect van het besluit om in 2024 de maximumgrens van het legesbedrag te halveren vanwege overschrijding 100% kostendekking in 2023; • Met de invoering van de Omgevingswet zijn veel werkzaamheden naar de voorfase verschoven. Zoals de analyse laat zien, brengen wij met name in die fase nog niet alle activiteiten in rekening. 50

Fractie:

Programma of Paragraaf: …lokale heffingen

Onderwerp: Kapvergunningen Pagina: 59 par./punt: …

Vraag: … u schrijft: De kostendekkendheid van de Kapvergunningen is 22% Vraag: Hoe verklaart u dat? Antwoord: Ook hier verwijzen wij naar het uitgevoerde onderzoek naar de kostendekkendheid van de leges en tarieven dat u meer inzicht geeft in onderliggende oorzaken. Uit dit onderzoek blijkt voor kapvergunningen o.a. dat wij voor het kappen van één boom een lager tarief hanteren dan vergelijkbare gemeenten. 52

Fractie:

Programma of Paragraaf: …lokale heffingen

Onderwerp: … abonnementstarief Pagina: …63 par./punt: …

Vraag: …u schrijft: De voorgenomen afschaffing van het abonnementstarief is met één jaar doorgeschoven naar 1 januari 2027. Daarnaast is door de val van het kabinet dit onderwerp controversieel verklaard. Vraag: welke invloed heeft een eventuele afschaffing op de begroting? Antwoord: Op dit moment wordt voor de eigen bijdrage bij de Wmo een abonnementstarief gehanteerd (voor 2025 geldt een tarief van maximaal € 21,00 per maand, ongeacht het aantal Wmo-voorzieningen). Als dit wordt afgeschaft komt daarvoor in de plaats een inkomensafhankelijke eigen bijdrage, die naar verwachting in de meeste gevallen ruim boven het huidige abonnementstarief zal zijn. Uitgangspunt van het Rijk is dat de gemeente hierdoor hogere inkomsten zal realiseren. Hiervoor wordt een korting toegepast op de algemene uitkering. In de begroting van de gemeente is er vooralsnog vanuit gegaan dat deze daling van de algemene uitkering (vanaf 2027) wordt gecompenseerd door de hogere eigen bijdragen. Het is nog niet zeker in hoeverre dit uitgangspunt reëel is. Dit is ook toegelicht op pag. 124.

Memo beantwoording vragen raad Programmabegroting 2026-2029

10 67

Fractie:

Programma of Paragraaf: … Programma allenmaal | vb. opgroeien pag 168 en Bedrijvigheid pag 40

Onderwerp: …indicator Pagina: …40 par./punt: …

Programma of Paragraaf: …algemeen

Onderwerp: …taakstelling Pagina: …nvt par./punt: …

Vraag: …in veel overzichten (verplichte indicatoren) bij stand van zaken is 2024 niet ingevuld. Ook is niet overal hetzelfde jaar (vanaf 2021) opgenomen. Vraag: waarom is dit niet eenduidig? Vraag: Indien deze gegevens over 2024 inmiddels beschikbaar zijn kunt u ze toevoegen/ opnemen? Antwoord: Deze verplichte indicatoren komen van de website www.waarstaatjegemeente.nl; wij zijn dan ook afhankelijk van de data die op die website wordt vermeld en het klopt dat dit per indicator kan verschillen. 82

Fractie:

Vraag: Taakstelling van €2 miljoen De begroting 2025–2028: bevat een taakstelling van €2 miljoen structureel vanaf 2026. De begroting 2026–2029: meldt dat er al €2 miljoen besparing is gerealiseerd (1,3 mln. via doorlichting + 0,65 mln. niet-indexeren), maar hanteert ook een aanvullende taakstelling voor de tweede fase. Vraag: waar/wie heeft de opdracht gegeven voor deze 2e taakstelling? Antwoord: De opdracht hiervoor komt van de gemeenteraad. Op pagina 9, 11 en 80 van de programmabegroting is dit toegelicht. Deze aanvullende taakstelling is opgenomen in de (door de raad vastgestelde) Kadernota 2026-2029. Deze is gebaseerd op de verwachte opbrengsten uit de tweede fase van de financiële en inhoudelijke doorlichting van de begroting. Het gaat hierbij om de onderstaande projecten: 1. Vervolg kostendekkende heffingen (onderzoek in 2025 afgerond en aangeboden) 2. Vervolg vastgoed (onderzoek in 2025 afgerond en aangeboden) 3. Kritisch accounthouderschap 3. Doorlichting subsidies en beleid. Samen met de opbrengsten van de doorlichting financieel beleid moeten deze projecten zorgen voor invulling van de taakstelling zoals die in deze begroting is opgenomen en oploopt van € 0,4 miljoen in 2027 naar € 0,7 miljoen in 2029. 83

Fractie:

Programma of Paragraaf: Financiële overwegingen

Onderwerp: Dekkingsplan Pagina: 11 par./punt: Dekkingsplan

Vraag: U schrijft: In de Kadernota 2026–2029 gaven we aan een vrijval van € 9,0 miljoen aan incidentele middelen te verwachten. De doorlichting van de reserves laat nu een vrijval zien van ruim € 14 miljoen. De belangrijkste onderdelen zijn de vrijval uit de algemene reserve (€ 9,6 miljoen) en de reserve voor huisvesting van vluchtelingen, ontheemden, statushouders en andere doelgroepen (€ 3,0 miljoen) Vraag: 1. Kunt u deze posten nader toelichtingen (in bedragen) 2. Concluderen wij terecht dat er € 9,6 miljoen meer in de reserve zat dan noodzakelijk? Antwoord: 1. Een toelichting op de bedragen die vrijvallen uit reserves is opgenomen op pagina 101 van de Programmabegroting 2026-2029. 2. Het surplus van € 9,6 mln. in de algemene reserve is bepaald door uit te gaan van de geprognosticeerde stand van de reserve per 1 januari 2026 en daarop in mindering te brengen de door de raad vastgestelde minimale hoogte van € 2,5 mln. In de toelichting op pag. 101 van de begroting is een analyse opgenomen van de ruimte die is ontstaan in de algemene reserve. Dit betreffen voornamelijk positieve financiële resultaten uit de voortgangsrapportages en de jaarrekening 2024. Deze zijn ontstaan na het opstellen van de begroting 2025. Memo beantwoording vragen raad Programmabegroting 2026-2029

11

89

Fractie:

Programma of Paragraaf: … 1 | Toelichting autonome ontwikkeling bestaand beleid (budgetprognose)

Onderwerp: … griffie Pagina: …127 par./punt: …

Programma of Paragraaf: Algemeen

Onderwerp: Pagina: par./punt: …

Vraag: In 2026 is extra budget nodig voor de voorbereiding van de gemeenteraadverkiezingen 2026 (€ 17.500) en ook voor o.a. communicatie en voor diverse activiteiten rond het afscheid van vertrekkende en het aantreden van nieuwe raadsleden, inclusief een inwerkprogramma voor nieuwe raadsleden (€ 19.500). Vraag: is het totaal begrote budget voor de griffie om alle werkzaamheden voor en namens de raad en commissie goed, kundig en zonder te zware druk te kunnen uitvoeren afdoende? Antwoord: Het extra begrote budget met betrekking tot de gemeenteraadverkiezingen (wel geïndexeerd) ligt in lijn met de laatste gemeenteraadverkiezingen en de begrote bedragen opgenomen in de begroting 2025-2028 (budgetprognose). Bij de laatste gemeenteraadverkiezingen zijn de werkelijke kosten binnen het budget gebleven. Het extra budget is afgestemd met de griffier. 92

Fractie: NL

Vraag: Welke beleidsdoelen zijn leidend geweest bij het opstellen van de programmabegroting en hoe zijn doelen vertaald naar concrete prestaties? … Antwoord: Zoals afgesproken met de raad zijn voor de huidige bestuursperiode de strategische beleidsdoelen meerjarig vastgesteld. Deze zijn gebaseerd op het coalitieakkoord en in ieder begrotingsprogramma onder het kopje “wat willen we bereiken” te vinden. Ook in de door de raad vastgestelde Kadernota 2026-2029 zijn deze strategische doelen opgenomen. De Kadernota 20262029 vormt het uitgangspunt voor de programmabegroting 2026-2029. De concrete prestaties ziet u vervolgens per programma terug in het onderdeel “wat gaan we daarvoor doen”. 93

Fractie: NL

Programma of Paragraaf: Algemeen

Onderwerp: Pagina: par./punt: …

Vraag: Is er duidelijke koppeling tussen de financiële middelen en de maatschappelijke effecten die worden nagestreefd? … Antwoord: In de programmabegroting 2026-2029 zijn de budgetten op het niveau van het programma verantwoord. Daarmee is inzichtelijk aan welk strategisch doel deze budgetten bijdragen. Het meetbaar maken van de maatschappelijke effecten die daarmee bereikt worden via effectindicatoren kan onderdeel zijn van de doorontwikkeling van de P&C-cyclus.

Memo beantwoording vragen raad Programmabegroting 2026-2029

12

94

Fractie: NL

Programma of Paragraaf: Algemeen

Onderwerp: Pagina: par./punt: …

Vraag: Hoe transparant zijn de leeswijzer en toelichting voor raadsleden en onze inwoners zonder financiële achtergrond? … Antwoord: Bij het opstellen van de leeswijzer en toelichting is ingezet op een zo toegankelijk mogelijk hoofdstuk. Bijvoorbeeld ook door het opnemen van de “infographic”. Via een raadsinformatieavond hebben we hierbij ook een mondelinge toelichting verzorgd om toegankelijkheid verder te vergroten. Tijdens deze toelichting zijn de raadsleden stap voor stap meegenomen door de verschillende onderdelen van de begroting en is de onderlinge samenhang aangegeven. 95

Fractie: NL

Programma of Paragraaf: Algemeen

Onderwerp: Pagina: par./punt: …

Vraag: Zijn er scenarioanalyses opgenomen voor economische tegenvallers of beleidswijzigingen? … Antwoord: Nee, de programmabegroting 2026-2029 bevat geen scenarioanalyses. Wel bevat de paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing (pag. 61 – 69) informatie over risico’s die zich kunnen voordoen en beheersmaatregelen die daarvoor worden getroffen. 96

Fractie: NL

Programma of Paragraaf: Inleiding

Onderwerp: financiële hoofdlijnen Pagina: 10 par./punt: …

Vraag: Laag hangend fruit, we lezen dat de doorlichting van 1,3 miljoen niet volledig gereali kan worden. Wat wordt er precies bedoeld met laaghangend fruit? En om welke reden is een en ander niet “geslaagd” … Antwoord: Deze naam is gegeven aan de eerste fase van de financiële en inhoudelijke doorlichting van de begroting. Hierover bent u eerder op diverse momenten geïnformeerd. Dit betrof het kritisch doorlichten van budgetten. Budgetten waarvan bleek dat die al enige jaren niet volledig besteed werden zonder daarbij de inhoudelijke activiteiten aan te tasten, zijn afgeraamd. Belangrijkste onderdeel (€ 150.000) van het niet te realiseren bedrag betreft de verwachting dat bepaalde kosten voor onderwijsachterstandenbeleid gedeeld konden worden met een andere gemeente. Die aanname bleek niet juist.

Memo beantwoording vragen raad Programmabegroting 2026-2029

13 97

Fractie: NL

Programma of Paragraaf: Inleiding

Onderwerp: dekkingsplan Pagina: 12 par./punt: …

Vraag: We lezen dat er een sluitende begroting is. De toekomst is onzeker werd er gemeld tijdens de raadsbijeenkomst van 9 oktober. Waar zit de onzekerheid in? … Antwoord: Met het Rijk loopt altijd nog een discussie over het op het juiste niveau financieel compenseren van gemeenten voor de taken die zij uitvoeren. De verlaging op de algemene uitkering die het Rijk doorvoerde en wat leidde tot het zogenaamde ravijnjaar 2026, is in de meicirculaire 2025 niet structureel opgelost maar twee jaar verschoven. Daarnaast is er ook nog altijd onzekerheid over het effect van de maatregelen uit de Hervormingsagenda Jeugdzorg en daarmee op termijn de betaalbaarheid van de Jeugdzorg. Andere onzekerheden zijn er door o.a. de stikstofproblematiek, door de nieuwe verkiezingen voor de Tweede Kamer (invloed op het landelijke beleid), door de invloed van (regionale) economische ontwikkelingen op bijv. de inkomsensvoorzieningen, door rente ontwikkelingen en door geopolitieke spanningen. 110

Fractie: NL

Programma of Paragraaf: Financiën

Onderwerp: structureel sluitende begroting Pagina: par./punt: …

Vraag: Hoe robuust is de begroting bij dalende inkomsten uit het gemeentefonds of OZB? … Antwoord: Zoals ook vermeld in de documenten bij de doorlichting financieel beleid (zaaknummer 1284048, consultatienota 20 mei 2025) is de financiële positie van de gemeente Epe robuust. Dit uit zich o.a. in de financiële kengetallen rond solvabiliteit en de schuldquote. Maar door de omvang van de inkomsten uit het gemeentefonds heeft een grotere daling van het gemeentefonds helaas altijd nadelige gevolgen voor gemeenten. Onze solide financiële positie zorgt ervoor dat een dergelijke daling in tijdelijkheid opgevangen kan worden. Structureel zullen er dan echter aanvullende maatregelen nodig zijn zoals de eerder opgenomen taakstelling van € 2 miljoen. Een daling van de OZB is altijd een besluit van de gemeenteraad en betreft daarmee geen onverwachts risico. 111

Fractie: NL

Programma of Paragraaf: Financiën

Onderwerp: Pagina: par./punt: …

Vraag: Is er voldoende weerstandsvermogen en hoe wordt dit onderbouwd? Antwoord: Ja, het weerstandsvermogen is meer dan voldoende. Een uitgebreide toelichting daarop is opgenomen in de paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing (pagina’s 61 t/m 69). 112

Fractie: NL

Programma of Paragraaf: Paragrafen

Onderwerp: structureel sluitende begroting Pagina: par./punt: …

Vraag: De begroting presenteert een structureel sluitende meerjarenbegroting. Dit betekent dat structurele lasten worden gedekt door structurele baten. Hoe robuust is deze sluitendheid bij tegenvallende rijksbijdragen of economische schokken? Zijn er structurele uitgaven die worden gedekt met incidentele middelen? Antwoord: Nee, er zijn geen structurele uitgaven die worden gedekt met incidentele middelen. Voor de vraag over de robuustheid verwijzen wij u naar de antwoorden op de vragen 110 en 111.

Memo beantwoording vragen raad Programmabegroting 2026-2029

14 113

Fractie: NL

Programma of Paragraaf:

Onderwerp: bestuurlijke en financiële overwegingen Pagina: 10 par./punt: …

Vraag: De begroting noemt autonome ontwikkelingen zoals dalende legesinkomsten, stijgende kosten voor inburgering en lagere specifieke uitkeringen van het rijk. Hoe worden deze autonome ontwikkelingen gecompenseerd? Zijn er scenario’s doorgerekend voor verdere daling van rijksbijdragen? Wat is het effect op de dienstverlening als subsidies structureel dalen? Antwoord: Het klopt dat een aantal autonome ontwikkelingen leidt tot nadelen voor de begroting. Maar zoals toegelicht in de tabel op pagina 10 zijn er ook autonome ontwikkelingen die tot een voordeel leiden. Per saldo is er door de autonome ontwikkelingen, behalve in 2026, sprake van een voordeel voor de begroting. Nee, er zijn geen scenario’s doorgerekend voor verdere daling van rijksbijdragen. Wel is op pagina 65 als onderdeel van de paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing een beschrijving opgenomen van de risico’s op de rijksbijdrage vanuit de algemene uitkering en bijstand (BUIG). Het effect van de dalende subsidies (wij nemen aan dat u hier de specifieke uitkeringen bedoelt) is in de begroting 2026-2029 dat voor een aantal onderwerpen aanvullende gemeentelijke middelen beschikbaar zijn gesteld. Daardoor is er geen effect op de dienstverlening.

Memo beantwoording vragen raad Programmabegroting 2026-2029